Η Επιστήμη της Ευτυχίας, ο Αλτρουισμός και η Ευδαιμονία- Mέρος ΙV

.

Για να συνεχίσουμε λοιπόν σήμερα από εκεί που είχαμε μείνει την τελευταία φορά. Έχουν κι άλλα λέτε να μας πουν οι έρευνες; Έχουν. Το να είμαστε αλτρουιστές όπως ήδη αναφέραμε, μας κάνει να αισθανόμαστε πιο ήρεμοι, λιγότερο καταθλιπτικοί κι αυξάνει την αυτοπεποίθησή μας. Για να δούμε όμως τι σημαίνει αυτό πιο συγκεκριμένα.

Σύμφωνα λοιπόν με μετρήσεις που δημοσιεύτηκαν στο “Social Capital Community Benchmark Survey,” από ερευνητές του Harvard University αυτοί που προσφέρουν χρόνο ή χρήματα σε άλλους είναι κατά 42% πιο πιθανό να είναι ευτυχισμένοι απ’ αυτούς που δεν δίνουν τίποτα. Ίσως γι’ αυτό ο Dalai Lama κάνοντας λογοπαίγνιδιο μιλάει για τον “selfish altruism”, για τον εγωιστικό αλτρουισμό δηλαδή, υπονοώντας πως ο εαυτός μας επωφελείται όταν έχουμε αλτρουιστική συμπεριφορά κι αυτό έχει βέβαια πολλές προεκτάσεις που θα άξιζε να σκεφτείτε ο καθένας σας, η καθεμία σας μόνοι σας.

Υπάρχουν μάλιστα συγκεκριμένες ομάδες του πληθυσμού που επωφελούνται περισσότερο κι απ’ ότι φαίνεται είναι οι εξής: οι ηλικιωμένοι αλλά και οι έφηβοι. Για τους ηλικιωμένους είναι εύκολο να καταλάβουμε πως το να έχουν σκοπό τους βοηθάει και τους κάνει να αισθάνονται χρήσιμοι γι’ αυτό ας δώσουμε βάση στο τι λένε οι έρευνες για τους εφήβους, κυρίως.

Το να είναι γενναιόδωροι λοιπόν οι έφηβοι, βοηθάει στο να μειωθεί ο κίνδυνος να διαπράξουν αυτοκτονία ή να εμφανίσουν καταθλιπτικά συμπτώματα, ακριβώς επειδή αυξάνεται η αυτοπεποίθησή τους και τα θετικά τους συναισθήματα κι αισθάνονται ικανοί σε κοινωνικό επίπεδο. Επιπλέον οι έφηβοι που εθελοντικά κάπου βοηθούν απ’ ό,τι δείχνουν οι μελέτες είναι λιγότερο πιθανό να έχουν αποτυχίες στις σχολικές επιδόσεις, οι έφηβες να έχουν ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη και γενικότερα να υποπέσουν σε εθισμούς (εξάρτηση από ουσίες).

Υπέροχα δεν είναι όλα αυτά; Γιατί τότε υπονοούσα απ’ την αρχή σχεδόν των αναρτήσεων αυτών πως δεν είναι όλα τόσο απλά, πως το ωραίο παραμύθι μας έχει δράκο και πως υπάρχει και η σκοτεινή πλευρά της ευτυχίας; Για να το δούμε μαζί αυτό. Θέλετε να δοκιμάσετε να προσέξετε ποιοι κάνουν τέτοιες έρευνες και σας τους έχω αναφέρει κι εγώ; Και δεν εννοώ σαφώς τα πρόσωπα, αλλά τους επιστημονικούς κλάδους που εμπλέκονται σ’ αυτές τις μελέτες.

Στη δεύτερη ανάρτηση που μπορείτε να βρείτε εδώ, αν παρατηρήσετε προσεκτικά, θα δείτε πως υπάρχει μεγάλη εμπλοκή οικονομολόγων σ’ αυτές (υπάρχει μάλιστα ένα διαρκώς αυξανόμενο ποσοστό αποφοίτων που ειδικεύονται στα Neuroeconomics). Και δεν είναι τυχαίο βέβαια το γεγονός. Είναι εξαιρετικά επικερδής επιχείρηση η “ευτυχία”. Να δώσω ένα παράδειγμα; Το ότι έχει τόσα οφέλη η αλτρουιστική μας συμπεριφορά το εκμεταλλεύονται όσοι ασχολούνται με την ψυχολογία του καταναλωτή και φροντίζουν να μας το θυμίσουν σε περιόδους όπως τα Χριστούγεννα. Καταλαβαίνετε τώρα τι εννοώ;

.

.

Και δεν είναι αυτός ο μόνος τρόπος για να στοχεύσουν το πορτοφόλι μας. Υπάρχουν και πάμπολλοι άλλοι: σεμινάρια για να σας μάθουν πως θα γίνετε ευτυχισμένοι, βιβλία που εκδίδονται και σας αποκαλύπτουν τα μυστικά της ευτυχισμένης ζωής, ανάλογα μαθήματα που διδάσκονται με το αζημίωτο κτλ κτλ. Κι έτσι φτάνει να γίνεται η ευτυχία αυτοσκοπός κι οδηγούνται οι άνθρωποι σ’ ένα ξέφρενο κυνήγι το οποίο πολλές φορές τους εξαντλεί ψυχολογικά και τους οδηγεί στο να αισθάνονται ανεπαρκείς αν δεν καταφέρουν ν’ αγγίξουν αυτό το πολυπόθητο συναίσθημα ή ακόμα χειρότερα να γίνονται μελαγχολικοί, ευερέθιστοι, να ρέπουν προς την κατάθλιψη κ.ο.κ. Χρειάζεται το μέτρο επομένως και η συνειδητοποίηση πως με το ζόρι κανείς δεν μπορεί να ευτυχήσει.

Και δεν είναι πάντα απαραίτητο ξέρετε, ούτε πρέπει να είμαστε συνεχώς ευτυχισμένες/οι, ειδικά επειδή κι η θλίψη, ο πόνος, οι απώλειες, μας δίνουν εξαιρετικά μαθήματα. Κι είναι κρίμα που επικρατεί αυτή η κουλτούρα της μη-βίωσης οποιασδήποτε οδύνης όπως έλεγα εδώ. Γιατί ακόμη και οι δύσκολες στιγμές είναι μέρος της ζωής. Αρνητικά συναισθήματα για παράδειγμα όπως ο θυμός μας είναι χρήσιμα γιατί μας κινητοποιούν για να ξεπεράσουμε εμπόδια. Κι ο φόβος με τη σειρά του μας προειδοποιεί για απειλές. Συνήθως όταν είμαστε ευτυχισμένοι συμβαίνει να εκθέτουμε τον εαυτό μας σε ποικίλους κινδύνους. Είναι τόσο ισχυρό το αίσθημα της ευφορίας που αισθανόμαστε σε τέτοιες περιστάσεις και τόση η ανάγκη μας να το συντηρήσουμε που μας κάνει να παίρνουμε μεγάλα ρίσκα όπως λένε οι ερευνητές.

Η June Gruber του Yale University που έχει εντρυφήσει στο θέμα, εξηγεί πως η ευτυχία μπορεί και να μας βλάψει σε ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο της (πέρα απ’ την ομιλία της που μπορείτε να παρακολουθήσετε όσες/οι θέλετε και ενσωματώνεται σ’ αυτή την ανάρτηση). Αναλύει το ότι η ευτυχία δηλαδή έχει κόστος, ειδικά όταν την βιώνουμε υπέρμετρα συνδέοντας τη φυσικά με τη μανία, με την υπερσυνταγογράφηση αντικαταθλιπτικών αλλά και όχι μόνο.

Όντας ευτυχισμένοι διατρέχουμε κι άλλους κινδύνους: τείνουμε να έχουμε θετική προσέγγιση για κάθε τι κι έτσι αγνοούμε προειδοποιητικά σήματα, υποβαθμίζουμε τη σημασία τους, έχουμε λιγότερες αναστολές κτλ. Πιο συγκεκριμένα αγνοώντας κινδύνους παίρνουμε ρίσκα όπως το να προβούμε σε υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ ή χρήση ουσιών, να οδηγήσουμε παράτολμα, να μην σταθμίσουμε συνέπειες της σεξουαλικής μας συμπεριφοράς, να εκθέσουμε ποικιλοτρόπως τον εαυτό μας σε συνθήκες και καταστάσεις που όντας νηφάλιοι δεν θα τον εκθέταμε ποτέ.

Σε μια μελέτη που έγινε ήδη απ’ το 1993, ο ψυχολόγος Howard S. Friedman και οι συνεργάτες του διαπίστωσαν ότι τα παιδιά που θεωρούνταν «ιδιαίτερα χαρούμενα» από τους γονείς και τους δασκάλους τους είχαν μεγαλύτερο κίνδυνο θνησιμότητας κατά την ενηλικίωσή τους, ίσως επειδή συμμετείχαν σε πιο ριψοκίνδυνες δραστηριότητες.

Και δεν είναι αυτή η μόνο “ζημιά” που μας κάνει η ευτυχία. Μειώνει επίσης και τη δημιουργικότητά μας, όταν τη βιώνουμε σε πολύ υψηλά επίπεδα, σύμφωνα με τη μετα-ανάλυση του 2008 που έκανε ο Mark Alan Davis. Κι όταν το διάβασα αυτό δεν μπόρεσα να μη φέρω στο νου αυτές τις φράσεις απ’ το μυθιστόρημα της Ντούσκα Μέϊσινγκ, “Ο δεύτερος άνθρωπος” (μετάφραση Γιάννης Ιωαννίδης, εκδόσεις “Καστανιώτης”, 2001):

«Μα οι συγγραφείς δεν προτιμούν να γράφουν τα βιβλία τους σε κάποια πισίνα κάτω από την ευχάριστη λιακάδα;” ρώτησε ο καπετάνιος. Απάντησα ότι οι συγγραφείς έχουν ανάγκη τις σκοτούρες”.

Λέτε να είναι όντως έτσι; Αν μη τι άλλο έχω και προσωπικό ενδιαφέρον επί του ζητήματος. Ας το ερευνήσουμε μαζί λοιπόν την επόμενη φορά. Τότε θα δούμε και πως έχει νόημα ν’ αντιλαμβανόμαστε την ευτυχία (μετά απ’ όλα αυτά που σας έγραψα και λογικά θα σας θορύβησαν), αλλά και τι πραγματικά μας κάνει ευτυχισμένους.

(συνεχίζεται)

.

.

.

.

.

Advertisements

~ από aikaterinitempeli στο Απρίλιος 21, 2017.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s