Παρουσίαση βιβλίου: Logicomix – Περιπέτεια στη χώρα της Λογικής…

.

update 13/12/2015

.

.

Η αλήθεια είναι ότι άρχισα να διαβάζω αυτό το βιβλίο, με επιφύλαξη. Δεν είχα βλέπετε ποτέ, καλή σχέση με τα μαθηματικά. Αλλά είχα και έχω με την Λογική, ίσως γιατί βρίσκεται στον αντίποδα της Τρέλας. Κι αυτό συνέβαλλε, στο να το απολαύσω τόσο πολύ.

Εμπνευσμένη η ιδέα του Απόστολου Δοξιάδη και της παρέας του, δηλαδή του Χρίστου Χ. Παπαδημητρίου, του Αλέκου Παπαδάτου και της Annie Di Donna, να παρουσιαστεί το μυθιστόρημα αυτό, όπως θέλουν να το ονομάζουν κι όπως επιμένουν ότι είναι, σε μορφή κόμικς.

Γιατί δανείζοντας το ρόλο του παραμυθά στον φιλόσοφο Μπέρτραντ Ράσελ, καταφέρνουν να κάνουν ενδιαφέρουσα την αφήγηση, κατανοητές τις θεωρίες και προσιτές  σε όλους, γνώσεις που δεν είναι τόσο απλό να εκλαϊκευτούν.

Η θεωρία συνόλων, το παράδοξο του Ράσελ, τα θεωρήματα της μη-πληρότητας, εξηγούνται με εύληπτο τρόπο στον αναγνώστη και το κυριότερο: του δίνουν το εφαλτήριο  για να διαβάσει περισσότερα πράγματα επ’ αυτών, αλλά και για τον Κύκλο της Βιέννης, τον Ιντουισιονισμό κ.α.

Ακόμα κι οι θεωρίες του Βιτγκενστάιν, με τις οποίες κι εγώ για τους δικούς μου λόγους έχω ασχοληθεί, φαντάζουν στο Logicomix πιο προσιτές για έναν αναγνώστη που ίσως πρώτη φορά έρχεται σ’ επαφή με τις σκέψεις του μεγάλου αυτού φιλοσόφου.

Φυσικά δεν χρειάζεται να πλέξω εγώ το εγκώμιο αυτού του βιβλίου, που παγκόσμια διακρίθηκε, αλλά κάνω αυτή την ανάρτηση, γιατί το είδα κι από μια οπτική γωνία που μ’ ενδιαφέρει εκ των πραγμάτων πολύ.

Κι αυτό οφείλεται απ’ ότι αντιλαμβάνομαι κυρίως στον κ. Δοξιάδη, ο οποίος διαβάζοντας το άρθρο του Τζιαν-Κάρλο Ρότα, σχετικά με τα αφύσικα ψηλά ποσοστά ψύχωσης στις περιπτώσεις των Πατέρων της Λογικής, έριξε φως με τον τρόπο του και σ’ αυτή την πλευρά του θέματος.

Όπως αναφέρει, είναι ενδιαφέρον αυτό το στοιχείο, ειδικά επειδή ελάχιστοι από τους άλλους μαθηματικούς πάσχουν ψυχικά.

«Λέω ότι στην ιστορία των μαθηματικών δεν υπάρχει ψύχωση, εκτός από αυτόν τον συγκεκριμένο τομέα. Η μαθηματική λογική είναι ένας μικρός κλάδος των μαθηματικών. Στα πρώτα 50 χρόνια η κύρια ιστορία του κλάδου αυτού γράφτηκε από δέκα ανθρώπους. Οι πέντε από αυτούς νοσηλεύτηκαν σε ψυχιατρικά ιδρύματα και οι άλλοι δύο είχαν έντονο ψυχιατρικό ιστορικό. Και σε κάνει να αναρωτηθείς: Γιατί δεν υπάρχει τρέλα στα μαθηματικά και υπάρχει ειδικά εκεί; Η σκέψη που αναπτύσσω είναι ότι ορισμένες προσωπικότητες με έντονα σημάδια ψυχοπαθολογίας προσελκύστηκαν από τον συγκεκριμένο τομέα γιατί εκείνη την εποχή προσέφερε κάποια στοιχεία βεβαιότητας που λειτούργησαν ψυχοθεραπευτικά επάνω τους. Ετσι ο λόγος που φτιάχτηκε η Μαθηματική Λογική ήταν από τις νευρώσεις των δημιουργών της. Αρα, αν θέλετε, με κάποια έμμεση έννοια – σχεδόν δαρβινική – το υποκειμενικό στοιχείο μπαίνει και στα μαθηματικά. Δαρβινική, διότι διαλέγονται από τη νεύρωσή τους» (απόσπασμα συνέντευξης που παραχωρήθηκε στην Κατερίνα Δαφέρμου, για την  Εφημερίδα «Το Βήμα», στις 24/2/2008)

Δεν θα ήταν σωστό να σας πω περισσότερα, ακριβώς για να τα διαβάσετε στο βιβλίο, όπου υπάρχει ένα εμπεριστατωμένο Σημειωτάριο, που αφορά και στην διαπλοκή Λογικής-Τρέλας (όπου γίνεται αναφορά και στον αγαπημένο μου -ας όψεται η Τεχνητή Νοημοσύνη- Alan Turing).

Κι αν θέλετε να καταλάβετε περισσότερα για την σχέση γενικότερα των Μαθηματικών με την Ψυχολογία, αφιερώστε λίγο χρόνο για να συμβουλευτείτε το διαφωτιστικό σχόλιο του Μωυσή Α. Μπουντουρίδη, Αναπληρωτή Καθηγητή Μαθηματικών του. Πανεπιστηµίου Πατρών, που θα βρείτε παρακάτω.

Επιτρέψτε μου τέλος, να κλείσω αυτή την ανάρτηση, με μια παρήγορη κατά την γνώμη μου φράση, που υπάρχει στο Logicomix, αφού βεβαίως σας προτρέψω να κάνετε κλικ σε όλους τους συνδέσμους:

«Αν ακόμη και στη Λογική και στα Μαθηματικά, στους τομείς της μέγιστης βεβαιότητας, δεν υπάρχει απόλυτη διασφάλιση, πως γίνεται να τη βρούμε στο χάος των ανθρωπίνων ζητημάτων -είτε των προσωπικών, είτε των δημοσίων!«.

Καλή σας ανάγνωση.

.

.

.

.

.

.

Advertisements

~ από aikaterinitempeli στο Ιανουαρίου 25, 2010.

8 Σχόλια to “Παρουσίαση βιβλίου: Logicomix – Περιπέτεια στη χώρα της Λογικής…”

  1. wow Katerina kai ithela kati na diavaso alla tipota de m arese!thanx a lot.food 4 thought

  2. πολύ ενδιαφέρουσα η ανάρτησή σου Κατερίνα και μας δίνεις υλικό για διάβασμα και σκέψη. σ’ ευχαριστούμε.

  3. Piqtures, εμένα με μάγεψε, όπως ήδη θα κατάλαβες. Ελπίζω το ίδιο να γίνει και με σένα.

  4. Psi-action, εγώ ευχαριστώ και χαίρομαι που το βρίσκεις ενδιαφέρον. Πραγματικά, έγινε η αφορμή να διαβάσω κι άλλα σχετικά πράγματα. Κι αυτό νομίζω πρέπει να κάνει ένα βιβλίο. Να σου αφήνει κάτι χρήσιμο και να σε κινητοποεί να μάθεις και περισσότερα για τα θέματα που πραγματεύεται.

    Καλό σου βράδυ.

  5. Νομίζω, η σχέση μαθηματικών και ανθρώπινης συμπεριφοράς ή ψυχολογίας ή ψυχανάλυσης κ.ο.κ. (για να πω μόνο τρεις χαρακτηριστικούς τομείς) είναι αρκετά πιο πολύπλοκη απ’ όσα εξετάζονται στο πολύ ενδιαφέρον αυτό βιβλίο. Από τη μια μεριά, ας πω ενδεικτικά, της ψυχολογίας, βρίσκεται
    η οποιαδήποτε υποκειμενικότητα του εξωτερικού (φυσικού, κοινωνικού κλπ.) αντι-κειμενικού λόγου, του ο,τιδήποτε στέκεται απέναντι, αντί-κειται και αντιστέκεται στο λόγο της ανθρώπινης νόησης. Από την άλλη μεριά, στα μαθηματικά, υπάρχει μόνο η οποιαδήποτε αντικειμενικότητα του εσωτερικού (ψυχικού, συναισθηματικού κλπ.) υπο-κειμενικού λόγου, του ο,τιδήποτε συλλαμβάνεται από, υπό-κειται, υποτάσσεται μέσα στο λόγο της ανθρώπινης νόησης.

    Επομένως, μ’ αυτή την έννοια η επιστημολογική διαφορά, βασικά (ή καλύτερα, όπως κάποιοι συνηθίζουν να το βλέπουν έτσι, κάτω απ’ αυτή την κανονιστικότητα), συμπυκνώνεται στην αντίθεση διαίσθησης-έννοιας. Η ψυχολογία τείνει να παίρνει, να συμπαρατάσσεται με την διαίσθηση και τα μαθηματικά τείνουν να απορροφούν, να οικειοποιούνται την έννοια, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν κάποιες αντιμεταθέσεις, όπως η εννοιολογική ψυχολογία ή τα διαισθητικά μαθηματικά. Το γεγονός όμως είναι, τουλάχιστον ως τάση, ότι σ’ αυτό που διαφέρουν ψυχολογία-μαθηματικά, η ψυχολογία φαίνεται να εντάσσεται στις μελέτες του ανθρώπου (humanities) που αποσκοπούν να ερμηνεύσουν αναλογικά-μεταφορικά ή διαισθητικά-ευρηματικά τον κόσμο, και τα μαθηματικά στις επιστήμες (εμπειρικές-επαγωγικές ή θεωρητικές-νομοθετικές) που προσπαθούν να τον εξηγήσουν αναλυτικά-συνθετικά ή θεωρητικά-πειραματικά.

    Αν είναι έτσι, έχουμε μπροστά μας μια μεγάλη παραξενιά, μια ασυμμετρία που βγάζει μάτι. Θα την πω ως απορία. Γιατί η ψυχολογία (κλπ. κλπ.), πολύ συχνά (κι αυτός είναι, νομίζω, ο κανόνας που επικρατεί), επιχειρεί από ερμηνεία να γίνει, ή έστω να υιοθετήσει, να συνδυασθεί με εξηγητικές-εμπειρικές-πειραματικές μεθόδους-τεχνικές ώστε να μπορέσει να κάνει καλύτερα την δουλειά της (να θεραπεύσει, να «λύσει,» ας πούμε, να μετριάσει τον πόνο); Ενώ, από την άλλη μεριά τα μαθηματικά να μην καταδέχονται να κοιτάξουν κατάματα, να διεισδύσουν ολάκερα μέσα στο «χάος των ανθρώπινων ζητημάτων είτε των προσωπικών, είτε των δημοσίων»; Ισα-ίσα, παρότι το αξιολογικό-κανονιστικό στάνταρντ για τα μαθημηματικά είναι μια γενικευμένη καθολική αλήθεια που στέκεται πάνω από τους περιορισμούς των ιδιαιτερότητων, όταν τύχει να πέσουν επάνω στο «χάος» της ανθρώπινης ύπαρξης, η καθολικότητα πάει περίπατο, ενώ πιο πριν, πιο πέρα, βασιίλευε ανυποψίαστη. Επομένως, η ασυμμετρία είναι ότι απ’ τη μια μεριά κανείς ξεκινά με αβεβαιότητα και προσπαθεί να κάνει κάτι σε κάποιες περιπτώσεις που έστω και μια μικρή δόση τυπικής βεβαιότητας μπορεί να του φανεί χρήσιμη, ενώ από την άλλη μεριά είναι κανείς απόλυτα αγκυστρωμένος στην απόλυτη βεβαιότητα μέχρις ότου φάει τα μούτρα του πέφτοντας στον τοίχο της πραγματικότητας και τότε αντί να κάνει κάτι εκεί στα δύσκολα, κλαψουρίζει ότι δεν μπορεί να κάνει κάτι γιατί πουθενά δεν υπάρχει «απόλυτη διασφάλιση»!!!

    Κα για να διατυπώσω την απορία μου και με διαφορετικούς όρους: Γιατί η ψυχολογία (κλπ. κλπ.) φαίνεται να θέλει να μεταναστεύει μέσα στα μαθηματικά (κλπ. κλπ.) ή κάτω από τα εργαλεία των μαθηματικών για να πετύχει καλύτερα τους στόχους της με όσες ευκαιρίες μπορεί να δανειστεί από κει, ενώ τα μαθηματικά το μόνο που φαίνεται να θέλουν να κάνουν (όταν καταδεχθούν να το κάνουν) είναι να προσπαθούν να αποικιοποιήσουν από πάνω την ψυχολογία (ή τις άλλες κοινωνικές/ανθρωπιστικές επιστήμες) μέχρις ότου καταλάβουν ότι τίποτε δεν μπορούν να κάνουν εκεί μέσα και τότε να ξαναγυρίσουν στην παλιά τους τέχνη κόσκινο; Επομένως, αν μια διαφορά συντηρείται από μια άρνηση, στην περίπτωση αυτή είναι η δομική άρνηση των μαθηματικών να δεχθούν την επιστημολογική ισοτιμία τους με την ψυχολογία (κλπ. κλπ.) κι όχι τ’ αντίστροφο. (Κι αυτό το λέει ένας μαθηματικός, άν έχει κάποια σημασία.)

    Και τελειώνω δίνοντας ένα παράδειγμα. Να πώς ένας ψυχαναλυτής (ο Ζακ Λακάν) εξηγεί τη νεύρωση μέσω κάποιας μαθηματικής έννοιας (της λουρίδας του Μέμπιους): «Αυτό το διάγραμμα [η λουρίδα του Μέμπιους] μπορεί να θεωρηθεί η βάση μιας ουσιαστικής εγγραφής μέσα στην αρχή, μέσα στον κόμπο που συγκροτεί το υποκείμενο. Αυτό πάει μακρύτερα απ’ ό,τι μπορείτε να σκεφθείτε εκ πρώτης όψεως, γιατί μπορείτε ν’ αναζητήσετε τέτοιου είδους επιφάνειες που είναι ικανές να δεχθούν τέτοιες εγγραφές. Ίσως να μπορέσετε να δείτε ότι η σφαίρα, αυτό το παλιό σύμβολο της ολότητας, είναι ακατάλληλο. Αλλά ο τόρος, το μπουκάλι του Κλάϊν, μια εγκάρσια κομμένη επιφάνεια, μπορούν να δεχθούν τέτοιες τομές. Κι αυτή η ποικιλότητα είναι πολύ σημαντική, καθώς εξηγεί πολλά πράγματα για την δομή μιας ψυχικής ασθένειας. Αν κανείς μπορεί να συμβολίσει το υποκείμενο μ’ αυτή την θεμελιώδη τομή, με τον ίδιο τρόπο μπορεί κανείς να δείξει ότι μια τόμη πάνω σ’ έναν τόρο αντιστοιχεί στο νευρωτικό υποκείμενο και πάνω σε μια εγκάρσια κομμένη επιφάνεια σ’ ένα άλλο είδος ψυχικής ασθένειας.» Αυτά λέει, έτσι σκέφτεται για το αντικείμενό του, ένας ψυχαναλυτής, εξωτερικεύοντας τα μαθηματικά έξω από τα υπο-κείμενα στερεά όριά τους. Μπορείτε να βρείτε κάποιον μαθηματικό που να σκέφτεται με τον ίδιο τρόπο, να εσωτερικεύει μέσα στα απόλυτα όρια της υπο-κείμενης τυπικής βεβαιότητας των μαθηματικών, την ενδεχομενικότητα, την ρευστότητα και την αβεβαιότητα της ψυχολογικής (κλπ. κλπ.) α-τυπικότητας; Επομένως, όταν κάποιοι μιλούν για «χάος,» καλύτερα να κάνουν δεύτερες σκέψεις για το τί μιλούν σε σχέση με το από ποια γωνία το βλέπουν. Από μέσα ή από έξω; Από πέρα από το άλλο που νομίζουν ότι ξέρουν ή από απέναντι από το Άλλο που δεν θέλουν να ξέρουν;

