Τις νύχτες…

.

brokenDoll

.

.

.

Τις νύχτες

.

Τις νύχτες,
δε με κρατάνε ξύπνια
οι ηλεκτρικές καταιγίδες,
πλάσματα της αβύσσου,
το σκοτάδι εντός μου.

.
Ούτε
ακατάστατοι παλμοί,
μαύροι καφέδες
και λαμπερά οινοπνεύματα.


Δεν είν’ οι αμίλητοι έρωτες,
τ’ αφίλητα κορμιά,
ο λυσσαλέος ίμερος.

.
Μόνο ένα παιδί
με τρύπιο χαμόγελο,
μια ενοχή που επιμένει.

.
Μόνο ένα παιδί
μ’ άδειες κόγχες,
ασάλευτο στα ερείπια.

.
Μόνο ένα παιδί,
βαμμένο μ’ αίματα.
Μόνο.

.

Αικατερίνη Τεμπέλη

.

.

.

Παρουσίαση βιβλίου: Asylum-Inside the closed world of State Mental Hospitals

.

Asylum

.

Το βιβλίο που σήμερα σας παρουσιάζω εδώ, όπως ήδη θα καταλάβατε απ’ τον τίτλο, αφορά τα Άσυλα και ιδίως τα Κρατικά Άσυλα της Βόρειας Αμερικής που λειτουργούσαν τη δεκαετία του ’40, του ’50 κ.ο.κ. Πρόκειται για το φωτογραφικό άλμπουμ του αρχιτέκτονα Christopher Payne που ξόδεψε 6 χρόνια για να επισκεφτεί 70 απ’ αυτά και να τ’ αποθανατίσει σε 217 σελίδες, περιδιαβαίνοντας 30 διαφορετικές πολιτείες.

Τον πρόλογο είχε γράψει ο Οliver Sacks που μοιραζόταν σ’ αυτό τις αναμνήσεις του από τέτοιους χώρους, καθώς άρχισε να εργάζεται ως νευρολόγος το 1966 στο Bronx State Hospital (σήμερα ονομάζεται Bronx Psychiatric Center).

.

Asylum 1

.

Έκανε λόγο για εποχές που τα άσυλα ήταν τεράστια κτήρια με αίθουσες κινηματογράφου, μπόουλινγκ, αναγνωστήρια, κομμωτήρια, σαλόνια αισθητικής κτλ και φιλοξενούσαν απίστευτα μεγάλο αριθμό ασθενών. Ενδεικτικά ανέφερε το Pilgrim State Hospital του Long Island, το οποίο ‘περιέθαλπε’ περισσότερους από 14.000 ψυχικά πάσχοντες (κι εδώ μπορείτε να δείτε μια σειρά φωτογραφιών απ’ το συγκεκριμένο ίδρυμα, που τραβήχτηκαν το 1938 και δείχνουν πως ζούσαν σ’ αυτό οι έγκλειστοι).

Είχε υπόψη του σαφώς τις θέσεις του Irvin Goffman και του Michel Foucault και το έγραφε ξεκάθαρα. Δεν διαφωνούσε μαζί τους, αλλά υποστήριζε απ’ την πλευρά του πως υπήρχαν και θετικά στην όλη ιστορία. Τα άσυλα κατά τη γνώμη του, κρατούσαν ασφαλείς ανθρώπους που έξω υπέφεραν, δεν είχαν τρόπο να επιβιώσουν κτλ. Παρουσίαζε μάλιστα φωτογραφίες από ομαδικές δραστηριότητες που λάμβαναν χώρα εκεί και μας μεταφέρουν όντως άλλες εικόνες, από τα μέρη που έχουμε στο μυαλό μας ως χώρους άσκησης ιδρυματικής βίας. Μας τόνιζε βέβαια, πως ρομαντισμός δε χωράει σε τέτοια ζητήματα.

.

Asylum2

.

Οπωσδήποτε δεν είναι όλα σ’ αυτές τις ιστορίες άσπρα ή μαύρα. Άλλα ψυχιατρεία ήταν όπως τα περιέγραφε ο Goffman στο μνημειώδες βιβλίο του «Άσυλα» και σ’ άλλα επικρατούσαν καλύτερες συνθήκες (χωρίς αυτό να σημαίνει σε καμιά περίπτωση, πως ο βέλτιστος ξενοδοχειακός εξοπλισμός αναιρεί τον χαρακτήρα τέτοιων ολοπαγών ιδρυμάτων). Αλλού υπήρχαν ευαίσθητοι θεράποντες κι αλλού όχι. Και σίγουρα πιο εύκολη ήταν η ‘διαμονή’ σ’ αυτά, όσων δεν έπασχαν από μείζονες ψυχικές διαταραχές, σε σχέση με το πως περνούσαν όσοι χαρακτηρίζονταν ως βίαιοι κι επικίνδυνοι.

Ο Sacks έκανε και κριτική βέβαια, σε όσα κακώς κείμενα είδε και έζησε. Στον πρόχειρο τρόπο που έγινε η απονοσοκομειοποίηση, στα ψυχοφάρμακα και τις παρενέργειες τους, στην σκληρότητα με τον οποία μεταχειρίστηκαν ορισμένοι τους ψυχικά πάσχοντες κ.α. Κι επαινούσε τις φωτογραφίες του Christopher Payne, που αποτίουν φόρο τιμής σ’ όσες και όσους εγκλείστηκαν σ’ αυτά, που αποθανατίζουν μια αρχιτεκτονική τάση του παρελθόντος, που.. που… Κι είχε δίκιο.

.

Asylum3

.

Οι φωτογραφίες του Payne είναι παράξενα όμορφες, ποιητικές όπως σχολίαζε ο Sacks κι ας μας εισάγουν σ’ ένα τόσο σκληρό κόσμο. Θηριώδη κτήρια που μοιάζουν με κάστρα, άλλα με ελληνικούς κίονες, έρημα όλα εντελώς από ανθρώπινες παρουσίες.

Απεριποίητοι κήποι, χορταριασμένες αυλές, μισογκρεμισμένοι τοίχοι, σιδερόφρακτα παράθυρα, ξεφλουδισμένα ταβάνια, ετοιμόρροπες σκάλες, στοιβαγμένες καρέκλες, πεταμένα στρώματα, παλιές βαλίτσες, ξεχασμένες οδοντόβουρτσες, παρατημένα ρούχα, φέρετρα, τάφοι. Γοτθική ατμόσφαιρα σε άσπρο-μαύρο. Κι όπου οι λήψεις είναι έγχρωμες, μοιάζει το φως τόσο απόκοσμο…

.

71pnv1NaAhL.jpg

.

Ο Payne με τη σειρά του, αναφέρει πολλές πληροφορίες για την αρχιτεκτονική αυτών των χώρων και την ιστορία τους. Σίγουρα όσοι ασχολούνται με τέτοια ζητήματα θα τις εκτιμήσουν δεόντως.

Όσο για το βιβλίο του, μπορείτε να δείτε πολλές απ’ τις φωτογραφίες* κάνοντας κλικ εδώ και να διαβάσετε ένα εισαγωγικό σημείωμα. Θα μεταφερθείτε έτσι νοερά σ’ ένα κόσμο που χάθηκε και που τόσες ζωές στιγμάτισε με τον ένα ή τον άλλο τρόπο.

Καλή σας ανάγνωση.

.

.

.

.

*All photos rights belongs to Christopher Payne.

.

.

.

.

Παρουσίαση βιβλίου: Παρατηρώντας το βρέφος – Η μέθοδος της ψυχαναλυτικής παρατήρησης βρέφους

.

Παρατηρώντας το βρέφος

.

Αυτό το βιβλίο που σήμερα θα σας παρουσιάσω εδώ, μου το έκανε δώρο η φίλη μου η Βάνα. Φυσικά είναι εξειδικευμένο, αλλά δεν απευθύνεται μόνο σε ψυχοθεραπευτές και ειδικούς ψυχικής υγείας. Όπως αναφέρουν οι επιμελητές στα Προλεγόμενα, ελπίζουν να γίνει σημείο αναφοράς «και για όσους ασχολούνται με τα παιδιά και τις οικογένειές τους, όπως οι νηπιαγωγοί, οι εκπαιδευτικοί, οι παιδίατροι, οι νοσηλευτές παιδιατρικών και ψυχιατρικών κλινικών, οι δικαστικοί λειτουργοί κ.α.»  Κι έτσι με τη σειρά μου, θα το παρουσιάσω με όσο πιο απλό τρόπο μπορώ κι όχι αυστηρά με ψυχαναλυτικούς όρους.

Τι αφορά όμως; Τι το καινούριο φέρνει; Ας δούμε τι αναγράφεται στο οπισθόφυλλο σχετικά:

«Στo βιβλίο αυτό παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα η μέθοδος της ψυχαναλυτικής παρατήρησης βρέφους και οι πολ­λαπλές εφαρμογές της μέσα από θεωρητικά κείμενα και κλινικά παραδείγματα. Πρόκειται για τη μέθοδο που εισήγαγε η ψυχαναλύτρια Esther Bick στην εκπαίδευση παιδοψυχοθεραπευτών το 1948 και είχε τεράστια επίδραση στην εκπαίδευση ψυχαναλυτών και ψυχοθεραπευτών παγκοσμίως, καθώς και στην ψυχαναλυτική σκέψη και έρευνα.

Η συστηματική παρατήρηση του βρέφους αποτελεί μια μοναδική εμπειρία βιωματικής κατανόησης της ανάπτυξης των πρω­ταρχικών σχέσεων και της οργάνωσης του ψυχισμού, καθώς εξοικειώνει τους επαγγελματίες που πρόκειται να αναλάβουν κλινικό έργο με τις ασυνείδητες πλευρές της συμπεριφοράς και τους πρώιμους τρόπους επικοινωνίας».

Ο Ανδρέας Γιαννακούλας με τη σειρά του στον Πρόλογο του υπογραμμίζει: «… η Έφη Λιγνού και οι συνεργάτες της, που επιμελήθηκαν το βιβλίο, προσφέρουν ένα εξαίρετο σημείο αναφοράς σε όσους επιθυμούν να έρθουν σε επαφή με τη σημασία και τις εφαρμογές της παρατήρησης βρέφους».

Και τα πρώτα πράγματα που σκέφτηκα πριν αρχίσω τη μελέτη του, είχαν να κάνουν με τις ταυτίσεις του παρατηρητή και τη μεροληψία του, τις προβολές των μελών της οικογένειας,  τη μεταβίβαση και την αντιμεταβίβαση εντέλει.

Στο βιβλίο βρήκα τις απαντήσεις σχετικά με το πως επιλύονται στην εποπτεία, τέτοια κι άλλα ανάλογα ζητήματα που αναδύονται. Επιπλέον διάβασα με μεγάλο ενδιαφέρον τα σημεία που αφορούν την προσοχή, τη σημασία της εμπερίεξης, τη δεξιότητα της αρνητικής ικανότητας κ.α.

Η μέθοδος εξηγείται αναλυτικά, φυσικά συνοδεύεται από ιστορική αναδρομή και το κεφάλαιο που έγραψε η ίδια η Bick ρίχνει φως και σ’ άλλες παραμέτρους που επηρεάζουν τα δρώμενα.

Υπάρχουν περιγραφές πολλών παρατηρήσεων βρεφών με τις σχετικές επεξηγήσεις και προς το τέλος θα βρείτε δύο κεφάλαια που μου έκαναν εντύπωση. Το ένα αφορά τη συνεισφορά της παρατήρησης βρέφους στην παιδιατρική και το άλλο στην εκδίκαση υποθέσεων οικογενειακού δικαίου.

Η αλήθεια είναι πως με τα κατακλυσμιαία γεγονότα που βιώνουν οι μητέρες μετά τον τοκετό και την επιλόχεια κατάθλιψη να ελλοχεύει, πολλές φορές μπορεί ν’ αποδειχτεί χρήσιμη ή ακόμη-ακόμη και σωτήρια η παρουσία ενός ειδικού κοντά στην οικογένεια και φυσικά να ωφεληθούν τα βρέφη που είναι οι πρωταγωνιστές αυτών των παρατηρήσεων. Και μόνο απ’ αυτή την άποψη να το δούμε το θέμα, κατανοούμε όλοι νομίζω τα οφέλη.

Πέρα απ’ αυτό, ακόμη κι αν δεν ακολουθείτε την ψυχαναλυτική προσέγγιση ως ειδικοί ή δεν εφαρμόζετε έστω την συνθετική ψυχοθεραπεία , δεν βλάπτει να έχετε υπόψη τι πρεσβεύει η παρατήρηση βρέφους. Προσωπικά πάντα διαβάζω βιβλία που αφορούν ψυχολογικά θέματα, ανεξαρτήτως από ποια οπτική αυτά εξετάζονται και στο συγκεκριμένο αντιλήφθηκα τις συνδέσεις που μπορούν να γίνουν με την οικογενειακή θεραπεία.

Δεν χρειάζεται να συμφωνεί άλλωστε κάποια-ος με όλες τις ερμηνείες της κάθε μεθόδου. Μπορεί να κρατήσει όσα θεωρεί πως ταιριάζουν με τις γνώσεις και τις εμπειρίες που έχει αποκτήσει κι ανάλογα να τα χρησιμοποιήσει στο θεραπευτικό πλαίσιο. Αυτή τουλάχιστον είναι η δική μου γνώμη.

Επισκέπτες υγείας επίσης και κοινωνικοί λειτουργοί που συνήθως έρχονται πρώτοι σ’ επαφή με τα νεογέννητα και τις μητέρες τους, οπωσδήποτε θα έβρισκαν χρήσιμα πολλά απ’ όσα αναφέρονται σ’ αυτό, ώστε να κάνουν τις κατάλληλες παραπομπές ή να χαράξουν ανάλογη στρατηγική ως μέλη διεπιστημονικής ομάδας, σε περιπτώσεις υψηλού κινδύνου.

Σ’ έναν ιδανικό κόσμο βέβαια, θα δινόταν βάρος στην πρώιμη παρέμβαση κι οι πολιτικές επιλογές θα έλυναν τα ζητήματα που ανακύπτουν με την έλευση ενός νέου μέλους στις οικογένειες. Μερικά απ’ αυτά έχουν θιχτεί και σ’ αυτή την ανάρτηση που αφορά για παράδειγμα τις παιδοκτονίες. Αλλά επειδή ειδικά στη χώρα μας, στην παρούσα χρονική στιγμή δεν μπορούμε να ζούμε με τέτοιες αυταπάτες, ας αξιοποιήσουμε όποιες γνώσεις μπορούμε και στο μέλλον βλέπουμε…

Το βιβλίο είναι συλλογικό έργο και κυκλοφορεί απ’ τις εκδόσεις «Καστανιώτη«.

Καλή σας ανάγνωση.

.

.

.

Επιστολή Θ. Μεγαλοοικονόμου προς την υφυπουργό Υγείας Κ. Παπακώστα: Σχετικά με την διάλυση του ΚΨΥ Αγίων Αναργύρων

.

Προς την υφυπουργό Υγείας
κ. Αικ. Παπακώστα

.
19/11/2014

.

Κυρία υφυπουργέ
Παρά τα επανειλημμένα διαβήματά μου σε όλους τους καθ΄ ύλην αρμόδιους, από τον Διοικητή του ΨΝΑ μέχρι και σας προσωπικά, το πρόβλημα της ιατρικής κάλυψης του ΚΨΥ Αγίων Αναργύρων και του 9ου ΨΤ του ΨΝΑ παραμένει άλυτο, με ολέθριες συνέπειες για την παρεχόμενη θεραπευτική φροντίδα και την τύχη εκατοντάδων ασθενών.
Εντός τριών εβδομάδων, το 9ο ΨΤΕ θα μείνει με έναν ειδικευμένο γιατρό και, αντιστοίχως, το ΚΨΥ επίσης με έναν. Οσο για τους δυο επικουρικούς ψυχιάτρους, που δήθεν μας δόθηκαν για βοήθεια, ο χρόνος τους εκπνέει μετά 7 μήνες. Ολοι σχεδόν οι ειδικευόμενοι, που κάλυπταν ανάγκες του ΚΨΥ, τελειώνουν το χρόνο τους στο ΚΨΥ/9ο ΨΤΕ το αργότερο μέχρι τέλος Ιανουαρίου και οι δεκάδες ασθενείς, που ο καθένας/καθεμιά τους φροντίζει, θα μείνουν, επίσης, στον αέρα. Δεν υπάρχουν άλλοι ειδικευόμενοι να τους διαδεχτούν.
Γνωρίζετε ότι ο Διοικητής του ΨΝΑ κ. Π. Θεοδωράκης έχει αρνηθεί να με δεχτεί, από την πρώτη ημέρα που ανέλαβε εδώ και ένα χρόνο, παρά τα επανειλημμένα αιτήματά μου (προφορικά και γραπτά) προκειμένου να του εκθέσω αυτά τα προβλήματα και να αναζητηθούν λύσεις. Παρόλο που γνωρίζει ότι το 9ο ΨΤΕ και το ΚΨΥ αδυνατούν, πλέον, να λειτουργήσουν λόγω πλήρους, σχεδόν, έλλειψης γιατρών, τα αφήνει σκοπίμως να οδηγηθούν στην διάλυση.
Γνωρίζετε, επίσης, ότι το ΚΨΥ Αγ. Αναργύρων λειτουργεί, εδώ και οκτώ χρόνια, σε διασύνδεση με το 9ο ΨΤΕ, σε τομεοποιημένη βάση – μια λειτουργία μοναδική στην Ελλάδα, που είχε θεωρηθεί από τα αρμόδια όργανα του ΨΝΑ ως πιλοτική, προς περαιτέρω επέκταση και αναπαραγωγή.
Ακόμα πιο σημαντικό, στο πόρισμα της αξιολόγησης της «ψυχιατρικής μεταρρύθμισης» στην Ελλάδα, που έκανε για λογαριασμό του Υπουργείου και της ΕΕ, τον Σεπτέμβριο του 2010, ομάδα Βρετανών εμπειρογνωμόνων από το King’s College of London, το South London and Maudsley NHS κλπ, με τίτλο «Παραδοτέο 1Β, Επιτελική Σύνοψη (Executive Summary) στο πλαίσιο του έργου: εκ των υστέρων (ex post) αξιολόγηση της εφαρμογής του Εθνικού Σχεδίου Δράσης ‘Ψυχαργώς’ από το 2000 μέχρι το 2009» αναφέρεται, στο τέλος μιας εξαντλητικής κριτικής για τις ανεπάρκειες και τον στρεβλό χαρακτήρα της «μεταρρύθμισης», το εξής:
«Η ύπαρξη ξεχωριστών συστημάτων ψυχικής υγείας είναι ο κύριος παράγοντας για τον κατακερματισμό και την έλλειψη συντονισμού των υπηρεσιών ψυχικής υγείας. Αυτό συμβαίνει γιατί δεν υπάρχει ενσωμάτωση (integration) ανάμεσα σε αυτά τα διαφορετικά συστήματα των ψυχιατρείων, των ψυχιατρικών μονάδων των γενικών νοσοκομείων και των ΜΚΟ ή ανάμεσα σε διάφορες παροχές υπηρεσιών, όπως ΚΨΥ, τμήματα εισαγωγών και κοινοτικές δομές εντός του ίδιου συστήματος. Υπάρχουν μερικές αξιοσημείωτες εξαιρέσεις στις υπηρεσίες που επισκεφθήκαμε, όπως, πχ, το ΚΨΥ Αγίων Αναργύρων στην Αττική και το ΚΨΥ Κατερίνης» (η υπογράμμιση δική μας).
Οι εγγλέζοι ειδικοί θεωρούν το ΚΨΥ Αγ. Αναργύρων ως ελπιδοφόρα εξαίρεση στο δυσλειτουργικό, νεο-ιδρυματικό ψυχιατρικό σύστημα που δημιουργήθηκε με τον τρόπο που εφαρμόστηκε το ‘Ψυχαργώς’. Αντίθετα, ο κ. Θεοδωράκης, που δεν κουράζεται να κάνει αναφορές στην Αγγλία (και που πιθανώς του έχει διαφύγει αυτή η έκθεση) και το Υπουργείο με την πολιτική του, θέλουν να το καταστρέψουν.
Τι θα ήταν, ωστόσο (από πλευράς οργάνωσης των υπηρεσιών), η «ψυχιατρική μεταρρύθμιση», αν ποτέ γινόταν σ΄ αυτή τη χώρα, αν όχι αυτό ακριβώς το δίκτυο των υπηρεσιών (ΚΨΥ/ψυχιατρική κλινική/στεγαστικές δομές κλπ) σε τομεοποιημένη βάση – όπως έχει αναπτυχθεί με άξονα το ΚΨΥ Αγ. Αναργύρων;
Γιατί θέλετε να καταστρέψετε αυτό το εγχείρημα με τα τόσα ελπιδοφόρα αποτελέσματα; Πώς μπορείτε να εκφέρετε τη λέξη «μεταρρύθμιση», όπως και «δικαιώματα», «στίγμα» κλπ και να οδηγείτε σε σκόπιμη διάλυση το ΚΨΥ Αγ. Αναργύρων και το 9ο ΨΤΕ;
Ηδη, τα διαλυτικά αποτελέσματα αυτής της στάσης του Διοικητή του ΨΝΑ και του Υπουργείου πάνω στην λειτουργία των μονάδων αυτών και το αίσθημα ανασφάλειας των ασθενών, που ήδη βιώνουν τον κίνδυνο της θεραπευτικής εγκατάλειψης, είναι περισσότερο από ορατά.
Δεν γνωρίζω αν οι ασθενείς αυτοί, οι οικογένειες τους και, ευρύτερα, οι κάτοικοι των Δήμων που καλύπτονται από το ΚΨΥ Αγίων Αναργύρων, θα σας ενοχλήσουν, με την παρουσία τους στο Υπουργείο, για να σας εκθέσουν το πώς οι ίδιοι βιώνουν αυτή την κατάσταση.
Αυτό, ωστόσο, που σίγουρα δεν επιτρέπει η δική μας επιστημονική, θεραπευτική και ηθική συνείδηση είναι να μείνει αναπάντητος αυτός ο «άρπα κόλα» τρόπος που διοικείται τον τελευταίο χρόνο το ΨΝΑ : η προχειρότητα, ο αλλοπρόσαλλος και θνησιγενής χαρακτήρας των εκάστοτε εξαγγελιών του κ. Θεοδωράκη για το βιαστικό κλείσιμο του ψυχιατρείου, που «τη μια το κλείνει, την άλλη το γκρεμίζει», την ίδια στιγμή που καθημερινά ασκεί μια κατ΄ όνομα «διοίκηση», όχι διαλόγου, ακρόασης των προβλημάτων και προσπάθειας για επίλυσή τους, αλλά αυταρχισμού, αγνόησης και επιδείνωσης των προβλημάτων, καθώς, όσο πιο πολύ αποτυγχάνει στο «κλείσιμο», τόσο πιο πολύ εκδικείται αυτό που αντιστέκεται στις αυταρχικές και προσωποπαγείς μεθόδους του, εγκαταλείποντάς το, αλλά και ενίοτε ωθώντας το (όπως το ΚΨΥ Αγ. Αναργύρων ) στην οριστική διάλυση.
Αυτό που καταφέρνει, τελικά, ο κ. Θεοδωράκης (και η ακολουθούμενη γενικότερα πολιτική, την οποία αυτός ο ίδιος σε μεγάλο βαθμό συγκροτεί) είναι να κλείσει, όχι το ψυχιατρείο (ακόμα και με τον απαράδεκτο τρόπο που επιχειρεί να το κάνει), αλλά το ΚΨΥ. Αλλωστε, όπως ίσως γνωρίζετε, εκτός από αυτό των Αγ. Αναργύρων, όλα τα ΚΨΥ λειτουργούν πέραν των όποιων δυνατοτήτων και ορίων λειτουργίας και υπάρχουν, ως επί το πλείστον, μόνο κατ΄ όνομα. Τα στοιχεία περί όλων αυτών, στη διάθεσή σας.
Θα γνωστοποιήσουμε το επαπειλούμενο κλείσιμο του ΚΨΥ σε κάθε ενδιαφερόμενο, τόσο σε όλους τους μέχρι τώρα Ευρωπαίους αξιολογητές, όσο και στα όποια αρμόδια Ευρωπαϊκά όργανα και στον ΠΟΥ.
Σε κάθε περίπτωση, εσείς, κυρία υφυπουργέ, μπορείτε, ακόμα και τώρα, να σπεύσετε για να διασώσετε το ΚΨΥ Αγίων Αναργύρων από το κλείσιμο. Να επιβάλλετε την λύση του προβλήματος, αν πιστεύετε ότι πρέπει να διασωθεί το ΚΨΥ (και το 9ο ΨΤΕ). Απατούν, και τα δυο, επειγόντως, μέσα στις επόμενες ημέρες, επαρκή αριθμό γιατρών, κατάλληλων για την λειτουργία μιας διασυνδεδεμένης και κοινοτικά προσανατολισμένης υπηρεσίας.

.
Θ.Μεγαλοοικονόμου
Δ/ντής ψυχίατρος ΨΝΑ

.

.

.

.

.

Vincent Van Gogh: Η ψυχολογία μιας παρεξηγημένης ιδιοφυίας – Τα ψυχιατρικά άσυλα, οι διαγνώσεις κι οι γιατροί του

ΜΕΡΟΣ VI (συνέχεια από εδώ)- update: 18/10/2018

..

Από τι έπασχε λοιπόν ο Van Gogh; Το πρόβλημα βέβαια είναι πως υπάρχουν πολλές απαντήσεις γι’ αυτή την ερώτηση κι όπως σωστά μπορεί να υποθέσει κανείς, όλες βασίζονται στο τι έγραψε ο ίδιος. Οι ερμηνείες όμως των επιστολών είναι τόσο διαφορετικές, ανάλογα με την υπόθεση του κάθε ειδικού.

Κατά καιρούς ερευνήθηκαν διάφορα ενδεχόμενα και κάποια αναφέρθηκαν στις προηγούμενες αναρτήσεις. Αιτία της ασθένειας του λοιπόν ήταν όντως η επιληψία ή ήταν μανιοκαταθλιπτικός ή οριακός (borderline personality disorder) ή υπήρχε πρόβλημα στη λειτουργία της παρεγκεφαλίδας του ή τα συμπτώματά του ήταν αποτέλεσμα δηλητηρίασης ή για όλα έφταιγε η ηλίαση ή έπασχε από τη διαταραχή του Ménière ή από πορφυρία  ή… ή…  Υπάρχουν πολλές διατριβές που τα ερεύνησαν όλα αυτά και διάφορα άλλα. Άποψη για το θέμα έχουν εκφράσει με μελέτες τους ακόμα και Κινέζοι γιατροί.

Η δική μου γνώμη δεν έχει σαφώς ιδιαίτερη αξία, αλλά απ’ όσα διάβασα μέχρι στιγμής (και πιστέψτε με υπάρχουν πολλά ακόμα να μάθω), αντιλήφθηκα πως η επιληψία κροταφικού λοβού φαίνεται να είναι η επικρατέστερη διάγνωση, μεταξύ των ειδικών. Το αν είναι και η σωστή, κανείς δεν μπορεί να το ξέρει βέβαια. Οπωσδήποτε όμως δεν μπορεί ν’ αγνοηθεί και το γεγονός πως πολλοί συγγενείς του ήταν επιληπτικοί. Υπήρχε δηλαδή μια κληρονομική επιβάρυνση. Η αμέσως πιο δημοφιλής θεωρία, υποστηρίζει πως ήταν διπολικός (μανιοκαταθλιπτικός).

.

vnggh-lttr-3

.

Ανεξάρτητα όμως απ’ την απάντηση που δίνει ο κάθε ειδικός σ’ αυτή την ερώτηση για τις αιτίες της διαταραχής του, υπάρχει ευτυχώς ένα άλλο σημείο, στο οποίο όλοι συμφωνούν: πως η επίδραση του στις τέχνες και σήμερα, είναι τεράστια. Πέρα απ’ τα πάμπολλα ερευνητικά βιβλία που έχουν γραφτεί για τη ζωή του (στο γνωστό μας Amazon ο κατάλογος φτάνει τις δώδεκα σελίδες έστω και με παρόμοιες εκδόσεις), ‘πρωταγωνιστεί’ ακόμα σε διάφορες νουβέλες, μυθιστορήματα, διηγήματα. Ενδεικτικά θ’ αναφέρω το Sunflowers  του Sheramy Bundrick που σκοπεύω να διαβάσω σύντομα.

Για το πάθος του μεγάλου ζωγράφου σχετικά με τα βιβλία, βρήκα εδώ μια πολύ ενδιαφέρουσα ανάρτηση που αξίζει να διαβάσετε. Παραπέμπει ο συντάκτης στις επιστολές, στις οποίες ανέφερε επακριβώς ποια βιβλία διάβαζε (για παράδειγμα και τον Αισχύλο) κατά καιρούς και τις εντυπώσεις του απ’ αυτά.

Έτρεφε όπως μαθαίνουμε  μεγάλο θαυμασμό για τον Dickens κι από παιδί κάθε χρόνο διάβαζε την «Χριστουγεννιάτικη ιστορία» του. Αλλά όσο κι αν του άρεσε ο Zola (το όνομα του συγγραφέα αναφέρεται εκατό φορές στις επιστολές του) δεν τον θεωρούσε (προφανώς λόγω σεμνοτυφίας) κατάλληλο για να τον προτείνει σε κυρίες.

Ξεχώρισα κι άλλα σημεία που για προφανείς λόγους δεν αναφέρω εδώ, ωστόσο περισσότερο απ’ όλα μου άρεσε αυτή του η παρατήρηση: «There is something of Rembrandt in Shakespeare, of Correggio in Michelet, and of Delacroix in Victor Hugo».

.

the-novel-reader-1888-1.jpg!Blog
The novel reader, Arles 1888

.

Εκτός απ’ τη λογοτεχνία, εμφανέστατη είναι η επίδραση του και στη μουσική. Υπάρχουν συγκροτήματα από διάφορες χώρες που κάτι δανείστηκαν απ’ την ιστορία του: οι Αμερικανοί Van Gogh’s Ear, oι Άγγλοι Deaf To Van Gogh’s Ear, οι Ισπανοί La Oreja de Van Gogh, οι Λατίνoi Van Gogh Sky και oι Σέρβοι Van Gogh.

Και βέβαια έχει γίνει θέμα πολλών τραγουδιών κι ορχηστρικών θεμάτων. Επέλεξα ν’ ακούσετε γα την ιστορία αυτό κι αυτό, που ηχογραφήθηκαν σε διαφορετικά μέρη του κόσμου.

To πιο γνωστό εξώφυλλο δίσκου πάντως, είναι νομίζω αυτό της Joni Mitchell κι η μόνη όπερα που βρήκα είναι του Τούρκου Nevit Kodalli.

Εξαιρετικά βοηθητικό στην άντληση τέτοιων πληροφοριών είναι το σχετικό άρθρο της Ann Landi στο Artnews, το οποίο και συμβουλεύτηκα για τη διασταύρωση τους.

 

. 

Κάθε χρόνο επισκέπτονται τον τάφο του Van Gogh, του ανθρώπου που αισθανόταν τόσο μόνος, περίπου δέκα χιλιάδες επισκέπτες, όπως ειπώθηκε στην εκπομπή 60 minutes του CBS, που μπορείτε να παρακολουθήσετε κι εσείς εδώ. Ρώσοι που φέρνουν βότκα, Κορεάτες που του βάζουν μουσική κι εκατοντάδες άλλοι με τα δικά τους ‘δώρα’.

Οι επιστολές του Ολλανδού καλλιτέχνη είναι ανεβασμένες εδώ (στ’ αγγλικά), μελετούνται από αμέτρητους αναγνώστες και θα τις βρείτε κατηγοριοποιημένες ανά θέμα.

Για την υγεία του κι όσα έχουν γραφτεί για το θέμα συνολικά, είναι καλά ενημερωμένο αυτό το άρθρο της Wikipedia, που μπορείτε κι εσείς να συμβουλευτείτε.

Βιβλιογραφία, ταινίες (γιατί σαφώς επηρέασε και τον κινηματογράφο), ντοκιμαντέρ και link για σχετικές ιστοσελίδες υπάρχουν συγκεντρωμένα εδώ, αλλά δεν θα βρείτε στον κατάλογο κάποια πρόσφατα ντοκιμαντέρ όπως αυτό για παράδειγμα.

.

.

Απαραίτητο θεωρώ να διευκρινίσω πως κι αυτή η ανάρτηση τυπικά ολοκληρώνεται σ’ αυτό το σημείο, αλλά στην πράξη θα συμπληρώνεται κατά διαστήματα. Το δεύτερο μέρος της ήδη έχει αναθεωρηθεί. Και πως αλλιώς να γίνει με τον Van Gogh, όταν συνεχώς κυκλοφορούν νέα βιβλία γι’ αυτόν; Όταν διατυπώνονται καινούριες υποθέσεις;

Το μόνο βέβαιo είναι πως το να μαθαίνει κάποιος για τη ζωή του και το έργο του, είναι συναρπαστικό. Κι εγώ πέρασα πολύ όμορφα σ’ αυτό το ‘ταξίδι’, παρά τη βαθιά θλίψη που αισθάνθηκα για κείνον που δεν πρόλαβε να δει πόσους ανθρώπους επηρέασε κι άγγιξε με τη ζωγραφική του.

Είναι συγκινητικό από κάθε άποψη. Ίσως γι’ αυτό, κάποιοι σκηνοθέτες γύρισαν το χρόνο πίσω. Άλλοι πάλι συμπεριέλαβαν πολλά απ’ τα ερωτήματα που βάζουν οι νεότερες έρευνες σχετικά με τις συνθήκες του θανάτου του στην πλοκή του σεναρίου τους, όπως έγινε για παράδειγμα στην ταινία «Loving Vincent» αλλά και στην πιο καινούρια «At Eternity’s Gate«.

Η έκθεση πάλι που εγκαινιάστηκε στη χώρα μας στις αρχές του Νοέμβρη, μου άφησε ανάμεικτες εντυπώσεις και γενικά θεωρώ μεγάλο μείον το ότι δεν είναι προσβάσιμη στους πολίτες με αναπηρία.

.

.

Καλή σας ανάγνωση.

.

.

.

Για την ποίηση μου – Δημήτρης Νικηφόρου

.
Three_Studies_for_Figures_at_the_Base_1
.
.

Για την ποίησή μου

Η ποίησή μου,
αν είναι ποίηση αυτά που γράφω,
δεν είναι μέλισσα να κάνει μέλι
ή να ταξιδεύει τη γύρη
στους έρωτες των λουλουδιών,
δεν ψάχνει λόγια
που κολλάνε στα σερμπέτια,
τα κεντάει στο δέρμα σταυρωτά
με καπλαντοβελόνες.
Η ποίησή μου σκληραίνει
όπως οι μύες του στομαχιού
στις δυνατές μπουνιές,
ξαπλώνεται ωμή
γεμάτη πρωτεΐνες
στον πάγκο του χασάπη
και σου χαμογελάει αρνίσια
μεσ’ απ’ τα δόντια της,
σαρκάζει τη μοίρα που δεν πιστεύει,
είναι χοντρόπετση και βλαστημάει,
διασχίζει τα σπλάχνα μου κυνικά
όπως το νυστέρι των νεκροτόμων,
φοράει τρίδιπλα πανωφόρια
το ένα πάνω στ’ άλλο,
γιατί η ευαισθησία
ξεπαγιάζει στα ψυγεία των νεκρών.
Καμιά φορά τα βγάζει
και σκεπάζει τους φουκαράδες
που δεν ζήτησε κανείς
κι’ έτσι γυμνή σχεδόν τουρτουρίζει
δίπλα σ’ αυτούς που αγαπά.

.

Δημήτρης Νικηφόρου <1990> [απ’ την ανέκδοτη συλλογή »τ’ αδέσποτα σκυλιά τρώνε ό,τι βρουν» – 2003 ]

.
.
.
.
.
.
.
.
.