«Το ποτάμι στον καθρέφτη» -Κυκλοφορεί απ’ την «Άνεμος εκδοτική»

.

12247895_932086866863026_8772353138669836028_o(1)

.

«Το ποτάμι στον καθρέφτη» • Αικατερίνη Τεμπέλη • Άνεμος εκδοτική

✔ Οπισθόφυλλο:

Είναι κι αυτά τα τζάμια-καθρέφτες, που σου δείχνουν έξω αλλά ταυτόχρονα και μέσα και σε κάνουν ν’ αναρωτιέσαι σε ποια εικόνα ανήκεις τελικά. Σε ποια εικόνα; Μπλέκονται τα όνειρα με την πραγματικότητα, και τα ποτάμια που κυλούν σε παρελθόντες χρόνους σ’ αναγκάζουν να ψάξεις την αλήθεια μέσα σου. Κι ας σπανίζουν τα θαύματα, κι ας χάνουν οι άγγελοι μερικά φτερά στις συναλλαγές με τους απανταχού εκπεσόντες… Θα τον βρούμε τον δρόμο για τον Παράδεισο, κάνοντας τις μικρές απαραίτητες αλλαγές στα σχέδια της ζωής μας. Όλοι οι ρόλοι μας, άλλωστε, για μία και μόνη παράσταση: έρωτα και θανάτου. Κι αν χωρίς τύψεις μας τσαλακώνουν κάποιοι, μνησίκακα ματαιωμένοι, όσο μπορούμε να χορεύουμε κάτι αστόλιστες νύχτες τι να φοβηθούμε δηλαδή;
.

Ένα μικρό απόσπασμα στο β΄ αυτάκι του βιβλίου:
.

«…Δεν είχε αγριέψει η θάλασσα με τον παλιόκαιρο. Σαν να ’ταν θάλασσα άλλου κόσμου, όχι του ίδιου με της βροχής. Ήσυχα συνέχιζε ν’ ακολουθεί τον αέναο ρυθμό της. Σκέφτηκε πως, αν τον έβλεπε κανείς, θα τον περνούσε γι’ άγαλμα έτσι ασάλευτος που ήταν. Ή για τρελό. Ναι, ναι, μάλλον για τρελό. Είναι και πιο εύκολο άλλωστε. Δεν μπορείς να εξηγήσεις τις πράξεις του άλλου; Λες: πάει αυτός, τρελάθηκε, και καθάρισες. Δεν κάθεσαι να ψάχνεις για προθέσεις και κουραφέξαλα. Κι είναι ασφαλής ο διαχωρισμός, γιατί εκείνος διαφέρει από σένα, απ’ το σύνολο. Όχι εσύ, εκείνος. Τον βάζεις λοιπόν απέναντι όμορφα όμορφα με την ταμπελίτσα του, σαν κουτί με πράγματα αχρείαστα, κι αλίμονό του αν αλλάξει θέση. Χάθηκε!»
.

Προπαραγγελίες ή πληροφορίες στο 210 82 23 574 ή στο www.anemosekdotiki.gr

.

ISBN: 9789609585 55 2
σελ.: 176
σχήμα: 14×20,5 cm
τιμή: 12,80€ με ΦΠΑ
(-10%): 11,52€ με ΦΠΑ
.
Κυκλοφορία: Δεκέμβριος 2015

.

.

.

.

.

 

Advertisements

The Stanford Prison Experiment : Η νέα ταινία για το Πείραμα της Φυλακής του Στάνφορντ

.

.

Η ταινία για την οποία θα γίνει σήμερα λόγος εδώ, ξεκίνησε να προβάλλεται στην Αμερική το καλοκαίρι που μας πέρασε κι αφορά το γνωστό στον περισσότερο κόσμο ως «Πείραμα της Φυλακής του Πανεπιστημίου Στάνφορντ» που έγινε το 1971 απ’ τον ψυχολόγο, Philip Zimbardo. Το εμπνεύστηκε απ’ τα αντίστοιχα του Stanley Milgram για τον οποίο επίσης πρόσφατα βγήκε στις κινηματογραφικές αίθουσες ένα έργο κι εδώ υπάρχουν οι σχετικές λεπτομέρειες.

Για τον Zimbardo τώρα που έχει το ρόλο συμβούλου σ’ αυτή την παραγωγή, μπορείτε να μάθετε περισσότερα  απ’ τις αναρτήσεις που θα βρείτε εδώ κι εδώ αλλά και διαβάζοντας αυτή τη συνέντευξη. Για το ίδιο το αμφιλεγόμενο πείραμα αξίζει να δείτε το ακόλουθο video, στο οποίο μιλάει ο ίδιος, αλλά κι όσοι έλαβαν μέρος τότε και θα λυθούν οι απορίες σας, ειδικά αν είστε απ΄τους ανθρώπους που δεν έτυχε ως σήμερα ν’ ακούσετε ή να διαβάσετε κάτι γι’ αυτό. Κι ίσως στο μέλλον μπορέσω να γράψω κι εγώ μερικά ακόμη πράγματα.

.

.

Σχετικά με την ταινία λοιπόν, για να επανέλθουμε στο θέμα μας, φαντάζομαι πως προσέξατε τις εντυπωσιακές ομοιότητες που έχει το trailler με τις σκηνές της αυθεντικής κόπιας του Πανεπιστημίου Στάνφορντ.  Ακριβώς αυτό περίμενα προσωπικά απ’ τη στιγμή που πληροφορήθηκα πως το σενάριο βασίζεται στο βιβλίο του Zimbardo «The Lucifer Effect» (κυκλοφορεί στα ελληνικά κι εδώ αν σας ενδιαφέρει υπάρχει η σχετική ανάρτηση): να δοθεί προσοχή και στην παραμικρή λεπτομέρεια.

Έχουμε λοιπόν μια ακριβή ως επί το πλείστον μεν, όσο και δραματοποιημένη δε παράθεση των γεγονότων που έλαβαν χώρα εκείνο το καλοκαίρι του 1971 σ’ αυτή την πειραματική συνθήκη, αλλά επιπλέον η ταινία ρίχνει φως και στο παρασκήνιο. Δηλαδή σε όσα συνέβαιναν μεταξύ του συντονιστή του πειράματος (που παρουσιάζεται ως η πιο σκοτεινή φιγούρα, σχεδόν σαν εγκληματίας) και των στενών του συνεργατών.

.

The-Stanford-Prison-Experiment-2015-movie-poster

.

Γιατί πολλοί άνθρωποι τότε είχαν αντιρρήσεις για τον τρόπο διεξαγωγής αυτού του πειράματος (ή θα έπρεπε να γράψω προσoμοίωσης;) και πάμπολλοι επιστήμονες απ’ το χώρο της Ψυχολογίας έψεξαν μετά τον Zimbrado και συνεχίζουν ακόμη να το κάνουν.

To σίγουρο είναι πως στις μέρες μας δεν γίνονται πια τέτοια πειράματα για λόγους δεοντολογίας και άλλους. Βγήκαν ωστόσο πολύτιμα συμπεράσματα απ’ αυτό το πείραμα; Ναι, βγήκαν είναι η σύντομη απάντηση. Kαι παρακολουθώντας το ακόλουθο video θα καταλάβετε κι εσείς τους συσχετισμούς με όσα συμβαίνουν στην εποχή μας.

.

.

Αλλά μπορεί η επιστήμη να φτάνει σε τόσο ακραία σημεία προκειμένου ν’ αποδείξει κάτι; Ως φαίνεται μπορεί κι αν το αποδεχόμαστε ή όχι αυτό, είναι μια ερώτηση που κάνει ο καθένας στον εαυτό του. Δεν θα επιμείνω άλλο λοιπόν στην ηθική διάσταση του θέματος, όχι μόνο επειδή είναι τεράστια συζήτηση και δεν μπορεί να γίνει εδώ αλλά κι επειδή ο ίδιος ο Ζimbardo έχει κάνει πάμπολλες φορές την αυτοκριτική του κι έχει παραδεχτεί τα λάθη του. Διάβασα όμως ένα άρθρο στο New Yorker  που τo βρήκα πολύ βατό για ανθρώπους που δεν έχουν ιδιαίτερες γνώσεις ψυχολογίας αλλά ενδιαφέρονται να καταλάβουν όλες τις διαστάσεις αυτών των ζητημάτων και μπορείτε να το συμβουλευτείτε κι εσείς.

Ας σας γράψω λοιπόν μερικά ακόμη πράγματα γι’ αυτή την παραγωγή. Η ταινία αυτή είχε αναγγελθεί το 2002, δώδεκα χρόνια πριν όπως μπορείτε να μάθετε κι εσείς εδώ, αλλά τελικά προβλήθηκε για πρώτη φορά στις αρχές του 2015 στο περίφημο Sundance Film Festival κι ακολούθως τον περασμένο Ιούλιο έκανε πρεμιέρα στις κινηματογραφικές αίθουσες. Τη σκηνοθεσία έχει κάνει ο Kyle Patrick Alvarez, το σενάριο υπογράφει ο Tim Talbott και παίζουν οι ηθοποιοί: Billy Crudup, Michael Angarano, Moises Arias, Nicholas Braun, Gaius Charles, Keir Gilchrist, Ki Hong Lee, Thomas Mann, Ezra Miller, Logan Miller, Tye Sheridan, Johnny Simmons, James Wolk, Olivia Thirlby, Nelsan Ellis, Matt Bennett, Jesse Carere, Brett Davern, James Frecheville, Miles Heizer, Jack Kilmer, Callan McAuliffe, Benedict Samuel, Chris Sheffield και Harrison Thomas.

Όπως εύστοχα κατά τη γνώμη μου γράφτηκε, καταφέρνει να μας μεταφέρει την κλειστοφοβική ατμόσφαιρα του πειράματος, την έντονη δυναμική των ομάδων, την κλιμάκωση της βίας και γίνεται σκοπίμως κουραστική για να αισθανθούν κι οι θεατές τι βίωσαν οι συμμετέχοντες. Για να φτάσουν με λύτρωση στο τέλος. Αυτό όμως που με ξένισε ιδιαιτέρως και δεν γίνεται να μην το αναφέρω, είναι ο τρόπος που παρουσιάζεται όπως ήδη τόνισα, ο Zimbardo σ’ αυτή  την ταινία. Υπάρχουν κι άλλοι που τους ενόχλησαν διαφορετικά πράγματα και μια τέτοια κριτική βρήκα για παράδειγμα εδώ.

.

.

Δεν είναι βέβαια η πρώτη φορά που η βιομηχανία του κινηματογράφου, ασχολείται μ’ αυτό το πείραμα. Με το ίδιο θέμα καταπιάστηκε πριν μερικά χρόνια κι ο σκηνοθέτης Oliver Hirschbiegel στην ταινία «Das Experiment» που μπορείτε να δείτε κι εσείς παραπάνω.

Προσωπικά και τις δύο τις παρακολούθησα με μεγάλο ενδιαφέρον κι αφήνω τους κριτικούς κινηματογράφου να κάνουν τις επιμέρους συγκρίσεις τους για τον τρόπο που σκηνοθετήθηκαν. Πιστεύω πάντως πως ως την άλλη φορά που θα τα πούμε μετά απ’ όσα θα δείτε, θα έχετε πολλά να σκεφτείτε για όλα αυτά.

.

.

.

.

.

Παρουσίαση βιβλίου: «Περί τρέλας» – Λέων Τολστόι

.

exfl_micro_Tolstoy_Madness

.

Η παρουσίαση αυτού του βιβλίου έχει ένα μικρό παρασκήνιο που αξίζει να μοιραστώ μαζί σας. Την ετοιμάζω απ’ τις αρχές του Σεπτέμβρη κι ένα βράδυ του Οκτώβρη που δούλευα το εν λόγω κείμενο, μου έστειλε μήνυμα ένας άνθρωπος απ’ τον ψ χώρο που εκτιμώ απεριόριστα. Απίστευτη σύμπτωση αλλά το μήνυμά του αφορούσε αυτή τη σχετική ανάρτηση. Όταν του το εξήγησα μου έγραψε μερικά πολύ όμορφα πράγματα για το πως συναντιούνται οι σκέψεις των ανθρώπων που τους απασχολούν τα ίδια θέματα. Πράγματι έτσι γίνεται.

Αλλά όπως έλεγα χτες το απόγευμα σε μια φίλη κι ένα φίλο, αυτό το βιβλίο δεν το θεωρώ ειδικού ενδιαφέροντος. Δεν αφορά δηλαδή μόνο τους  επιστήμονες που ασχολούνται με τις ψυχικές διαταραχές. Μπορεί ο τίτλος του να παραπέμπει σε συγκεκριμένη θεματολογία, αλλά τελικά ο μεγάλος Ρώσος συγγραφέας, γράφει για ζητήματα που μας αφορούν όλους. Αναρωτιέται για το νόημα της ζωής, το ρόλο της επιστήμης και της θρησκείας, τις αιτίες που οδηγούν κάποιους στην αυτοκτονία και πολλά άλλα που βρήκα εξαιρετικά επίκαιρα και θα σας τα αναφέρω παρακάτω.

Να πάρουμε όμως το νήμα της ιστορίας απ’ την αρχή. Στο σπουδαίο επίμετρο του βιβλίου που κυκλοφορεί απ’ τις εκδόσεις «Ροές» και υπογράφει η μεταφράστριά του, Βιργινία Γαλανοπούλου, υπάρχει ένα απόσπασμα απ’ την «Εξομολόγηση» του Τολστόι, που γράφτηκε στα 1870 και θεωρώ πως εξηγεί το γιατί καταπιάστηκε μ’ αυτά τα θέματα ο ίδιος: «Κι έτσι λοιπόν εγώ, ένας άνθρωπος ευνοημένος απ’ την τύχη, έβγαλα απ’ το δωμάτιο μου, όπου κάθε βράδυ ξεντυνόμουν μόνος, το κορδόνι, για να μην το περάσω στο δοκάρι που ενώνει τα ντουλάπια και κρεμαστώ…»

Εξομολογείται κι άλλα για τις τάσεις αυτοκτονίας του ο Λέων Νικολάγεβιτς που θα διαβάσετε όσοι επιλέξετε αυτό το εκπληκτικό βιβλίο κι αναλύει το φαινόμενο της εποχής του, που τελικά είναι φαινόμενο και της δικής μας εποχής.

Όλα άρχισαν στις 23 Μαρτίου 1910, όταν όπως αναφέρει στα «Ημερολόγιά» του και μας μεταφέρει η κυρία Γαλανοπούλου, έγραψε κάπως ανόρεχτα ένα γράμμα με θέμα την αυτοκτονία. Με το γράμμα αυτό απαντούσε σε μια επιστολή που του έστειλε η Ρ. Σ. Λαμπκόφσκαγια, βοηθός γιατρού, η οποία ζητούσε τη γνώμη του σχετικά με το φαινόμενο των αυξανόμενων αυτοκτονιών (το 19ο αιώνα και μόνο στην Ευρώπη έστω και με ανεπαρκή στοιχεία ο αριθμός των αυτοκτονιών ανερχόταν στις 1.300.000 κι ήταν διαρκώς αυξανόμενος, σύμφωνα με τον συγγραφέα). Η επιστολή αυτή ήταν η αιτία ώστε να γράψει όσα σήμερα συμπεριλαμβάνονται στο βιβλίο «Περί τρέλας», που είχε αλλάξει στο παρελθόν διάφορους τίτλους ( «Περί αυτοχειρίας» και «Περί παραφροσύνης»).

.

TOLSTOY_1910_reading_On_Madness
O Τολστόι διαβάζει το «Περί τρέλας» σε φίλους στη ντάτσα του Τσερτκόφ. Στην παρέα αυτή βρισκόταν και ο Μπουλγκάκοφ.

.

Τι πίστευε ότι φταίει δεν θα σας το αποκαλύψω φυσικά εδώ, αλλά θα σας παραθέσω μερικές ακόμη πληροφορίες που θεωρώ απαραίτητο να γνωρίζετε, όπως για παράδειγμα πως ο Τολστόι όταν διέμενε στη ντάτσα του φίλου του Βλαντίμιρ  Τσέρτκοφ στα μέσα του Ιούνη του 1910, επισκέφτηκε δύο κοντινά ψυχιατρεία (ξεναγήθηκε στις πτέρυγες και συνομίλησε με τους ανθρώπους που διέμεναν εκεί) και δύο χωριά όπου ζούσαν υπό επιτήρηση ψυχικά πάσχοντες. Βρισκόταν περίπου 50 χιλιόμετρα έξω απ’ τη Μόσχα, κοντά στο χωριό Μεσέρσκογιε. Υπάρχουν φωτογραφίες απ’ αυτές του τις επισκέψεις στο τέλος του βιβλίου κι αναφέρεται το τι απάντησε στην κόρη του, Αλεξάνδρα Λβόβνα, όταν τον ρώτησε πως του φάνηκαν όλα αυτά. Δυστυχώς όμως το έργο του αυτό, για το οποίο γίνεται λόγος σήμερα, έμεινε ημιτελές, η υγεία του κλονίστηκε και στις 20 Νοεμβρίου 1910 (7 Νοέμβρη με το παλαιό ημερολόγιο, σαν σήμερα δηλαδή), πέθανε. To «Περί τρέλας» συμπεριλήφθηκε στα «Άπαντα» του που εκδόθηκαν μετά το θάνατό του.