    • Αυτή λοιπόν είναι η δεύτερη φορά που σχολιάζετε εδώ και πάλι σκέφτομαι το ίδιο πράγμα Μωυσή: πως αυτό είναι ένα σχόλιο που θα μπορούσε να γίνει ανάρτηση. Και δεν αναφέρομαι στην έκταση του (το θεωρώ μεγάλη τιμή να μου διαθέτετε τοσο χρόνο ειλικρινά), αλλά στο πόσο πιο μακριά πάει απ’ όσα έγραψα εγώ παραπάνω, στο πόσες νέες διαστάσεις μπαίνουν έτσι στην κουβέντα μας. Κι αδικείται με το να βρίσκετε τόσο χαμηλά στη σελίδα, γι’ αυτό αφού ανεβάσω τη δική μου απάντηση, θα βάλω μια παραπομπή στο κυρίως σώμα του κειμένου, για να διαβαστεί κι από άλλους.

      Είχατε την καλοσύνη να μου διευκρινίσετε μερικά πράγματα και προσωπικά κι ευχαριστώ διπλά γι’ αυτό, γιατί παρά το ότι κατάλαβα την ουσία του ζυτήματος, με την αναφορά στη λέξη «χάος», το μυαλό μου πήγε σε κβαντικές συσχετίσεις και σίγουρα παίζει ρόλο το γεγονός πως το σχόλιο υπογράφει ένας μαθηματικός, όπως σεμνότατα γράψατε, αλλά κι επειδή απ’ αυτόν το δρόμο κυρίως προσεγγίζω τα μαθηματικά τα τελευταία χρόνια. Κι η κβαντική φυσική όπως σίγουρα καλύτερα ξέρετε από μένα, καθώς εξελίσσεται, δίνει τις δικές της απαντήσεις και για την ανθρώπινη συμπεριφορά πλέον κι όχι μόνο για το σύμπαν ή τα σύμπαντα όπως θα προτιμούσαν να τονίσω κάποιοι. Να μια ακόμη θετική επιστήμη, που πιστεύει ότι έχει το κλειδί της εξήγησης για τα πάντα (σ’ όσα μου επικοινωνήσατε αναφέρομαι φυσικά) και να δείτε που δεν το είχα σκεφτεί έτσι πριν…

      Για να μην ξεστρατίσω όμως περισσότερο απ’ την κουβέντα μας, ας πάμε στο θέμα μας. Έκανα λοιπόν εγώ αυτή την ανάρτηση και κυρίως στάθηκα στα αφύσικα ψηλά ποσοστά ψύχωσης των πατέρων της Λογικής, επειδή αυτό μ’ απασχόλησε περισσότερο ως αναγνώστρια του βιβλίου που συμβαίνει να είναι και ψυχολόγος. Εσείς θέσατε ένα ακόμη γενικότερο πλαίσιο συζήτησης για τη σχέση της ίδιας της Ψυχολογίας με τα Μαθηματικά και τ’ αντίστροφο.

      Αν και συνήθως λοιπόν η Ψυχολογία κατηγορείται πως προσπαθεί χρησιμοποιώντας μεθοδολογικά εργαλεία και ορολογία των θετικών επιστημών (εδώ μπορούμε ίσως να εντάξουμε και τις αναγωγές του Λακάν), να ενδυθεί με τη σειρά της επιστημονικό μανδύα (η μακρά και στενότατη συσχέτιση/συμπόρευσή της με την Φιλοσοφία βλέπετε εξακολουθεί να μην περνά απαρατήρητη), να κατασκευάσει τρόπον τινά επίκτητη αντικειμενικότητα, ενώ ταυτόχρονα ερευνά την ψυχή, αντικείμενο έωλο, εσείς στέκεστε με κριτική διάθεση απέναντι στα Μαθηματικά. Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα τη βρήκα επομένως αυτή τη θέση, οπωσδήποτε μη-αναμενόμενη και μ’ εντυπωσίασε η απόσταση που παίρνετε απ’ την ανωτερότητα των Μαθηματικών και τον σνομπισμό τους -επιτρέψτε μου τον όρο- προς τις ανθρωπιστικές επιστήμες.

      Δεν χρειάζεται λοιπόν εγώ να γράψω οτιδήποτε άλλο, αλλά να προτρέψω μάλλον πρέπει όσες κι όσους θα διαβάσουν αυτή την ανάρτηση να προσέξουν τα δικά σας επιχειρήματα. Κι ίσως έτσι δουν το χάος μ’ άλλα μάτια…

      Σας ευχαριστώ και πάλι, όχι μόνο για την ουσιαστικότατη παρέμβασή σας εδώ, αλλά και για όσα μου γράψατε για το θεώρημα του Gödel. Με βοήθησαν να δω κάτι πέρα απ’ την επιφανειακή γοητεία του. Οι περιορισμένες γνώσεις βλέπετε… Γι’ αυτό χαίρομαι τόσο να ‘συζητάω’ με ανθρώπους που γνωρίζουν τόσο καλά το αντικείμενό τους, αλλά ευτυχώς δεν είναι υπερόπτες. Με κάνουν έτσι να ενδιαφέρομαι κι εγώ να μάθω περισσότερα και σίγουρα θα μάθουν κι όσοι-ες σας διαβάσουν.

      Να είστε καλά.

  6. Ευχαριστώ (όπως πάντα) για τα κολακευτικά σου λόγια, Κατερίνα. Από μια κάπως νοσταλγική άποψη (νοσταλγική για ο,τιδήποτε δεν μπορούμε να σκεφτούμε άμεσα και με πλήρη σαφήνεια, αλλά το σκεφτόμαστε έμμεσα και μπερδεμένα, παρότι βρίσκεται μπροστά μας μέσα στον κόσμο μας), είναι αυτονόητο ότι ένας μαθηματικός μπορεί να μιλά για την ψυχολογία κι ένας ψυχολόγος να μιλά για τα μαθηματικά ή ένας οποιοσδήποτε που δεν είναι ούτε μαθηματικός ούτε ψυχολόγος να μιλά γι’ αυτά. Μάλιστα, κάτι τέτοιο είναι αυτονόητο ότι θα βοηθούσε να προχωρήσουν παραπέρα οι γνώσεις για τα μαθηματικά ή για την ψυχολογία ή και οι γενικές γνώσεις ενός ανθρώπου που δεν είναι ούτε μαθηματικός ούτε ψυχολόγος, αλλά έχει ανάγκη από τέτοιες γνώσεις για να ζήσει καλύτερα την ζωή του (αυτό μας λέει, εκτός της κοινής λογικής, και η φιλοσοφία των επιστημών). Αν λοιπόν είναι μόνο αυτός ο στόχος (να προχωρήσουν παραπέρα οι γνώσεις), όλες ανεξαιρέτως οι φωνές είναι καλοδεχούμενες ή, εν πάση περιπτώσει, ας κρίνονται με βάση το πόσο συμβάλουν σ’ αυτό τον στόχο. Εν προκειμένω, θα μπορούσαμε να κρίναμε κάτω από ένα τέτοιο πρίσμα το Logicomix;

