Το αλκοόλ ως θεραπεία στα Βικτωριανά άσυλα

.

8436.de.9, plate I

G. Cruikshank -The Drunkard’s Children (1905)

.

Είναι δύσκολο να το φανταστούμε ίσως στην σημερινή εποχή, αλλά κάποτε το αλκοόλ χρησιμοποιήθηκε, κατά κόρον στην Μεγάλη Βρετανία αλλά και σε κάποια Άσυλα του Καναδά, ως θεραπευτικό μέσο και πολλές ελπίδες για την ίαση των ψυχικά πασχόντων (και όχι μόνο), εναποτέθηκαν στην μπύρα, το μπράντι, το κονιάκ, ακόμα και στο αψέντι. Τα αλκοολούχα ποτά θεωρούνταν ότι θεράπευαν την επιληψία, τους πονοκεφάλους, τους κολικούς, τον πυρετό, τα νεφρά, την ουρική αρθρίτιδα κ.α.

Στη βικτωριανή εποχή επίσης, ήταν απολύτως αποδεκτή η χρήση τους, με μέτρο φυσικά, στα ανώτερα και μέσα κοινωνικά στρώματα και συνόδευαν κάθε εκδήλωση. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε πόσο δημοφιλές ήταν ακόμα και το κρασί κοκαΐνης, το οποίο έπιναν με μεγάλη αγαλίαση εξέχουσες προσωπικότητες της εποχής. Στα άσυλα πάντως το αλκοόλ,  χρησιμοποιούνταν κυρίως ως ηρεμιστικό φάρμακο ή ως διεγερτικό (ανάλογα με το τι πίστευε ο κάθε γιατρός που το χορηγούσε για την αποτελεσματικότητα του).

Όσοι το χρησιμοποιούσαν ως διεγερτικό, το έδιναν κατά προτίμηση σε χρόνιους ασθενείς με σκοπό να δράσει στην καρδιακή λειτουργία και να δώσει τρόπον τινά ένα έναυσμα για υγιέστερη δράση στον εγκέφαλο (προφανώς πίστευαν ότι γίνεται αυτή η αλυσσιδωτή αντίδραση με κάποιο τρόπο).

Το 1874, το London Asylum ανέφερε ότι ξόδεψε στη διάρκεια ενός χρόνου σε αλκοολούχα ποτά, μπύρα και κρασί, 1850 δολάρια (το ποσό εκτιμάται σε δολάρια μιας και οι περισσότερες έρευνες για το θέμα, είναι αμερικανικές). Παρόμοιες ήταν και οι αναφορές για το Toronto Asylum.

Επειδή όμως υπήρξαν παράπονα απ’ το τοπικό νομοθετικό σώμα, ο επικεφαλής γιατρός του London Asylum,  Δρ. Henry Landor, προσπάθησε να μειώσει τον επόμενο χρόνο την χρήση του αλκοόλ κι αυτό σύμφωνα με τις αναφορές του είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση των θανάτων. Το συνολικό χρηματικό ποσό δε που δαπανήθηκε το 1875, δεν διέφερε και πολύ απ’ αυτό του προηγούμενου χρόνου (1997.41 δολάρια).

Όταν όμως τον διαδέχτηκε ο Δρ. Maurice Bucke, κατάλαβε σύμφωνα με τις σχετικές πηγές, πως το αλκοόλ δεν είχε κανένα θεραπευτικό αντίκτυπο για τους ασθενείς κι αποφάσισε να διακόψει την χρήση του.

Με περηφάνεια στην αναφορά του το 1884, υποστήριξε ότι ήταν ο δεύτερος χρόνος που οι 900 ασθενείς του (σκεφτείτε πόσοι άνθρωποι διέμεναν εκεί), απείχαν ολοκληρωτικά απ’ αυτό. Έφερνε ως παράδειγμα της επιτυχίας του μάλιστα μια γυναίκα, που σηκώθηκε από το κρεβάτι της, ενώ όλοι πίστευαν πως αν της κόψουν το αλκοόλ θα πεθάνει και άρχισε να περπατάει κιόλας, ενώ ήταν κλινήρης για μήνες.

Tο Hamilton Asylum, ακολούθησε το παράδειγμα του London Asylum και σταμάτησε στα 1880 οριστικά την χρήση του αλκοόλ ως φαρμάκου στους ενοίκους του. Στα 1920 όμως, άλλαξαν πάλι τα πράγματα, όταν διευθυντής στο London Asylum που προαναφέραμε, έγινε ο Δρ. George H. Stevenson και επανέφερε το αλκοόλ, καθώς ήταν πεπεισμένος για την θεραπευτική του αξία.

Υπάρχουν όμως και αναφορές που εντάσσουν το αλκοόλ  στο διαιτολόγιο των ασθενών ως κίνητρο για εργασία. Συγκεκριμένα στο Sussex County Lunatic Asylum, το οποίο διηθυνε ο συμπονετικός Δρ. Charles Lockhart Robertson, (που μεταξύ άλλων κατήργησε τη χρήση ιμάντων και διέταξε πλέον να μην είναι σιδεροδέσμιοι οι ασθενείς), η μπύρα ζυμωνόταν επί τόπου και ήταν μέρος της καθημερινής διατροφής των εγκλείστων.

Αλλά και στο Stafford Asylum το 1854, οι άντρες ασθενείς έπιναν 14 ποτήρια μπύρα την εβδομάδα,  μόνο ως μέρος της διατροφής τους όπως αναφέρει ο Niall McCrae, στο πιο εμπεριστατωμένο άρθρο που βρήκα για το θέμα και μπορείτε εδώ να δείτε την περίληψη του.

Την δεκαετία του ’50 πια όμως, σταμάτησε οριστικά η χρήση αλκοολούχων ποτών για θεραπευτικούς λόγους, καθώς αναγνωρίστηκε επίσημα ο αλκοολισμός ως ασθένεια.

..

..

ΥΓ:  Και σε ανάρτηση με θέμα που αφορά τα άσυλα, αδύνατον να μην αναφερθεί κανείς στο περίφημο βιβλίο του Erving Goffman, που αν δεν έχετε διαβάσει ως σήμερα, αξίζει να το κάνετε οπωσδήποτε. Εδώ μπορείτε να δείτε μια ενδιαφέρουσα βιβλιοκριτική, εδώ ένα αξιόλογο άρθρο για τον Goffman κι εδώ λεπτομέρειες για το βιβλίο.

Καλή σας ανάγνωση.

.

.

.

.

.

Advertisements

~ από aikaterinitempeli στο Οκτώβριος 25, 2010.

2 Σχόλια to “Το αλκοόλ ως θεραπεία στα Βικτωριανά άσυλα”

  1. Κατερίνα σε χαιρετώ,
    το άρθρο σου είναι πολύ ενδιαφέρον. Διαβάζοντάς θυμήθηκα περιπτώσεις αλκοολικών που κατέληξαν μετά τον εγκλεισμό τους σε βικτοριανό ψυχιατρείο, για τους οποίους δεν έκανα σκέψεις άλλες παρά ότι είχαν προχωρημένη ψυχική νόσο (λ.χ. ο πατέρας του Ντόιλ).
    Χαμογέλασα όμως στη σκέψη «ποια η άποψη των προγόνων μας για το αλκοόλ;», η οποία δεν είναι μακράν των Βρετανών ψυχιάτρων της βικτοριανής εποχής. Στο βιβλίο του Mirko D. Grmek* «Οι ασθένειες του δυτικού πολιτισμού» (Χατζηνικολής, 1983) παρατίθενται απολαυστικά αποσπάσματα αρχαίων ελληνικών κειμένων, σε σχέση με το αλκοόλ. Φαίνεται ότι οι λυρικοί ποιητές της εποχής, εκτιμούσαν το κρασί σχεδόν όσο και τον έρωτα, ως παράγοντα που μπορεί να ομορφαίνει τη ζωή ενώ τη μέθη ως μοναδική εμπειρία έκστασης. Ακόμη και ο Πλάτων στην Πολιτεία του, περιγράφοντας την παραδείσια ζωή των κατοίκων της, δεν παραλείπει να αναφέρει ότι θα πίνουν και το κρασάκι τους! Ωστόσο τα κείμενα δείχνουν ότι δεν τους είχε απασχολήσει ο αλκοολισμός ως νοσολογική οντότητα, είτε επειδή εφάρμοζαν το μέτρο σε όλες τις απολαύσεις είτε, τελικά, επειδή θεωρούσαν ότι είναι προτιμότερο να πάνε από το κρασί παρά από μολυσμένο νερό.
    Ευχαριστώ για το κείμενο που διάβασα:)
    Σε φιλώ

  2. Αλέκα μου, αυτό το βιβλίο δεν νομίζω ότι το έχω διαβάσει και είναι μια καλή ευκαιρία να μπει στη λίστα μου. Σ’ ευχαριστώ για την αναφορά. Καθόλου δεν αμφιβάλλω φυσικά, πως για τους Αρχαίους Έλληνες θα σήμαινε κάτι εντελώς διαφορετικό και δεν θα ήταν και οι μόνοι.

    Η χρήση και η κατάχρηση, όχι μόνο όσον αφορά το αλκοόλ αλλά και τις ουσίες γενικότερα, είναι σχετικό πράγμα. Πρόσφατα διάβαζα ότι οι Ινδιάνοι της Αμερικής, ισχυρίζονται πως είναι λάθος η απαγόρευση της χρήσης πεγιότλ, αφού αυτό αποτελεί μέρος των θρησκευτικών τους τελετών και παραλλήλιζαν το όλο θέμα, με την θεία κοινωνία των χριστιανών και καθολικών, στην οποία συμπεριλαμβάνεται έστω και σε μικρή ποσότητα το αλκοόλ. Κάποιες συμπεριφορές, συνήθειες, τελετουργίες είναι πολιτισμικά καθορισμένες και έρχονται σε σύγκρουση κατά καιρούς με τα επιστημονικά συμπεράσματα.

    Όσο για τους αλκοολικούς που τους έκλειναν στα άσυλα, βρήκα στοιχεία όσο έψαχνα αυτό εδώ το θέμα, αλλά είπα να τα κρατήσω για μια άλλη φορά. Επιφυλάσσομαι λοιπόν. Kαλό σου απόγευμα!
    Σ’ ευχαριστώ για το σχόλιο και όσα μοιράστηκες μαζί μας.

    ΥΓ: Έχεις κάνει τρομερή δουλειά στο αφιέρωμα για τον Doyle.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: