Τα Μουσεία της Τρέλας – Museu de Imagens do Inconsciente

.

.

Το Museu de Imagens do Inconsciente (Μουσείο Εικόνων του Ασυνείδητου) για το οποίο θα γίνει λόγος εδώ σήμερα βρίσκεται στο βόρειο τμήμα του Rio de Janeiro της Βραζιλίας και ξεκίνησε να λειτουργεί το 1952 (είναι απ’ τα πιο παλιά δηλαδή του είδους) υπό την εποπτεία τότε της Dr Nise da Silveira.

.

Κι αξίζει να γράψω μερικά πράγματα για ‘κείνη όχι μόνο για να καταλάβετε καλύτερα γιατί ίδρυσε αυτό το χώρο, αλλά κι επειδή δεν είναι ιδιαιτέρως γνωστή στη χώρα μας. Η Dr Nise da Silveira λοιπόν, ήταν πρωτοπόρος στην εποχή της, καθώς υπήρξε η μόνη γυναίκα που αποφοίτησε το 1926 απ’ την Ιατρική Σχολή.

.

Αργότερα, το 1935 δηλαδή, μετά από καταγγελία μιας νοσοκόμας συνελήφθη ενώ εργαζόταν ήδη στον τομέα της ψυχικής υγείας και φυλακίστηκε λόγω των αριστερών της φρονημάτων (βρέθηκαν στην κατοχή της μαρξιστικά βιβλία) για 18 μήνες. Σε κείνην μάλιστα βασίστηκε ένας απ’ τους χαρακτήρες του βιβλίου του Graciliano Ramos, “Memórias do Cárcere” (“Αναμνήσεις απ’ τη φυλακή”).

.

Όταν αφέθηκε ελεύθερη, για πολιτικούς λόγους εξακολούθησε να ζει με τον συζυγό της σε καθεστώς ημι-παρανομίας για κάποια χρόνια και τελικά κατάφερε να επιστρέψει οριστικά στην εργασία της, το 1944. Έκτοτε αφιέρωσε όλη της τη ζωή στην θεραπεία των ψυχικά πασχόντων.

.

Τα προβλήματά της όμως δεν τελείωσαν γιατί καθώς ενστερνίστηκε τις απόψεις του Carl Jung, διαχωρίζοντας έτσι σαφώς τις θέσεις της από «θεραπείες» όπως το ηλεκτροσόκ, το ινσουλινικό κώμα και η λοβοτομή (που της θύμιζαν ανάλογα βασανιστήρια πολιτικών κρατουμένων),  ήρθε σε σύγκρουση με τους εκπροσώπους του ψυχιατρικού κατεστημένου.

.

Αρνιόταν παράλληλα να συναινέσει σε καθηλώσεις, ν’ απομονώσει πάσχοντες κ.α. κι έτσι  “τιμωρήθηκε” με την μεταφορά της στο τμήμα Εργοθεραπείας του Centro Psiquiátrico Nacional Pedro II. Θέση που θεωρούνταν σαφώς υποβαθμισμένη. Εκείνη όμως εκεί κατάφερε να κάνει θαύματα.

.

Άλλαξε πολλά πράγματα σ’ αυτό τον τομέα, καθώς δεν έβλεπε θετικά την ενασχόληση των ψυχικά πασχόντων με την καθαριότητα των χώρων του ψυχιατρείου, στην οποία απαασχολούνταν υποχρεωτικά και θεωρούνταν μέρος της Εργοθεραπείας τους.

.

Υποστήριξε με σθένος πως όλοι αυτοί οι άνθρωποι έπρεπε να μπορούν να δημιουργούν αντί να σκουπίζουν και να ξεσκονίζουν, γι’ αυτό φρόντισε να δημιουργηθούν διάφορα εργαστήρια.

.

.

Ενθάρρυνε την αυθόρμητη δημιουργία αντί της μίμησης, δήλωνε πως η αγάπη είναι η κινητήρια δύναμη όλων και πίστευε με πάθος στην θεραπευτική λειτουργία της τέχνης. Έδινε έμφαση στο γεγονός πως η επικοινωνία με άτομα που έχουν διαγνωστεί ως σχιζοφρενικoί μπορεί να γίνει αρχικά σε μη-λεκτικό επίπεδο κι αντίθετα με ότι πρέσβευε τότε η επιστημονική κοινότητα έλεγε πως τα έργα τους είναι η καλύτερη απόδειξη πως δεν έχει αμβλυνθεί το συναίσθημά τους.

.

Η ψύχωση δεν πρέπει να είναι, είχε πει, μια στείρα απαρίθμηση συμπτωμάτων κι ανάλογης αντιμετώπισης εκ μέρους των ειδικών, αλλά ο λόγος για τον οποίο εκείνοι θα πρέπει να δημιουργήσουν ένα υποστηρικτικό περιβάλλον ώστε να δοθεί η ευκαιρία μέσα απ’ αυτό στους πάσχοντες να επιστρέψουν στον κόσμο.

.

Επαινούσε τις προσπάθειες του Franco Basaglia λοιπόν, συμφωνούσε πως πρέπει να καταργηθούν τα ψυχιατρεία που θύμιζαν φυλακές, αλλά διαφοροποιούνταν στο ότι όλη αυτή η προσπάθεια δεν άγγιζε τον εσωτερικό κόσμο των ασθενών κατά τη γνώμη της, με τον τρόπο που το έκανε τουλάχιστον η προσέγγιση του Jung. Είχε ξεκινήσει μάλιστα στο Rio μια ομάδα μελέτης του έργου του.

.

Γνώριζε καλά τους ελληνικούς μύθους και συχνά χρησιμοποιούσε παραδείγματα από κείνον του Διόνυσου (αλλά και της Δάφνης) , στα επιστημονικά της κείμενα και τις ομιλίες της.

.

Όταν αποφάσισε να δημιουργήσει αυτό το Μουσείο, φυσικά αντιμετώπισε και τον σκεπτικισμό των κατοίκων της περιοχής, αλλά μπόρεσε τελικά όχι μόνο να κάμψει κάθε δισταγμό αλλά να δημιουργήσει επιπλέον και τα περίφημα «Casa das Palmeiras«, πρωτοποριακές δηλαδή δομές για την εποχή, που επισκέπτονταν καθημερινά ψυχικά πάσχοντες ως εξωτερικοί ασθενείς.

.

Η έρευνά της σχετικά με την κατανόηση των ψυχωσικών διαδικασιών μέσω των εικόνων του ασυνειδήτου, ήταν το έργο της ζωής της και καταγράφηκε σε άρθρα, ταινίες, ντοκιμαντέρ κτλ. Εξ’ ου και το Μουσείο έχει αυτή την ονομασία.

.

Ερευνούσε όμως παράλληλα ενδελεχώς και τις συναισθηματικές σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ των ψυχικά πασχόντων και των πλασμάτων του ζωικού βασιλείου τα οποία συνήθιζε να ονομάζει συν-θεραπευτές κι έτσι οι επισκέπτες του Μουσείου πάντα έβλεπαν σ’ αυτό σκυλιά και γάτες να περιφέρονται πλήρως εγκλιματισμένα με το χώρο.

.

Της απονεμήθηκαν διάφορα βραβεία και το έργο της ενέπνευσε κι άλλους θεραπευτές. Πέθανε το 1999 πλήρης ημερών, στο Rio de Janeiro αλλά δεν ξεχάστηκε. Πέρυσι μάλιστα την Άνοιξη, παρουσιάστηκε μια ταινία που αφορά τη ζωή της και τιτλοφορείται «Nise: O coração da Loucura» (“Nise: Στην καρδιά της τρέλας”) και βέβαια πλήθος επιστημονικών κειμένων καθώς και βιβλία, γράφονται για κείνη.

.

.

Η έδρα του Μουσείου που δημιούργησε βρίσκεται στο ισόγειο του Ψυχιατρικού Κέντρου Pedro II και σ’ αυτό συμπεριλαμβάνονται περίπου 350.000 έργα ψυχικά πασχόντων από άσυλα και ψυχιατρεία της Βραζιλίας. Τα περισσότερα εξ’ αυτών είναι πίνακες ζωγραφικής (αλλά υπάρχουν και κεραμικά, γύψινα κ.α.).

.

Στον ίδιο χώρο βρίσκεται κι ένα καλά εξοπλισμένο κι όμορφο εργαστήριο στο οποίο οι χρήστες υπηρεσιών ψυχικής υγείας εξακολουθούν να δημιουργούν κι έτσι η μεγάλη αυτή συλλογή συνεχώς εμπλουτίζεται.

.

Σ’ αυτήν συμπεριλαμβάνονται έργα των: Adelina Gomes, Carlos Pertuis, Emygdio de Barros και Octávio Inácio.

.

.

Πηγές:

http://www.scielo.br/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1414-98931994000100005

http://www.polbr.med.br/ano02/wal0902.php

http://oglobo.globo.com/cultura/livros/fotobiografia-traz-sintese-do-arquivo-pessoal-de-nise-da-silveira-14820898

http://tj-al.jusbrasil.com.br/noticias/1528676/os-10-anos-da-morte-de-nise-da-silveira

http://g1.globo.com/pop-arte/cinema/noticia/2016/02/assista-uma-cena-de-nise-o-coracao-da-loucura-com-gloria-pires.html

https://www.questia.com/magazine/1G1-114368628/paintings-of-the-psyche-an-innovative-hospital-program

.

.

.

 

Advertisements

~ από aikaterinitempeli στο Μαΐου 11, 2016.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s