Vincent Van Gogh: Η ψυχολογία μιας παρεξηγημένης ιδιοφυίας – Τα ψυχιατρικά άσυλα, οι διαγνώσεις κι οι γιατροί του

ΜΕΡΟΣ ΙV (συνέχεια από εδώ) .

.

Portrait_of_Dr. Gachet

Portrait of Dr. Gachet, 1890

Το Μάιο του 1890 λοιπόν, o Van Gogh άφησε το Saint-Paul, μετακόμισε κοντά στο Παρίσι κι άρχισε να ζωγραφίζει μανιωδώς καθημερινά: απ’ τις 5 το πρωί ως τις 9 το βράδυ. Ο αδερφός του είχε φροντίσει να γράψει επιστολή στον διάσημο Dr Paul Ferdinand Gachet, ώστε να τον παρακολουθεί. O Gachet άλλωστε θεωρούνταν απ’ τους ειδικούς στις ασθένειες του νευρικού συστήματος, έχοντας δημοσιεύσει  τη διατριβή με τίτλο «Μελέτη για τη μελαγχολία». Επιπλέον, είχε κλινική εμπειρία, που την απέκτησε στα φοβερά φρενοκομεία της Bicêtre και της Salpêtrière.

Ασχολούνταν με την ομοιοπαθητική, είχε καλό όνομα στους κύκλους των ιμπρεσσιονιστών, τους υποστήριζε πολύ και διατηρούσε γνωριμίες με μεγάλες προσωπικότητες, όπως ο Victor Hugo, ο Paul Cézanne κ.α. Επέβλεψε προσωπικά την ανάρρωση του Auguste Renoir που έπασχε από πνευμονία, συμβούλευσε τον Édouard Manet να μην ακρωτηριάσει το πόδι του, κ.α. Φαινόταν ο καλύτερος λοιπόν, που θα μπορούσε να επιλέξει ο Theo την εποχή εκείνη, για να παρακολουθεί τον συναισθηματικά ασταθή αδερφό του.

Επειδή μάλιστα στο πορτρέτο που βλέπετε παραπάνω, απεικονίζεται με το φυτό δακτυλίτιδα (digitalis), που χρησιμοποιούνταν τότε για τις ψυχικές διαταραχές, προκαλούσε όμως ξανθοψία (xanthopsie), ερευνήθηκε ενδελεχώς το ενδεχόμενο ο μεγάλος ζωγράφος να χρησιμοποιούσε το έντονο κίτρινο χρώμα εξ’ αιτίας αυτού. Τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν όμως, δεν αποδεικνύουν πως χορηγήθηκε ποτέ τέτοια φαρμακευτική ουσία απ’ τον Gachet στον Van Gogh (ούτε αποκλείουν φυσικά να την γνώριζε ο καλλιτέχνης και να την χρησιμοποιούσε με δική του πρωτοβουλία, όπως έκανε άλλωστε και με την καμφορά).

.

Vincent_Willem_van_Gogh_073

Marguerite Gachet, 1890

.

Και ο αψεντισμός όμως, θα μπορούσε να έχει το ίδιο αποτέλεσμα: ξανθοψία δηλαδή.

Αλλά γιατί να μην πιστέψουμε απλά πως τα κίτρινα χρώματα στην παλέτα του, ήταν επιλογή του όπως προτείνεται σ’αυτή την εργασία που βασίζεται στις επιστολές του, απ’ το να διατυπώνουμε άλλες, προσβλητικές με μια έννοια, υποθέσεις; Όσοι ενδιαφέρεστε πάντως περαιτέρω για το θέμα, αξίζει να διαβάσετε και το άρθρο της Anna Gruener, που συνηγορεί προς αυτή την κατεύθυνση και μπορείτε να βρείτε εδώ. Εμείς ας συνεχίσουμε τη διερεύνηση των σχέσεων αυτών των δύο αντρών.

Αν κι ο ζωγράφος λοιπόν αισθάνθηκε αρχικά πως βρήκε έναν νέο αδερφό, με τον οποίο έμοιαζε σε πολλά κι είχε ενθουσιαστεί, αμφισβήτησε πολλάκις την ικανότητα του Gachet να τον βοηθήσει, αφού τον θεωρούσε μ’ έναν τρόπο πιο άρρωστο απ’ τον ίδιο. «Όταν ένας τυφλός οδηγεί τον άλλο, δεν θα πέσουν κι οι δυό στο χαντάκι;» αναρωτιόταν σε επιστολή του προς τον Theo και δήλωνε ξεκάθαρα πως δεν μπορούσαν να υπολογίζουν στις ικανότητες του ειδικού.

Είχαν γίνει όμως καλοί φίλοι, ο Van Gogh έτρωγε στο σπίτι του, ζωγράφισε το πορτρέτο του (για την ακρίβεια τον απεικονίζει σε δύο πίνακες, μια γκραβούρα κι ένα σκίτσο – το μοναδικό χαρακτικό που έφτιαξε όσο ζούσε), την κόρη του, τον κήπο του και γενικώς είχαν πολλά κοινά θέματα να συζητήσουν, καθώς ο γιατρός ήταν κι ερασιτέχνης καλλιτέχνης.

.

Marguerite_Gachet_in_the_garden

Marguerite Gachet in the Garden, 1890

.

Παρά τη φιλία τους, τις συζητήσεις τους και τη στενή τους σχέση, η υγεία του ζωγράφου δεν βελτιωνόταν. Ο Gachet βέβαια είχε άλλη άποψη. Θεωρούσε πως ο Vincent θεραπευόταν σιγά-σιγά. Αυτό έλεγε και στον ανήσυχο αδερφό του.

Ο Van Gogh όμως αισθανόταν μόνος. Mόνος κι αποτυχημένος. Μετά από μια φιλονικία του μάλιστα με το  γιατρό, τον απείλησε μ’ ένα πυροβόλο όπλο, αλλά ακόμα και τότε ο ειδικός δεν φάνηκε ν’ αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο που διέτρεχε η ζωή του καλλιτέχνη.

Γι’ αυτό ο Antonin Artaud του καταλογίζει τις περισσότερες ευθύνες. Θεωρεί πως αντί να βοηθήσει τον Van Gogh, τον ώθησε στα άκρα. Πως η ζήλεια και το μίσος για τον καλλιτέχνη, τον οδήγησαν στο να τον ενθαρρύνει να ζωγραφίζει εξουθενωτικά (στις 70 μέρες που έμεινε στην Auvers ολοκλήρωσε σας θυμίζω, 80 πίνακες, αν και υπάρχουν αμφιβολίες για τη γνησιότητα κάποιων). 

Τον Gachet θεωρεί άλλωστε υπεύθυνο κι ο François-Bernard Michel. Τα επιχειρήματα και των δυό τους, του Michel και του Artaud, έχουν να κάνουν με το γεγονός πως ο γιατρός αυτός ήταν ο πιο καταρτισμένος θεωρητικά απ’ τους προηγούμενους δύο κι επιπλέον είχε και τη μεγαλύτερη κλινική εμπειρία. Θα έπρεπε να καταλάβει λοιπόν σε ποιο δρόμο οδηγείται ο Ολλανδός καλλιτέχνης και να τον αποτρέψει απ’ το απονενοημένο διάβημα.

.

Doctor_Gachet's_Garden_in_Auvers

Doctor Gachet’s Garden in Auvers, 1890

.

Άλλοι ερευνητές πάλι, δίνουν άλλοθι στον ειδικό, καθώς ο ίδιος ο ασθενής δεν υπάκουε στις οδηγίες περί μείωσης της κατανάλωσης του ποτού (αψέντι) και του καπνού που ο Gachet υποδείκνυε κι η διαθέσιμη φαρμακευτική αγωγή της εποχής, ήταν περιορισμένη (με θερμά λουτρά κατεύναζαν τους ‘ανήσυχους’ ασθενείς).

Η αλήθεια υποθέτω, βρίσκεται κάπου στη μέση όσον αφορά το συγκεκριμένο ζήτημα, αφού και στην εποχή μας, ακόμη κι οι καλύτεροι των ψυχιάτρων, παρά τα άπειρα σκευάσματα που έχουν στη διάθεση τους και τις άλλες τόσες ενδεδειγμένες ανά περίπτωση ψυχοθεραπείες, δεν μπορούν ν’ αποτρέψουν πάντα τις αυτοκτονίες. Κι ο Gachet στους δύο μήνες που κούραρε τον Ολλανδό καλλιτέχνη, δεν ξέρω πως θα μπορούσε να κάνει θαύματα.

Αξίζει να γράψω πάντως, πως σύμφωνα μ’ αυτό το άρθρο, είχε εναντιωθεί στις απόψεις περί μεταδοτικότητας της τρέλας, πίστευε πως είναι μια ιάσιμη κατάσταση κι επίσης είχε εκφράσει ρητώς τη διαφωνία του για τον άκριτο εγκλεισμό των ψυχικά πασχόντων στα άσυλα της εποχής, βάση του νόμου του 1838..

Γεγονός είναι πάντως, πως το καλοκαίρι του 1890 ο Van Gogh ζωγράφιζε πίνακες στους οποίους απεικόνιζε κατ’ επανάληψη απέραντα σταροχώραφα που κείτονταν κάτω από ταραγμένο ουρανό.

Όπως έγραψε ο ίδιος  στον Theo, στις 10 Ιουλίου εκείνου του χρόνου: «αναίσχυντα προσπάθησα να εκφράσω τη θλίψη και την ακραία μοναξιά«.

.

Vincent_van_Gogh_-_Wheat_Field_with_Cornflowers

Wheat Field with Cornflowers, 1890

.

Τον ίδιο μήνα, ο μεγάλος ζωγράφος πήγε στο Παρίσι κι επισκέφτηκε τον αδερφό του, τη νύφη του και είδε για πρώτη φορά το νεογέννητο ανηψιό του.

Ο Theo του εξήγησε πως τώρα πια είχε υποχρεώσεις κι οικογένεια να υποστηρίξει κι ο Vincent φοβήθηκε πως θ’ αποτελούσε πια για κείνον μια ευθύνη, ένα οικονομικό βάρος.

Συντετριμμένος επέστρεψε στην Auvers το ίδιο βράδυ και του έγραψε ένα απελπισμένο γράμμα. Kι η αντίστροφη μέτρηση για το τέλος του, ξεκίνησε.

.

.

(συνεχίζεται)

.

.

.

.

.

Advertisements

~ από aikaterinitempeli στο Οκτώβριος 24, 2014.

Ένα Σχόλιο to “Vincent Van Gogh: Η ψυχολογία μιας παρεξηγημένης ιδιοφυίας – Τα ψυχιατρικά άσυλα, οι διαγνώσεις κι οι γιατροί του”

  1. […] V (συνέχεια από εδώ). […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s