Το Σαμοθήριο και άλλες ιστορίες

.

nhma_logo

.

Υπάρχει μια γενιά που σίγουρα διάβασε κάποτε το βιβλίο της Άλκης Ζέη «Το καπλάνι της βιτρίνας», (που ως γνωστόν το είχε εμπνευστεί απο τα παιδικά της χρόνια στη Σάμο και ήταν σχεδόν αυτοβιογραφικό) και ξέρει καλά ότι στο νησί έζησε όντως ένα καπλάνι, πριν απο 150 και πλέον χρόνια. Δηλαδή ένα αιλουροειδές που μοιάζει με την τίγρη και που εξαναγκάστηκε να περάσει απο την Τουρκία στη Σάμο, είτε εξαιτίας της πλημμύρας του ποταμού Μαίανδρου, είτε λόγω πυρκαγιάς.

Το καπλάνι αυτό διατηρείται ακόμη και σήμερα βαλσαμωμένο και εκτίθεται στο Μουσείο Φυσικής  Ιστορίας της Σάμου. Δεν ξέρω όμως πόσοι γνωρίζουν ότι το προαναφερόμενο Μουσείο, στεγάζει σημαντικότατα παλαιοντολογικά εκθέματα, μεταξύ των οποίων και ένα είδος χορτοφάγου καμηλοπάρδαλης που το μήκος της πλησίαζε τα 5 μέτρα και το ύψος των πίσω άκρων της, τα 3. Η καμηλοπάρδαλη αυτή είναι το περίφημο Σαμοθήριο κι ονομάστηκε έτσι, επειδή πουθενά αλλού στον κόσμο δεν έχει βρεθεί παρόμοιο εύρημα.

Βέβαια θα σκεφτείτε πως γίνεται στο νησί να ζούσε καμηλοπάρδαλη, αλλά στην εποχή για την οποία κάνουμε λόγο (6-8 εκατομμύρια χρόνια πριν), στην ουσία δεν υπήρχε το Αιγαίο Πέλαγος, αλλά στεριά που ένωνε την Ελλάδα με τα Βαλκάνια και τη Μικρά Ασία. Έτσι εξηγείται ότι στα παλαιοντολογικά ευρήματα της Σάμου, συμπεριλαμβάνονται επίσης ρινόκεροι, αντιλόπες, γαζέλες, ύαινες, μαστόδοντα, μαχαιρόδοντες και άλλα τέτοια ζώα που κανονικά συναντούνται σε σαβάνες, όπως αυτές της Αφρικής.

Έχουν βρεθεί επίσης και οστά απο ιππάρια (είδος μικρών αλόγων), που είχαν τρία δάκτυλα καθώς και το κρανίο ενός ορυκτερόπου (απόγονος του ζώου αυτού ζει και σήμερα στη Μαύρη Ήπειρο). Απο το 1993 έχουν ξεκινήσει οι αμιγώς ελληνικές ανασκαφές, απο το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, με επικεφαλής τον καθηγητή κο Κουφό κι έτσι έχει διασωθεί και συντηρείται πλήθος ευρημάτων.

Δυστυχώς τα χρόνια που προηγήθηκαν,  ξένοι αρχαιολόγοι, τυχοδιώκτες και συλλέκτες, μετέφεραν σε μουσεία του εξωτερικού πολλά απ’ τα ευρήματα, κάποια τα κράτησαν οι ίδιοι και άλλα τα πούλησαν σε ιδιώτες. Ειδικά στην Ελβέτία, βρίσκονται περίπου 2000 απολιθώματα απ’ τα χώματα της Σάμου, που μετέφερε εκεί ο βοτανολόγος Forsyth Major το 1889. Αρκετά απ’ αυτά φιλοξενούνται στα μουσεία της Λωζάννης, της Βέρνης και της Γενεύης. Άλλα βρίσκονται στη Γερμανία και πολλά στη Νέα Υόρκη αλλά και σε άλλα κράτη του κόσμου.

Παρ’ όλες τις λεηλασίες όμως, τα ευρήματα που έρχονται στο φως ακόμη και σήμερα είναι τόσο σημαντικά, που πρόσφατα το ξένο συνδρομητικό κανάλι History channel αφιέρωσε μια ώρα απο το πρόγραμμα του για να παρουσιάσει ακριβώς αυτά για τα οποία κάνουμε λόγο σήμερα, αλλά σίγουρα πολλοί αγνοούν στη χώρα μας.

Για σας πάντως, που ενδιαφέρεστε να μάθετε περισσότερα, υπάρχει η ηλεκτρονική σελίδα του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Αιγαίου, που εδρεύει στο χωριό Μυτιληνιοί της Σάμου, στην διεύθυνση http://www.nhma.gr/.

Κι όσοι βέβαια βρεθείτε φέτος ή τα επόμενα χρόνια, για διακοπές στο νησί, ελπίζω να αφιερώσετε λίγο χρόνο για να δείτε τη σημαντική αυτή παλαιοντολογική συλλογή.

.

.

.

.

.

Advertisements

~ από aikaterinitempeli στο Αύγουστος 16, 2008.

20 Σχόλια to “Το Σαμοθήριο και άλλες ιστορίες”

  1. ΜΠΡΑΒΟ Κατερινα όντως θλίβομαι όταν δεν γνωρίζουμε την πατρίδα μας Οταν βλέπω τουρίστες να πάνε στις Mυκήνες και εμείς τις αγνοούμε……….να σαι καλά ούτε εγώ το ήξερα

  2. Καλημέρα Αικατερίνη. Επέστρεψα απ’ τις διακοπές, ήρθα στη δουλειά και διαβάζω τώρα τις αναρτήσεις σου μαζεμένες. Ελπίζω να είσαι καλά. Βλέπω μαζεύτηκε μεγάλη παρέα εδώ. Ούτε εγώ το ήξερα πάντως ότι είχε τέτοια πράγματα η Σάμος. Αμφιβάλλω, αν έχει ασχοληθεί ποτέ ελληνικό κανάλι με το θέμα. Άντε, όλο και κάτι μαθαίνουμε απο σένα. Τα λέμε συντόμως! Σε χαιρετώ προς το παρόν.

  3. Είναι πραγματικά λυπηρό να ανακαλύπτουμε τη χώρα μας μέσα από τα μάτια των ξένων. Αν και έχω την αίσθηση ότι τα πράγματα τελευταία έχουν αρχίσει και βελτιώνονται λιγάκι.
    Ούτε εγώ το γνώριζα γι αυτό το κομμάτι της ιστορίας της Σάμου και έχει μεγάλο ενδιαφέρον. Καλή σου μέρα.

  4. Γεια σου αικατερινη μου ,πολυ εποικοδομητικη και ενδιαφερουσα η πληροφορια σου,ξερεις πολλες φορες που διαβαζω για κατι τετοια ζωα που βρεθηκαν στην ελλαδα σε διαφορετικους τοπους αναρωτιεμαι τι γεωλογικες ανακαταταξεις εχουν γινει ,γιατι τωρα τα ειδη αυτα υπαρχουν στην αφρικη.Και εδω στο ρεθυμνο ανοιξε το παλιοντολογικο μουσειο και εχουν βρεθει οστα απο ελεφαντες μικρου μεγεθους,αλλα λεω με το μυαλο μου παντα αντε και η κρητη ειναι κοντα στην αφρικη.Χαζο ε!!!!Φιλακια απο ρεθυμνο ελευθερια

  5. Εκ παλαιοντολογίας ορμώμενος σκέφτηκα ότι αν αναρτούσες άρθρα σχετικά με το αντικείμενο μου θα διάβαζα θέλοντας και μη. Βέβαια αυτό προϋποθέτει ανηλεή μελέτη από μεριάς σου, αλλιώς δεν κάνουμε δουλειά.

    ΝικΝικ.

  6. Kαλησπέρα Άλκι. Όντως είμαστε κάπως πίσω στην πατριδογνωσία, ίσως επειδή κανέναν δεν ενδιαφέρει να μας ενημερώσει για τέτοια πράγματα. Όλα σήμερα περιστρέφονται γύρω απ’ την κατανάλωση κι όχι γύρω απ’ τη μόρφωση. Καλώς ή κακώς οι ξένοι επισκέπτες πολλές φορές είναι πιο ενημερωμένοι για τα της Ελλάδας (τα ουσιαστικά εννοώ), απο εμάς τους ίδιους. Το διαπιστώνω κι εγώ κι εδώ και στα ταξίδια μου.

  7. Γιώργο Κ., καλώς ήρθες. Καλά είμαι κι εγώ. Σ’ ευχαριστώ για το ενδιαφέρον. Κάνω τα time out μου όποτε μπορώ. Μεγάλη παρέα δεν νομίζω να είμαστε, αλλά καλή σίγουρα όπως ήδη ξέρεις! Δεν μπορώ ειλικρινά να γνωρίσω, αν τα κρατικά κανάλια έχουν δείξει κάτι, αλλά για τα υπόλοιπα είναι σίγουρο πως όχι. Θα τα λέμε λοιπόν και πάλι. Καλό σου βράδυ.

  8. Στεριανή ζάλη, μακάρι να υπάρχει βελτίωση. Αλήθεια δεν είμαι σιγουρη, αλλά συμφωνώ ότι μια μερίδα νέων ανθρώπων, ίσως περισσότερο απ’ ότι παλιά, ενδιαφέρεται και για τέτοια θέματα. Χαίρομαι που το βρήκες ενδιαφέρον ως post πάντως.

  9. Ελευθερία μου καθόλου χαζό δεν είναι αυτό που λες. Είναι σίγουρο κι επιβεβαιωμένο, ότι κάποτε η Κρήτη και η Αφρική ήταν ένα. Πολύ σωστά το σκέφτηκες και σ’ ευχαριστώ που μας είπες και για το Μουσείο του Ρεθύμνου. Δεν το ήξερα, γιατί όσο ήμουν εγώ στην Κρήτη, δεν υπήρχε κάτι τέτοιο. Τα φιλιά μου έχεις! Αχ και να ήμουν κι εγώ στο Ρέθυμνο έστω και για μια ώρα, για έναν καφέ στο λιμάνι… Ίσως του χρόνου. Καλησπέρα.

  10. Ευχαρίστως να αναρτήσω άρθρα σχετικά με το αντικείμενο σου ΝικΝικ, αν αυτό θα σε κάνει να διαβάσεις! Εξάλλου μέχρι πέρυσι παρέδιδα κι εγώ εργασίες, οπότε την κατανοώ απολύτως την κατάστασή σου. Η σκληρή μελέτη δεν με πτόησε ποτέ, αρκεί να έχω να κάνω με κάτι ενδιαφέρον. Η μικρή λεπτομέρεια που αμαυρώνει όμως την καλή μου πρόθεση, είναι ότι δεν γνωρίζω τι σπουδάζεις. Φαντάζομαι κάτι συνηθισμένο όμως, όπως π.χ. κβαντομηχανική, νανοτεχνολογία, παλαιογεωγραφία κτλ. Ενημέρωσε με λοιπόν, πως μπορώ να βοηθήσω 🙂

  11. Εμένα η σκληρή μελέτη με πτοεί, πιστεύω φαίνεται. Η φυσική είναι κάτι που με συναρπάζει, αλλά όχι, δεν την σπουδάζω ούτε κάτι παλιό καθώς είμαι λάτρης του μέλλοντος. Μπα, δεν νομίζω να βρείς χρόνο για να με βοηθήσεις.. Εκτός αν σου βρίσκονται 8-10 ώρες καθημερινά γι αυτό.

    ΝικΝικ.

  12. Αικατερινη μου θα το βαλουμε στο προγραμμα και του χρονου, θα απολαυσουμε τον καφε μας στο λιμανακιή στη φορτετζα φωτισμενη απο κατω.Φιλακια

  13. Είχα επισκεφτεί το μουσείο πέρυσι το Σεπτέμβριο. Πράγματι, έχει μερικά εντυπωσιακά ευρήματα. Και το καπλάνι είναι φυσικά συγκινητικό για όσους έχουν διαβάσει το βιβλίο της Άλκης Ζέης.

    Συνολικά ωστόσο, η επίσκεψη με άφησε με ανάμεικτα συναισθήματα, καθώς η παρουσίαση ορισμένων εκθεμάτων και κάποιες αίθουσες θύμιζαν περισσότερο σχολική «έκθεση επιστήμης» παρά σοβαρό μουσείο. Το αποκορύφωμα ήταν μια μικρή συλλογή από πλαστικούς δεινοσαύρους τοποθετημένοι σε ένα γυάλινο κουτί μαζί με πλαστικά δεντράκια και τη λεζάντα «Αναπαράσταση προϊστορικού τοπίου». Φυσικά, οι δεινόσαυροι που φιλοξενούνταν στο πανόραμα μπορεί να μοιράζονταν τον πάγκο του μικροπωλητή στο παζάρι, σε καμία όμως περίπτωση δεν ζούσαν ταυτόχρονα.

    Τουλάχιστον, υπήρχε ένα καλό στην όλη φάση: βρήκα όνομα για το βλογ μου. 😉

  14. ΝικΝικ δεν μου σχολίασες την νανοτεχνολογία και δεν ξέρω πως να το εκλάβω. Αστειεύομαι φυσικά. Τόσες ώρες, όσες γράφεις ελεύθερες, ούτε στις διακοπές μου δεν έχω, οπότε μάλλον πρέπει να στρωθείς στο διάβασμα και να μην ελπίζεις σε «εξωτερική βοήθεια».

  15. Ελευθερία, αν και την λατρεύω την Κρήτη και μερικές απ’ τις καλύτερες φίλες μου ζουν στο Ηράκλειο, έχω να κατέβω απ’ την Πρωτοχρονιά του 2004. Αλλά όταν έρθω κι αν είσαι κι εσύ κάτω, φυσικά και θα το πιούμε το καφεδάκι μας και θα τα πούμε και καλύτερα.

  16. Vildaden καλώς ήρθατε. Καταλαβαίνω τι εννοείτε, αλλά στην πραγματικότητα αυτή η βιτρινούλα απ’ όσο ξέρω, χρησιμοποιείται όντως για σχολικές επιμορφωτικές επισκέψεις. Τώρα για το αν θα μπορούσε να είναι και καλύτερη, χωράει συζήτηση όντως. Δεν ξέρω επίσης αν έχετε υπόψη σας, ότι οι περισσότεροι δήθεν ερευνητές που πέρασαν απ’ τη Σάμο, έπαιρναν τα κρανία των ζώων και σχεδόν κατέστρεφαν τα υπόλοιπα οστά, οπότε είναι δύσκολο να έχουν οι υπεύθυνοι εκεί τα εκθέματα που κανονικά θα μπορούσαν να έχουν. Σας ευχαριστώ για την επίσκεψη και για την ευγενέστατη κριτική σας και χαίρομαι που παρ’ όλα αυτά, σας έμεινε κάτι θετικό. Ελπίζω να τα ξαναπούμε. Καλό σας ξημέρωμα.

  17. Μου θύμισες τώρα που μικρή ξεφύλλιζα τα βιβλία και τις εγκυκλοπαίδιες με δινόσαυρους… Και άλλα πολλά εξαφανισμένα είδη που ήρθαν μετά. Θυμάμαι και που μου έλεγε η μάνα μου πως κάποτε υπήρχαν λιοντάρια στην Ελλάδα και εγώ ήμουν τόσο λυπημένη που δεν υπάρχουν ακόμα! 🙂

    Τότε ήξερα το κάθε είδος δινόσαυρου που υπήρχε, τώρα εδώ και καιρό όμως την είχα παραμελήσει αυτή μου την αγάπη για τη φυσική ιστορία… Σε ευχαριστώ που μου τη θύμισες και ευχαριστώ επίσης για το λινκ…

    Καλό απόγευμα! 🙂

  18. Clockwork plum, αφού μοιράζεσαι μαζί μου αυτή την ανάμνηση, επέτρεψέ μου να σου πω κι εγώ ότι κάτι αντίστοιχο έκανα μικρή, με τη διαφορά ότι προτιμούσα να μαθαίνω τα πάντα όχι για τους δεινόσαυρους, αλλά για τα ερπετά και κυρίως για τα φίδια. Με είχε εντυπωσιάσει μάλιστα το γεγονός, ότι τα δηλητήρια τους μπορεί να πουληθούν σε αστρονομικές τιμές για φαρμακευτικούς λόγους. Και βέβαια κοίταζα πάντα με έκπληξη τα φιδοπουκάμισα που άφηναν πίσω τους. Μεγαλώνοντας, έγινα φανατική αναγνώστρια του National Geographic αλλά σίγουρα κι εγώ έχω ξεχάσει πράγματα που ήξερα τότε. Εκεί πίσω, που με γύρισες απόψε, ήταν ωραία.. Να ‘σαι καλά.

  19. […] Το Σαμοθήριο και άλλες ιστορίες […]

  20. […] Το Σαμοθήριο και άλλες ιστορίες […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s