Είναι κρίμα που δεν μπόρεσε να γράψει περισσότερα, αλλά απ’ την άλλη απ’ όσα καταθέτει μπορεί κάποιος να καταλάβει τι σκεφτόταν, όπως ορθά επισημαίνει η κυρία Γαλανοπούλου: «Η ευαισθησία του πάνω στο θέμα του καταναγκασμού και της άσκησης βίας πάνω στο συνάνθρωπο είναι δεδομένη, και μπορεί ο διευθυντής του ενός θεραπευτηρίου που επισκέφτηκε να διατεινόταν ότι είναι κατά της άσκησης βίας στους ψυχικά ασθενείς, ο Τολστόι όμως θα είχε άλλη άποψη, όπως μας δίνει να καταλάβουμε μέσα απ’ το σχολιασμό του άρθρου για το ζήτημα των πολιτικών εγκλημάτων».

Ψάχνοντας μήπως και μπορέσω να εμπλουτίσω την ανάρτηση με περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον ψυχισμό του Τολστόι, ανακάλυψα ένα άρθρο που περιγράφει τη συνάντηση του με τον εγκληματολόγο Cesare Lobroso. Ο δεύτερος θεωρούσε πως στο πρόσωπο του μεγάλου Ρώσου συγγραφέα θα έβρισκε τις αποδείξεις της συνύπαρξης λογικής και τρέλας και φυσικά δεν δίστασε να τον διαγνώσει ως άτομο που πάσχει από «επιληπτική ψύχωση». Ο Τολστόι με τη σειρά του δεν ενθουσιάστηκε μ’ αυτή τη γνωριμία και μπορείτε όσες κι όσοι ενδιαφέρεστε να διαβάσετε τι σχολίασε στα «Ημερολόγια» του  για την ατυχή συνάντηση με τον Ιταλό εγκληματολόγο εδώ.

Σας έγραψα όμως παραπάνω πως υπάρχουν πολλά στοιχεία εξαιρετικά επίκαιρα σ’ αυτό του το έργο που αφορούν τον καθένα από ‘μας. Να τι εννοώ… Ο Λέων Νικολάγιεβιτς αναρωτιέται σε κάποιο σημείο για παράδειγμα, πως γίνεται «οι άνθρωποι να υπακούουν σε ορισμούς προσώπων με τα οποία δεν έχουν καμιά ψυχική εγγύτητα». Πως γίνεται να συναινούμε αλήθεια σε ολιγαρχίες, όπως οι εκάστοτε κυβερνώντες κάθε χώρας ή οι ηγεσίες των διαφόρων εκκλησιών ή ο στρατός και να μην αντιλαμβανόμαστε τον παραλογισμό της όλης κατάστασης; Να δεχόμαστε να πληρώνουμε φόρους, στερούμενοι τις οικονομίες μας, ενώ ξέρουμε πως θα χρησιμοποιηθούν σε σκοπούς εμφανώς βλαπτικούς; Να σκοτώνουμε άγνωστους ανθρώπους που σε τίποτα δεν μας έφταιξαν αλλά να θεωρούμε πως αυτό είναι απόλυτα δικαιολογημένο σε περιόδους πολέμου ή ποικίλων άλλων αιματοχυσιών; Και τόσα άλλα… Μοιραία, ήρθε πάλι στο μυαλό μου ο Stanley Milgram κι οι απαντήσεις που έδωσε για όλα αυτά με τα πειράματά του σχετικά με την υπακοή στην εξουσία. Αναπόφευκτη η σύνδεση.

Με κάποιες σκέψεις του Τολστόι επιλέγω πάντως να ολοκληρώσω αυτή την παρουσίαση, επειδή όσα περιγράφει ξέρω πως εκφράζουν πολλούς από μας: «Υπήρξε μια εποχή που νόμιζα ότι η άποψη μου για τον παραλογισμό που διακρίνει τη ζωή μας είναι εκκεντρική, γι’ αυτό ένιωθα αμηχανία και φόβο να την εκφράσω ανοιχτά, καθώς βρισκόταν σε πλήρη διάσταση με τις ακλόνητες πεποιθήσεις της μεγάλης πλειονότητας των ανθρώπων, που διάγουν τούτο τον παράλογο βίο· τον τελευταίο καιρό όμως μου συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο: αμηχανία και φόβο μου προκαλεί η σιωπή». Κι εμένα το ίδιο. Και σίγουρα δεν είμαι η μόνη που έτσι αισθάνεται. Αλήθεια, τι κάνουμε γι’ αυτό;

Καλή σας ανάγνωση.

.

.

.

.

.