Πόσο αξιόπιστες είναι οι ψυχιατρικές διαγνώσεις; Το πείραμα του Rosenhan

rosenham

.

update 22/4/2010

.

Πώς θα σας φαινόταν άραγε, αν σας έλεγα πως αρκετά εύκολα, θα μπορούσατε να ξεγελάσετε έναν ψυχίατρο και να σας διαγνώσει ως άτομο με σοβαρή ψυχική διαταραχή, ενώ είστε απολύτως υγιής; Έχω την αίσθηση πως οι περισσότεροι θεωρείτε πιθανότατο το να πετύχετε κάτι τέτοιο, αν λάβω υπόψη μου πόσοι άνθρωποι στην εποχή μας το κατορθώνουν όντως, είτε για να απαλλαγούν απ’ τις στρατιωτικές τους υποχρεώσεις, είτε για να πετύχουν δικονομικά οφέλη. Το πετυχαίνουν μάλιστα σε τέτοιο βαθμό, ώστε η καχυποψία πια να μας διακατέχει όλους και η έκφραση «το παίζει τρελός», να είναι ευρέως χρησιμοποιούμενη, καθημερινώς. Το θέμα είναι όμως, αν γνωρίζετε, πως ήδη απ’ την δεκαετία του ’70, όπου η ψυχιατρική έχαιρε απίστευτης εκτίμησης και ουδείς σκεφτόταν να την αμφισβητήσει, ο David Rosenhan, το απέδειξε κιόλας

 Το πείραμα του είχε τίτλο:  On being sane in insane place κι έγινε η αφορμή για πολλές αλλαγές, αν μη τι άλλο, στη βίβλο των ψυχιάτρων, το περίφημο D.S.M. (Diagnostic Statistic Manual), για το οποίο κατά καιρούς απ’ αυτό το blog, έχω εκφράσει τις αντιρρήσεις μου κι αξίζει τον κόπο να διαβάσετε κι αυτό, για να καταλάβετε γιατί. Η μεγαλύτερη ωστόσο αξία του πειράματος, είναι ότι έβαλε τα θεμέλια για να αμφισβητηθούν οι επιστημονικές γνωματεύσεις και ν’ αναδειχτούν τα στερεότυπα, βάση των οποίων οι ψυχίατροι ταξινομούν τους ‘ασθενείς’.

Τι έκανε λοιπόν ο Rosenhan, που τότε δεν κατείχε καμία θέση κύρους (μετέπειτα δίδαξε στο Stanford); Ζήτησε από 8 ανθρώπους (μια νοικοκυρά, ένα ζωγράφο, τρεις ψυχολόγους, έναν ψυχίατρο, έναν μεταπτυχιακό φοιτητή και έναν παιδίατρο), να υποκριθούν τους ψυχικά πάσχοντες, για να δει αν οι ψυχίατροι των αντίστοιχων ψυχιατρείων στα οποία θα παρουσιαζόντουσαν οι ψευδοασθενείς, μπορούσαν όντως να καταλάβουν την ‘απάτη’.  Οι οδηγίες που είχαν τα άτομα αυτά, ήταν οι εξής: πέντε μέρες, πριν από την ημερομηνία που θα παρουσιαζόντουσαν στα διάφορα ιδρύματα, να σταματήσουν να κάνουν ντους, να ξυρίζονται και να βουρτσίζουν τα δόντια τους. Κι όταν θα παρουσιαζόντουσαν, να έλεγαν ότι ακούν μια φωνή που τους λέει: «γκντουπ!»  (στο πείραμα οι αμερικάνικες λέξεις ήταν σαν βγαλμένες από καρτούν π.χ. «Quack», κι οι φωνές υποτίθεται πως έλεγαν “empty,” “hollow,” και “thud” δηλαδή «άδειο», «κοίλο», «κάτι που κάνει θόρυβο»). Ο λόγος που ο πειραματιστής έκανε αυτή την επιλογή, είναι ότι είχε ψάξει και είχε βρει, ότι πουθενά στην βιβλιογραφία δεν αναφέρονταν περιστατικά ανθρώπων, που να άκουγαν φωνές, με προφανή παραπομπή σε κινούμενα σχέδια (διαβάστε όμως και το σχετικό σχόλιο του Yianni).

Πέραν αυτών των οδηγιών, τους ζήτησε να απαντήσουν ειλικρινά σε κάθε ερώτηση που θα τους γίνει απ’ το νοσηλευτικό και ιατρικό προσωπικό, αποκρύπτοντας μόνο το αληθινό τους όνομα καθώς και το επάγγελμά τους και να μην προσποιηθούν κανένα, μα κανένα άλλο σύμπτωμα. Σε περίπτωση που τους γινόταν εισαγωγή, αμέσως έπρεπε να πουν πως η φωνή εξαφανίστηκε και αισθάνονται περίφημα.  Το παράδειγμά τους ακολούθησε κι ο ίδιος ο ερευνητής, μιας και ήθελε ιδίοις όμασι να διαπιστώσει, τι θα συμβεί.

Αναρωτιέστε για το αποτέλεσμα; Όλοι τους εισήχθησαν σε ψυχιατρεία με διάγνωση σχιζοφρένειας πλην ενός που διεγνώσθη ως μανιοκαταθλιπτικός, έλαβαν φαρμακευτική αγωγή (πάμπολλα χάπια τους δίνονταν τρεις φορές τη μέρα κι ευτυχώς είχαν εκπαιδευτεί να τα φτύνουν)  και παρέμειναν ως νοσηλευόμενοι από 7 ως 52 μέρες (μέσος όρος 19 μέρες εγκλεισμού), αν και πλέον συμπεριφέρονταν απολύτως φυσιολογικά. Μάλιστα, το ότι κρατούσε σημειώσεις ο Rosenhan,  θεωρήθηκε ως ένα ακόμα σύμπτωμα της σχιζοφρένειας του!

Αν κατάλαβαν κάποιοι ότι αυτοί οι 8  ‘ασθενείς’ προσποιούνταν; Μα βέβαια. Οι άλλοι νοσηλευόμενοι! Οι οποίοι τους πλησίαζαν και τους δήλωναν ξεκάθαρα πως έχουν καταλάβει πως δεν είναι τρελοί και άρα για άλλο λόγο βρίσκονται εκεί. Ένας μάλιστα ρώτησε τον Rosenham, αν κάνει κρυφά,  έλεγχο στο νοσοκομείο..

Τι έγινε μετά τη δημοσίευση αυτού του πειράματος; Πολλά. Ο Rosenhan δέχτηκε κριτική, οι ψυχίατροι εξανέστηκαν, το σύστημα θορυβήθηκε κι από κάποιο νοσοκομείο έγινε η ‘πρόταση’ στον ερευνητή, να στείλει μες τους επόμενους 3 μήνες, όσους ψευδοασθενείς θέλει κι οι ψυχίατροι, θα τους ξεσκεπάσουν. Εκείνος δέχτηκε την πρόκληση τους κι όταν πέρασε το τρίμηνο, το προσωπικό του νοσοκομείου, ανέφερε στον Rosenhan, ότι με επιτυχία είχαν ανακαλύψει 41 ψευδοασθενείς! Μόνο που εκείνος, δεν τους είχε στείλει κανέναν…

Σας βάζει σε σκέψεις, δεν είναι έτσι; Κι αυτό είναι καλό, γιατί δεν πρέπει να δεχόμαστε τίποτα άκριτα. Δείτε τους συνδέσμους για να μάθετε περισσότερα, διαβάστε το αυθεντικό άρθρο, παρακολουθήστε μερικά ενδιαφέροντα video εδώ και γενικά, όσον αφορά τα θέματα υγείας, καλό θα είναι να είστε πληροφορημένοι και να μην υποτάσσεστε σε οποιαδήποτε υπόδειξη για φαρμακευτική αγωγή χωρίς ερωτήσεις και χωρίς να πάρετε κι άλλη γνώμη. Οι εποχές που οι ‘αυθεντίες’ θριάμβευαν, έχουν παρέλθει ανεπιστρεπτί.

.

.

.