Τυφλά Σημεία: Γιατί οι έξυπνοι άνθρωποι κάνουν ηλίθια πράγματα – Παρουσίαση του βιβλίου της Madeleine L. Van Hecke

.

.


Νομίζω πως δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην έχει αναρωτηθεί, μετά από οποιαδήποτε πράξη του που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί χαζή, ηλίθια, ανόητη, ντροπιαστική, «Μα τι σκεφτόμουν;»  Κι αυτό ακριβώς προσπαθεί να εξηγήσει η κλινική ψυχολόγος και λέκτορας στο North College στο Νάπερβιλ του Ιλινόις, Madeleine L. Van Hecke στο βιβλίο της «Τυφλά σημεία-Γιατί οι έξυπνοι άνθρωποι κάνουν ηλίθια πράγματα» που κυκλοφόρησε πρόφατα απ’ τις εκδόσεις «Μοντέρνοι Καιροί».

Καταρχήν να ευχαριστήσω από καρδιάς, την κυρία Νάταλι Καρακιουλάφη, που φρόντισε να έρθει το βιβλίο στα χέρια μου, αμέσως μόλις της εξέφρασα το ενδιαφέρον μου γι’ αυτό. Και όσο το διάβαζα, η έκπληξη ήταν ακόμα μεγαλύτερη, καθώς θίγονται σ’ αυτό ζητήματα, που κι εδώ στο blog, με έχουν απασχολήσει πολλές φορές, όπως η νοημοσύνη, το IQ, αλλά ακόμα κι η επιρροή του Mendel (για όσους θυμάστε την ανάρτηση για τον Fracis Galton), στα μοτίβα της σκέψης μας. Η συγγραφέας, αναφερόμενη σε επιστημονικές έρευνες, στη λογοτεχνία, αλλά και στις εμπειρίες της καθημερινής ζωής απ’ όπου αντλεί ποικίλα παραδείγματα, προσπαθεί βήμα-βήμα να απαντήσει στο ποιά ειναι τα τυφλά σημεία μας και πως αυτά επηρεάζουν την ζωή μας και την συναλλαγή μας με άλλους ανθρώπους.

Μα τι σκεφτόμασταν λοιπόν, όταν κάναμε εκείνη την γκάφα; Τι σκεφτόμασταν όταν κάναμε κάτι που ξέρουμε τώρα, πως ήταν ηλίθιο; Όπως επισημαίνει η Van Hecke στο βιβλίο της, συνήθως αυτή την ερώτηση την κάνουμε με περιφρονητικό τόνο κι όχι προσπαθώντας ειλικρινά να δούμε τι συνέβη στο παρασκήνιο των πράξεων μας. Κι εξίσου επικριτικοί είμαστε και με τις γκάφες των άλλων ανθρώπων, που μας αρέσει να ανακυκλώνουμε σε φιλικές παρέες υπό μορφή ανεκδότων. Σκεφτείτε μόνο πόσα έχετε ακούσει για χαζές αντιδράσεις ανθρώπων που έχουν προβλήματα με τη χρήση υπολογιστών, κινητών τηλεφώνων κτλ και θα καταλάβετε. Φαίνεται πως οι περισσότεροι από μας είμαστε εξαιρετικά μη ανεκτικοί στην άγνοια των άλλων, πως η προσβολή της ευφυίας τους σε καθημερινή διάταξη, αντανακλά μια προσωπική μας ανάγκη. Πολύ δε περισσότερο όταν αυτή η άγνοια τους, μας προκαλεί άγχος ή μας δημιουργεί μπελάδες. «Καταλήγουμε να τους κατηγορούμε για την άγνοια τους, να τους λέμε ότι έχουν άδικο, διότι ένα υπεύθυνο άτομο, θα είχε ενδιαφερθεί να μάθει».

Είναι όμως έτσι ακριβώς; Υπάρχουν τάχα αυτονόητα πράγματα στη ζωή και κάποιοι γεννηθήκαμε γνωρίζοντας τα; Προφανώς όχι, αλλά δείχνουμε να το αγνοούμε, χωρίς δεύτερη σκέψη. Ρωτάμε «μα τι σκεφτόσουν;»  χωρίς να περάσει απ’ το μυαλό μας ότι ο άνθρωπος που έκανε κάτι ηλίθιο, χαζό, ανόητο, μπορεί να το έκανε απλώς από άγνοια κι από έλλειψη εμπειρίας. Ναι, αλλά όταν εμείς κάνουμε κάτι ανάλογο, τι συμβαίνει τάχα; Υστερούμε νοητικά ή άλλα πράγματα παίζουν ρόλο; Προσωπικά, όσες φορές αναλογίστηκα τι συμβαίνει σε τέτοιες περιπτώσεις κατέληξα στο συμπέρασμα πως μάλλον δεν σκεφτόμαστε τίποτα, δρούμε μηχανικά κι αγνοούμε ‘σημάδια’ που σε άλλες περιπτώσεις δεν θ’ αγνοούσαμε. Και καταλήγουμε στο να κάνουμε ανοησίες, σύμφωνα με την άποψη τρίτων που μας παρατηρούν και ψιθυρίζουν συνωμοτικά «αν μπορούσε μόνο να δει τον εαυτό του-της, θα καταλάβαινε» . Η Van Hecke, εξηγεί ότι προφανώς δεν μπορούμε.

«Το ότι δεν μπορούμε να δούμε τον εαυτό μας δεν ισχύει μόνο σε ατομικό επίπεδο. Επιχειρήσεις, θρησκευτικές κοινότητες και έθνη -ολόκληρες ομάδες ανθρώπων- δεν καταφέρνουν να δουν πως ενεργούν ή τι εντυπώσεις αφήνουν στους άλλους. Στο σαστισμένο ερώτημα «Γιατί μας μισούν;» -που ακουγόταν παντού στις Ηνωμένες Πολιτείες αμέσως μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001- βλέπουμε σίγουρα τα στοιχεία ενός  τυφλού σημείου κοινού σε πολλούς ανθρώπους όσον αφορά στη χώρα τους. Πολλοί πολίτες άλλων χωρών ξαφνιάζονταν που απορούσαμε. Εκπλήσσονταν, πιο συγκεκριμένα, από το πως ήταν δυνατόν να μην είχαμε ιδέα για το γεγονός ότι -από την οπτική γωνία πολλών άλλων εθνών- οι Ηνωμένες Πολιτείες επεδείκνυαν συχνά μια αλαζονική συμπεριφορά που προκαλούσε δυσφορία».

Φαντάζομαι ήδη καταλάβατε, πως τυφλά σημεία, υπάρχουν παντού. Και ξεπερνούν το ατομικό επίπεδο. Πως τα ορίζει όμως η Van Hecke; Κάνει μια πνευματώδης αντιστοίχιση με τα τυφλά σημεία των καθρεφτών του αυτοκινήτου μας, που μας εμποδίζουν πολλές φορές να δούμε όλη την εικόνα όπως πρέπει και καταλήγουμε να αγνοούμε κάτι που υπάρχει δίπλα μας. Κι υπάρχει τρόπος να τα εντοπίσουμε και να τα διορθώσουμε; Προφανώς υπάρχει και η συγγραφέας μας εξηγεί αναλυτικά σε κάθε επίπεδο το πως. Στα συν του βιβλίου, θεωρώ ότι είναι ο αυτοσαρκασμός της ίδιας της Van Hecke, που δεν διστάζει ν’ αποκαλύψει πλήθος περιπτώσεων στις οποίες έκανε κάτι που εκ των υστέρων θεώρησε ηλιθιο και ο τρόπος που δίνει σταδιακά τις πληροφορίες για να ξεπεράσουμε τα τυφλά σημεία. Τονίζει δεόντως το ρόλο της ενσυναίσθησης, πράγμα που έχει τεράστια σημασία στις ανθρώπινες σχέσεις και εξηγεί διεξοδικά με ποιες τακτικές, μπορούμε να αντιμετωπίσουμε κάθε τι.  Στη διεύθυνση www.overcomeblindspots.com, περιμένει τα σχόλια και τις απόψεις σας, σας παροτρύνει να διαβάσετε κάποια άρθρα της και να την γνωρίσετε καλύτερα  κι εδώ, στη σελίδα των εκδόσεων «Μοντέρνοι Καιροί», μπορείτε να μάθετε περισσότερα για το πολύ ενδιαφέρον αυτό βιβλίο, την μετάφραση του οποίου έχει κάνει η κυρία Ευηνέλλα Αλεξοπούλου.

Κι ίσως, ίσως, μετά απ’ όλα αυτά, την επόμενη φορά που θα διαβάσετε για τον άνθρωπο που προσπάθησε να ανοίξει με αλυσοπρίονο μια χειροβομβίδα για να πάρει τα πυρομαχικά της και να φτιάξει κροτίδες ή για τον μαθητή που αντέγραψε ως και το όνομα του συμμαθητή του στις τελικές εξετάσεις των μαθηματικών ή ακόμα-ακόμα,  για τον ληστή που έγραψε σε χαρτί με τη διεύθυνση του σπιτιού του το σημείωμα για να του δώσει η ταμίας όλα τα  χρήματα της τράπεζας, να είστε λιγότεροι επικριτικοί. Ίσως να τους ‘αντιμετωπίσετε’ με περισσότερη συμπάθεια. Γιατί θα ξέρετε πια, πως και οι έξυπνοι άνθρωποι κάνουν ηλίθια πράγματα.

Καλή ανάγνωση και καλό Σαββατοκύριακο.

.

.

.

Advertisements

~ από aikaterinitempeli στο Ιουνίου 26, 2010.

10 Σχόλια to “Τυφλά Σημεία: Γιατί οι έξυπνοι άνθρωποι κάνουν ηλίθια πράγματα – Παρουσίαση του βιβλίου της Madeleine L. Van Hecke”

  1. » για τον μαθητή που αντέγραψε ως και το όνομα του συμμαθητή του στις τελικές εξετάσεις των μαθηματικών ή ακόμα-ακόμα, για τον ληστή που έγραψε σε χαρτί με τη διεύθυνση του σπιτιού του το σημείωμα για να του δώσει η ταμίας όλα τα χρήματα της τράπεζας,»

    χα χα 🙂 Όσο κι αν το θέμα είναι σοβαρό, μ’ έφτιαξες πάντως Κατερίνα!

    (μού’λειψες, αλλά τολμαω να είμαι πνιγμένη σχεδόν όσο και κάτι άλλες ψυχές που ξέρουμε, αυτόν τον καιρό 😉 ) να πω μόνο έτσι, βιαστικά τώρα, πως πάλι το ζήτημα (ένα από τα ζητήματα!…) είναι τι εννοούμε λέγοντας «εξυπνάδα»… (και γιατί κάποια πράγματα είναι «ηλιθιότητες» και όχι προσπάθειες προσαρμογής μ’ ένα περιβάλλον – που δεν μάς πάει – και δεν το πάμε – με τίποτα…)

    (αχ οι ορισμοί)

    φιλιά 😀

  2. Παρα πολυ ενδιαφερουσα προταση Καυερινα μου
    και μη σπυ πω πολυ επικαιρο το θεμα περι ηλιθιοτητας!!!
    \(ως εξυπνη ομιλω με πανηλιθιες επιλογες΅΅΅))))

    φιλια πολλα!

  3. Αυτή την ερώτηση την έχω κάνει Κατερίνα πολλές φορές στον εαυτό μου. Το τι σκεφτόσουν εννοώ. Ειδικά όταν κάποιοι άνθρωποι αποδείχτηκαν κατώτεροι των προσδοκιών μου. Το χρειάζομαι λοιπόν το βιβλίο οπωσδήποτε! Για ταινίες ήρθα, ξέρεις τα γνωστά, αλλά με τράβηξε αυτό εδώ το θέμα. Άσε που είναι κι απ’ τις ελάχιστες φορές που δεν ντρέπομαι να γράψω σχόλιο. 🙂

    Πάω να σε χαιρετήσω γιατί βλέπω δεν σε πρόλαβα και μετά ταινιούλα. Μη χαλάμε και το πρόγραμμα. 😉

  4. Χάρη μου, την έκανα πάντως κι εγώ την γκάφα μου. Έφυγα νομίζοντας πως είχα απαντήσει στα σχόλιά σας εδώ, οπότε ένα μεγάλο και ειλικρινές συγνώμη από μένα και στους τρεις σας για τις καθυστερημένες μου απαντήσεις, για αρχή.

    Καλά ναι, δεν γίνεται να μην γελάσεις. Κακά τα ψέματα. Αν σου πω εγώ από κοντά μερικά ηλίθια πράγματα που έχω κάνει, να δεις γέλιο που θα ρίξεις! Αλλά αφού υπάρχει επιστημονική εξήγηση, τουλάχιστον να μην τα παίρνουμε βαρέως όλα αυτά. Δεν χρειάζεται να μας τρώνε καταστάσεις και συνήθειες, που γίνεται ν’ αλλάξουν.

    Όσο για την επισήμανση σου, ξέρεις αν συμφωνώ ή όχι. Αλλά και η ίδια η συγγραφέας το θίγει και μάλιστα με βρίσκει απολύτως σύμφωνη. Σε ένα σχετικό κεφάλαιο, γράφει κάτι που θα το λατρέψεις μιας και το είχαμε συζητήσει κι εμείς εδώ: «Οι ταμπέλες δημιουργούν παιδιά που νιώθουν ανόητα». Κι εξηγεί για παράδειγμα, πως κάποιοι γονείς κάνουν το λάθος να θεωρούν ότι κάτι δεν πάει καλά με το παιδί τους, επειδή δεν ενδιαφέρεται για τα μαθηματικά και παραβλέπουν την νοημοσύνη του σε άλλους τομείς. Δίνει μεγάλη βαρύτητα γενικά στο πόσο σοβαρά πρέπει να παίρνουμε λέξεις όπως η «νοημοσύνη», η «εξυπνάδα» κτλ. Αυτά για την ώρα από μένα..

    Πολλά πολλά φιλιά και να ξέρεις πως κι εσείς μου λείψατε!

  5. Talisker, εκτός απ’ το χαμόγελο μου, σου στέλνω και την συγνώμη μου, που καθυστέρησα τόσο να απαντήσω. Όπως γράφω και στην Χάρη παραπάνω, αργά το κατάλαβα ότι κάτι ..χρωστούσα εδώ. Τουλάχιστον στην σωστή ανάρτηση, την έκανα κι εγώ την βλακεία μου, ε; 🙂

    Για τους ορισμούς τώρα, μόλις έγραψα κάτι στη Χάρη, ως απάντηση στο σχόλιο της, αλλά έχει τόσα στο βιβλίο σημεία να σταθείς η Van Hecke, που δεν ξέρω τι να πρωτοδιαλέξω. Συνήθως πάντως, τα πλεονεκτήματά μας, στρέφονται εναντίον μας σε ορισμένες στιγμές και φτάνουμε στο να κάνουμε ηλίθια πράγματα. Στην αλυσίδα των συλλογισμών κάπου κάνουμε λάθος και μοιραία καταλήγουν λανθασμένες και οι πράξεις μας. Μάλλον δεν κουράζουμε όσο θα έπρεπε το μυαλό μας, ώρες-ώρες και στο τέλος, πληρώνουμε τον ..λογαριασμό ως έντιμοι, αν μη τι άλλο, παίκτες.

    Σου στέλνω τα φιλιά μου κι ελπίζω να περνάς το καλοκαίρι σου, έτσι όπως το φαντάστηκες όταν άρχιζε..

    θα τα πούμε, φυσικά.

  6. Poison, νομίζω πως δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην έχει αναρωτηθεί κάτι τέτοιο, τουλάχιστον μια φορά στη ζωή του. Για να μην πω, παραπάνω. Το γράφω και στον πρόλογό μου, όπως θα είδες.

    Στο κομμάτι των προσδοκιών όμως που θίγεις, παίζει τον ρόλο της και η φαντασία μας που πολλές φορές μας ξεγελάει και μετρέπει τους βατράχους σε πρίγκηπες κ.ο.κ. Δεν είμαστε άμοιροι ευθυνών λοιπόν. Αν το έχεις διαβάσει ήδη το βιβλίο, θα κατάλαβες. Και θα είδες πως δίνει απαντήσεις και για πολλά άλλα θέματα, πέρα απ’ αυτά που αφορούν τις στενές διαπροσωπικές σχέσεις. Κυρίως μας βοηθάει να καταλάβουμε τι λάθη κάνουμε, στον τρόπο που σκεφτόμαστε, γενικότερα.

    Συγνώμη κι από σένα για την καθυστερημένη απάντηση και να μην ντρέπεσαι να αφήνεις σχόλια. Δεν χρειάζεται να είστε ειδικοί, όσοι διαβάζετε για να θίξετε κάτι. Προς Θεού. Ελπίζω άθελά μου, να μην περνάω τέτοιο μήνυμα, ε;

    Καλό απόγευμα, καλό Σαββατοκύριακο κι ετοιμάσου για περισσότερες ταινίες, σύντομα.. Θα δεις και θα καταλάβεις.

  7. Αν κατάλαβα λέει! Θα έχω να βλέπω όλο το χειμώνα. 🙂 Θα κάνω το σχόλιο μου κι εκεί αλλά ήθελα να σου απαντήσω εδώ πρώτα. Δεν περνάς εσύ κανένα τέτοιο μήνυμα αλλά είναι σοβαρό το μπλοκ, επιστημονικά τα θέματα και δεν θέλω να γράφω βλακείες αν δεν ξέρω κάτι. Αυτό εννοούσα μωρέ. Είναι φορές αλήθεια στο λέω, που κάτι θέλω να γράψω αλλά συγκρατούμαι, γιατί λέω θα γελάει η Κατερίνα 😉 Σε λίγο θα σου γράψω και τα υπόλοιπα.

    Α το βιβλίο πολύ καλό. Κατανοητό και χρήσιμο. Μου φαίνεται πως το βασικότερο είναι αυτό που λέει, πως δεν σταματάμε για να σκεφτούμε και κάνουμε λάθη, που εκ των υστέρων καταλαβαίνουμε. Αναφέρεται σε πολλά θέματα. Είχες δίκιο. Και με τα παραδείγματα καταλαβαίνεις ρε παιδί μου ακριβώς τι εννοεί. Άντε πάω και παραπάνω τώρα. 🙂

  8. Πολύ ωραίο θέμα..καθημερινά σκέφτομαι κ αναρωτιέμαι για συναδέλφους αλλά και σε διαπροσωπικές σχέσεις..πως είναι δυνατόν να μην το καταλαβαίνουν είμαι εγώ πολύ έξυπνη ή πολύ χαζή! Είναι τρομέρο πως πράγματα που για μένα είναι αυτονόητα(ελπίζω και για άλλους) να υπάρχουν άτομα που ούτε καν τα σκέφτηκαν σαν αντίδραση ή απάντηση σε κάποια περίσταση! Πάντως συμφωνώ απόλυτα με το γεγονός ότι δεν μπορείς να χαρακτηρίσεις κάποιον έξυπνο ή χαζό από τέτοιου είδους πράγματα, όπου πιθανόν μπαίνουν και παράγοντες όπως στρες ή βιασύνη στο παράδειγμα του μαθητή, αμηχανία σε άλλες περιπτώσεις..δεν νομίζετε?!? Μην κρίνουμε για να μην κριθούμε ΄)

  9. Poison, κανείς μας δεν γεννήθηκε γνωρίζοντας, οπότε ότι κι αν γράψεις δεν θα γελάσω. Να μην σε απασχολεί καν και να μην αυτολογοκρίνεσαι. Εντάξει; Νομίζεις εγώ δεν διαβάζω για να σας γράψω για ένα θέμα; Πως αλλιώς;

    Χαίρομαι που σου άρεσαν τα «Τυφλά σημεία», γιατί όντως είναι χρήσιμο βιβλίο. Αν κρίνω μάλιστα απ’ το ότι μόνιμα αυτή η ανάρτηση είναι στις πιο δημοφιλείς του blog, κι άλλοι πρέπει να συμφωνούν μαζί μας.

    Ξέρεις τι; Σε πολλά κεφάλαια μπορεί να σταθεί κανείς, ανάλογα με το κίνητρο που έχει για να διαβάσει αυτό το βιβλίο και το τι τον απασχολεί.

    Αλλά αν δεν βάλεις και σε εφαρμογή τις προτάσεις που κάνει η συγγραφέας, νομίζω δεν αρκεί για να αλλάξεις κάτι. Και δεν το λέω αυτό αναφορικά με σένα φυσικά, αλλά ισχύει για όλους μας.

    Θα τα πούμε και ..παραπάνω λοιπόν.

  10. Vicky, χάρηκα που βρήκα εδώ σχόλιο σας. Το ξέρετε, έτσι δεν είναι;

    Επί του θέματος τώρα.. Σίγουρα δεν μπορείς να χαρακτηρίσεις κάποιον συνολικά από μεμονωμένες αντιδράσεις του σε γεγονότα, έξυπνο ή ανόητο, χαζό κ.ο.κ. Ετσι είναι όπως το διατυπώνετε. Και ισχύει γενικότερα αυτό.

    Αφήστε που αν το πάμε λίγο παραπέρα το θέμα (και πρέπει να το πάμε), θα παραδεχτούμε πως δεν υπάρχουν απόλυτα έξυπνοι ή απόλυτα χαζοί άνθρωποι. Όλοι μας έχουμε πάρει αποφάσεις έξυπνες, αλλά μπορεί να δράσαμε παράλληλα και εντελώς χαζά κάτω από περιστάσεις πίεσης, άγχους, αφηρημάδας, άγνοιας κτλ. Έτσι δικαιώνετε και η συγγραφέας του βιβλίου, που διάλεξε αυτόν τον εύστοχο τίτλο.

    Η μειωμένη ενημερότητα μας, η συναισθηματική μας κατάσταση, οι εξωτερικές συνθήκες (που μπορεί να είναι διασπαστικές), παίζουν ένα ρόλο, στο γιατί δρούμε τελικά έτσι όπως δρούμε. Δεν είναι τυχαία αυτά τα πράγματα, συνήθως, αλλά άθροισμα πολλών παραγόντων. Γι’ αυτό σας έγραψα πως σωστά το διατυπώσατε.

    Όσο και να γελάμε με τον μαθητή και τους λοιπούς που αναφέρω (ανθρώπινα δεν μπορεί να αποφύγει κανείς και τέτοιες αντιδράσεις), καταβάθος ξέρουμε πως έχουμε κάνει κι εμείς τις ανοησίες μας.

    Καλό ξημέρωμα εύχομαι και σε σας και να με συγχωρείτε για την καθυστερημένη απάντηση. Αργώ, αλλά απαντάω πάντα. Θα το διαπιστώσετε, αν ξανάρθετε. Ευτυχώς οι συχνοί σχολιαστές εδώ, μου δείχνουν άπειρη ακτανόηση, επειδή καλά ξέρουν κι αυτοί πως δεν μας κάνει πολλά χατήρια ο χρόνος.. Να ‘στε καλά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: