«Ο τυχαίος θάνατος ενός αναρχικού και μερικών άλλων ανατρεπτικών» του Ντάριο Φο – Η φωνή του ‘τρελού’

..

«Ζητάει ο λαός αληθινή δικαιοσύνη; Εμείς του δίνουμε λίγο πιο δίκαιη απ’ αυτήν που έχει. Διαμαρτύρονται oι εργαζόμενοι για το αίσχος της εκμετάλλευσης; Εμείς διορθώνουμε το αίσχος, αφήνουμε όμως να υπάρχει η εκμετάλλευση. Θέλουν να μην τα τινάζουν πια μες στις φάμπρικες; Εμείς παίρνουμε ορισμένα μέτρα για να βελτιώσουμε τις συνθήκες δουλειάς, δίνουμε και κανένα επίδομα στη χήρα. Θέλουν να καταργήσουν τις κοινωνικές τάξεις; Εμείς περιορίζουμε λιγάκι τις εμφανείς ταξικές διαφορές, έτσι, για να μη χτυπούν πολύ στο μάτι…Θέλουν επανάσταση; Εμείς τους δίνουμε ολίγες μεταρρυθμίσεις. Όχι ολίγες, αρκετές. Τους μπουκώνουμε με μεταρρυθμίσεις. Ή μάλλον, τους μπουκώνουμε με υποσχέσεις για μεταρρυθμίσεις. Γιατί, γνήσεις μεταρρυθμίσεις, δεν πρόκειται να κάνουμε ποτέ!»

..

foanarxikoubx9

..

Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου σήμερα και δράττομαι της ευκαιρίας να σας γράψω λίγα λόγια, για ένα απ’ τα πιο αγαπημένα μου θεατρικά έργα: «Ο τυχαίος θάνατος ενός αναρχικού και μερικών άλλων ανατρεπτικών» του Ντάριο Φο.

Σ’ αυτό, αναμφισβήτητα ο πιο σημαντικός ρόλος είναι του ‘τρελού’, που πρωταγωνιστεί, εισβάλλει παντού κι εκστομίζει μεγάλες αλήθειες, εκμεταλλευόμενος το ‘ακαταλόγιστο’ κι επιδεικνύοντας τα ‘πιστοποιητικά’ των εγκλεισμών του. .

Και πως αλλιώς θα μπορούσε να γίνει, αφού το έργο δεν γράφτηκε τυχαία; Ο συγγραφέας του, ο Ντάριο Φο, έχει εξηγήσει πολλά:

Πώς μου ήρθε αλήθεια να γράψω αυτό το έργο; Μ’ έσπρωξε η ανάγκη να φωνάξω για ό,τι γινόταν γύρω μου. Την άνοιξη του ’70 οι φίλοι της δουλειάς μας, προοδευτικοί άνθρωποι στο σύνολό τους, με πίεζαν να γράψω ένα έργο για τις βόμβες που έσκασαν σε δύο τράπεζες του Μιλάνου, με τη βεβαιότητα ότι δεν τις τοποθέτησαν προοδευτικά στοιχεία και με τη σιγουριά ότι η «αυτοκτονία» του Πινέλι, που ανακρινόταν σαν ένοχος, ήταν καθαρή δολοφονία. Πρέπει να γραφτεί ένα τέτοιο έργο, μου έλεγαν, γιατί το κοινό δεν ενημερώνεται σωστά, με αποτέλεσμα να μη νιώθει τους πραγματικούς ενόχους και να κυριεύεται από αγωνία, φόβο και άγχος. Ακόμα και οι προοδευτικές εφημερίδες της Ιταλίας σιωπούσαν, απέφευγαν να πάρουν τη σωστή θέση. Μάταια περιμέναμε όλοι κάποιο γερό ψάξιμο, μια δυνατή κραυγή διαμαρτυρίας… Τίποτα…

Έπρεπε λοιπόν κάτι να κάνουμε. Έπρεπε να βοηθήσουμε να μάθει ο κόσμος με τι τρόπο οργανώνονται οι δυναμιτιστικές ενέργειες, οι αιματοχυσίες, και από ποιους… Αρχίσαμε πρώτα-πρώτα έρευνες πάνω στην υπόθεση Πινέλι. Δικηγόροι, δημοσιογράφοι, φίλοι μας, βγάζουν φωτοαντίγραφα εγγράφων που δεν είχαν δημοσιευτεί ποτέ. Καταφέρνουμε να χώσουμε τη μύτη μας σε έγγραφα ανακρίσεων απόρρητων, με τη βοήθεια φίλων μας μέσα στις δικαστικές υπηρεσίες. Είδαμε έτσι ξεκάθαρα τα γεγονότα που μας έπεισαν ότι ο θάνατος του Πινέλι δεν ήταν αυτοκτονία αλλά σίγουρα εκπαραθύρωση.

Έτσι δημιουργήθηκε η βάση αυτής της κωμωδίας. Μάλλον φάρσας… Γιατί τόσο γελοίες, τόσο οδυνηρά γελοίες ήταν οι ενέργειες των ανακριτικών μεθόδων και οι αντιφάσεις των επίσημων δηλώσεων. Η πρεμιέρα μας έπεσε στις μέρες της δίκης. Και η επιτυχία μας ήταν τρομακτική. Γεμάτο κάθε μέρα το θέατρο. Όρθιοι, πολλές φορές πλάι μας, δίπλα στη σκηνή.

Πού οφείλεται η επιτυχία αυτού του έργου; Όχι τόσο στο ότι σατιρίζει τις οργανωμένες ψευτιές των αρχών και των οργάνων τους αλλά περισσότερο γιατί καυτηριάζει τα παχιά λόγια περί σοσιαλδημοκρατίας και καγχάζει για τα κροκοδείλια δάκρυα πολλών σοβαροφανών πολιτικών ή τη «δυναμική» αγανάκτιση μερικών άλλων για κάθε σκάνδαλο που ξέρουν πολύ καλά ότι είναι ένα σκάνδαλο-κάθαρση του συστήματος…Με αποτέλεσμα ο απληροφόρητος κοσμάκης να ξεσπάει φωνάζοντας ικανοποιημένος: «Ζήτω αυτή η μπασταρδεμένη σκατοκοινωνία μας, που σκουπίζεται με αρωματισμένο χαρτομάντηλο και που σε κάθε ρέψιμο αηδίας βάζει το χέρι μπροστά στο στόμα της σαν μια καλομαθημένη κυρία…»

Το έργο μας παίζεται από τότε με αμείωτη επιτυχία. Ίσως γιατί και η ζωή συνεχίζεται και πληθαίνουν κάθε τόσο η αιματοχυσία, οι μπόμπες και τα μεγάλα λόγια και τα μεγάλα σκάνδαλα… Πάντα από τα ίδια συστήματα που οργανώνουν τη βία και που δεν μπορούν να χωνέψουν αυτούς που δεν σκύβουν το κεφάλι. Ώσπου κάποτε αυτός ο απληροφόρητος κοσμάκης να καταλάβει τι γίνεται γύρω του και να μετατρέψει το ρέψιμο της αηδίας του σε μια τεράστια βόμβα που θα τινάξει στον αέρα όλη αυτή τη μπασταρδεμένη κοινωνία μας.

 

..

Από το πρόγραμμα της παράστασης του έργου («Ένα τυχαίο ατύχημα») που ανέβηκε στο Θέατρο ΑΛΦΑ σε μετάφραση Άννας Βαρβαρέσου και σκηνοθεσία Στέφανου Ληναίου τον Ιανουάριο 1978 (Αρχείο Φράνκας Ράμε και Ντάριο Φο, http://www.archivio.francarame.it/home.html) και βρήκα εδώ.

..

Η υπόθεση που ενέπνευσε τον σπουδαίο Ιταλό συγγραφέα, αναφέρεται εδώ με όλες τις λεπτομέρειες. Το τραγούδι δε, που γράφτηκε για τον Giuseppe «Pino» Pinelli, είναι αυτό.

Δεν θεωρώ σκόπιμο προσωπικά, να σας κάνω βαρύγδουπες αναλύσεις, για ένα έργο που αξίζει να το διαβάσετε ολόκληρο και να βγάλετε τα δικά σας συμπεράσματα, αν δεν το έχετε δει ήδη επί σκηνής. Εστιάστε απλώς στην φωνή του ‘τρελού’ και θα καταλάβετε πολλά. 

Για το τέλος λοιπόν, κράτησα μερικές φράσεις που συμπυκνώνουν θεωρώ, τη σκέψη του Ντάριο Φο και δείχνουν την αλήθεια, πίσω απ’ την ‘αλήθεια’ των ΜΜΕ. Πικρά επίκαιρα τα λόγια του, πάντα…

 

«ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Μ’ άλλα λόγια, το σκάνδαλο, κι όταν ακόμα δεν υπάρχει, πρέπει να το επινοούμε. Είναι ένα μέσο, που βοηθάει στη διατήρηση της εξουσίας, γιατί ξαλαφρώνει τους καταπιεσμένους, τους δίνει τη δυνατότητα να ξεδώσουν.
ΤΡΕΛΟΣ: Ακριβώς! Είναι το ξέσπασμα, η κάθαρση, που απελευθερώνει απ’ την ένταση. Και σεις, οι ανεξάρτητοι δημοσιογράφοι, είστε οι άξιοι ιερείς της σκανδαλοθηρίας!
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Άξιοι; Μα τότε γιατί η κυβέρνηση μανιάζει, και πασχίζει σαν παλαβή να μπαλώσει τα σκάνδαλα που ξεσκεπάζουμε;
ΤΡΕΛΟΣ: Μανιάζει η δική μας κυβέρνηση, που έχει μείνειστην εποχή των Βουρβώνων, εκατόν πενήντα χρόνια πίσω…, που είναι κυβέρνηση προκαπιταλιστική. Για δέστε, όμως, τις εξελιγμένες κυβερνήσεις της Βόρειας Ευρώπης! Θυμάστε το σκάνδαλο Προφιούμο στην Αγγλία; Τον Υπουργό Άμυνας, που είχε μπλέξει με κολγκέρλς, ναρκωτικά και κατασκοπεία; Μήπως έπαθε τίποτα το κράτος; Μήπως έπαθε το χρηματιστήριο; Κάθε άλλο! Ποτέ το κράτος και το χρηματιστήριο δεν ήταν πιο ισχυρά, όσο τον καιρό μετά το σκάνδαλο αυτό».

..

..

..

..

..

..

 

Advertisements

~ από aikaterinitempeli στο Μαρτίου 27, 2014.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s