«Τα Τετράδια Ψυχιατρικής»: Αφιέρωμα «Λέρος 25 χρόνια μετά»

.

Τετράδια Ψυχιατρικής-Λέρος 25 χρόνια μετά α

.

Πρίν λίγο καιρό κυκλοφόρησε το νέο τεύχος του περιοδικού “Tα Τετράδια Ψυχιατρικής” (Νο 5,6) με αφιέρωμα στα 25 χρόνια από το εγχείρημα της αποασυλοποίησης στη Λέρο και πολλά ακόμη ενδιαφέροντα θέματα, όπως άρθρα για τους Ανθρώπους που Ακούνε Φωνές και όχι μόνο.

.

Στο αφιέρωμα, συμπεριλαμβάνονται κάποιες εισηγήσεις από την ημερίδα που έκανε η “Πρωτοβουλία για ένα Πολύμορφο Κίνημα στην Ψυχική Υγεία” στις 13/2/2016 (εδώ οι λεπτομέρειες), πράγμα που σημαίνει πως σήμερα θα παρουσιάσω εδώ αποσπάσματα από τις ομιλίες ανθρώπων που πορευόμαστε μαζί χρόνια, ποικιλοτρόπως κι η επιλογή ήταν δύσκολη.

.

Η πρώτη εισήγηση είναι του συναδέλφου ψυχολόγου, Γιώργου Ευθυμίου κι αφορά την εμπειρία παρέμβασης της εθελοντικής ομάδας φοιτητών του τμήματος Ψυχολογίας του ΑΠΘ, τον Ιούλιο του 1999 κι του 2000 στο ΚΘ Λέρου.

.

Η δεύτερη είναι της ψυχολόγου Δέσποινας Κωστοπούλου κι έχει τίτλο: “Πρόσφυγες και τραύμα:Από τη βία του πολέμου στη βία του εγκλεισμού”. Ας μη ξεχνάμε πως “πρόσφυγες κατακλύζουν το νησί της εξορία και στοιβάζονται στους χώρους του ψυχιατρείου” πια, όπως αναφέρεται στο οπισθόφυλλο.

.

Η τρίτη εισήγηση, “Η γλώσσα της αλλαγής”, είναι αυτή της ψυχολόγου Μαρίας Γιαννοπούλου και της στενής μου φίλης, κοινωνικής λειτουργού, Ρεβέκκας Θεοδωροπούλου κι απ’ αυτήν επέλεξα αρχικά το ακόλουθο απόσπασμα:

.

Ανατρέχοντας στα προσωπικά μας βιώματα ανακινήθηκαν μνήμες και εικόνες διττού περιεχομένου, σοκαριστικές αλλά και ανατρεπτικές. Εικόνες με δεκάδες κρεββάτια, κολλητά το ένα πάνω στο άλλο, χωρίς ίχνος οποιασδήποτε μορφής αξιοπρεπούς ιδιωτικού ή κοινόχρηστου χώρου. Με υποτυπώδεις τουαλέτες και μπάνια, όταν αυτά υπήρχαν. Ανθρώπους που δεν γνώριζαν να ντύνονται, αλλά κυκλοφορούσαν με κάτι υποτυπώδεις τσουβαλένιους σάκους γκρι χρώματος χωρίς παπούτσια. Ανθρώπους που έτρωγαν χωρίς μαχαιροπίρουνα, μόνο με τα χέρια. Γυμνά σώματα μέσα σε μια διάχυτη μυρωδιά ούρων και περιττωμάτων. Ανθρώπους με χαμόγελα στο κενό, σαπισμένα δόντια και ουλές… Στα πρόσωπά τους ο χρόνος σταματημένος…

.

Αυτές τις εικόνες αντίκρισαν τότε όσες-οι πήγαν εκεί. Κι αποφάσισαν ν’ αντιτάξουν ένα άλλο παράδειγμα:

.

