«The Institute» : Μια ταινία για την τρέλα των «λογικών» και τη θυματοποίηση των ψυχικά πασχόντων και των ατόμων με νοητική υστέρηση

.

The Institute.jpg

.

Καιρό είχα να σας παρουσιάσω εδώ ταινία και να που ήρθε η ώρα. Παρακολούθησα λοιπόν πρόσφατα το «The Institute» κι έκρινα πως υπάρχει λόγος να σας γράψω μερικά πράγματα. Όσες/οι έρχεστε συχνά εδώ ίσως να έχετε ήδη διαβάσει αυτή την ανάρτηση που αναφέρεται εκτενώς στις περιπτώσεις όπου οι ψυχικά πάσχοντες υπήρξαν θύματα αλλά κι αυτή που αφορά στην ιδρυματική κακοποίηση κωφών παιδιών. Κατά κάποιο τρόπο λοιπόν συμπληρωματικά σήμερα θα σας εξηγήσω τι συνέβη στο παρελθόν στο Rosewood Center, στο Ίδρυμα δηλαδή στο οποίο εστίασαν οι σκηνοθέτες της ταινίας: James Franco και Pamela Romanowsky.

Κάποτε λοιπόν ήταν γνωστό ως Maryland Asylum και Training School for the Feeble Minded. Λειτούργησε στο Maryland απ’ το 1888 μέχρι και το 2009 που έκλεισε και πλέον είναι εγκαταλελειμμένο. Αρχικά φιλοξενούσε λευκά παιδιά 7 ως 17 ετών που δεν μπορούσαν να παρακολουθήσουν το σχολείο κι εκπαιδεύονταν τα δε κορίτσια στο ράψιμο, το πλύσιμο, την κηπουρική και άλλα οικιακά καθήκοντα και τ’ αγόρια διδάσκονταν καλλιέργεια, επίσης κηπουρική και ξυλουργική. Αργότερα όμως οι στόχοι άλλαξαν κι εντέλει ο χώρος έγινε άσυλο για διάφορους κοινωνικά ανεπιθύμητους. 

Κατά το διάστημα απ’ το 1911 ως το 1933 οι γαλαζοαίματοι αριστοκράτες της περιοχής έπαιρναν από ‘κει άτομα με νοητική υστέρηση  κι άλλα προβλήματα καθώς διέμεναν πλέον στο Rosewood και παιδιά με επιληψία κι άλλες διαταραχές, τάχα για να τα «προσέχουν» αφού υποτίθεται ήταν ικανά πια να βγουν απ΄το ίδρυμα αλλά χρειάζονταν ωστόσο εποπτεία και τα χρησιμοποιούσαν ως σκλάβους για ποικίλες εργασίες. Προτιμούσαν κυρίως κορίτσια, αλλά υπήρξαν κι αγόρια που πήραν αυτό το δρόμο.

Μέσα από ένα καλοστημένο κύκλωμα που περιλάμβανε δικηγόρους, δικαστικούς κι άλλους εργαζόμενους σε θέσεις-κλειδιά που διαστρέβλωναν τους νόμους της εποχής εκείνης, οι τρόφιμοι του ιδρύματος κατέληγαν να εγκλωβιστούν σε σπίτια πλουσίων όπου δούλευαν με εξοντωτικούς ρυθμούς. Άλλοι/ες πέθαναν από υποσιτισμό και υπερκόπωση (δύο ή τρία χρόνια μετά την «απελευθέρωσή» τους), μερικοί/ες από ασθένειες όπως η φυματίωση, η σύφιλη και η γονόρροια, κάποιοι/ες κακοποιήθηκαν σωματικά και σεξουαλικά , ορισμένοι/ες επανεισάχθηκαν σε άλλα ψυχιατρεία και δεν έλειψαν κι αυτοί/ες που κατέληξαν στη φυλακή ή στην πορνεία.

Για να σας δώσω ένα παράδειγμα του τι περνούσαν αυτά τα κορίτσια σε καθημερινή βάση αρκεί να σας αναφέρω πως μια μόνο κυρία πήρε 35 κοπέλες (τις άλλαζαν συχνά) απ’ το ίδρυμα, τις «διέθεσε» στην κόρη της η οποία τις έφτυνε καταπρόσωπο, τους έριχνε τους κουβάδες με τους οποίους σφουγγάριζαν και όχι μόνο.

Στην αρχή οι ειδικοί του Rosewoos Center διαμαρτυρήθηκαν αλλά στην πορεία σιώπησαν, φοβούμενοι μάλλον τις νομικές επιπλοκές. Το σκάνδαλο έφερε στο φως τελικά το 1937, στις 13 Μαϊου,  ένας κοινωνικός λειτουργός ο Mabel Kraus κι ο  Leo Kanner, ο επικεφαλής της μονάδας παιδικής ψυχιατρικής του Johns Hopkins University. Για όσες/ους δεν γνωρίζουν, πρέπει να αναφέρω πως ήταν ιδιαιτέρως γνωστός λόγω των μελετών του για τον αυτισμό, ο οποίος μάλιστα κάποτε ονομαζόταν Kanner syndrome. Θεωρείται πως αυτός τον «ανακάλυψε» και γενικότερα τον ξέρουμε ως τον «πατέρα της παιδικής ψυχιατρικής».

.

Leo-Kanner.jpeg

Leo Kanner

.

Εν πάσει περιπτώσει, μετά τις απεχθείς αποκαλύψεις που έκανε λήφθησαν υποτίθεται αυστηρά μέτρα ώστε να αποτραπούν ανάλογα φαινόμενα. Κι όμως ακόμη και στις δεκαετίες 1950-1970 υπήρξε πληθώρα καταγγελιών για παραμέληση και κακομεταχείριση των ασθενών. Αλλά όλες/οι ξέρουμε πως οι ψυχικά πάσχοντες, τα άτομα με νοητική υστέρηση, κι αυτά με αναπηρίες ακόμα και στις μέρες μας κακοποιούνται ποικιλοτρόπως δυστυχώς κι έτσι δεν μας κάνει εντύπωση το γεγονός. Η τρέλα των «λογικών» κυριαρχεί, πολλάκις κλείνει στόματα ή κάνει το κοινωνικό σύνολο να συναινεί σε απολύτως απάνθρωπες μεθόδους «θεραπείας»

Βέβαια, όσο κι αν φαίνεται ηρωική η πράξη του Kanner να τα βάλει με το σύστημα τότε, το κίνητρό του δεν ήταν μόνο να βοηθήσει αυτούς τους ανθρώπους και να τους σώσει απ’ την εκμετάλλευση και τα βασανιστήρια. Δυστυχώς φαίνεται πως δεν ήταν ακριβώς καλοπροαίρετος, αφού πίστευε πως είναι κληρονομική η νοημοσύνη κι ανησυχούσε επομένως για το ότι «απελευθερωνόταν» μ’ αυτόν τον τρόπο τα κορίτσια του ιδρύματος και άρα ήταν πιθανό το ενδεχόμενο να έφερναν στον κόσμο παιδιά. Καθώς  αυτά αντίστοιχα θα ήταν «ελαττωματικά» πνευματικά όπως νόμιζε, ένα είδος «αστικού λοιμού» θα έπληττε την κοινωνία. Άρα έπρεπε να δράσει και το έκανε.

Οπωσδήποτε σώθηκαν έτσι πολλές και πολλοί, αλλά τι κρίμα που πίσω απ’ αυτή του την πράξη σύμφωνα μ’ αυτό το άρθρο υπήρχε ένα σκεπτικό που θυμίζει ευγονική. Καλύτερα θεωρούσε να φυλάσσονται αυτές οι γυναίκες και τα κορίτσια, μακριά απ’ τον κόσμο, σε τέτοια ιδρύματα παρά να αναπαράγονται. Όπως εύστοχα σημειώνεται, ο Kanner ήταν ένα-δυο βήματα μακριά απ’ την άποψη που πρεσβεύει τη στείρωση των λογής-λογής κοινωνικά ανεπιθύμητων αλλά οι πράξεις του κάθε ανθρώπου θα πρέπει να κρίνονται και με βάση το ιστορικό τους πλαίσιο. Δεν τον δικαιολογώ σε καμία περίπτωση εννοείται, αλλά τότε δεν ήταν λίγοι οι επιστήμονες που πίστευαν πως αυτό είναι το σωστό.

.

.

Στην ταινία τώρα, για να πάμε και σ’ αυτήν, δίνεται μια έμφαση στη σεξουαλική κακοποίηση, πράγμα που δεν μου κάνει εντύπωση αφού η βιομηχανία του κινηματογράφου γνωρίζει τι να προβάλλει για να κόψει εισιτήρια και το γυμνό αφθονεί. Βέβαια πουριτανή δεν είμαι κι αυτό ήταν το λιγότερο που με ενόχλησε. Το πιο σπουδαίο για μένα είναι πως ενώ έχει ενδιαφέρον  ο τρόπος που ξετυλίγεται σκηνοθετικά η πτώση της ηρωίδας, με τις ανορθόδοξες μεθόδους που χρησιμοποιήθηκαν σε βάρος της απ’ τον ψυχίατρό της κυρίως (θίγεται επομένως πολλαπλώς η κατάχρηση εξουσίας κι η έλλειψη σεβασμού στην προσωπικότητά της) κι είναι κοντά σ’ αυτό που είναι κοινά γνωστό ως «πλύση εγκεφάλου» και «τροποποίηση προσωπικότητας»,  δεν προβάλλεται όλη η ιστορία της οδύνης των ψυχικά πασχόντων (π.χ. διάβασα για γυναίκες καθηλωμένες και κλειδωμένες με λουκέτα), των ατόμων με νοητική υστέρηση κι όλων όσων έζησαν και κακοποιήθηκαν στο Rosewood Center, μέσα απ’ αυτή την ταινία.

Και δεν είναι αυτό το μόνο ζήτημα που προκύπτει. Για την ακρίβεια θα σας παραπέμψω σ’ αυτή την κριτική που με καλύπτει και αναφέρει μεταξύ άλλων πως: «Το «Ινστιτούτο» αφορά την κατάχρηση εξουσίας, ιδιαίτερα εκείνη των ανδρών πάνω στις γυναίκες, και μάλιστα σε μια εποχή που η ανάγκη ανεξαρτησίας του γυναικείου φύλου θεωρήθηκε είτε  ψυχική ασθένεια είτε ως κάτι που έπρεπε να ελεγχθεί. Έχει επιρροές απ’ τον Edgar Allan Poe, αλλά δεν μπορεί να συγκεντρώσει ούτε μια ουγγιά ατμόσφαιρας των έργων του, κυρίως λόγω των αμήχανων ερμηνειών..

Αν και τα θεωρώ αυτά σημαντικότατα μειονεκτήματα, σας προτείνω ωστόσο να τη δείτε την ταινία , όχι μόνο για να βγάλετε τα δικά σας συμπεράσματα (προσωπικά δε το τέλος μου φάνηκε χειρότερο σεναριακά) αλλά κι επειδή αν μη τι άλλο τραβάει την προσοχή σε ένα θέμα που στη χώρα μας δεν γνωρίζαμε οι περισσότεροι κι υπογραμμίζεται έτσι το γεγονός της διαχρονικής θυματοποίησης αυτών των ανθρώπων που συμβαίνει να έχουν ή να μοιάζει πως έχουν κάποια ψυχική διαταραχή ή γενικότερα διαφέρουν και περιθωριοποιούνται απ’ το σύνολο. Τα μέσα αλλάζουν ανά εποχή, αλλά η κατάσταση σχεδόν παγκόσμια, όχι.

.

.

Πηγές:

.

.

.

.

.

 

Advertisements

~ από aikaterinitempeli στο Μαΐου 11, 2017.

Ένα Σχόλιο to “«The Institute» : Μια ταινία για την τρέλα των «λογικών» και τη θυματοποίηση των ψυχικά πασχόντων και των ατόμων με νοητική υστέρηση”

  1. Reblogged στις anastasiakalantzi50.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s