«Το ποτάμι στον καθρέφτη» – Μ’ ένα κόμπο στο λαιμό…

.

Αυτό που περίμενα εγώ, ήταν πως ο κόσμος θα ταυτιστεί με διαφορετικές ιστορίες ανάλογα με τα βιώματά του κι όπως δείχνουν οι πρώτες κριτικές δεν έπεσα έξω. Το βρίσκω σπουδαίο που μου έγραψαν άνθρωποι για να μου εξομολογηθούν προσωπικά τους θέματα, με αφορμή κάτι που αναφέρω στο βιβλίο. Δεν το είχα προβλέψει ωστόσο, ούτε κατά διάνοια φανταστεί, πως θα έκλαιγαν με κάποια αποσπάσματα κι είναι συγκλονιστικό. Διαβάζω τις λέξεις τους μ’ ένα κόμπο στο λαιμό…

.

Φωτογραφία της Γιούτας Γεωργιάδου.jpg
Φωτογραφία που τράβηξε στη Θεσσαλονίκη η Γιούτα Γεωργιάδου

.

Αυτά είπα μεταξύ άλλων στη συνέντευξη που έδωσα πρόσφατα, στον Βασίλη Παπαβασιλείου και μπορείτε εδώ να την διαβάσετε ολόκληρη. Τρεις μήνες μετά την έκδοση του τρίτου μου βιβλίου, αυτή η συγκίνηση είναι που κυριαρχεί. Ένας κόμπος στο λαιμό…Λες κι όλα τα ανέκφραστα μπερδεύονται και σταματούν εκεί, όταν διαβάζω τα λόγια σας.

Και γράφω σήμερα κάποια πράγματα για να ευχαριστήσω όσες κι όσους ασχολήθηκαν με το βιβλίο κι έγραψαν τη γνώμη τους γι’ αυτό, αλλά κι εσάς που διαλέξατε μόνο εγώ να είμαι αποδέκτης των συναισθημάτων που σας διακίνησε. Κι αισθάνθηκα έτσι πως ερχόμαστε πιο κοντά, πως σας μαθαίνω καλύτερα.

Τα κρατάω ως πολύτιμο φυλαχτό αυτά τα μηνύματα, χαίρομαι που βγάλατε φωτογραφίες το βιβλίο και μου τις στείλατε (κάποιες απ’ αυτές θα τις δείτε σήμερα), που πέρασε μαζί σας τα σύνορα της Ελλάδας και ταξίδεψε σε ξένες χώρες. Ένα πρόσφατο μήνυμα μάλιστα απ’ τη Γερμανία, το βρήκα ιδιαιτέρως τιμητικό.

Για την ακρίβεια, κάθε λεπτό που ασχολείστε με όσα έγραψα με τιμάει και το μετράω. Ο τρόπος που προσπαθείτε να διαβάσετε πίσω απ’ τις φράσεις τις δεύτερες σκέψεις μου, οι υποθέσεις που κάνετε για τους διάφορους συμβολισμούς, τα υπέροχα επίθετα που μου αποδίδετε, με κάνουν να χαμογελώ σε ανύποπτο χρόνο. Γιατί είναι τόσο όμορφο που εμβαθύνετε. Γιατί κι εγώ δεν μένω στην επιφάνεια των πραγμάτων.

Θα παραθέσω λοιπόν στη συνέχεια, αποσπάσματα απ’ τις κριτικές, τις γνώμες, τις παρουσιάσεις  και θα σας προτρέψω αν θέλετε να έχετε πιο ολοκληρωμένη άποψη, ν’ ανατρέξετε στα σχετικά άρθρα που θα βρείτε στους συνδέσμους των ονομάτων και να τα διαβάσετε ολόκληρα. Είναι λογικό άλλωστε σε άλλα σημεία να σταθώ εγώ κι άλλα να ξεχωρίσετε εσείς. Για να δούμε λοιπόν μαζί, τι γράφτηκε με χρονολογική σειρά για “Το ποτάμι στον καθρέφτη”…

.

Φωτογραφία της Ανθής Θεοχάρη.jpg
Φωτογραφία που τράβηξε στην Αθήνα η Ανθή Θεοχάρη

.

Λεπτές ισορροπίες, λεπτά αισθήματα, αγαπημένες προτάσεις είναι εδώ να σας κάνουν να νιώσετε, να σκεφτείτε, να παραξενευτείτε, να διαβάσετε κάτι διαφορετικό και ταυτόχρονα απαιτητικό

Πάνος Τουρλής

Με γραφή ρυθμική, μελωδική στα σύνορα της πεζογραφίας και της μοντέρνας ποίησης η συγγραφέας μεταδίδει μέσα από το χαρτί την ατμόσφαιρα του χώρου και του χρόνου που μας περιγράφει κάθε φορά. Πρωτότυπος λόγος και φρέσκια ματιά σε αιώνια θέματα της ανθρώπινης ύπαρξης…

Μαρία Λιάσκα-Μαυράκη

(…) ξεχωρίζω και μια αστυνομική πρόθεση, σκοτεινή αύρα, ψυχολογικά σκαριφήματα πνευματικά διαταραγμένων υπάρξεων, μεταφυσική διάθεση… και μια γραφή που απ’ τη μια βαθαίνει και φορτίζεται συναισθηματικά ενώ από την άλλη αγγίζει το ευθυμογράφημα.

Τζένη Κουκίδου

(…) καταφέρνει περίτεχνα να συνδυάζει το συναίσθημα με την καθαρή αλήθεια, απογυμνωμένη από κάθε τι το περιττό και διεισδύει στην ψυχοσύνθεση και στην τρέχουσα ψυχική κατάσταση των πρωταγωνιστών της χωρίς να ξεφεύγει από το σοβαρό και να καταλήγει στο δακρύβρεχτο. Πετυχαίνει να ισορροπήσει σε αυτήν τη λεπτή διαχωριστική γραμμή δίχως να χάσει το βηματισμό της, πράγμα που εξυψώνει και αναδεικνύει τον πυρήνα, την κυρίαρχη δύναμη των διηγημάτων της που είναι ο άνθρωπος.

Γιάννης Καραγεώργος

.

Φωτογραφία που τράβηξε στην αθήνα η Άλεξ Γκροτέσκου.jpg
Φωτογραφία που τράβηξε στην Αθήνα η Άλεξ Γκροτέσκου

.

Με τα κοινωνικά αντανακλαστικά που διαθέτει και τον γραπτό λόγο που ξέρει, να χειρίζεται τόσο καλά, προσπαθεί με τις ιστορίες της, να στείλει τα δικά μηνύματά στους αναγνώστες της. Οι ιδέες και τα πιστεύω της για τη ζωή και τον άνθρωπο κυριαρχούν στη σκέψη της και στα κείμενα της, που τόσο ευρηματικά προσπαθεί, να τα αναδείξει μέσα από αλληγορίες, σκέψεις, διαλόγους και μονολόγους.

Φοίβος Νικολαϊδης

Η συγγραφέας κατορθώνει, με έναν λόγο μεστό και περιεκτικό, ενίοτε ποιητικό και καυστικό, αλλά πάντα βαρυσήμαντο και αληθινό, να μας κάνει «κοινωνούς» των σκέψεων και των προβληματισμών της, που στην ουσία αντικατοπτρίζουν τις δικές μας σκέψεις και προβληματισμούς.

Κλειώ Τσαλαπάτη

Είναι ίσως από τα λίγα βιβλία που η ανθρώπινη ψυχή σκιαγραφείται τόσο έντονα μέσα από τις λέξεις των ιστοριών που συμπεριλαμβάνονται σε αυτό.

Κώστας Θερμογιάννης

.

Φωτογραφία της Χριστίνας Αυγερινού.jpg
Φωτογραφία που τράβηξε στην Αθήνα η Χριστίνα Αυγερινού

.

Αυτά γράφτηκαν λοιπόν, απ’ τους ανθρώπους που υπέγραψαν τα κείμενά τους και δημοσίευσαν τη γνώμη τους. Θέλω να Ευχαριστήσω όμως οπωσδήποτε κι όλες κι όλους εσάς που μπορεί να μην βλέπετε εδώ τα ονόματά σας (σ’ αυτή την ανάρτηση ωστόσο, ελπίζω να μην ξέχασα καμία και κανέναν σας) αλλά σταθερά και διακριτικά διαμοιράζετε ό,τι αφορά το βιβλίο στο Facebook, με τόση θέρμη με υποστηρίζετε και μου κάνετε επιπλέον μερικά τόσο ιδιαίτερα και προσεγμένα Δώρα.

Ένα ξεχωριστό Ευχαριστώ επίσης έχω να γράψω τόσο για τον Κυριάκο Κουζούμη που πρότεινε το βιβλίο στο Now24, όσο και για τον Δημήτρη Κωνσταντίνου που έκανε κάτι ανάλογο στο σπουδαίο blog του «Ιστορία-Τέχνες-Πολιτισμός«.

Τέλος, ένα μεγάλο, μεγάλο Ευχαριστώ απ’ την καρδιά μου, στον Πάνο Τουρλή για την υπέροχη συνέντευξη που μου πήρε και δημοσιεύτηκε στο «Άνεμος Magazine«. Και μ’ ένα απόσπασμα απ’ αυτήν που θα βρείτε ολόκληρη εδώ, θα σας αφήσω:

.

Έχω πλήρη συνείδηση πως πήρα δρόμους που δεν θα έπαιρνα, αν δεν συναντούσα κάποια συγκεκριμένα πρόσωπα και γι’ αυτό αξίζει αυτά να βρίσκονται στο κέντρο μιας τέτοιας φωτογραφίας. Δεν έχει να κάνει δηλαδή με την ψυχολογική ερμηνεία τοποθέτησης του εαυτού αυτό (η ψυχολόγος βλέπετε μέσα μου ξέρει σε τι αποκαλύψεις στοχεύουν τέτοιες ερωτήσεις), αλλά με το ότι ακόμη κι αν μερικοί είμαστε νησιά, βρίσκονται κάποιοι που ρίχνουν γέφυρες και μας βοηθούν να ενωθούμε με τον υπόλοιπο κόσμο. Ευτυχώς. Και το ότι θα επέλεγα να είμαι σκεφτική σ’ αυτό το φανταστικό πλάνο, δεν έχει να κάνει ομοίως με θλίψη ή οποιοδήποτε άλλο αρνητικό συναίσθημα, αλλά μόνο με το γεγονός πως έτσι πράγματι είμαι στις πιο όμορφες στιγμές μου. Σκέφτομαι. Αυτή είναι η αλήθεια. Το μόνο λοιπόν που θα ήθελα να κρατάω τότε, είναι τα χέρια των Ανθρώπων που ξεχωρίζω και να κοιτάζω τα μάτια τους. Τους έχω πάντα στην ψυχή μου.

.

.

.

.

.

 

 

Advertisements

Τα Μουσεία της Τρέλας : Museo della Laboratorio Mente

.

.

Υπάρχουν σ’ αυτό τον κόσμο κάποια Μουσεία διαφορετικά απ’ τα συνηθισμένα. Μουσεία που μας υπενθυμίζουν πως αντιμετωπίστηκαν οι διαφορετικοί, οι αποκλίνοντες, οι ψυχικά πάσχοντες.

Ένα τέτοιο Μουσείο, το Museo della Laboratorio Mente εγκαινιάστηκε στη Ρώμη το 2000 και σχετίζεται με την ιστορία του νοσοκομειακού συγκροτήματος της Santa Maria della Pietà που λειτουργούσε για 500 χρόνια αρχικά ως χώρος εγκλεισμού των απανταχού αποβλήτων της κοινωνίας κι αργότερα αμιγώς ως ψυχιατρικό άσυλο.

Η διάταξη του Μουσείου βασίζεται σε ένα «ιστορικό χάρτη» που στηρίζεται τόσο σε προφορικές μαρτυρίες όσο και γραπτές πηγές που βρίσκονται στη Βιβλιοθήκη Cencelli και στο ιστορικό αρχείο της Santa Maria della Pietà. Συμπεριλαμβάνει πρακτικές της κυρίαρχης ψυχιατρικής αλλά και της αντιψυχιατρικής. Είναι αφιερωμένο στον ψυχικό πόνο και τη θεραπεία του.

.

.

Αλλά σ’ αυτό το Μουσείο, όπως δηλώνει, ο Διευθυντής του, Pompeo Martelli, δεν υπάρχει περιθώριο για νοσταλγία. Η νοσταλγία άλλωστε είναι για όσους έχουν παραδώσει τα όπλα και δεν πιστεύουν πως μπορούν πια να κάνουν κάτι. Αλλά εκείνος πρεσβεύει το αντίθετο. Δεν είναι λοιπόν ένας χώρος για να θυμόμαστε το τρελοκομείο και το πως ήταν, όπως λέει, αλλά ένα ζωντανό Εργαστήριο για να γίνουν κατανοητές οι κοινοτικές, πολιτικές και ψυχικές διεργασίες και το πως όλες αυτές έχουν ενσωματωθεί στις σχέσεις και τις εμπειρίες μας.

Γι’ αυτό και είναι διαδραστικό, γεμάτο εγκαταστάσεις κι έχει συμβάλλει σ’ αυτό ιδιαιτέρως η ομάδα καλλιτεχνών που απαρτίζει το Studio Azzuro. Μπορεί κάποιος να περπατήσει λοιπόν εκεί, ν’ αγγίξει τα “εκθέματα”, ν’ ακούσει και να δει ανθρώπους που κάποτε ήταν έγκλειστοι, να μιλούν για τις προσωπικές τους ιστορίες. Συμμετέχει έτσι. Δεν είναι απλά παρατηρητής. Βρίσκεται σ’ ένα χώρο Αφήγησης που πραγματεύεται μια άλλη ανάγνωση της διαφορετικότητας κι επιδιώκει την καταπολέμηση του στιγματισμού και την προαγωγή της ψυχικής υγείας.

.

Il bambino con le braccia.jpg

.

Ιδιαιίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η έκθεση InSideOut. Το σημείο εκκίνησης είναι το βιβλίο «Il Bambino con le braccia larghe» (εκδ Ediesse, 2010) , γραμμένο από τον Carlo Gnetti, στο οποίο απεικονίζει την εμπειρία του σχετικά με την ψυχική αρρώστια του αδελφού του Paolo, έργα του οποίου υπάρχουν στην έκθεση.

Μες απ’ την ιστορία του Paolo, που διαγνώστηκε ως σχιζοφρενής κατά τη διάρκεια της εφηβείας του, πήρε αμέτρητα ψυχοφάρμακα, υπέστη ηλεκτροσόκ, έζησε όλη τη βία του ασύλου, πρόλαβε να δει το κλείσιμο των ψυχιατρείων, κατέληξε σε μια ιδιωτική ψυχιατρική κλινική που δεν διέφερε ιδιαίτερα απ’ το τρελοκομείο και πέθανε τελικά το 2009 σε ηλικία 59 ετών, καταλαβαίνει κανείς τις μεταβολές που έφερε στο ψυχιατρικό κατεστημένο ο νόμος 180, του Franco Basaglia (εδώ μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα).

Ο Roberto del Balzo μάλιστα εμπνεύστηκε απ’ το βιβλίο που αναφέρεται στη ζωή του κι έφτιαξε μια ταινία που προβλήθηκε στο 71° Festival del Cinema  της Βενετίας, στην οποία συμπεριλαμβάνονται σχέδια και γράμματα του Paolo.

.

.

Στο Μουσείο βέβαια μαθαίνει κανείς κι άλλες ιστορίες, εκτός απ’ αυτή του Paolo. Δεν έχει μόνο ενήλικους επισκέπτες, αλλά και μικρούς μαθητές. Και δεν το επισκέπτονται μόνο Ιταλοί, αλλά κι άνθρωποι απ’ τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ελβετία. Το 2010 βραβεύτηκε μάλιστα από το ICOM Italia ως το Καλύτερο της χρονιάς.

Αξίζει να διαβάσετε μόνοι σας περισσότερα, γιατί έχει κι άλλες λειτουργίες κι ο Διευθυντής του, ο Pompeo Martelli, κάνει ενδιαφέροντα σχέδια για το μέλλον και τον τρόπο που θα μπορούν να ενταχτούν σ’ αυτό περισσότεροι χρήστες υπηρεσιών ψυχικής υγείας.

.

.

Πηγές:

.

.

.

Ο Λόγος των Αποκλεισμένων: Ένα διαφορετικό μάθημα και φέτος στο ΑΠΘ

.

*Αν και ο Κ.Μπαϊρακτάρης βρίσκεται σε εκπαιδευτική άδεια το μάθημα  διδάσκεται και αυτό το εξάμηνο σε συνεργασία με τις συναδέλφους του Μ.Δικαίου και Α. Μπάκα.

.

 

Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Φιλοσοφική Σχολή, Τμήμα Ψυχολογίας

Ψυχοκοινωνικά Προβλήματα: Εναλλακτικές προσεγγίσεις και πρακτικές* (Ψ-372)

M.Δικαίου, Α. Μπάκα

Εξάμηνο: Εαρινό 2016

.

Βρισκόμαστε σε ένα χώρο, το Πανεπιστήμιο, που χαρακτηρίζεται γενικά από ένα διαρκή Μονόλογο. Όπου ο Άλλος, άμεσα ή έμμεσα, απουσιάζει ως πρωταγωνιστής και γίνεται συνήθως αντιληπτός ξεκομμένα από το κοινωνικο-πολιτικό και πολιτισμικό πλαίσιο. Βρισκόμαστε σε ένα χώρο όπου επικρατεί ο λεγόμενος επιστημονικός λόγος, δηλαδή ο Λόγος των Ειδικών, ο οποίος και διαχρονικά αναπαράγεται. Προκύπτει δε και αναπαράγεται μονοδιάστατα μέσα από μονόπλευρες αναλύσεις, μεθοδολογικές κατασκευές και μυθοπλαστικές προσεγγίσεις, ή αυθαίρετες και υποθετικές πολλές φορές αιτιολογικές συζητήσεις. Προκύπτει επίσης μέσα από την αντικειμενοποίηση της ιστορίας, των κοινωνικών διεργασιών, της ανθρώπινης ύπαρξης και εμπειρίας. Της συρρίκνωσης, ιδιαίτερα στον χώρο της ψυχικής, αυτής της εμπειρίας – όταν δε συνάδει με την εκάστοτε αντίληψη για το «φυσιολογικό», το «υγιές», το «κανονικό» – σε συμπτώματα, της κατηγοριοποίηση και ταξινόμησής της, τις πρακτικές που εφαρμόζονται και που προσβάλουν πολλές φορές την ανθρώπινη αξιοπρέπεια ασκώντας ψυχολογική ή και φυσική ακόμα βία. Η διαρκής αναπαραγωγή αυτού του επιστημονικού Μονόλογου, η κυριαρχία του και η συστηματική διάχυσή του στο κοινωνικό σώμα είναι στην ουσία μια πολιτική πρακτική που υπηρετεί μια συγκεκριμένη ιδεολογία. Μια ιδεολογία που εμποδίζει στην ουσία την ακύρωση των μηχανισμών και των διεργασιών αποκλεισμού ή περιθωριοποίησης μίας σειράς ατόμων ή ομάδων αφού και η ίδια εμφανίζεται, εγκαθιδρύεται και αναπαράγεται μέσω της ενίσχυσης αυτών ακριβώς των διεργασιών και μηχανισμών χειραγώγησης, μηχανισμών και διεργασιών που συντελούν στη σημερινή πολιτική, οικονομική, κοινωνική, πολιτισμική κρίση και στην κρίση των επιστημών.

.

Τα τελευταία χρόνια βιώνουμε τις απάνθρωπες επιπτώσεις της καπιταλιστικής κρίσης με τη μορφή της φτωχοποίησης του πληθυσμού. Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά εκλαμβάνει αυτή η κρίση σε μια χώρα όπως η Ελλάδα όπου ο καπιταλισμός αναδεικνύει την πιο χυδαία και διεφθαρμένη μορφή του. Η δημοσιονομική λογική του νεοφιλελεύθερου μοντέλου ,οι εφαρμοζόμενες κατ’ εντολή δανειστών και τοκογλύφων μνημονιακές πολιτικές και οι εγκληματικές επιπτώσεις τους ,ιδιαίτερα στον τομέα της δημόσιας υγείας, διαχέονται και στον τομέα της ψυχικής υγείας ακυρώνοντας, με την συνέργεια ενός νέο-συντηρητικού και δήθεν εκσυγχρονιστικού κοινωνικο-ψυχιατρικού και ψυχολογικού μοντέλου, την έννοια και τις πρακτικές της διαφορετικής συνάντησης μας με συνανθρώπους που βιώνουν κρίσιμες ψυχολογικές καταστάσεις αλλά και της ίδιας της διεργασίας αποϊδρυματοποίησης. Η χωροταξική μετεγκατάσταση από το ψυχιατρείο στην κοινότητα των ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία συντελείται συνήθως με τη διαμεσολάβηση των κρατικοδίαιτων και δήθεν μη-κυβερνητικών και μη-κερδοσκοπικών οργανώσεων και εταιρειών, αναπαράγοντας τα ιδρυματικά της χαρακτηριστικά την αφαίρεση των δικαιωμάτων που υφίστανται τα άτομα με ψυχιατρική εμπειρία.

.

Μέσα από αυτό το πρίσμα λοιπόν εξετάζουμε και το μάθημα Εναλλακτικές Προσεγγίσεις. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι στο μάθημα αυτό επιχειρείται η αποκατάσταση ανθρωπίνων δικαιωμάτων τα οποία αφαιρούνται, βίαια πολλές φορές, από συνανθρώπους που βρίσκονται σε δυσκολίες, περνάνε κρίσιμες στιγμές ή βιώνουν τον πόνο. Η προσέγγιση των ψυχοκοινωνικών προβλημάτων δεν αποτελεί δηλαδή μόνο μία άλλη επιστημονική απόπειρα ούτε μία πράξη γενναιοδωρίας, αλλά μία συνειδητή επιστημονική/πολιτική επιλογή, που αποσκοπεί στην αναζήτηση κοινών οραμάτων και κατ’ επέκταση και κοινών τόπων, στόχων και δράσεων. Αντανακλά με λίγα λόγια την ανάγκη να δημιουργήσουμε μια κατάσταση διαλόγου και κοινών δράσεων γιατί δεν πιστεύουμε ότι μπορούμε να υπάρχουμε μέσα από την αυθαίρετα και συχνά βίαια προκαλούμενη σιωπή των άλλων. Έτσι λοιπόν ο δρόμος για την αναζήτηση των κοινών τόπων είναι ταυτόχρονα και δρόμος αναζήτησης της δικής μας ελευθερίας. Αναζήτησης μιας νέας γνώσης, νέων επιστημονικών παραδειγμάτων, νέων θεωριών και πρακτικών που θα προκύπτουν από αυτή τη συνάντηση, την εμπειρία και τις ρήξεις με το αναχρονιστικό και το συντηρητικό.

.

Αυτό είναι και το κύριο νόημα αυτού του μαθήματος, το οποίο φανταζόμαστε σαν μία ελάχιστη συμβολή στην ανάπτυξη νέων σχέσεων και εμπειριών που η πεμπτουσία τους θα είναι ο διάλογος και όχι ο μονόλογος, τόσο στη συμβατική του όσο και στη λεγόμενη εναλλακτική του μορφή. Το ζητούμενο λοιπόν δεν είναι η αναπαραγωγή της λεγόμενης ουδέτερης επιστήμης και του πλέγματος των εξουσιών από το οποίο αυτή προκύπτει και ταυτόχρονα υπηρετεί, αλλά της επιστήμης εκείνης που διακατέχεται από αξίες που σέβονται την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Μιας επιστήμης που υπηρετεί τον άνθρωπο, καλλιεργεί την κοινωνική ευθύνη, αναζητεί μια ανθρώπινη και δίκαιη κοινωνία και υπηρετείται από ανθρώπους που δεν εμπορεύονται την ανθρώπινη ανάγκη και τον ανθρώπινο πόνο.

.

Με αυτό το πνεύμα η προσπάθεια αυτή χαρακτηρίζεται από στοιχεία που τη διαφοροποιούν ριζικά από τις μέχρι τώρα εμπειρίες. Αποτελεί νέο προηγούμενο, αλλάζει τους μέχρι τώρα όρους και προδιαγράφει τα επόμενα βήματα, καθώς η συνάντηση και ο διάλογος με εκπροσώπους διαφόρων συλλογικοτήτων, δράσεων, κινημάτων και φορέων αποσκοπεί όχι μόνον στην διεύρυνση της προσέγγισης της ανθρώπινης ύπαρξης αλλά και στην αναζήτηση κοινών τόπων αντίστασης και αλληλεγγύης. Ο Λόγος αυτών των συλλογικοτήτων που συμμετέχουν αναδεικνύεται ως φωνή και λόγος δικαιωμάτων που μας αφορούν όλους γιατί είναι δικαιώματα που αναδεικνύουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την αναζήτηση και διεκδίκηση συνθηκών που θα αποτρέπουν την αποξένωση, την εξαθλίωση και την ανισότητα, θα δημιουργούν δηλαδή υγιείς συνθήκες ζωής. Ακυρώνει τον πολυκερματισμό και τη διάσπαση και αποπειράται να δημιουργήσει έναν κοινό κοινωνικό, πολιτικό και επιστημονικό τόπο. Γιατί η αποκλειστικά συμπτωματοκεντρική προσέγγιση μεταφέρθηκε εντέχνως από το ατομικό επίπεδο στο συλλογικό (βλέπε πληθώρα συμπτωματολογικά προσδιορισμένων ομάδων αυτοβοήθειας), χωρίς να ακυρώνονται οι μηχανισμοί διαχείρισης, αλλά και η αναπαραγωγή της εξάρτησης από τους ειδικούς είτε συμβατικά είτε δήθεν εναλλακτικά.

.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν, στην παρούσα συνθήκη στην Ελλάδα, αφ’ ενός τα συμβάντα που σχετίζονται με τα εγκλήματα που συντελούνται στο Αιγαίο σε βάρος των προσφύγων και μεταναστών και αφ’ ετέρου οι επιστημονικές προσεγγίσεις σε θεωρητικό και πρακτικό επίπεδο έναντι όλων όσων συμβαίνουν εξαιτίας των γεωπολιτικών συγκρούσεων στην περιοχή μας.

.

Γινόμαστε έτσι μάρτυρες μιας ιστορικής περιόδου η οποία —πέρα από τα όποια κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά της χαρακτηριστικά σε εθνικό και διεθνές επίπεδο— αναδεικνύει και επιστημονικά ζητήματα που μας αφορούν καθώς μας επιτρέπουν να εμβαθύνουμε σε ερωτήματα αναφορικά με τους τρόπους επινόησης θεωριών και πολιτικών κοινωνικού ελέγχου πληθυσμιακών ομάδων, κατασκευής θεσμών, εφαρμογής πρακτικών και τεχνολογιών άσκησης μικρο- και μακροεξουσίας σε ποικίλους, τόπους αποκλεισμού πληθυσμών —νέων θυμάτων γεωπολιτικών συρράξεων και αναταραχών. Συμβάντα καίρια τα οποία μας επιτρέπουν να κατανοήσουμε τις βαθύτερες διεργασίες κατασκευής, συντήρησης και αναπαραγωγής διακρίσεων∙ κοινωνικών στερεοτύπων και προκαταλήψεων∙ φαινομένων ρατσισμού και ξενοφοβίας όπως επίσης και μηχανισμών εσωτερίκευσης τους από το κοινωνικό σώμα.

.

Γινόμαστε ακόμη μάρτυρες μιας περιόδου όπου εκατοντάδες χιλιάδες συνάνθρωποί μας διακινδυνεύουν τη ζωή τους στο Αιγαίο (θάλασσα των Πνιγμένων) αναζητώντας το δικαίωμα να υπάρχουν, την ελευθερία, ένα καινούργιο όνειρο ή ένα νέο ξεκίνημα για τους ίδιους και τα παιδιά τους υπερβαίνοντας τη βιογραφική ρωγμή που υφίστανται συνεπεία των πολέμων. Αλλά και μάρτυρες επίσης της παραδειγματικής αντίδρασης μιας μεγάλης μερίδας του νησιωτικού πληθυσμού που διακινδυνεύει την ζωή του για την διάσωση ανδρών, γυναικών και παιδιών καθώς και της φιλόξενης στάσης τους απέναντί τους.

.

Ασφαλώς και οι ιμπεριαλιστικοί πόλεμοι αποτελούν εργαλεία και μέσα αναδιανομής του πλούτου ή επανακαθορισμού γεωπολιτικών σφαιρών επιρροής όπου οι λαοί συνειδητά οδηγούνται είτε στη σφαγή, είτε στην εξαθλίωση, είτε στην προσφυγιά. Ασφαλώς και ο φράχτες που υψώνονται στην Ελλάδα και στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες (σε μια Ε.Ε. που διέρχεται μια «προ της τελικής διάλυσης» κατάσταση συγκριτικά με αυτό που σήμερα ως πολιτική-οικονομική υπόσταση είναι) αποσκοπούν στο να αποτρέψουν βίαια το ταξίδι για μια καλύτερη ζωή των μεταναστών και των προσφύγων.

.

Ωστόσο, οι σφαγές και οι διωγμοί συνοδεύονται πάντοτε από «μέτρα φροντίδας» των επιζώντων (πληγέντων ή  προσφύγων). Εδώ και μερικές δεκαετίες η «φροντίδα» αυτή ανατίθεται στον λεγόμενο «τρίτο τομέα» ή «τρίτο πυλώνα» δηλαδή στις Μ.Κ.Ο και σε όλες τις λεγόμενες μη-κερδοσκοπικές εταιρείες που αναλαμβάνουν ένα «ανθρωπιστικό» ή «υποστηρικτικό» «έργο», παράλληλα με τις επιχειρήσεις που αναλαμβάνουν έργα υποδομών, κ.ά. Βλέπουμε άλλωστε πώς ακριβώς ο κερδοσκοπικός ανθρωπισμός υποκίνησε στις μέρες μας δεκάδες Μ.Κ.Ο από την Ελλάδα και το εξωτερικό να κατακλύσουν τα νησιά ανταποκρινόμενες στην ανάγκη του συστήματος για κατασκευή ενός ανθρωπιστικού προσωπείου στη διαχείριση του ελέγχου και του αποκλεισμού των προσφύγων και μεταναστών. Είναι χαρακτηριστικό ότι αυτές οι «μη κερδοσκοπικές» επιχειρήσεις δεν υπηρετούν σχέδια για την ενίσχυση των εθνικών δημόσιων και καθολικών συστημάτων υγείας, πρόνοιας και κοινωνικής πολιτικής αλλά διεισδύουν με το αζημίωτο στα κενά που προκύπτουν από τις εκάστοτε πολιτικές αποδόμησης των τομέων αυτών από το κυρίαρχο σύστημα (ιδιαίτερα, σε περιόδους κρίσης) και τρέφονται τελικά από αυτή την αποσάθρωση. Εξ ου και ο χαρακτηρισμός τους ως «τρίτος τομέας» ή «τρίτος πυλώνας». Οι περισσότερες επιχειρήσεις είναι ασφαλώς κρατικοδίαιτες ή χρηματοδοτούνται από θεσμούς του κεφαλαίου (Ε.Ε., Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες, διάφορα ιδρύματα του τοπικού ή διεθνούς κεφαλαίου, εργολάβους, κατασκευαστικές επιχειρήσεις κ.λπ.) απασχολώντας εργαζόμενους με επισφαλείς σχέσεις εργασίας. Από αυτή την ταυτότητά τους προκύπτει και η βασική αντιπαλότητα, συκοφάντηση ή/και παραγκωνισμός εκ μέρους τους πρωτοβουλιών άτυπων ομάδων και πρωτοβουλιών αλληλεγγύης προς τους πρόσφυγες και μετανάστες —διαδικασίας μέσω της οποίας εκπληρώνουν και την ειδική κοινωνική ανάθεση για την οποία τους προορίζει το κυρίαρχο σύστημα.

.

Στη χειραγωγούμενη, ειδικά, και ελεγχόμενη από τους δανειστές και τοκογλύφους Ελλάδα επιβάλλεται ένα σχέδιο εγκλωβισμού των μεταναστών και των προσφύγων στον ελλαδικό χώρο. Η ανάθεση δε του ελέγχου του ανατολικού Αιγαίου στο ΝΑΤΟ αποσκοπεί στο να μετατρέψει τις ευρωπαϊκές χώρες σε μη «ελκυστικές» για πρόσφυγες και μετανάστες εμπλέκοντας ταυτόχρονα τον ελληνικό λαό στα πολεμικά παιχνίδια της περιοχής. Μέσα σ΄αυτά τα πλαίσια , η ανύψωση συνοριακών φραχτών στις εισόδους διαφόρων χωρώνγια την απώθηση των συνανθρώπων μας αποκαλύπτει το πραγματικό νόημα των διακηρύξεων περί «ευρωπαϊκής αλληλεγγύης»:

.
Κέντρα Καταγραφής και Ταυτοποίησης

Κέντρα Μετεγκατάστασης και

Κέντρα Κράτησης και Επαναπροώθησης

.

Και οι τρεις τύποι κέντρων, παρά τις διαφοροποιήσεις και την διάκριση μεταξύ μεταναστών και προσφύγων που συνήθως επικαλούνται, αποσκοπούν στον έλεγχο, στην παραβίαση της ελευθερίας, στην καταπάτηση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και των δικαιωμάτων τους, υπηρετώντας έτσι τις πολιτικές της Ε.Ε.
.

12362761_572695602884506_7476735946945692873_o

Ψυχιατρείο Λέρου 2016, Εγκλεισμός Προσφύγων και Μεταναστών

.

Η λειτουργία αυτών των συστημικών θεσμών συντελείται και επιβάλλεται στο κοινωνικό σώμα και στις τοπικές κοινωνίες με τρόπο που να ενισχύει την κατασκευή φαινομένων ξενοφοβίας και ρατσισμού. Τα υπερυψωμένα συρματοπλέγματα, τα βραχιολάκια και η στρατοπεδική αρχιτεκτονική και λειτουργία αναδεικνύουν τον φυλακτικό χαρακτήρα των τόπων εγκλεισμού που ολοκληρώνεται με την αστυνόμευση και το πρόσχημα της προστασίας των πολιτών από τους εν δυνάμει «επικίνδυνους ξένους». Οι Μ.Κ.Ο, σύμφωνα πάντα με τον επιβαλλόμενο καταμερισμό εργασίας και ακολουθώντας μια τυποποιημένη «τεχνογνωσία», αναλαμβάνουν σε συνεργασία με τον Στρατό και την Αστυνομία την ενεργοποίηση μηχανισμών και την εφαρμογή τεχνικών καθημερινού ελέγχου της ψυχής, του σώματος και των αναγκών των εγκλείστων εφαρμόζοντας έτσι μεθοδευμένα και λεπτομερειακά την ιδεολογία και την πολιτική του ελέγχου. Οργανώνουν δηλαδή στην καθημερινότητα, την κάλυψη νέων ιδρυματικών αναγκών, τη διατήρηση της εσωτερικής ισορροπίας, την διαχείριση σχέσεων, τη διαχείριση αναμενόμενων συγκρούσεων που προκύπτουν από τις συνθήκες εγκλεισμού καθώς και τον ψυχολογικό έλεγχο των εγκλείστων. Έχουμε να κάνουμε εδώ με νέου τύπου ιδρυματικές δομές οι οποίες σε σύγκριση με τις παλαιές (όπως, λ.χ., των ασύλων και ψυχιατρείων) αναφέρονται σε άτομα που δεν χαρακτηρίζονται από «αποκλίσεις» αλλά ορίζονται τεχνηέντως ως εν δυνάμει επικίνδυνοι για τον πληθυσμό ώστε να νομιμοποιηθεί κάθε περιοριστικό μέτρο απέναντί τους. Διαπιστώνουμε λοιπόν ότι οι συνάνθρωποί μας αυτοί δεν κατηγορούνται για οποιοδήποτε ποινικό αδίκημα αλλά τιμωρούνται γιατί αναζητούν το όνειρό τους, δηλαδή το δικαίωμα να υπάρχουν. Εγκλείονται λοιπόν μέσα σε αυτή τη συγκυρία άνθρωποι που διακινδύνευσαν τη ζωή τους και ρίσκαραν τον θάνατο για το όνειρο και την ελευθερία. Όμως είναι και πάλι οι ίδιοι που θα ακυρώσουν τον εγκλεισμό τους συνεχίζοντας το ταξίδι μιας αξιοπρεπούς επιβίωσης. Σε αυτή την συγκυρία ιδιαίτερη σημασία και συμβολισμό αποκτά η επιλογή της Λέρου ως τόπο εγκλεισμού μεταναστών και προσφύγων. Ένα νησί με ιστορικά επιβαρυμένο παρελθόν εγκλεισμού: ιταλικά στρατόπεδα, αναμορφωτήρια της Φρειδερίκης (για ορφανά του εμφυλίου), Αποικία Ψυχοπαθών (τόπος κοινωνικού θανάτου, βαρβαρότητας, φυσικής εξόντωσης από την ελληνική Ψυχιατρική) και τώρα Κέντρο Καταγραφής και Ταυτοποίησης προσφύγων και μεταναστών.

.

Leros

Ψυχιατρείο Λέρου 2016, Εγκλεισμός Προσφύγων και Μεταναστών

.

Θέλουμε να τονίσουμε ότι ο στόχος του μαθήματος δεν εξαντλείται στην ανάλυση, στη συζήτηση και στην κατανόηση μόνον της κατάστασης αλλά κυρίως στην ανάδειξη της ατομικής και συλλογικής ευθύνης όλων μας. Το ζητούμενο δηλαδή αυτού του μαθήματος είναι τόσο η επιστημονική-θεωρητική επεξεργασία των σημερινών προκλήσεων όσο και ο σχεδιασμός και οργάνωση διαφορετικών, κοινωνικά χρήσιμων, συλλογικών δράσεων.Πέρα από τη δυνατότητα μιας νέας συνάντησης, της ανάπτυξης του διαλόγου, της αλληλοδιδασκαλίας και της αναζήτησης κοινών τόπων, οι φοιτητές/τριες θα έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν σε δράσεις οι οποίες προτείνονται είτε από τους/τις ίδιους/ες είτε από τους διάφορους φορείς που εμπλέκονται στο μάθημα. Έτσι η εκπαιδευτική διαδικασία μετατρέπεται σε μια συμμετοχική διαδικασία και η αναζήτηση της γνώσης συνδέεται άμεσα με τη νέα εμπειρία και το Πανεπιστήμιο με την Κοινωνία.

.

.

.

.

.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ
ΚΩΔΙΚΟΣ Ψ-372
ΑΙΘΟΥΣΑ: 106, Νέο Κτίριο Φιλοσοφικής

    1. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 19 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ – 18:30-20:30 -ΕΝΑΡΞΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
    2. ΔΕΥΤΕΡΑ 22 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ – 18:30-20:30 -ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ ΚΙΛΚΙΣ-ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
    3. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 26 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ – 18:30-20:30 -ΟΜΑΔΑ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑΣ: ΑΝΑΠΗΡΟ Α.Π.Θ.
    4. ΔΕΥΤΕΡΑ 29 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ – 18:30-20:30-ΦΥΛΑΚΙΣΜΕΝΟΙ/ΑΠΟΦΥΛΑΚΙΣΜΕΝΟΙ:ΝΟΜΙΚΟ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΩΝ
    5. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 4 ΜΑΡΤΙΟΥ – 18:30-20:30 -ΠΟΛΙΤΕΣ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ :ΟΜΑΔΑ ΔΡΑΣΗΣ ΚΑΛΑΜΑΡΙΑΣ
    6. ΔΕΥΤΕΡΑ 7 ΜΑΡΤΙΟΥ – 18:30-20:30-ΟΜΑΔΑ SYLVIA RIVERA ΓΙΑ ΕΝΑ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΟ THESSALONIKI PRIDE
    7. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 18 ΜΑΡΤΙΟΥ – 18:30-20:30 – ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΟΝΕΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ Β. ΕΛΛΑΔΟΣ «Η ΛΑΜΨΗ» / ΕΝΩΣΗ ΓΟΝΕΩΝ ΔΙΑΒΗΤΙΚΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΕΦΗΒΩΝ Β. ΕΛΛΑΔΑΣ
    8. ΔΕΥΤΕΡΑ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ – 18:30-20:30 – 3Ο ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΚΑΙΡΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ – ΦΥΛΑΚΕΣ ΔΙΑΒΑΤΩΝ
    9. ΔΕΥΤΕΡΑ 28 ΜΑΡΤΙΟΥ – 18:30-20:30 – Ο ΑΓΩΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΒΙΩΣΗ ΑΓΩΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ: ΑΠΕΡΓΟΙ ΤΗΣ COCA COLA /ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΒΙΟ.ΜΕ: ΝΕΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΕΣ- ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ
    10. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 ΑΠΡΙΛΙΟΥ – 18:30-20:30 – ΚΑΝΕΝΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΛΑΘΡΑΙΟΣ: ΟΜΑΔΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ
    11. ΔΕΥΤΕΡΑ 4 ΑΠΡΙΛΙΟΥ – 18:30-20:30 – ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ
    12. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 8 ΑΠΡΙΛΙΟΥ – 18:30-20:30 – Ο ΛΟΓΟΣ ΤΩΝ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΩΝ-ΑΠΕΞΑΡΤΗΜΕΝΩΝ
    13. ΔΕΥΤΕΡΑ 11 ΑΠΡΙΛΙΟΥ – 18:30-20:30 – ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΘΑΛΑΣΣΑΙΜΙΑΣ /ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΝΕΦΡΟΠΑΘΩΝ ΝΟΜΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
    14. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ – 18:30-20:30 – ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΕΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΜΝΗΜΟΝΙΑΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ: ΔΙΚΤΥΟ ΑΝΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΦΑΛΩΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
    15. ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΑΠΡΙΛΙΟΥ – 18:30-20:30 – ΜΕΛΗ ΤΩΝ ΕΠΙΤΡΟΠΩΝ ΑΓΩΝΑ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΕΞΟΡΥΞΗΣ ΧΡΥΣΟΥ: ΥΓΕΙΑ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ
    16. ΔΕΥΤΕΡΑ 9 ΜΑΪΟΥ – 18:30-20:30 – ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ: ΕΡΓΑΣΙΑΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ – ΚΟΙ.Σ.Π.Ε. ΔΥΤΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
    17. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 13 ΜΑΪΟΥ – 18:30-20:30 -ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΩΣ ΔΗΜΟΣΙΟ ΑΓΑΘΟ: ΑΠΟΛΥΜΕΝΟΙ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΡΤ
    18. ΔΕΥΤΕΡΑ 16 ΜΑΪΟΥ – 18:30-20:30 -ΔΙΚΤΥΟ 50 ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΚΑΙ ΦΟΡΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΤΟΥ Σ.Μ.Α. ΕΥΚΑΡΠΙΑΣ
    19. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 20 ΜΑΪΟΥ – 18:30-20:30 -ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗ (ΠΡΩΗΝ) ΧΡΗΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΖΩΝΤΩΝ ΤΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ
    20. ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΜΑΪΟΥ -18:30-20:30 -ΠΡΟΒΟΛΗ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ – ΣΥΖΗΤΗΣΗ

.

.

.

.

.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

.
1. Γενικά Θεωρητικά Κείμενα

.
Αλεξίου, Θ. (2006). «Κοινωνικός αποκλεισμός» και «κοινωνικά αποκλεισμένες ομάδες»: Οι ιδεολογικές λειτουργίες μιας εννοιολόγησης. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 1: 32-50.
Αλεξίου, Θ. (2008). Κοινωνική τάξη, Κοινωνικοποίηση και Κοινωνικό Κεφάλαιο. Τα όρια των αντισταθμιστικών παρεμβάσεων στην κοινωνική πολιτική. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 6: 34-45.
Basaglia, F. (2006). Ένα πρόβλημα της ιδρυματικής ψυχιατρικής (Ο αποκλεισμός σαν κοινωνικο-ψυχιατρική έννοια). ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 1: 51-65.
Lemert, E. (2007). Η παράνοια και η δυναμική του αποκλεισμού. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 2: 41-56.
Μάτσα, Κ. (2006). Κοινωνικός αποκλεισμός και τοξικομανία: Όψεις της βιοπολιτικής της εξουσίας. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 1: 66-76.
Μεγαλοοικονόμου, Θ., Λερίδου, Α. & Μοναχού, Μ. (2007). Η Πολιτισμική Διάσταση της Ψυχικής Υγείας και του Ψυχικού Πόνου. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 4: 59-67.
Μιχαήλ, Σ. (2008). Εκμετάλλευση, Κοινωνικός Αποκλεισμός, Χειραφέτηση. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 6: 46-52.
Μπαϊρακτάρης, Κ. (2010). Burnout: Η ψυχολογικοποίηση της αλλοτρίωσης: http://www.psyspirosi.gr/burnout-.html
Παπαϊωάννου, Σ. (2006). Για μια κοινωνική οικονομία και κοινωνική πολιτική της αλληλεγγύης και της ενδυνάμωσης ενάντια στον κοινωνικό αποκλεισμό. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 1: 10-31.
Παπαϊωάννου, Σ. (2008). Κοινωνικές ανισότητες και κοινωνικός αποκλεισμός. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 6: 20-33.
Σαββάκης, Μ. (2007). Κοινωνική Μεταβολή και Πολιτικές Υγείας. Το Λεπροκομείο Σπιναλόγκας (1903-1957). ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 3: 53-62.
Χαραλαμπίδης, Θ. (2007). Μετανάστες και δικαιώματα. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 4: 76-79.
Χαραλαμπίδης, Θ. (2008). Μετανάστες και Δικαιώματα: Ανιχνεύοντας τις «γκρίζες ζώνες» στην εφαρμογή της νομοθεσίας σχετικά με τους αλλοδαπούς και τους πρόσφυγες στην Ελλάδα. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 6: 102-105.

.
2. Ψυχική Υγεία

.
Bairaktaris, K. (1984). Anstaltspsychiatrie in Griechenland. Lit, Munster.
Bairaktaris, K. (1989). Psychiatriereform in Griechenland. Die unbe-ruhrten Anstalten, VPP, Munchen, 2.
Bairaktaris, K. (1990). Theory and Praxis of Deinstitutionalization in Greece. Psychiatry, a World Perspective, Vol. 4, Excerpta Medica, Amsterdam, 660-665.
Bairaktaris, K. (2014). La reforme psychiatrique en Grece: Tragedie, Scandale, στο Noelle Burgi, La grande Regression. La Grece et l ΄avenir de l΄ Europe. Le Bord de l΄ Eau, Lormont.
Γιαννουλόπουλος, Γ. (2008). Ο μύθος των δικαιωμάτων των ψυχικά ασθενών. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 6: 84-86.
Γιαννουλόπουλος, Γ. (2008). Άλλα μας έλεγαν. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 8: 28-31.
Διακήρυξη Πανελλήνιας Επιτροπής Ατόμων με Ψυχιατρική Εμπειρία. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 8: 93-94.
Lehmann, P. (2007). Επιζώντες της Ψυχιατρικής (Συνέντευξη στον Κ. Μπαϊρακτάρη). ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 3: 12-25.
Lehmann, P. (2008). Ουσιαστικά Μέτρα για την Πολιτική και Κοινωνική Ένταξη των (πρώην)χρηστών και Επιζώντων της Ψυχιατρικής. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 6: 78-83.
Μπαϊρακτάρης, Κ. (1985). Αποϊδρυματοποίηση και κοινωνική επανένταξη χρονίων ψυχασθενών. ΤΕΤΡΑΔΙΑ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ, 5
Μπαϊρακτάρης, Κ. (1990). Ενάντια σε μια διοικητική-τεχνική λύση. ΤΕΤΡΑΔΙΑ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ, σ. 28-29.
Μπαϊρακτάρης, Κ. & Ανδρουλάκη, Ο. (1991). Ψυχιατρικά Νοσοκομεία. ΤΕΤΡΑΔΙΑ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ, 34
Μπαϊρακτάρης, Κ. (1994). Ψυχική Υγεία και Κοινωνική Παρέμβαση. Εναλλακτικές Εκδόσεις, Αθήνα.
Γκουαταρί , Φ. (2015 ) Από τη Λέρο στη Λα Μπορντ, εκδόσεις κουκίδα, Αθήνα

.

Εργασιακή Αποκατάσταση

.
Αϊβατλή, Μ. (2008). Ο δύσκολος δρόμος του Κοι.Σ.Π.Ε. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 8: 38.
Γιαννουλόπουλος, Γ. (2007). Εργασία-εύρεση εργασίας, εργασιακή υποστήριξη, ανεργία, απραξία. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 2: 20-22.
Παπακωνσταντίνου, Γ. (2008). Προβλήματα του ΚοιΣΠΕ Δυτικής Θεσσαλονίκης. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 8: 41.
Τοβή, Α. (2008). Το πικρό ποτήρι του ψυχικά ασθενή. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 6: 90.
Τοβή, Α. (2008). Ανεργία και Ψυχική Υγεία. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 8: 39-40.

.
Μετανάστες, Παλιννοστούντες, Πρόσφυγες

.
Guri, G. (2008). Ο Λόγος περί ενσωμάτωσης ως μηχανισμός Κοινωνικού Αποκλεισμού. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 8: 76-78.
Μάρκους, Κ. Τ. (2007). «Αλλά η σφαίρα είναι ακόμη στο κεφάλι…» (Συνέντευξη στη Μ. Κακογιάννη). ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 4: 13-17.
Serwan, M. (2008). Η διαδρομή μου ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 8: 79.

.

Εξαρτήσεις

.
Δήμητρα (2008). Πρακτικές και Πολιτικές Απεξάρτησης – Ομάδες Αυτοβοήθειας ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 8: 69-71.
Λυρής, Τ. (2007). Η Εξάρτηση είναι Εμπόριο. Ο Αγώνας «Απεξάρτησης» και η Πρόληψη οφείλουν να είναι Λειτούργημα (Συνέντευξη στο Σ. Λαϊνά). ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 5: 71-76.
Μόνικα (2008). Εξάρτηση και Μετανάστευση. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 8: 72-73.
Νικηφόρος (2008). Εξουσία, Τιμωρία και Παρέμβαση. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 8: 66-68.
Οξύζογλου, Μ. (2008). Η Αρρώστια Συμφέρει. Μια κριτική ματιά με βάση την εμπειρία. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 6: 74-77.

.
Αναπηρία

.
Βουλγαρόπουλος, Ν. (2008). Αυτοβοήθεια και συμβουλευτική ομοτίμων. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 8: 14-18.
Λαζαρίδου, Α. (2008). Εφ’ όρου Ζωής. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 7: 18-20.
Μορφούλης, Ι. Α. (2008). Προσπελασιμότητα στην Πόλη και τη Ζωή. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 7: 10-17.

.
Σωματική Υγεία

.
Αγγελή, Α. (2008). Όσα έζησα και ένιωσα. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 8: 56-58.
Αμιτζόγλου, Κ. (2008). Καρκίνος: Η γνώση είναι δύναμη. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 8: 52.
Μιχαλάκη, Ε. (2008). Σύλλογος Μεσογειακής Αναιμίας. Αγώνας, Δράσεις, Παρεμβάσεις. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 8: 49-51.
Σαριδάκης, Ι. (2008). Μετά τον Καρκίνο κοιτάω μπροστά. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 8: 53-55.
Σβάρνας, Γ. (2008). Θαλασσαιμία. Ο δρόμος προς την αποδοχή. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 8: 46-48.
Παπαστολόπουλος, Π. (2008). Η απάντηση στη φθορά είναι η Δημιουργία. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 8: 59-61.
Επανακτώντας το Συλλογικό – Διακήρυξη Συλλόγων και Εταιρειών για την Σωματική Υγεία σε συνεργασία με το Πρόγραμμα Προαγωγής Αυτοβοήθειας. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 8: 95-96.

.
Φυλακές

.
Ajmone, Τ. (2008). Ιστορίες σε Πρώτο Πρόσωπο για τις περιπτώσεις Ακούσιου Εγκλεισμού και στέρησης δικαιοπρακτικής ικανότητας. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 9: 39-49.
Κετίκης, Π. (2008). Μαρτυρία από το Ειδικό Κατάστημα Κράτησης Νέων Αυλώνας. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 9: 50-53.
Μαρτυρίες από τις Δικαστικές Φυλακές Διαβατών. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 9: 27-38.
Χατζηνικολάου, Α. (2008). Εκπαίδευση σε συνθήκες «Κοινωνικής Απαξίωσης» στις Δικαστικές Φυλακές Διαβατών. Ρωγμές σε ένα σύστημα. ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ, 9: 60-79.

.

.

.

.

.

Mathesis – Μια αξιέπαινη προσπάθεια

.

update: 15/3/2016

.

Mathesisc 1

.

Σήμερα θα κάνουμε κάτι διαφορετικό εδώ. Θα ξεφύγω λίγο απ’ τη συνηθισμένη θεματολογία του blog και θα σας πω για κάτι που συμβαίνει όχι μόνο σε μένα, αλλά και σ’ άλλους ανθρώπους που γνωρίζω και μπορεί να ενδιαφέρει και ‘σας. Θα καταλάβετε τι εννοώ, αφού πρώτα σας πάρω μαζί μου σ’ ένα ταξίδι. Ένα συναρπαστικό ταξίδι στη χώρα της Γνώσης.

.

Ποια θα είναι η αφετηρία μας; Ο περασμένος χρόνος. Και πιο συγκεκριμένα ο μήνας Νοέμβριος. Δεν πάει πολύ πίσω δηλαδή η χρονομηχανή μας, αλλά κατευθύνεται προς ένα νησί. Που βρίσκεται κάπου στον αγαπημένο Νότο… Εκεί λοιπόν ξεκίνησε το εγχείρημα του Mathesis απ’ τις Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης (ΠΕΚ) και το Ίδρυμα Τεχνολογίας κι Έρευνας (ΙΤΕ).

.

Και τι είναι το Mathesis; Για να σας αποκαλύπτω σιγά-σιγά μερικά πράγματα… Το Mathesis  λοιπόν είναι ένα Κέντρο Ανοιχτών Διαδικτυακών Μαθημάτων που εμπνεύστηκε ο κύριος Στέφανος Τραχανάς (κάνοντας κλικ εδώ, μπορείτε να διαβάσετε μια πρόσφατη συνέντευξή του), ιδρυτικό μέλος τόσο του ΠΕΚ όσο και του ΙΤΕ. Ξεκίνησε πριν τέσσερις μήνες με 11.000 φοιτητές και μες σ’ αυτούς ήμουν κι εγώ. Ενδεχομένως κι ..ένας τουλάχιστον ακόμη, σκέφτηκα χτες, βλέποντας αυτό το σκίτσο του Αρκά, που ανακάλυψε ο Vangelis Dar. Πόσο μας εκφράζει, δε λέγεται.

.

Αρκάς

.

Διάλεξα  να παρακολουθήσω αρχικά το μάθημα της κυρίας Μαρίας Ευθυμίου «Ένα τέλος, μια αρχή: Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, 11ος -18ος αιώνας» μιας και το ότι ασχολούμαι με την Ιστορία δεν το γράφω για να γεμίσω το βιογραφικό μου, αλλά επειδή είναι αλήθεια. Αν συνυπολογίσετε πως δύο απ’ τα βιβλία μου είναι ιστορικά μυθιστορήματα, νομίζω θα καταλάβετε πως έχω αρκετούς λόγους για να το κάνω. Ο κυριότερος όμως είναι ένας: μ’ αρέσει να μαθαίνω καινούρια πράγματα. Κι ας είμαι σε διαρκή μάχη με το χρόνο, που συνήθως δεν μου κάνει τα χατήρια.

.

Στο μάθημα λοιπόν της κυρίας Ευθυμίου έμαθα πολλά πράγματα. Έχει απίστευτη μεταδοτικότητα, χιούμορ (που πάντα εκτιμώ στους ανθρώπους) και την απολαμβάνω δεν σας κρύβω όταν διαβάζει παλιά έγγραφα χρησιμοποιώντας την ντοπιολαλιά κάθε τόπου. Ίσως επειδή είμαι από χωριό και ποτέ δεν κατάλαβα γιατί πρέπει να κρύβουμε τόσο κάποια τέτοια στοιχεία στο λόγο μας. Αξίζει ν’ αναφέρω εδώ πως ο σπουδαίος Παζολίνι είχε ιδρύσει Ακαδημία, για να μη χαθεί η γλώσσα του τόπου του. Εμείς πάλι, ξέρετε… Προσπαθούμε να φανούμε όσο το δυνατόν πιο ..Αθηναίοι.

.

Αλλά ας μην ξεφύγω και την πάω αλλού τη συζήτηση. Ας πω πως με χαρά και μια μικρή δόση περηφάνιας, ολοκλήρωσα το μάθημα (υπάρχει κι η «απόδειξη») όπως και πολλοί άλλοι συμφοιτητές μου και μάλλον δεν θα τα είχα καταφέρει τόσο καλά, αν δεν μ’ αγκάλιαζε έτσι, η σχετική ομάδα που υπάρχει στο Facebook. Κάποιοι άνθρωποι δηλαδή, που κάνουν μεγάλο κόπο για ν’ απομαγνητοφωνήσουν τα video με τις ομιλίες των καθηγητών και τα μοιράζονται με όλους μας. Έτσι καταλήγουμε όχι μόνο με πολύ επιμελημένα pdf, αλλά και με πρόσθετες γνώσεις και βιβλιογραφία. Όσα Ευχαριστώ και να γράψω για όλες κι όλους τους, δεν θα ‘ναι αρκετά.

.

Με τη βοήθεια αυτών των απομαγνητοφωνήσεων, διαβάζοντας και παρακολουθώντας ολοκλήρωσα επιτυχώς και το δεύτερο μάθημα. Αυτό δηλαδή που διδάσκει ο κύριος Άγγελος Χανιώτης (εδώ μπορείτε να διαβάσετε μια δική του συνέντευξη) με τίτλο: «Η μακρά ελληνιστική εποχή: Ο ελληνικός κόσμος από τον Αλέξανδρο στον Ανδριανό«. Εκείνος με κέρδισε αναφέροντας και μόνο τον κοινωνικό ψυχολόγο Stanley Milgram (για τον οποίο τόσα έχω γράψει κατά καιρούς εδώ) στην εισαγωγή του κι εξίσου χάρηκα τις πολλαπλές του αναφορές στα ποιήματα του Καβάφη.

.

Έχει χιούμορ κι όπως τόνισε στην συνέντευξη για την οποία ήδη έγινε λόγος, δεν ντρέπεται καθόλου για τα σαρδάμ του, που είναι αναπόφευκτα επακόλουθα του προφορικού λόγου. Αναφέρθηκε επίσης στη Σάμο αρκετές φορές κατά τη διάρκεια του μαθήματος (όπως και η κα Ευθυμίου) κι είναι χρήσιμο για μένα, να μαθαίνω περισσότερα πράγματα και για την ιστορία του τόπου μου. Τέτοιους ακαδημαϊκούς λοιπόν εκτιμώ προσωπικά και ξεχωρίζω: που ούτε τα λάθη φοβούνται, ούτε να δείξουν μιαν ανάλαφρη πλευρά τους, ακομπλεξάριστους με μια λέξη. Τους σοβαροφανείς, σφιγμένους και στημένους πάντα τους βαριόμουν.  Περιττό να πω λοιπόν ότι θα με «δουν» και οι δύο και σ’ άλλα μαθήματά τους.

.

Einstein 3 d

.

Επειδή όμως μ’ αρέσει απίστευτα η Κοσμολογία, έκανα την τρέλα να γραφτώ και στο μάθημα του κυρίου Θεόδωρου Τομαρά (εδώ θα μάθετε περισσότερα για κείνον) που αρχίζει αύριο κι έχει τίτλο: «Εισαγωγή στη Σχετικότητα και την Κοσμολογία«.

.

Και χαρακτηρίζω τρέλα την κίνηση μου αυτή, μιας και ξέρω εκ των προτέρων πως δεν έχω τον χρόνο να διαβάσω όσο πρέπει, για ν’ αποδώσω σωστά. Αφού είναι σχεδόν σίγουρο πως θα τον απογοητεύσω τον καθηγητή μας λοιπόν (λέμε τώρα, όχι πως θ’ ασχοληθεί ο άνθρωπος), έπεσα σε βαθιά περισσυλογή για να βρω τρόπους να εξοικονομήσω ώρες από κάπου κι έτσι πήγα να πάρω την ..ευλογία του Εinstein,  μήπως και σε κάτι βοηθήσει. Εξ’ ου κι η σχετική φωτογραφία. Η ζωή δεν περνάει χωρίς πλάκα κι αν δεν πάμε κόντρα σε μερικές πιθανότητες, τι θα ‘χουμε να θυμόμαστε κάποτε; Κι αν δεν το περάσω το μάθημα, τουλάχιστον κάτι θα μάθω. Κι αυτό δεν είναι λίγο.

.

Και ξεκινάει την κατάλληλη στιγμή, αφού λίγες μέρες πριν επιστήμονες του Παρατηρητηρίου LIGO ανακοίνωσαν πως ανίχνευσαν βαρυτικά κύματα, επιβεβαιώνοντας έτσι τις προβλέψεις της Γενικής Θεωρίας της Σχετικότητας του Einstein.

.

Πάλι θα γράψω όμως κλείνοντας, αφού ενθαρρύνω και ‘σας να δείτε τα μαθήματα και γιατί όχι να επιλέξετε κάποια απ’ αυτά εδώ, πως χωρίς την ομάδα που έχουμε στο Facebook δεν θα τα ‘χα καταφέρει. Και τα μέλη θέλω να Ευχαριστήσω λοιπόν και τους τέσσερις, πάντα πρόθυμους να βοηθήσουν, διαχειριστές. Είναι χαρά μου να μαθαίνω μαζί σας αγαπητοί συμφοιτητές και συμφοιτήτριες κι εύχομαι καλή επιτυχία σ’ όλους κι όλες σας. Τιμή μου που σας γνώρισα κι ελπίζω στο μέλλον να τα πούμε κι από κοντά. Ανεκτίμητη η βοήθειά σας!

.

Και βέβαια ένα μεγάλο Ευχαριστώ κι από μένα στους ανθρώπους που συμμετέχουν σ’ αυτό το εγχείρημα και μας δίνουν αυτή την υπέροχη ευκαιρία να μάθουμε! Να μάθουμε…

.

Να ‘στε καλά για να κάνουμε κι άλλα ταξίδια στο Mathesis. Μαζί…

.

.

.

.

.

Κάθονται απέναντι – Δημήτρης Παπασταμάτης

.

from-endemann-kirstin-ott-to-photo-ott-subject-life-sent-tue5
Silent conversation – Marcia Melo

 .

Κάθονται απέναντι

.

Kάθονται απέναντι…
Σε αυτό που κάποιοι ονομάζουν κήπο…
Ένας μελαγχολικός μαραμένος κήπος
που τον φωτίζουν τα τρελόφωτα……
Εκείνος σιωπηλός, το βλέμμα του
χάνεται στον θαλάσσιο ορίζοντα,
στο ανόθευτο γαλάζιο …..
Εκείνη φλυαρεί ακατάπαυστα,
φλυαρεί για να δείξει ότι ακόμη και εδώ μέσα
κάποιος μπορεί να φλυαρεί.
Κάποιες στιγμές η φωνή της σβήνει απότομα,
βίαια θαρρείς ….
Τότε απλώνεται η σιγή….
Αρχίζει τότε εκείνος να μονολογεί,
αλλά δεν μπορεί καν να συγκριθεί μαζί της
ούτε καν στην ένταση της φωνής της…
Αμέσως σταματά …..
Η σιγή που ακολουθεί είναι η έκφραση
μιας απόλυτης αρμονίας,
σε αυτήν την έρημο
των μη <<λογικών >>
εδώ που τα περσινά φύλλα των φυτών
εγκαταλελειμμένα στην άχαρη δουλειά
των μυρμηγκιών,
και στο διστακτικό τιτίβισμα των πουλιών,
από κοινού κατάκτησαν ζωγράφισαν,
τούτην την παράξενη σιωπή…

Χωρίς τα μάτια να προδίδουν
η να αποκαλύπτουν
ποιες ρυτιδωμένες θύελλες
κρύβουν πίσω τους…..
Αυτό το σύμπλεγμα λόγου και σιωπών
εναγωνίως αναζητεί ρόλο ……
Οι λέξεις κωδικοποιημένες αγωνίζονται
να αποδώσουν αυτό που και οι δύο τους,
ήδη γνωρίζουν,
την άγρα αγάπης και κατανόησης για τις ψυχές
με την άφθαρτη παιδικότητα….
Το μοναδικό συναίσθημα
τούτη την στιγμή
που τον έκανε να νοιώθει
ζωντανός στην μοναξιά του…..
Μέσα στην σιωπή άκουγες τον θρήνο
για το χαμένο παρελθόν,
τις μέρες του ζωώδους άγχους,
τις εναλλαγές του εφιαλτικού φόβου
και ευφορίας,
τις κατακρημνίσεις του μυαλού….
Και έρχεται επισκέπτρια
η απελπισία,
με ένα κατακίτρινο τριαντάφυλλο
στο χέρι.
Εκείνος παρατηρεί με σκοτεινή
αινιγματικότητα,
τον ακτινοβόλο κιτρινωπό πυρήνα του,
προσποιείται ότι είναι χαρούμενος
κομπάζει ασύστολα …
Σφαλίζει τα μάτια, τα αυτιά σε όλα .
Σε όλα εκτός του ανέφικτο….
Τον φοβίζει τούτη η επίσκεψη .
Εδώ σε τούτον τον κήπο,
που το φωτίζουν τα τρελόφωτα.
Δεν ξέρει τι να σκεφτεί ..
Τι πρέπει να σκεφτεί……
Αυτό είναι καταναγκασμός
Ψυχικός καταναγκασμός….
Πόνος που διαρκώς αυξάνεται…
Θλιβερός ψυχικός πολτός,
σύντομα δεν θα μπορεί να κρύψει τίποτα,
δεν θα μπορεί να παραμείνει άπραγος….
Καρφωμένος μέσα σε τούτη την σύνθεση
που ξεδιπλώνεται σαν μια τεράστια
τοιχογραφία,
ομοιώματα ανθρώπων,
ασήμαντες, απροσδιόριστες
κουκκίδες, λαβωμένα,
Εγώ …..
συνθλίβονται από τα γρανάζια
της απανθρωποποίησης.
Ένας κήπος με ανέκφραστα πρόσωπα,

με μάτια απλανή κενά νοήματος
να συνομιλούν με τον πόνο….
Δεν το γνωρίζει ακόμα,
αν τούτος ο κήπος
θα είναι το αφήγημα, η βιογραφία του…

.

Δημήτρης Παπασταμάτης

.

.

*Ο Δημήτρης Παπασταμάτης είναι σκηνοθέτης. Έχει ασχοληθεί με το ψυχόδραμα. Έχει σκηνοθετήσει πλήθος θεατρικών έργων. Υπήρξε για 16 χρόνια Διευθυντής ΔΗΠΕΘΕ. Γράφει ποίηση και θεατρικούς μονολόγους. Στην δεκαετία του ’80-’90 συμμετείχε στην έκδοση του αντιψυχιατρικού περιοδικού ΤΡΕΛΑ καθώς και στην δημιουργία της Κίνησης για τα δικαιώματα των <<ψυχασθενών >>.

.

.

.

.

.

Ovartaci – O Καλλιτέχνης και η Τρέλα

.

Ovartaci-with-smoking-phantom

 

 

.

Μετά τον Peder Severin Krøyer, ένας ακόμη Δανός, ο  Louis Marcussen, περισσότερο γνωστός με το όνομα Ovartaci, είναι ο καλλιτέχνης  ο οποίος θα μας απασχολήσει σήμερα εδώ. Διάβασα πρόσφατα την ιστορία του καθώς και του ειδικού που τον ανέλαβε και θεώρησα πως αξίζει να μοιραστώ μαζί σας κάποια ενδιαφέροντα στοιχεία, μιας και δεν υπάρχει καμιά σπουδαία αναφορά για κείνον στα ελληνικά.

.

Ο Marcussen λοιπόν γεννήθηκε στη Δανία τo 1894 κι ως πνεύμα ανήσυχο, μετανάστευσε την Αργεντινή κι έμεινε εκεί απ’ το 1923 ως το 1929. Ζωγράφιζε συνεχώς, αλλά ήταν εξαιρετικά δύσκολο να βρει μια δουλειά η οποία θα τον βοηθούσε να τα βγάλει πέρα οικονομικά.

.

Προσέγγισε μια φυλή αυτόχθονων Ινδιάνων, απ’ τους οποίους φαίνεται να πήρε και το όνομα Ovartaci και δοκίμασε όσο διέμενε μαζί τους διάφορες ψυχοτροπες ουσίες. Τότε, είχε ένα όραμα, όπως εμπιστεύτηκε πολλά χρόνια μετά σε κάποιον φίλο του, πως κάποτε θα γίνει μεγάλος ζωγράφος.

.

Οι πηγές τις οποίες συμβουλεύτηκα για να γράψω αυτή την ανάρτηση αναφέρουν πως οι ψευδαισθήσεις που είχε κατά το διάστημα της παραμονής του στην Αργεντινή, είναι πολύ πιθανόν να οφείλονταν εν μέρει και στην πείνα. Σε τόση ένδεια ζούσε, πράγμα που μου έφερε στο νου τις παρόμοιες καταστάσεις που βίωσε τόσο η Yayoi Kusama στη Νέα Υόρκη όσο και ο Lee Jung- Seob στη Σεούλ.

.

ovartaci-nirvana

.

Επέστρεψε αποδιοργανωμένος στη γενέτειρά του το 1929 κι η οικογένειά του λίγο αργότερα ζήτησε τον ακούσιο εγκλεισμό του στο ψυχιατρείο Risskov, πράγμα που φυσικά τον θύμωσε πάρα πολύ.

.

Τον πρώτο χρόνο ήταν αρνητικός με όλα και δεν συνεργαζόταν με τους γιατρούς του, πράγμα που βρίσκω αναμενόμενο βέβαια. Δεν δεχόταν την φαρμακευτική αγωγή, παρέμενε κλειδωμένος στο δωμάτιό του και ισχυρίστηκε μάλιστα πως κάποια στιγμή εκείνο το διάστημα, τον χτύπησαν οι νοσηλευτές. Αναφέρεται επίσης, πως τότε επιχείρησαν να του βάλουν κρυφά φάρμακα στο φαγητό του, αλλά χειροτέρεψε τόσο, που το “πείραμα’ εγκαταλείφτηκε.

.

Αλλά σιγά-σιγά αποδέχτηκε τη νέα του κατάσταση, βελτιώθηκε κι έτσι  τον μετέφεραν σε άλλη δομή, ένα είδους γηροκομείου για ψυχιατρικούς ασθενείς που θεωρούνταν ανίατοι, στο Dalstrup και του παραχώρησαν ειδικά “προνόμια” κι ελευθερίες που οι άλλοι πάσχοντες δεν είχαν, όπως βόλτες με ποδήλατο στην εξοχή και κολύμπι. Η καλλιτεχνική του αξία ήταν φανερή, έχαιρε σεβασμού κι άρχισε να γίνεται ευρύτερα γνωστός.

.

Του ανέθεσαν λοιπόν να διακοσμήσει το παρεκκλήσι του γηροκομείου που προαναφέραμε κι έρχονταν άνθρωποι από διάφορα κοντινά αλλά και μακρινά μέρη για να δουν τις τοιχογραφίες του. ‘Ωσπου αποφάσισε ν’ αλλάξει την εικόνα του Ιησού με μια εμφανώς θηλυκή, γυμνή μορφή, πράγμα το οποίο δυσαρέστησε εντόνως τον ιερέα που είχε την ευθύνη για τη λειτουργία του χώρου και τον έκανε ν’ αναλάβει δράση: έριξε οξύ στις τοιχογραφίες του Ovartaci κι επιπλέον έβαψε λευκούς τους τοίχους.

.

Παρ’ όλα αυτά, ο Ovartaci, δεν επέστρεψε στο Risskov λόγω του περιστατικού αυτού, παρά μόνο αφού συμπλήρωσε δέκα χρόνια στο προαναφερόμενο ψυχογηριατρικό πλαίσιο κι αφού θεωρήθηκε πως προκάλεσε εκ νέου την τοπική κοινωνία συνάπτοντας ερωτική σχέση μ’ έναν άλλο άντρα.

.

Mpr1458

.

Δεν σταμάτησε όλα αυτά τα χρόνια ν’ ασχολείται με τη ζωγραφική αλλά και την γλυπτική. Έφτιαχνε επίσης κούκλες αλλά και παράξενες μηχανές. Τα περισσότερα έργα του όπως λένε οι ειδικοί επί της ιστορίας της τέχνης, αν εξαιρέσουμε τα πρώιμα νατουραλιστικά, μαρτυρούν μια βαθιά κατανόηση του Ανατολικού μυστικισμού αλλά και των θεωριών μετενσάρκωσης.

.

Ο Marcussen άλλωστε ήταν τόσο βαθιά πεπεισμένος ότι είχε ζήσει χίλιες ζωές (σαν πεταλούδα, σαν πούμα κ.α.) και μάλιστα τις περισσότερες ως γυναίκα, ώστε το 1951 με μια σμίλη έκοψε το πέος του. Δεν το μετάνιωσε ποτέ, όπως εξομολογήθηκε.

.

Έγινε φίλος με τον ψυχίατρο Johannes Nielsen, ο οποίος ήταν επικεφαλής τότε στο ψυχιατρείο κι ασχολείται ακόμη ενεργά με τα θέματα της ψυχικής υγείας, χωρίς να σταματάει να θίγει τα κακώς κείμενα. Μετά το θάνατο του Marcussen, εκείνος ήταν που αποφάσισε να δημοσιεύσει ένα βιβλίο στο οποίο κατέγραψε την ιστορία της ζωής του ξεχωριστού αυτού χρήστη υπηρεσιών ψυχικής υγείας όπως προτιμά να τον αποκαλεί προς τιμήν του, αντί της λέξης «ασθενής» . Το βιβλίο αυτό μάλιστα, αποτέλεσε τη βάση για την διάρκειας 25 λεπτών, μικρού μήκος ταινία του Jørgen Vestergaard για τον Ovartaci.

.

Ovartaci forside

.

Ο Nielsen που τον χαρακτηρίζει ευαίσθητο κι ευφυή άνθρωπο που κατά κάποιο τρόπο αυτοθεραπεύτηκε μέσω της τέχνης, κάθε άλλο παρά συνηθισμένος ψυχίατρος είναι. Μέχρι τα 21 του χρόνια δούλευε ως κηπουρός, μέχρι που βίωσε μια ασυνήθιστη εμπειρία όταν επισκέφτηκε για ολιγοήμερες διακοπές τη Σουηδία: μια φωνή τον κάλεσε να εγκαταλείψει αμέσως το επάγγελμά του και να γίνει ψυχίατρος. Εννιά χρόνια αργότερα τα είχε καταφέρει.

.

Αν ζούσε στη χώρα μας, μπορεί να είχε καταλήξει σε κάποιο ψυχιατρείο, αν διηγούνταν κάτι τέτοιο, αλλά εκείνος δεν το έκρυψε ποτέ κι ας μοιάζει τόσο …παραισθησιογόνα αυτή του η εμπειρία. Ίσως ν’ αποτέλεσε και την αιτία, που τον έκανε να έρθει τόσο κοντά με τον Overtaci και χάρη στον Nielsen, ο οποίος σημειωτέον ποτέ δεν ήθελε να συνταγογραφεί φάρμακα, γνωρίζουμε σήμερα τόσα γι’ αυτόν καλλιτέχνη, που το ενδιαφέρον γύρω απ’ τα έργα του αυξάνεται διαρκώς στην Ευρώπη.

.

Ο Nielsen μάλιστα, που τον βλέπουμε στην ακόλουθη φωτογραφία* δίπλα στο πορτρέτο του Marcussen, είναι εκείνος που αναφέρει πως προτάθηκε στον Ovartaci απ’ τον ζωγράφο, γλύπτη και συγγραφέα, Asger Jorn (που φρόντισε ώστε πολλά έργα του καλλιτέχνη να συμπεριληφθούν στη συλλογή Ντιμπιφέ της L’Art Brut στην Lausanne), να πάει στο Παρίσι, να ζωγραφίζει εκεί και να ‘χει έτσι την ευκαιρία να πλουτίσει. Αλλά εκείνος προτίμησε τη διαμονή στο ψυχιατρείο.

.

JohnsH

.

Ο σημαντικός αυτός ζωγράφος λοιπόν , πέθανε το 1985 σε ηλικία 91 ετών. Παρέμεινε έγκλειστος για 56 χρόνια. Στο παρεκκλήσι του Dalstrup, έγιναν τα προηγούμενα χρόνια εργασίες αποκατάστασης, ώστε να έρθουν πάλι στο φως οι τοιχογραφίες του.

.

Στο δε ψυχιατρικό νοσοκομείο του Aarhus φιλοξενείται μια αξιόλογη συλλογή με πολλά έργα του. Λυπάμαι που αν κι επισκέφτηκα την πόλη, δεν γνώριζα την ύπαρξή της κι έτσι έχασα την ευκαιρία να τη δω. Ίσως μια άλλη φορά όμως σταθώ πιο τυχερή. Σκοπεύω άλλωστε να συμπληρώσω την ανάρτηση, όταν με το καλό βρω κι άλλα στοιχεία-

.

.

.

.

*Όλες οι φωτογραφίες προέρχονται απ’ τα παραπάνω άρθρα.

.

.

.

.