    Υπάρχουν μαθηματικοί που διαβάζοντας το Logicomix αποκτούν στέρεα ερείσματα να κάνουν καλύτερα μαθηματικά ή και να μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της ψυχολογίας;

    Υπάρχουν ψυχολόγοι που μετά το διάβασμα του Logicomix διευκολύνονται να προχωρήσουν παραπέρα στην ψυχολογία ή να φανούν εποικοδομητικοί στα μαθηματικά;

    Κι επιπλέον, όταν κάποιος που δεν είναι ούτε μαθηματικός ούτε ψυχολόγος (ή έστω δεν είναι επαγγελματίας ή προχωρημένος γνώστης) διαβάσει το Logicomix, πόσο πιθανό είναι να πλησιάσει ακόμη περισσότερο τα μαθηματικά ή την ψυχολογία; Προφανώς, θα ήταν υπερβολικά φιλόδοξο (πρακτικά όμως όχι αδύνατο) να περιμέναμε να τα πλησίαζε τόσο πολύ ώστε να γινόταν επαγγελματίας ή μαιτρ στα μαθηματικά ή την ψυχολογία. Απλώς να γινόταν καλύτερος άνθρωπος με τα οποιαδήποτε εφόδια που θα αποκτούσε από τα μαθηματικά ή την ψυχολογία, όταν θα προσπαθούσε να εντρυφήσει ακόμη περισσότερο μέσα σ’ αυτά παρακινούμενος από τα όσα διάβασε στο Logicomix.

    Βέβαια, το Logicomix δεν είναι το μοναδικό βιβλίο που αποσκοπεί σε τέτοιους στόχους, τους οποίους εντελώς σχηματικά θα τους ονόμαζα στόχους εξειδίκευσης-εκλαΐκευσης, και προφανώς το Logicomix περιορίζεται κυρίως στην εκλαΐκευση. Επομένως, για να είμαστε δίκαιοι θα έπρεπε να κρίναμε το Logicomix περιοριζόμενοι στο τρίτο από τα προηγούμενα ερωτήματα.

    Όμως, σε όλα αυτά τα βιβλία, οι συγγραφείς τους θεμελιώνουν τα επιχειρήματά τους στηριγμένοι πάνω σε κάποια πολύ συγκεκριμένα «παραδείγματα» (κάτι περισσότερο από ειδικές περιπτώσεις, κάτι σαν ένα είδος φάρου, ο οποίος κατευθύνει τα νοήματα που βγαίνουν απ’ το βιβλίο με βάση την επιχειρηματολογία των συγγραφέων). Ιδιαίτερα, για το Logicomix, τα επιχειρηματολογικά παραδείγματά του εντάσσονται ξεκάθαρα στα Μαθηματικά.

    Επιπλέον, τα βιβλία εκλαΐκευσης κάποιας επιστήμης προφανώς απευθύνονται σ’ ένα πιο ευρύτερο κοινό από τους γνώστες (απλούς ή ειδήμονες) αυτής της επιστήμης. Τι νόημα θα είχαν διαφορετικά; Έτσι, στον βαθμό που κάποια από τα πορίσματα του Logicomix αναφέρονται σε ψυχολογικές-ανθρώπινες καταστάσεις, όπως το «χάος» της ανθρώπινης συνθήκης (που τυπικά και ουσιαστικά είναι διαφορετικό από το «χάος» των μη γραμμικών συστημάτων των μαθηματικών ή της φυσικής), αυτόματα συμπεραίνει κανείς ότι οι «συνέπειες» των μαθηματικών παραδειγμάτων του Logicomix αξιώνουν να υπεισέρχονται μέσα σε κάποιες άλλες επιστήμες ή τομείς γνώσεων, οι οποίες κατ’ εξοχήν (αλλά φυσικά χωρίς καμία επιστημολογική αποκλειστικότητα) εστιάζονται πάνω στο ανθρώπινο «χάος» ή το «χάος» του κόσμου, δηλαδή, αξιώνουν να μπαίνουν μέσα στην ψυχολογία (ή την φιλοσοφία κλπ.). [Χρειάζεται όμως μια διευκρίνιση: λέγοντας πιο πάνω «συνέπειες,» δεν εννοώ απαραίτητα λογικές ή αιτιατές συνέπειες, αλλά μόνο αναλογικές-μεταφορικές εννοιολογικές συνδέσεις ή κάτι σαν «επιστημολογικά διδάγματα,» για να μην πω «ηθικά διδάγματα» (παρότι κι αυτά λειτουργούν παρόμοια).]

    Συνοψίζοντας λοιπόν όλα τα προηγούμενα, το Logicomix είναι ένα βιβλίο το οποίο:

    (α) έχει γραφεί από μαθηματικούς,

    (β) συζητά εκλαϊκευτικά τα μαθηματικά και

    (γ) στηριγμένο σε μαθηματικά παραδείγματα επιχειρεί, εν μέρει, να εξαγάγει συμπεράσματα που εμπίπτουν σε περιοχές της ψυχολογίας (ή της φιλοσοφίας).

    Πιστεύω ότι το Logicomix είναι ένα πολύ καλό βιβλίο που εκπληρεί ικανοποιητικά τους στόχους που συζήτησα πιο πάνω.

    Το πρόβλημά μου ή η απορία μου βρίσκεται αλλού, στην αντίστροφή κατεύθυνση:

    Υπάρχουν βιβλία με τα εξής (αντίστοιχα) χαρακτηριστικά; Δηλαδή, για να αναφερθώ ενδεικτικά μόνο στην ψυχολογία, βιβλία τα οποία:

    (α) έχουν γραφεί από ψυχολόγους,

    (β) συζητούν εκλαϊκευτικά την ψυχολογία και

    (γ) στηριγμένα σε ψυχολογικά παραδείγματα επιχειρούν, εν μέρει, να εξαγάγουν συμπεράσματα που εμπίπτουν σε περιοχές των μαθηματικών;

    Ειδικά με τον περιορισμό του (γ), νομίζω, απ’ όσα γνωρίζω, η απάντηση είναι ένα κατηγορηματικό «ΟΧΙ, δεν υπάρχουν.» Κι εδώ πάνω ακριβώς στηριζόταν η απορία μου: Γιατί κάποιοι μαθηματικοί μπορούν και κάνουν κάτι που (σχεδόν) κανένας ψυχολόγος δεν μπορεί ισότιμα να κάνει ως κάτι το αντίστοιχο;

    Δυστυχώς, αυτή είναι η πραγματικότητα της (σημερινής) επιστήμης ή του (σημερινού) καταμερισμού του έργου μεταξύ των επιστημών. Αν δεν ξεπερασθεί αυτή η πραγματικότητα, από κάθε κατεύθυνση, δεν μπορούμε να μιλάμε για πραγματική διεπιστημονικότητα. Μπορούμε μόνο να μιλάμε μόνο για ένα είδος διεπιστημονικής αποικιοποίησης. Δυστυχώς.

    • Κι εγώ με όσα γνωρίζω Μωυσή, δεν μπορώ παρά να συμφωνήσω μαζί σας. Δυστυχώς έτσι είναι. Ως αυτή τη στιγμή που τα λέμε εδώ τουλάχιστον. Ελπίζω στο μέλλον κάτι ν’ αλλάξει. Αν μη τι άλλο θα είχε ενδιαφέρον ένα τέτοιο εγχείρημα. Και πάλι θερμά ευχαριστώ…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: