Atypical: Μια νέα κωμική σειρά με πρωταγωνιστή που υποδύεται έφηβο στο αυτιστικό φάσμα

.

.

Στις 11 Αυγούστου ξεκίνησε να προβάλλεται στην Αμερική μια καινούρια κωμική σειρά με πρωταγωνιστή που υποδύεται έφηβο με υψηλή λειτουργικότητα στο φάσμα του αυτισμού και σίγουρα έχει να πει πολλά για τις απανταχού οικογένειες που αντιμετωπίζουν τέτοια θέματα στον δυτικό κόσμο. Αυτός είναι άλλωστε κι ο λόγος που σας την παρουσιάζω εδώ σήμερα. Για να σας βάλω όμως σιγά-σιγά στο “κλίμα”…

Ο Sam Gardner λοιπόν, είναι ένας νεαρός που πηγαίνει στο λύκειο (αν και λέγεται σε κάποια επεισόδια πως η ηλικία του είναι 18 χρονών αναφέρεται παντού απ’ τους δημιουργούς της σειράς ως έφηβος), εργάζεται σε κατάστημα ηλεκτρονικών υπολογιστών, είναι εξαιρετικά παθιασμένος με τους πιγκουίνους και θέλει να ξεκινήσει μια σχέση με ένα κορίτσι. Τα άλλα μέλη της οικογένειας του είναι η μητέρα του, η δυναμική Elsa, ο τραυματιοφορέας πατέρας του Doug, και η νεαρή αδερφή του Casey.

Η μητέρα του είναι εκείνη που έδωσε τις περισσότερες μάχες, που προσπάθησε να καταλάβει τι έπρεπε να κάνει ώστε να τον βοηθήσει απ’ τη στιγμή που διαγνώστηκε, που στεκόταν πάντα στο πλευρό του, που πηγαίνει σε ομάδες υποστήριξης, που.. που… όπως αντιλαμβανόμαστε απ’ τα λόγια της, αν και δεν υπάρχουν flash back για να μάθουμε περισσότερα σχετικά με το πως βίωσε η οικογένεια το σοκ της διάγνωσης.

Ο πατέρας του πάλι, αν και καλών προθέσεων (τη στιγμή που ξεκινά η σειρά μάλιστα, βλέπουμε πως διαπιστώνει ότι δεν είναι πολύ κοντά στο παιδί του), παρουσιάζεται αρκετά αμήχανος και δεν έχει αναφέρει για παράδειγμα στους συναδέλφους του ποτέ πως ο γιος του βρίσκεται στο αυτιστικό φάσμα.

Η αδερφή του πρωταγωνιστή με τη σειρά της, τον προσέχει στο σχολείο, αν και μικρότερή του, είναι πιο παραμελημένη απ’ τους γονείς τους, έχει εξαιρετικές επιδόσεις στα σπορ (η κλασσική αμερικανική πινελιά της υπόθεσης) και ξεκινά μια σχέση μ’ ένα αγόρι που επίσης έχει μια τρόπον τινά “σκοτεινή πλευρά”, καθώς έχει συλληφθεί κι αποβληθεί απ’ το σχολείο του (στην πορεία μαθαίνουμε και το λόγο).

Στην μυθοπλασία συμπεριλαμβάνεται μια ψυχολόγος, η Julia που στηρίζει πολύ τον Sam κι αν κι εξαιρετική σ’ αυτό τα προσωπικά της θέματα δυσκολεύεται να τα διαχειριστεί εξίσου καλά (πάντα χαίρομαι όταν βλέπω πως δεν παρουσιαζόμαστε οι ειδικοί σαν έξω απ’ τα ανθρώπινα μέτρα, αλλά εδώ ο ρόλος ολισθαίνει προς την καρικατούρα του “παλαβού” θεραπευτή) κι ένας φίλος του πρωταγωνιστή, ο Zahid, που αν και “κανονικός” έχει ποικίλες αλλόκοτες συμπεριφορές (είναι εμμονικός με το σεξ), προφανώς για να τονιστεί πως «το νορμάλ είναι υπερτιμημένο».

Όλοι τους έχουν τις διαφορετικές δικές τους ιστορίες, αλλά τα θέματα που κυρίως θίγονται αφορούν το πως επηρεάζει κι αλλάζει τη ζωή όλων μια τέτοια διάγνωση. Το πως οδηγεί στα άκρα τόσο τους γονείς (θα δείτε ότι η μητέρα αλλά κι ο πατέρας προσπαθούν να ξεφύγουν με διάφορους τρόπους παραλυμένοι απ’ τους φόβους και τα άγχη τους), όσο και την αδερφή του πρωταγωνιστή (που άλλες φορές νιώθει σε δεύτερη μοίρα, άλλες φορές αισθάνεται υπεύθυνη για τον αδερφό της και τον υπερασπίζεται, αλλά ταυτόχρονα όλο αυτό αποτελεί κι ένα βάρος για κείνη).

Παράλληλα σωστά αναδύονται τα ζητήματα που έχουν να κάνουν με την επιρροή και την εξουσία μεταξύ της θεραπεύτριας του Sam και της μητέρας του, μεταξύ της μητέρας του και της κοπέλας του (ω ναι, θα κάνει σχέση), μεταξύ της αδερφής του και της κοπέλας του (η πρώτη ψέγει τη δεύτερη για τα κίνητρά της) κ.α.

Και κυρίως βέβαια ο πρωταγωνιστής σ’ αυτή τη σειρά δεν παρουσιάζεται να έχει εξαιρετικές ικανότητες σαν εκείνες του Dustin Hoffman στην ταινία Rain Man (πολλοί έκτοτε θεωρούν πως «ξέρουν» τι είναι ο αυτισμός απ’ αυτή την απεικόνιση). Υπάρχουν σαφώς άνθρωποι με πολύ ιδιαίτερα ταλέντα (εδώ θα μάθετε περισσότερα για έναν απ’ αυτούς), αλλά η πλειοψηφία των διαγνωσμένων στο φάσμα αντιμετωπίζει ποικίλα προβλήματα (διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές), όπως εν προκειμένω ο Sam.

Είναι ένας έφηβος (;) με σοβαρές δυσκολίες, τις οποίες όμως με τη στήριξη της ψυχολόγου του και του περιβάλλοντός του διαχειρίζεται πότε με περισσότερη επιτυχία και πότε με λιγότερη. Όπως ακριβώς συμβαίνει δηλαδή και στην αληθινή ζωή. Όλοι μας έχουμε καλές και κακές μέρες. Ας μην το ξεχνάμε.

.

Atypical

.

Για όλους αυτούς τους λόγους, επέλεξα σήμερα να σας γράψω αρκετά πράγματα γι’ αυτή τη σειρά που παρακολούθησα με μεγάλο ενδιαφέρον την πρώτη της σεζόν (κι απ’ ό,τι μαθαίνω, πήρε το πράσινο φως για να συνεχιστεί), αλλά και για να επισημάνω τόσο τα θετικά που πρόσεξα σ’ αυτήν όσο και τ’ αρνητικά της.

Μ’ αρέσει λοιπόν σε γενικές γραμμές (προσέξτε: σε γενικές γραμμές) αυτή η στροφή προς την πραγματικότητα των όσων βιώνουν οι οικογένειες που μέλος τους έχει διαγνωστεί στο αυτιστικό φάσμα και έχει υψηλή λειτουργικότητα (το τονίζω αυτό), η έλλειψη εξιδανίκευσης τόσο εκείνων όσο και των ειδικών που στέκονται κοντά τους, επικροτώ αυτή την αντι-ηρωοποίηση των γονιών μιας και για όσα θαύματα είμαστε ικανοί οι άνθρωποι άλλο τόσο πιθανό είναι και να κάνουμε άπειρα λάθη και τέλος παρακολουθώ με ικανοποίηση την αποδόμηση της “κανονικότητας” που εκ των πραγμάτων είναι ύποπτη σαν αξία.

Υπάρχουν βέβαια και πράγματα στη σειρά που σηκώνουν περισσότερη συζήτηση, όπως για παράδειγμα η δουλειά του πρωταγωνιστή. Τέτοιες ευκαιρίες εργασίας, στην χώρα μας -και γενικότερα ίσως- πλην ελαχίστων εξαιρέσεων , δύσκολα βρίσκονται κι αν υπάρχει ένα πράγμα που μπορώ να αναφέρω αμέσως αμέσως στα μη-ρεαλιστικά τη σειράς είναι αυτό, καθώς ο Sam έχει επιπλέον και τέλειο προϊστάμενο.

Πέραν αυτού όμως υπάρχουν και πιο σοβαρότερα ζητήματα που αναδύονται καθώς ο πρωταγωνιστής όπως σας έγραψα δεν παρουσιάζεται ευτυχώς σαν άτομο εξαιρετικής ευφυίας, αλλά η ανάπτυξη του ρόλου είναι στερεοτυπική (ο Sam παίρνει τα πάντα κυριολεκτικά, ενοχλείται απ’ τους θορύβους, αδυνατεί να καταλάβει την εξωλεκτική επικοινωνία κτλ). Μονίμως φέρεται σαν αυτιστικός (μα ούτε ίχνος «κανονικότητας» πια;) κι υπάρχουν στιγμές που σκέφτεται κάποιος πως οι σεναριογράφοι διάβασαν πολλά και για το σύνδρομο Asperger (που συμπεριλαμβάνεται βέβαια στο φάσμα).

Σαφώς, είναι αδύνατο σ’ ένα ρόλο να “εκπροσωπηθούν” όλοι οι άνθρωποι που έχουν διαγνωστεί ως αυτιστικοί (ας μην ξεχνάμε ότι κι η ποιότητα των συμπτωμάτων τους διαφέρει) κι έτσι μοιραία για άτομα που έχουν μεγάλες γνωστικές κι αναπτυξιακές δυσκολίες, που δεν έχουν αναπτύξει λόγο κι αντιμετωπίζουν σοβαρότατα ζητήματα αυτοεξυπηρέτησης (που παρουσιάζουν δηλαδή την κλινική εικόνα που έχει περιγραφεί ως σύνδρομο Κanner, του «τυπικού αυτισμού») απ’ αυτή τη σειρά δεν θα καταλάβετε τίποτα σχετικά με τη ζωή τους (μπορείτε όμως να δείτε το αρκούντως ρεαλιστικό The Black Balloon (2008), που εστιάζει στην αδερφική σχέση και θεωρώ εξαιρετική ταινία).

Δέχομαι επομένως ότι βλέπουμε την ιστορία ενός και μόνο ατόμου με ανάλογη διάγνωση εδώ και φυσικά ας μην ξεχνάμε πως πρόκειται για fictional character. Καταλαβαίνω για παράδειγμα τις κριτικές που κάνουν λόγο για “έναν ακόμη λευκό, ετεροφυλόφιλο άντρα στο φάσμα”, αλλά εδώ που τα λέμε δεν περίμενα δα κι από μια σειρά να φέρει επανάσταση.

Θεωρώ επίσης, πως είναι προβληματικό το ότι η σειρά είναι κωμική κι άρα ο πρωταγωνιστής μέσα απ’ την κατάστασή του καλείται σε διάφορες σκηνές να είναι αστείος, ενώ ο αυτισμός είναι μια πολύ σοβαρή κατάσταση. Απ’ την άλλη το χιούμορ μας βοηθά όλους ν’ αντιμετωπίζουμε δύσκολες καταστάσεις (“ιερά” ζητήματα επομένως για μένα δεν υπάρχουν), αλλά το ζήτημα είναι του πως γίνεται αυτό. Και σ’ αυτό το σημείο μου δημιουργήθηκαν πολλά ερωτηματικά για το αν γίνεται σωστά.

Αυτό μ’ έκανε ν’ αναζητήσω τη γνώμη ατόμων στο φάσμα γι’ αυτήν τη σειρά, ατόμων δηλαδή που όπως λέμε είναι ειδικοί λόγω εμπειρίας (experts by experience) και βρήκα μεταξύ άλλων αυτήν εδώ την κριτική που αξίζει να διαβάσετε κι εστιάζει τόσο στο πως απεικονίζεται ο πρωταγωνιστής (κατά τη γνώμη του συντάκτη η σειρά αποτυγχάνει στο να κάνει τον Sam να δείξει στον κόσμο τι βιώνει κάποιος που έχει διαγνωστεί στο φάσμα) όσο και στον τρόπο που μας δείχνουν ότι αντιδρά η κοπέλα του Sam, η Paige, σε διάφορες περιστάσεις.

Υπάρχουν δηλαδή σημαντικότατες ενστάσεις που προσωπικά λαμβάνω υπόψη μου. Η σειρά όμως περνάει και μερικά αξιοπρόσεκτα μηνύματα και πως να μην το μετρήσω στα θετικά της; Ήδη σας το ανέφερα πως θα γελάσετε κιόλας, αλλά έχει νόημα να το υπογραμμίσω ξανά: η λεπτή διαφορά έγκειται στο ότι αξίζει κανείς να γελάει για τους σωστούς λόγους κι όχι για τους λάθος και είμαι βέβαιη πως καταλαβαίνετε τι εννοώ. Νομίζω κι εγώ, πως οι δημιουργοί της σ’ αυτό ακριβώς δεν τα κατάφεραν.

Πέραν αυτού όμως είναι καλό που βλέπουμε πως όσο ανεξαρτητοποιείται ο πρωταγωνιστής, τόσο η μητέρα του χάνει τον προσανατολισμό της γιατί έχοντας κάνει κέντρο της ζωής της το παιδί της, βρίσκεται τώρα μετέωρη όσον αφορά το ρόλο της. Έτσι συμβαίνει πράγματι στη ζωή, ακόμη και σε γονείς που τα παιδιά τους αντιμετωπίζουν κάποιο άλλου είδους σοβαρό πρόβλημα υγείας. Αφοσιώνονται τόσο στο γονεϊκό ρόλο, που ξεχνούν πως έχουν κι άλλες ανάγκες ως άνθρωποι. Κατά κάποιο τρόπο λοιπόν κάτι “εξυπηρετεί” στο οικογενειακό σύστημα αυτή η μονόπλευρη επένδυση κι ίσως έτσι αφυπνιστούν όσοι ταυτιστούν και ψάξουν το “τι” και “γιατί” μέσα τους. Οι θυσίες απαιτούν ασυνείδητα ή και συνειδητά ενίοτε, αντίτιμο.

Είναι καλό που φαίνεται επίσης η αμφιθυμία της αδερφής του Sam. Θέλει να τον στηρίζει, αλλά και η ίδια έχει ανάγκες και δικά της όνειρα που καλείται να πραγματοποιήσει, πράγμα που της δημιουργεί ενοχές. Η ύπαρξή της είναι και μια υπενθύμιση πως στις οικογένειες εκτός απ’ το παιδί, τον έφηβο που έχει διαγνωστεί στο φάσμα, υπάρχουν κι άλλα παιδιά που χρειάζονται προσοχή, επιβράβευση και στήριξη. Και το ενδιαφέρον πρέπει να μοιράζεται εξίσου.

Και επίσης καλό είναι που παρουσιάζεται κι η προσπάθεια του πατέρα να έρθει κοντά με το γιο του, να διορθώσει λάθη του παρελθόντος, να του σταθεί, να εμπλακεί στη ζωή του (με την ευκαιρία όσες/οι δεν έχετε δει αυτή την σχετική ταινία, δείτε την). Υπάρχουν επομένως αυτά κι άλλα θετικά στοιχεία στη συγκεκριμένη σειρά: συζητιέται το θέμα με αφορμή τα επεισόδια κι ας μην ευοδώνονται πάντα οι καλές -θέλω να πιστεύω- προθέσεις των παραγωγών και δημιουργών της σειράς κι ας υπάρχουν και τα πολύ σοβαρά μειονεκτήματα που αναφέραμε.

Σ’ ένα σημείο θέλω μόνο να σταθώ ακόμα πριν ολοκληρώσω αυτή την ανάρτηση, μιας και δείχνει πως μερικές φορές δίνουμε περισσότερη σημασία στην ορολογία και χάνουμε την ..ουσία. Σε κάποιο επεισόδιο θα δείτε λοιπόν τον πατέρα να πηγαίνει στην ομάδα υποστήριξης γονέων που παρακολουθεί η γυναίκα του. Εκεί, που βέβαια πάει φοβισμένος για πρώτη φορά και κάνει προσπάθεια δειλά να εκφραστεί, τον διορθώνει ξανά και ξανά η συντονίστρια επειδή δεν χρησιμοποιεί όταν μιλάει για το παιδί του τις “σωστές” λέξεις. Ας το έχουμε όλες, όλοι αυτό κατά νου (κυρίως όσες/οι συγκαταλεγόμαστε στους ειδικούς), το πως αντί να είμαστε βοηθητικοί μπαίνουμε στο ρόλο του υπερόπτη παντογνώστη και τον εκνευρισμό που εσκεμμένα προκαλεί η σκηνοθεσία στους θεατές, ας μην τον ξεχάσουμε. Ναι;

Περισσότερες λεπτομέρειες μπορείτε να μάθετε εδώ κι όπως γράφω συνήθως το καλύτερο είναι, άσχετα με το τι σας έγραψα εγώ, να τη δείτε για να σχηματίσετε τη δική σας γνώμη. Και τότε, αν θέλετε, μπορείτε ν’ αφήσετε και το σχόλιό σας.

Να είστε καλά.

.

.

.

.

.

.

Advertisements

~ από aikaterinitempeli στο Σεπτεμβρίου 7, 2017.

Ένα Σχόλιο to “Atypical: Μια νέα κωμική σειρά με πρωταγωνιστή που υποδύεται έφηβο στο αυτιστικό φάσμα”

  1. […] τη δείτε κι εσείς. Σχολίαζα μάλιστα πρόσφατα για το «Atypical» πως απ’ τη συγκεκριμένη σειρά δεν θα καταλάβετε […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: