Οι εντυπώσεις του ποιητή Κώστα Βάρναλη απ’ το Δαφνί – Παρουσίαση του βιβλίου: “Αληθινοί Άνθρωποι”

.

Δαφνί τότε-a

.

Μέρος ΙΙ (συνέχεια από εδώ)

Οι παρατηρήσεις φυσικά του Κώστα Βάρναλη* απ’ το Ψυχιατρείο του Δαφνιού, δεν περιορίζονταν στη χωροταξία και στην ανθρωπογεωγραφία. Έκανε λόγο, μεταξύ άλλων και για τις διαφορές της εκδήλωσης των ψυχικών διαταραχών στα δύο φύλα, που παρατίθενται παρακάτω κι όσοι διαβάσετε το βιβλίο, πράγμα που σας συνιστώ, θα διαπιστώσετε πόσο ενδελεχείς ήταν αυτές:

Η μεγαλομανία είναι συχνότερη στους άντρες και σπανιότερη στις γυναίκες. Ενώ εκεί μέσα υπάρχουνε πλήθος βασιλιάδων και δισεκατομμυριούχοι, είναι πολύ λίγες οι πριγκίπισσες της Αγγλίας! Οι γυναίκες πάσχουνε κυρίως από μελαγχολία κ’ ερωτικό παραλήρημα. Έχουν όμως ζωηρά αναπτυγμένο το συμπαθητικό συναίσθημα και το μητρικό φίλτρο. Μερικές απ’ αυτές αφοσιώνονται στα μικρά άρρωστα παιδιά’ τ’ ανασταίνουνε με στοργή και τ’ αγαπούνε σα δικά τους.

Οι ερωτομανείς όμως γυναίκες είναι πιο ξετσίπωτες από τους άντρες και στα λόγια και στις χειρονομίες (…) Φαίνεται πως η κοινωνική καταπίεση απάνου στο ερωτικό ένστιχτο είναι πιο καταθλιπτική για τις γυναίκες παρά για τους άντρες. Όταν χαλάσει ο εσωτερικός ρυθμός των γυναικών κι αδρανήσει αυτή η πίεση, τότε το απωθημένο ερωτικό ένστιχτο αναπηδάει με δύναμη από το υποσηνειδητό τους και βγαίνει ασυγκράτητο στα φόρα με όλη του τη φυσική ειλικρίνεια”.

Γυναίκες του ψυχιατρείου-a

Είναι αξιοσημείωτο επίσης και συνεπές με την πολιτική του στάση, την ιδεολογία του (κάποιοι θα έλεγαν και με το ενδιαφέρον του για το λούμπεν προλεταριάτο), πως εστίασε στον ρόλο της κοινωνικό-οικονομικής τάξης των πασχόντων, όσο και στο μορφωτικό τους υπόβαθρο:

Δεν είναι μονάχα η διαφορά του φύλου, που κάνει να εκδηλώνεται διαφορετικά η τρέλα στον άντρα και στη γυναίκα. Παίζει σπουδαίο ρόλο και η κοινωνική και οικονομική κατάσταση του τρελού, καθώς και η μόρφωση του. Οι φτωχοί είναι και στην αρρώστια τους φτωχοί, μίζεροι, κακομοίρηδες και μισούνε τον κόσμο. Στρατηγός θα γίνει ο λοχίας, μεγαλοτραπεζίτης κ’ εκατομμυριούχος ο ψιλικατζής, συγγραφέας όποιος ξέρει λίγα ή πολλά γράμματα. Βασιλιάδες όμως, πρωθυπουργοί και θεοί μπορεί να γίνουν όλοι. Γιατί αυτές οι έννοιες είναι κοινές σε όλους τους ανθρώπους: αποτελούνε για όλους τις άφταστες κορφές της κοσμικής και της υπερκόσμιας ζωής”.

Κι αφού παρατηρούσε, σχολίαζε, εξηγούσε, έκανε εντέλει και μια σύντομη ιστορική αναδρομή στον τρόπο που η κοινωνία μας αντιμετώπισε αυτούς τους “πρωτόγονους του πολιτισμού”. Εκθείαζε ιδιαιτέρως το έργο του γιατρού Philippe Pinel στη Γαλλία, τον οποίο χαρακτήριζε σαν έναν “από τους μεγαλύτερους ευεργέτες της ανθρωπότητας”, κατέγραψε ευλαβικά την φαρμακοθεραπεία όχι μόνο των ψυχικά πασχόντων, αλλά και των ουσιοεξαρτημένων που συνάντησε τότε κι υπογράμμισε προειδοποιητικά ακολούθως:

Οι αρρώστιες των τρελών δεν είναι κάτι που λείπει από τους γνωστικούς. Πόσοι δεν είναι οι μελαγχολικοί, οι παράξενοι, οι ερωτομανείς, οι καταδιωκόμενοι κ’ οι μεγαλομανείς στην κοινωνία των γνωστικών! Η διαφορά ανάμεσα στους τρελούς και στους γνωστικούς δεν είναι διαφορά ποιού, είναι διαφορά βαθμού. ‘Ψυχοπάθεια είναι η υπέρμετρος ανάπτυξις των ψυχικών ανωμαλιών’ λεν οι γιατροί.

Αν λοιπόν ανάμεσα στη μεγαλοφυία και στην τρέλα η διαφορά είναι μια τρίχα μονάχα, τότε ρωτάς τι χρειάζεται ο μαντρότοιχος του ψυχιατρείου. Ο μαντρότοιχος αυτός δεν κάνει άλλη δουλειά, παρά να χωρίζει τον ‘υπέρμετρο’ κ΄ επικίνδυνο βαθμό της τρέλας από τον κατώτερο και τον ακίνδυνο”.

.

Δελαπατρίδης-a

.

Χάρη σε κείνον, διασώζονται πια στη μνήμη μας πολλοί ‘τύποι’, ιδιαίτεροι άνθρωποι, που ζούσαν πίσω απ’ αυτό τον μαντρότοιχο. “Τύποι” για τους οποίους ο Κώστας Φιλανδριανός έγραψε στο δικό του βιβλίο:

«Πάρα πολλοί απ’ αυτούς, περίφημοι “τύποι” της εποχής, φημισμένοι ανά το Πανελλήνιο, (ο Γιάννης ο Θεός, -ο Ηλίας της Επιμελείας, -ο Δελαπατρίδης, -ο Βδελόπουλος, – Ο Ανδρέας ο Ουρανοβάμων, – η Βασίλισσα του Σαββά, – Ο Θανάσης ο Απλός, – ο Μικρό Μεγάλο Παστρεύει, -ο Γιάννης το Υπερντρέτνωτ, – ο Δαίδαλος κλπ, ελάχιστο δείγμα μιας ατέλειωτης σειράς), καθένας με τη χάρι του και τα …καμώματα του, συμπλήρωναν την εκτός τόπου και χρόνου αίσθηση, με την οποία ζούσε το αλλόκοτο εκείνο πλήθος… Πόσοι ανεπανάληπτοι “τύποι”… (Αλήθεια τι έγιναν τώρα οι “τύποι”;) Σήμερα δεν βλέπομε τέτοια πράγματα. Ο οδοστρωτήρας των ψυχοφαρμάκων ισοπέδωσε τις ψυχικές αρρώστιες, εξαφάνισε τις πηγαίες συμπτωματολογίες, μετέτρεψε τους αρρώστους σε απλά ομοιόμορφα νούμερα..

Ο Βάρναλης τους περιέγραψε με σπουδή, κατέγραψε σχεδόν αυτολεξεί όσα του είπαν και διέσωσε πολλά κείμενα τους. Ο Λόγος των αποκλεισμένων εκείνης της εποχής, φτάνει σήμερα σε μας, χάρη στις ανταποκρίσεις του σπουδαίου ποιητή. Θεώρησε απαραίτητο δε, να εξηγήσει τις προθέσεις του:

Απ’ αυτά τα γραμμένα ντοκουμέντα θα δημοσιέψουμε μερικά. Έχουνε πολύ ψυχολογικό ενδιαφέρο. Προ παντός είναι αυτούσια κι αυθεντικά στοιχεία της διανοητικής και της συναισθηματικής ζωής των αρρώστων. Ενώ οι προφορικές τους κουβέντες, όσο να πεις, παθαίνουν στη μετακόμιση τους από το στόμα του αρρώστου στο χαρτί πολλές… αβαρίες”.

Και παρακάτω, ξανάγραψε για το ίδιο θέμα:

Να, τώρα και μερικά ακόμα γραφτά κείμενα τροφίμων του Ψυχιατρείου. Δεν έχουν όλα λογοτεχνική αξία. Έχουν όμως ψυχολογική. Κι αυτός είναι ο σκοπός μας: να γνωρίσουμε τον εσωτερικό κόσμο των αρρώστων, όχι όπως τον βλέπουμε εμείς, αλλ΄όπως εκδηλώνεται από τους ίδιους μέσα σε αδιάψευστα κείμενα. Γιατί, αν ‘τα χείλη ιερέως δεν ψεύδονται’, πολύ περισσότερο δεν ψεύδονται τα χείλη, το μολύβι κ’ η βελόνα των ψυχοπαθών.

Είναι αξιοπερίεργο, πως ενώ πολλοί άντρες γράφουνε πεζά και ποιητικά έργα, καμιά γυναίκα δεν κάνει φιλολογία. Η εξήγηση, πως οι γυναίκες είναι αμόρφωτες, δε στέκει. Γιατί κ’ οι άντρες, που γράφουν, δεν είναι περισσότερο μορφωμένοι. Σημειώνουμε το φαινόμενο και προχωρούμε”.

.

.

Φυσικά έκανε λόγο για τον Δελαπατρίδη (οι στίχοι του οποίου όπως υποστήριζε “δεν είναι χειρότεροι από πολλούς της καθαρευουσιάνικης σχολής”) που τον συνάντησε αρκετά εξαθλιωμένο (εδώ μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα για τον Τηλέμαχο Νταλάκα -αυτό ήταν το αληθινό του όνομα), τον “Αντρέα τον Ουρανοβάμων”, το “Θωρηχτό Χουντ”, τον “Θανάση τον απλό”, τη “Ζαζά την κουρελού” και άλλους. Σε ορισμένους αφιέρωσε ολόκληρα κεφάλαια (ανταποκρίσεις τότε για την εφημερίδα του) και άλλους τους περιέγραψε συνοπτικά.

Υπάρχουν σχετικά σκίτσα επίσης από έργα των ψυχικά πασχόντων, που φιλοτέχνησε ο Ευθ. Παπαδημητρίου. Κι ιστορίες για το κάθε πρόσωπο, για τον κάθε ‘τύπο’ του Δαφνιού. Πολλές ιστορίες.

Προσωπικά με γοήτευσε ο Λόγος του ανθρώπου που ήταν γνωστός ως “Θωρηχτό Χουντ”, για τον οποίο θα σας γράψω λίγα λόγια στην επόμενη ανάρτηση, με την οποία και θα ολοκληρωθεί η παρουσίαση του βιβλίου.

(συνεχίζεται)

.

.

.

*Τα πνευματικά δικαιώματα των έργων του ποιητή ανήκουν στην κόρη του, Ευγενία Βάρναλη και στις εκδόσεις «Κέδρος«.

.

.

.

.

.

Advertisements

~ από aikaterinitempeli στο Οκτώβριος 2, 2014.

Ένα Σχόλιο to “Οι εντυπώσεις του ποιητή Κώστα Βάρναλη απ’ το Δαφνί – Παρουσίαση του βιβλίου: “Αληθινοί Άνθρωποι””

  1. […] Μέρος ΙΙΙ (συνέχεια από εδώ) […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: