Παρουσίαση βιβλίου: The Psychology of Santa

.

The Psychology of Santa

.

Το βιβλίο που σήμερα παρουσιάζεται εδώ, στην τελευταία ανάρτηση της χρονιάς που φεύγει, είναι δώρο του φίλου μου Γιώργου. Μου το έστειλε μαζί μ’ ένα ακόμα, θέλοντας να με πειράξει, μιας ένα εξώφυλλο τέτοιας αισθητικής ήξερε πως δεν θα ήταν του γούστου μου (Γιώργο, πόνεσαν τα μάτια μου τόσο απ’ τον χρυσό, που φλέρταρα με την ιδέα να μετατρέψω σε ασπρόμαυρο το εξώφυλλο, αυτό μόνο σου λέω) και πως γενικώς θα το έβρισκα.. ας το γράψω απλά, ‘αμερικανιά’ όλο αυτό.

Τα βιβλία όμως, δεν πρέπει να τα κρίνουμε απ’ τα εξώφυλλα τους κι εγώ δύσκολα αντιστέκομαι στον πειρασμό, όταν έχω μπροστά μου καινούρια.

Άρχισα να το διαβάζω λοιπόν, χωρίς να έχω αποφασίσει αν τελικά θα το παρουσιάσω και μάλλον αμφιβάλλοντας για την όποια αξία του. Στην πορεία όμως κατάλαβα πως είχε πράγματα που θα έβρισκε κάποια-ος ενδιαφέροντα. Κι έτσι έφτασα στην σημερινή ανάρτηση.

Στην αρχή του, υπάρχουν αναφορές για το πως βίωσαν τις γιορτές και τα Χριστούγεννα μακριά απ’ το σπίτι τους, στρατιώτες σε διάφορες εποχές.Τι σήμαιναν δηλαδή για κείνους οι κάρτες που λάμβαναν στο μέτωπο (θα δείτε και κάποιες απ’ αυτές), τα γράμματα των αγαπημένων τους και τα δέματα με τις σπιτικές λιχουδιές και τα δωράκια. Πόσο προσπαθούσαν όσοι δεν είχαν άδεια, ν’ αναβιώσουν έθιμα αυτών των ημερών, να στολίσουν Χριστουγεννιάτικο δέντρο κτλ για να αισθανθούν πιο κοντά στους δικούς τους.

Φυσικά, γίνεται λόγος και για τα ιστορικά γεγονότα που διαδραματίστηκαν το 1914. Για κείνη την Ανακωχή των Χριστουγέννων, στην διάρκεια της οποίας πάνω από ένα εκατομμύριο στρατιώτες (σύμφωνα με κάποιες πηγές), Άγγλοι, Γερμανοί αλλά και Γάλλοι, εγκατέλειψαν τα χαρακώματα, για να γιορτάσουν μαζί, ν’ ανταλλάξουν ευχές και δώρα, να παίξουν ποδόσφαιρο. Οι ανθρώπινες στιγμές ενός ανηλεούς Πολέμου…

Τα Χριστούγεννα άλλωστε, είναι η γιορτή που γεφυρώνει τα χάσματα που δημιουργεί ο πολιτισμός, όπως γράφει η συγγραφέας, Carol S. Slotterback. Και παραθέτει στη συνέχεια πολλές κι ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τα διάφορα σχετικά έθιμα, για την προέλευση τους αλλά και για την ετυμολογία της λέξης και το πως ιστορικά εξελίχτηκε ο εορτασμός αυτής της μέρας.

Στην Αγγλία, όπως μαθαίνουμε για παράδειγμα, γιορτάστηκαν για πρώτη φορά ως αργία, στα χρόνια του Βασιλιά Αρθρούρου, το 521 μ. Χ.Αργότερα όμως, τα πράγματα άλλαξαν πολύ κι ήρθε μάλιστα καιρός που τα Χριστούγεννα απαγορεύτηκαν ως γιορτή

Οι Πουριτανοί, που σκανδαλίζονταν με τον τρόπο εορτασμού αυτής της τόσο σημαντικής μέρας και θεωρούσαν ειδωλολατρικές διάφορες εκδηλώσεις που λάμβαναν χώρα κατά τη διάρκεια τους, τ’ απαγόρευσαν με νόμους και διατάγματα, επέβαλλαν νηστεία το 1647 κι έκτοτε ακολούθησε πλήθος διαδηλώσεων κι αναταραχή που τερματίστηκε όταν  Βασιλιάς Κάρολος ο Β’ το 1660, επέτρεψε πάλι να γιορτάζονται σύμφωνα με τις παλιές παραδόσεις (αν θέλετε να μάθετε περισσότερα για το θέμα, υπάρχει εδώ ένα κατατοπιστικό άρθρο).

Τα υπόλοιπα αξίζει να τα διαβάσετε απ’ το βιβλίο, για να καταλάβετε πως επικράτησε ο στολισμός του Χριστουγεννιάτικου δέντρου, γιατί κάποιοι το διακοσμούσαν με ανεμόμυλους, κλουβιά πουλιών ή δίχτυα, ποιες δεισιδαιμονίες σχετίζονται με τα Χριστούγεννα, τι περιλάμβαναν τα απανταχού εορταστικά γεύματα, πότε εμφανίστηκαν οι πρώτες Χριστουγεννιάτικες κάρτες και τι απεικόνιζαν, πότε ειπώθηκε για πρώτη φορά από γονείς πως τα δώρα τα φέρνει ο Άη Βασίλης (Saint Nicholas για τους ξένους) και σε ποιες ημερομηνίες δίνονταν, τι σήμαινε αρχικά η λέξη «κάλαντα», πότε θεσπίστηκε στις ΗΠΑ αυτή η αργία, πως επηρέασε τον εορτασμό ο Charles Dickens με το βιβλίο του «Χριστουγεννιάτικη ιστορία«, γιατί προτάθηκε κάποτε η απαγόρευση της πώλησης Χριστουγεννιάτικων παιχνιδιών, ποιος ήταν «ο άνθρωπος που έσωσε τα Χριστούγενα«, κ.α.

Προτιμώ να μην αναφέρω περισσότερα επ’ αυτών, ώστε ν’ ασχοληθούμε και με τις ψυχολογικές διαστάσεις του εορτασμού. Επειδή λίγο-πολύ όλοι έχετε ακούσει πως δεν χαίρονται άπαντες τα Χριστούγεννα. Κάποιοι άνθρωποι αντιθέτως μελαγχολούν, άλλοι ανυπομονούν να περάσουν οι γιορτινές μέρες και να ξαναβρεί η ζωή το συνηθισμένο της ρυθμό κι άλλοι φτάνουν στα άκρα, αυτοκτονώντας τότε ακριβώς. Ή μήπως όχι; Τι έχουν να μας πουν άραγε οι σχετικές έρευνες για όλα αυτά;

Οι ψυχολόγοι ομολογουμένως, έχουν μελετήσει διάφορες παραμέτρους που σχετίζονται με το θέμα Χριστούγεννα. Κάποιοι σύγκριναν ζωγραφιές παιδιών πριν και μετά απ’ την αργία αυτή, για να δουν την επίδραση που ασκεί η ‘παρουσία΄του Άη-Βασίλη (μελέτησαν τα χρώματα που χρησιμοποιούν, το μέγεθος των σχεδίων, ακόμη και την αλτρουιστική τους συμπεριφορά), άλλοι εξέτασαν τις προβληματικές συμπεριφορές που αναπτύχτηκαν κατά την παιδική ηλικία στις αντίστοιχες εορταστικές περιόδους, μερικοί ερεύνησαν τη σχέση άγχους, υγείας κι εορτών κι ορισμένοι την επίδραση της κατάθλιψης που οδηγεί σε αυτοκτονίες τέτοια εποχή. Γενικώς, έχουν να πουν πολλά για τα Χριστούγεννα οι ειδικοί.

Ο Eisenbud ας πούμε, πίστευε πως οι διακοπές αποτελούν ευκαιρίες για τους ανθρώπους, να ικανοποιήσουν τις επιθυμίες τους και ν’ απολαύσουν όσα τον υπόλοιπο χρόνο καταστέλλουν λόγω ενοχών. Για παράδειγμα, αναφέρει η συγγραφέας που συμβουλεύτηκε τα κείμενα του, κάποιοι θα υπερ-καταναλώσουν τροφές ή γλυκίσματα που σχετίζονται με την παιδική τους ηλικία. Παλινδρομούν δηλαδή, όπως θα έλεγαν οι συνάδελφοι της ψυχαναλυτικής προσέγγισης, σε προηγούμενα αναπτυξιακά στάδια, καθώς υποχωρεί ο αυστηρός έλεγχος που ασκεί το Υπερ-Εγώ τους.

Ο Sterba με τη σειρά του κάνει αναγωγές και συσχετίσεις, της Γέννησης του Χριστού, με τη γέννηση του μέλους στην οικογένεια, με τον τοκετό, την εγκυμοσύνη κ.ο.κ. Για να το γράψω πολύ πολύ απλά, θεωρεί πως η κάθοδος του Santa Claus απ’ την καμινάδα, σχετίζεται με την έλευση των βρεφών απ’ τη μήτρα, πως τα τυλιγμένα δώρα που έχει ο σάκος του αντιστοιχούν τρόπον τινά στην έγκυο γυναίκα (αντίστοιχα ψηλαφίζονται όπως η κοιλιά της) κτλ. Αν και υποθέτω το καταλάβατε ήδη, αλλά ας το διευκρινίσω πως ήταν ψυχαναλυτής όπως κι ο Eisenbud , επομένως ανάλογες είναι και οι ερμηνείες του.

Δεν θα σας κουράσω μ’ άλλες τέτοιες θεωρίες, καθώς αφενός δεν είναι σωστό ν’ αναπαραγάγω σημαντικά στοιχεία του βιβλίου, αλλά μόνο να σας δώσω μια ιδέα για το περιεχομενο του κι αφετέρου βρίσκω άλλα πράγματα πιο ενδιαφέροντα (εσείς που θα το διαβάσετε δώστε σημασία στο τι λένε κάποιοι ειδικοί όπως ο Meerloo για τα δώρα και θα καταλάβετε πολλά)

Πιο χρήσιμο πσιτεύω λοιπόν πως είναι, να μοιραστώ μαζί σας μερικές πληροφορίες.Δεν μπορεί λοιπόν, πρώτον, να εξαχθεί ακριβές συμπέρασμα για τη σχέση άγχους και Χριστουγέννων, απ’ ότι κατάλαβα διαβάζοντας αυτό το βιβλίο. Αν η ζωή σας ήδη κατακλύζεται από ψυχοπιεστικά γεγονότα, ενδέχεται οι γιορτές να προσθέσουν επιπλέον άγχος (εξαιτίας δραστηριοτήτων που κατά κάποιο τρόπο επιβάλλονται, όπως ο καθαρισμός του σπιτιού, οι επισκέψεις συγγενών κτλ). Κι αυτό το επιπρόσθετο άγχος, ίσως οδηγήσει σε κάποια ασθένεια. Απ’ τη χρήση των λέξεων που εσκεμμένα κάνω, καταλαβαίνετε ελπίζω, πόσο γενικά και αόριστα, είναι όλα αυτά. Κι είναι λογικό, μιας και διάφοροι παράγοντες παίζουν το ρόλο τους όσον αφορά την υγεία μας.

Αν έχετε χάσει επίσης πρόσφατα κάποιο μέλος της οικογένειας σας, η μέρα των Χριστουγέννων, θα τείνει να είναι όχι η πιο χαρούμενη, αλλά η πιο λυπηρή της χρονιάς κι η θλίψη σας μάλλον θα αυξηθεί, με την ανάκληση αναμνήσεων, την έλλειψη του προσφιλούς προσώπου κ.α.

Πέρα απ’ τους πενθούντες όμως, υπάρχει η αντίληψη πως αυτό που ονομάζουμε holiday blues, μελαγχολία των γιορτών σε ελεύθερη μετάφραση, επηρεάζει το γενικό πληθυσμό. Γιατί άραγε;

Ίσως επειδή τέτοιες μέρες τα εκκρεμή ζητήματα της ζωής μας, κυριαρχούν στις σκέψεις μας. Τα ανεκπλήρωτα όνειρα παίρνουν την εκδίκηση τους. Η θνητότητα, το πέρασμα του χρόνου, οι οικογενειακές και διαπροσωπικές μας σχέσεις, μπάινουν στο μικροσκόπιο κι όταν τα πορίσματά μας είναι αρνητικά, η θλίψη μας κυριεύει.

Η ανασκόπηση της χρονιάς που φεύγει άλλωστε, είναι θέμα επώδυνο στις μέρες μας, για τους περισσότερους ανθρώπους που βιώνουν ανεργία ή εργασιακή ανασφάλεια κι απαξίωση ή φόβο για το μέλλον ή… ή… Κι έτσι δεν είναι δύσκολο να μελαγχολήσει κανείς. Το ίδιο όμως δεν συμβαίνει και σ’ άλλες ημερομηνίες-ορόσημα, όπως γενέθλια, γιορτές, επέτειοι κτλ; Δεν υπάρχει αντίστοιχα μια μελαγχολική διάθεση σε κάποιους από ‘μας;

Πρέπει και πάλι όμως να υπενθυμίσω, πως άλλο η θλίψη κι η μελαγχολία κι άλλο η κατάθλιψη. Κι είναι η δεύτερη που μπορεί να οδηγήσει στην αυτοκτονία σε διάφορες εποχές του χρόνου (το καλοκαίρι για παράδειγμα, εκτινάσσονται τα ποσοστά κι απ’ τις μέρες η Δευτέρα φαίνεται να είναι εκείνη που επιλέγεται περισσότερο).

Οι έρευνες δείχνουν όμως ευτυχώς, πως τα Χριστούγεννα συσχετίζονται με πολύ χαμηλό δείκτη αυτοκτονιών. Άτομα που έχουν διαγνωστεί με μείζοντες ψυχικές διαταραχές, τέτοιες μέρες, είναι μεν πιο ευάλωτα και χρειάζονται περισσότερη υποστήριξη και βοήθεια,  αλλά τα στοιχεία δεν δείχνουν πως πραγματοποιούν απονενοημένα διαβήματα παρά την ευρέως διαδομένη αντίθετη πεποίθηση.

Ο Sattin εξαιτίας αυτής της ευαλωτότητας και της παλινδρόμησης που δημιουργεί, υποστήριξε πως οι συνεδρίες που γίνονται τέτοιες μέρες, μπορεί ν’ αποκαλύψουν περισσότερα πράγματα, σε σχέση μ’ αυτές που γίνονται όλο τον υπόλοιπο χρόνο. Αλλά καλά γνωρίζω, πως λίγες συνεδρίες γίνονται στη χώρα μας τουλάχιστον μες τις γιορτές. Κάνουν κι οι θεραπευτές διακοπές, ξέρετε.

Υπάρχει λοιπόν τελικά, αυτή η περίφημη μελαγχολία των γιορτών, για την οποία διάφορα περιοδικά, σας δίνουν συμβουλές για να την ξεπεράσετε και να την αντιμετωπίσετε; Η επιστήμη αμφισβητεί την ύπαρξη της. Την αντιμετωπίζει, σύμφωνα με τη συγγραφέα, σαν μια ‘μόδα’ των ημερών και καλό θα είναι να το λάβετε αυτό, σοβαρά υπόψη.

Το βιβλίο εντέλει, μετά απ’ όλα αυτά, ολοκληρώνεται, με κάτι όμορφο. Με γράμματα που απευθύνονται στον Άη-Βασίλη, που θα σας αφήσω ν’ ανακαλύψετε μόνοι σας τι αφορούν Η ανάγκη μας για θαύματα, για λίγη μαγεία στην πεζή μας ζωή, είναι πάντα υπαρκτή και δεν υπάρχει λόγος ν’ απογοητεύουμε το παιδί μέσα μας που δεν θέλει ρεαλισμό τέτοιες μέρες.

Γι’ αυτό μου είναι απόλυτα κατανοητό, το να βλέπω ανθρώπους οι οποίοι δεν πιστεύουν σε κανένα δόγμα, να γιορτάζουν τα Χριστούγεννα και καθόλου δεν απορώ.

Προσωπικά χάρηκα πολύ που ήμουν παρούσα στη γιορτή του Χατζηπατέρειου,  συντροφιά με τα παιδιά και τους εξαιρετικούς τους θεραπευτές και τους ευχαριστώ για την συγκίνηση που μας έκαναν να αισθανθούμε. Η μάγισσα Φρικαντέλα, το θαυμάσιο αυτό βιβλίο του Ευγένιου Τριβιζά ζωντάνεψε επί σκηνής κι όταν τα παιδιά έψαλλαν τα κάλαντα της Πελοποννήσου, χαμογέλασα με κείνη τη στροφή που λέει:

.

«Εμείς εδώ δεν ήρθαμε να φάμε και να πιούμε
παρά σας αγαπούσαμε κι ήρθαμε να σας δούμε.
Εδώ που τραγουδήσαμε πέτρα να μην ραγίσει
Και ο νοικοκύρης του σπιτιού χρόνους πολλούς να ζήσει.

Δώστε μας και τον κόκορα δώστε μας και την κότα
δώστε μας και πέντ’ έξι αυγά να πάμε σ’ άλλη πόρτα…«

.

Και του χρόνου λοιπόν. Καλές γιορτές σε όλους σας!

.

.

.

.

.

Advertisements

~ από aikaterinitempeli στο Δεκέμβριος 22, 2014.

3 Σχόλια to “Παρουσίαση βιβλίου: The Psychology of Santa”

  1. Πολύ χρυσό και κόκκινο! (Εμένα πάλι το εξώφυλλο δε με χαλάει, και γιατί άλλωστε!!! Αν κρίνεις και από το όνομά μου….. Μάλλον μου αρέσει κιόλας!!! )
    Ακούγεται άκρως ενδιαφέρον ανάγνωσμα! Θα το αναζητήσω!!!
    Καλά Χριστούγεννα Κατερίνα μου!

    • Χρυσοκόκκινες κορδέλες, Σοφία μου, θέμα γούστου είναι φυσικά και μια χαρά κάνεις που σου αρέσει. Στο σωστό μέτρο ούτε μένα με χαλάει τόσο, μη νομίζεις. Η φωτογραφία σου δηλαδή, αυτή που έχεις στο blog, είναι πανέμορφη. Έτυχε από μικρή, να προτιμώ το ασήμι μάλλον. 🙂

      Σαν βιβλίο τώρα, έχει ενδιαφέροντα πράγματα κι οπωσδήποτε κάτι θα μάθεις, αν το διαβάσεις.

      Σ’ ευχαριστώ για το πέρασμα και το σχόλιο και σου εύχομαι Καλή χρονιά! Μακάρι για όλο τον κόσμο…

      • Φέτος με τα βιβλία έχω άσχημο μπλέξιμο… Η λίστα όλο και μεγαλώνει! Μπήκε και αυτό λοιπόν στα προσεχώς μου!
        Όσο για το blog μου…. Είμαι σε φάση αναπροσαρμογής και, ίσως, μεγαλύτερης ενασχόλησης….

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s