Burnout: Η Ψυχολογικοποίηση της Αλλοτρίωσης* του Κώστα Μπαϊρακτάρη
Για το πολυσυζητημένο Burnout ή αλλιώς Σύνδρομο Επαγγελματικής Εξουθένωσης, κάνει λόγο στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού «Κοινωνία και ψυχική Υγεία», ο αναπληρωτής καθηγητής Κλινικής Ψυχολογίας του Α. Π. Θ., Κώστας Μπαϊρακτάρης. Επέλεξα να αναδημοσιεύσω ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα, αλλά εννοείται ότι αξίζει να το διαβάσετε ολόκληρο. Με την ευκαιρία, σας προτείνω να επισκεφτείτε την ηλεκτρονική διεύθυνση www.socialexclusion.gr και να κατεβάσετε δωρεάν όλα τα τεύχη του περιοδικού. Πρόκειται για την πιο αξιόλογη εκδοτική προσπάθεια των τελευταίων χρόνων, στο χώρο της Ψυχικής Υγείας και του Κοινωνικού Αποκλεισμού. Θα το διαπιστώσετε και μόνοι σας.
“Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι συζητήσεις που γίνονται τα τελευταία χρόνια, σε διάφορες συνδικαλιστικές οργανώσεις, ως προς την αναγνώριση και κατάταξη του Burnout στις επαγγελματικές ασθένειες και την κατάταξη επαγγελμάτων που σχετίζονται μ’ αυτές στα «βαρέα και ανθυγιεινά». Ακραίο δε παράδειγμα αλλοτρίωσης είναι αυτό που συναντάμε στο χώρο της ψυχικής υγείας. Όπου για παράδειγμα, στα πλαίσια αναπαραγωγής του μύθου για την επικινδυνότητα του πάσχοντος υποκειμένου, υποχρεούται ή εξαναγκάζεται ο νοσηλευτής να καθηλώσει τον συνάνθρωπό του. Θεωρείται –και από τους συνδικαλιστές πολλές φορές- ότι ασκεί ένα «βαρύ και ανθυγιεινό» επάγγελμα και όχι μια αυθαίρετη και στυγνή πράξη βίας που προκύπτει από ένα συγκεκριμένο ψυχιατρικό μοντέλο το οποίο και μεταφράζει με τον «επιστημονικό» του λόγο την άσκηση βίας σε απολιτική, αποϊδεολογικοποιημένη και ουδέτερη «θεραπευτική πράξη». Αντί λοιπόν να διεκδικούνται οι όροι και οι προϋποθέσεις για την υποστήριξη των συνανθρώπων μας, με σεβασμό στην προσωπικότητά τους, στα δικαιώματά τους και στην αξιοπρέπειά τους, αναπαράγονται συνθήκες βίας, ενοχοποιούνται άνθρωποι που βιώνουν δυσκολίες στη ζωή τους και γίνονται κυριολεκτικά αντιληπτοί ως αιτία πρόκλησης επιβαρυντικών συνθηκών για τους εργαζομένους. Με την ολοκληρωτική παράδοση του εμπλεκομένου σε αυτή τη διεργασία αποξένωσης και την απουσία κάθε αντίστασης προκύπτει και το ιδεολογικό παράδοξο που συναντούμε ως πρακτική στους ψυχιατρικούς χώρους, το γνωστό «Το πρωί καθηλώνουμε, το βράδυ διαδηλώνουμε» “
Η αλήθεια είναι ότι ποτέ δεν σκέφτηκα ιδιαίτερα αυτό το θέμα. Το δέχτηκα σαν μια σωστή θεωρία και τώρα βλέπω ότι τελικά, πολλά δεχόμαστε αβασάνιστα επειδή έχουν “επιστημονική υπογραφή”. Μου άρεσε και το περιοδικό πάρα πολύ. Κατέβασα ήδη κάποια τεύχη. Ήθελα όμως πρώτα να διαβάσω το άρθρο του κου Μπαϊρακτάρη και μετά ν’ αφήσω σχόλιο. Συνάδελφος είμαι όπως θα κατάλαβες. Και στο μέλλον, ελπίζω πιο σκεπτόμενος, απ’ ότι ήμουν ως τώρα. Καλώς σε βρήκα.
Μεγαλο θέμα με πολλές παράμετρους. Αλλά θα συμφωνήσω με τα λεγόμενα του κ. Μπαϊρακτάρη. Μιλάμε για ένα ακόμη είδος ρατσισμού, το οποίο όμως αρνιόμαστε να αντικρίσουμε σαν τέτοιο.
Καλός ο Κ. Μπαϊρακτάρης αλλά είναι ειδικό βιβλίο για κάποιες ειδικές ώρες… Και μάλλον τώρα είναι καιρός να χαμογελάσουμε… Καλές Γιορτές Κατερίνα και Καλά Χριστούγεννα να έχεις
Kατερινα μου χρονια πολλα καλες γιορτες και υγεια και ηρεμια που τοσο την εχουμε αναγκη στη σημερινη εποχη.Νασαι καλα .Φιλακι πολλα ελευθερια
Poison, καλώς ήρθες. Δεν είσαι ο μόνος, αν σε παρηγορεί που δέχτηκες αβασάνιστα κάποια πράγματα, σε φάσεις της ζωής σου. Λίγο-πολύ όλοι το έχουμε κάνει. Κακώς, αλλά το έχουμε κάνει. Κι υπάρχουν εξηγήσεις γι’ αυτό, αλλά δεν θα τις αναλύσουμε τώρα. Χαίρομαι πάντως που βρήκες ενδιαφέρον το περιοδικό.
Καλές γιορτές σου εύχομαι. Με υγεία.
Λάκη Φουρουκλά, εύστοχο και πάλι το σχόλιο σου. Αρνιόμαστε να το αντικρύσουμε σαν τέτοιο, γιατί ζούμε βλέπεις και σε μια εποχή που δεν δίνει προβάδισμα στη σκέψη. Ίσα-ίσα εστιάζει στην συνεχή κατανάλωση και στην φτηνή διασκέδαση, για να αποτρέπονται οι άνθρωποι απ’ το να σκέφτονται. Έτσι καθοδηγούνται καλύτερα οι μάζες. Σωστά; Καλές γιορτές με υγεία για σένα και την οικογένεια σου εύχομαι. Θα είναι παράξενη αυτή η χρονιά, αλλά περιμένω να δω που θα μας οδηγήσει.
Βασίλη μου σ’ ευχαριστώ πολύ για τις ευχές σου! Καλές γιορτές σε σένα και στους δικούς σου ανθρώπους εύχομαι. Με υγεία. Μακάρι να καταφέρουμε να χαμογελάσουμε. Αν και δεν θα είναι εύκολο…
Ελευθερία μου ότι καλύτερο εύχομαι και για σένα και την οικογένεια σου! Να είσαι καλά και ..θα τα ξαναπούμε σύντομα. Σε φιλώ!