Αντιπαραθέσαμε μια νέα υπόθεση για την ψυχική αρρώστια θεωρώντας τη σαν οδύνη και δυσφορία. Στόχος μας ν’ αποδώσουμε αξιοπρέπεια στη διαφορά των αρρώστων, ν’ αποδώσουμε δηλαδή δυνατότητες να εκφράσουν τα υποκείμενα την οδύνη που προκαλεί η αρρώστια, δίνοντας προσοχή στις αντιφάσεις που την συνθέτουν. Να δώσουμε χρόνο και χώρο να εκφραστεί μια παραγωγική αλληλεπίδραση και διαλεκτική συναλλαγή προς μια πλουσιότερη “υποκειμενοποίηση” του ανθρώπου. Να δοθεί η δυνατότητα στους βωβούς να μιλήσουν, στους αθέατους να γίνουν ορατοί”.

.

Το πως έγινε αυτό περιγράφεται τόσο στη συνέχεια του ίδιου άρθρου, όσο και στο επόμενο που είναι η εισήγηση της ψυχολόγου, Χρύσας Κραβαρίτη και μας μεταφέρει μια απ’ τις πολλές συγκινητικές ιστορίες που εκτυλίχτηκαν στη Λέρο. Τίτλος: “Από τη σιωπή του Ασύλου στη συνάντηση με τηην “καλή μεγάλη μουσική”.

.

Κι έπειτα ακολουθούν δύο κείμενα για τους Ανθρώπους που Ακούνε Φωνές, όπως σας εξήγησα στην αρχή. Το πρώτο υπογράφεται απ’ τις Μαρία-Ευαγγελία Δαϊλάκη και Ευγενία Γεωργάκα. Πρόκειται για μια “εργασία που παρουσιάζει τα ευρήματα μιας μελέτης που διερεύνησε το ξεκίνημα, τη λειτουργία και το μέλλον των ομάδων αυτοβοήθειας του ελληνικού «Δικτύου Ανθρώπων που Ακούνε Φωνές» και το διάβασα με μεγάλο ενδιαφέρον μιας κι ως τώρα, κατά τη διάρκεια της πενταετούς λειτουργίας του, δεν είχε υπάρξει αντικείμενο επιστημονικής μελέτης.

Πρόθεση και προσωπική επιδίωξη των ερευνητριών” αναφέρεται στη “Συζήτηση” πως μεταξύ άλλων “είναι η παρούσα έρευνα να γνωστοποιήσει την προσπάθεια του ελληνικού Δικτύου και πιθανόν να εμπνεύσει ανθρώπους σε πόλεις όλης της Ελλάδας να συμμετέχουν στο Δίκτυο, ξεκινώντας νέες ομάδες”.

.

Στη συνέχεια μελέτησα το πολύ σημαντικό άρθρο “Γιατί να μιλήσει κανείς με τις προκλητικές φωνές;” των Dirk Corstens, Rufus May και Eleanor Longden, σε μετάφραση του ψυχίατρου Λυκούργου Καρατζαφέρη κι από εκεί ξεχώρισα αυτό το απόσπασμα απ’ την εισαγωγή:

.

Πολλοί άνθρωποι που ακούνε “δύσκολες” φωνές έχουν διαπιστώσει ότι το δύσκολο σημείο στην προσπάθειά τους να τα βγάλουν πέρα μαζί τους βρίσκεται στην ανεύρεση ποικίλλων τρόπων συνομιλίας μαζί τους και κατανόησης τους. Η διερεύνηση των κινήτρων των φωνών και η ανακάλυψη ποικίλλων τρόπων συσχέτισης μαζί τους βοηθάει στην αλλαγή της σχέσης ανάμεσα στις φωνές και τον άνθρωπο που τις ακούει. Τεχνικές προερχόμενες από διαφορετικές ψυχολογικές και ψυχοθεραπευτικές παραδόσεις, όπως η Ψυχολογία της Μορφής (Gestalt), o Διάλογος με τις Φωνές (Voice Dialogue), η Συνδιαλεκτική Ανάλυση (Transactional Analysis) και το Ψυχόδραμα, χρησιμοποιούν καρέκλες προκειμένου να εκδραματίσουν διάφορους ρόλους και σχέσεις, έτσι ώστε οι άνθρωποι να βοηθηθούν στην επίλυση συγκρούσεων και να ανακτήσουν τη δύναμη τους”.

.

Πως επιτυγχάνεται αυτό; Δουλεύοντας ως εξής: “Στην πρακτική του “Διαλόγου με τις Φωνές”, ο συνεντευκτής , ο οποίος δεν αποκαλείται “θεραπευτής” αλλά “διευκολυντής”, βοηθάει στη διερεύνηση αυτών των διαφορετικών εαυτών θέτοντάς τους, στον ένα μετά τον άλλον, απλές ερωτήσεις. Ο διευκολυντής ζητάει από το άτομο να επικεντρωθεί σε έναν εαυτό του (για παράδειγμα στον “προσανατολισμένο στο να αρέσει”, στο “εσωτερικό παιδί”, στον “ηγέτη” κ.ο.κ.) και να μπει στη θέση αυτού του συγκεκριμένου εαυτού με το να καθίσει σε μια διαφορετική θέση στο δωμάτιο. Πρόκειται για μια φυσική ένδειξη ότι μιλά κανείς για ένα διαφορετικό τμήμα του εαυτού του”.

.

Διαβάζοντας το τεύχος θα μάθετε περισσότερα, αλλά εγώ θα σταθώ, πριν κλείσω αυτή την παρουσίαση σε τρία ακόμη άρθρα. Το πρώτο του Michael Smith σε μετάφραση του κοινωνικού ανθρωπολόγου Νίκου Λάιου, είναι απ’ το περιοδικό “Science for the People”, για το οποίο έκανα ήδη λόγο εδώ κι έχει τίτλο: “Κοινωνιοβιολογία: Εργαλείο Κοινωνικής Καταπίεσης». Πριν πολλά χρόνια είχα διαβάσει το βιβλίο του Κόνραντ Λόρεντς γι’ αυτή την επιστήμη κι έτσι είχα και προσωπικό ενδιαφέρον να δω τι αποφαίνονται γι’ αυτό το θέμα οι συντάκτες του περιοδικού. Για να το δούμε μαζί:

.

Τέτοιες θεωρίες χρησιμοποιήθηκαν και χρησιμοποιούνται για την καταπίεση των εργαζομένων ανθρώπων και μειονοτικών ομάδων, και για τη διάδοση μιας ιδεολογίας που κατηγορεί το θύμα των κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων για τα προβλήματα της κοινωνίας (…) Ο λόγος επιβίωσης αυτών των διαρκώς επανεμφανιζόμενων ντετερμινιστικών θεωριών είναι ότι σταθερά τείνουν να παρέχουν μια γενετική αιτιολόγηση της καθεστηκυίας τάξης πραγμάτων και των υφιστάμενων προνομίων ορισμένων ομάδων σύμφωνα με την κοινωνική τάξη, τη φυλή, το φύλο. Ιστορικά, ισχυρές χώρες ή κυρίαρχες ομάδες στο εσωτερικό τους έχουν αντλήσει υποστήριξη για τη συντήρηση ή διερεύνηση της ισχύος τους από αυτή την παραγωγή της επιστημονικής κοινότητας (…) Αυτές οι θεωρίες παρείχαν σημαντικό υπόβαθρο στην ψήφιση των νόμων στείρωσης και των νόμων περιορισμού της μετανάστευσης στις ΗΠΑ μεταξύ 1910 και 1930, καθώς επίσης και στις πολιτικές ευγονικής που οδήγησαν στη δημιουργία των θαλάμων αερίων στη Ναζιστική Γερμανία”.

.

Γι’ αυτό είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τι πρεσβεύει η Κοινωνιοβιολογία, όσο και άλλες επιστήμες ή ψευδοεπιστήμες.

.

Το δεύτερο άρθρο που προσωπικά ξεχώρισα, είναι αυτό του κοινωνιολόγου-εγκληματολόγου Παναγιώτη Τριανταφύλλου με τίτλο: “Πρόληψη της παραβατικότητας ανηλίκων: Έγκαιρη ψυχοκοινωνική παρέμβαση και εναλλακτικές της ποινικής διαχείρισης πρακτικές». Έχοντας δουλέψει εθελοντικά στη Θεσσαλονίκη με παιδιά και εφήβους που η συμπεριφορά τους είχε χαρακτηριστεί παραβατική και κάποιοι απ’ αυτούς είχαν φυλακιστεί, καταλαβαίνετε πως είχα σημαντικό λόγο για να εστιάσω σε ορισμένα σημεία. Για παράδειγμα στην πρόταση για μια «θεσμική πρακτική σύστασης ενός συμφώνου συνεργασίας μεταξύ των Προγραμμάτων Εναλλακτικών της Φυλάκισης για Παραβάτες Χρήστες Παράνομων Ουσιών και των Κέντρων Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας».

.

Το τρίτο κείμενο με το οποίο κλείνει αυτή η παρουσίαση είναι της ψυχολόγου ΑΘηνάς Ασημοπούλου-Μαρίνου και τιτλοφορείται: «Οι άστεγοι ψυχικά ασθενείς την περίοδο της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα». Εκεί αναφέρεται μεταξύ άλλων πως μεγάλος αριθμός αστέγων ψυχικά ασθενών στη χώρα μας είναι μετανάστες, αιτούντες άσυλο και προτείνονται συγκεκριμένες λύσεις ώστε αυτοί οι άνθρωποι να μην υφίστανται κοινωνικό αποκλεισμό. Όπως έχω ξαναγράψει, εσείς μπορείτε να βρείτε άλλα κείμενα που να σας τραβήξουν την προσοχή.

.

Τέλος, ν’ αναφέρω, πως όσες και όσοι επιθυμείτε να αγοράζετε «Τα Τετράδια Ψυχιατρικής», μπορείτε να βρείτε τα τεύχη σε κεντρικά βιβλιοπωλεία της Αθήνας ή να επικοινωνήσετε με τις εκδόσεις «Βήτα», ώστε να σας αποσταλούν με πιο φθηνά μεταφορικά έξοδα. Αν ενδιαφέρεστε να γίνετε και συνδρομητές του σπουδαίου αυτού περιοδικού απευθυνθείτε στο email: tetradiapsy@gmail.com.

.

.

.

.

.

Advertisements

Εκπαιδευτική συνάντηση με θέμα «Εργασία και Ψυχική Υγεία» – Παρασκευή 1/12/2017 στις 19.00

.

*Αναδημοσίευση από εδώ.

.

.

Η επόμενη εκπαιδευτική συνάντηση της «Πρωτοβουλίας για ένα Πολύμορφο Κίνημα στην Ψυχική Υγεία» θα έχει ως θέμα: «Εργασία και Ψυχική Υγεία».

.

Εισηγήσεις θα γίνουν από τον Θόδωρο Μεγαλοοικονόμου, την Δώρα Κουτσανέλλου και τον Βαγγέλη Παπαγάκη.

.

Θ΄ακολουθήσει, όπως πάντα, συζήτηση.

.

Η συνάντηση θα γίνει την Παρασκευή, 1/12/17, ώρα 19.00, στο χώρο του Δικτύου  Hearing Voices Αθήνας, Τροίας 44 (κοντά στην πλ. Βικτωρίας)

.

.

.

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

.

.

.

.

.

Αρχαιολογικό Μουσείο Βαθέως Σάμου – Μέρος ΙΙ

.

Το Μέρος Ι μπορείτε να το διαβάσετε κάνοντας κλικ εδώ.

.

Ένα απ’ τα αυτά, τα εξέχοντα χαμένα αναθήματα για τα οποία σας έγραψα στην προηγούμενη ανάρτηση, είδε και περιέγραψε ο Ηρόδοτος. Ο λόγος για έναν χάλκινο λέβητα, που έφτανε σε ύψος τα 5 μέτρα, στηρίζονταν σε τρεις γονατιστές μορφές νέων και στο χείλος του έφερε προτομές γρυπών, τοπικής παραγωγής. Η αλήθεια είναι πως κι εγώ, ξόδεψα πολύ χρόνο παρατηρώντας παρόμοιους γρύπες. Εντυπωσιακοί το λιγότερο… Δεν θυμάμαι να έχω δει σε άλλο μουσείο της χώρας μας, τόσους πολλούς.

.

Γρύπες 2
Σφυρήλατες προτομές γρυπών τέλη 8ου αι.π.Χ – αρχές 7ου (φωτογραφία: Αικατερίνη Τεμπέλη)

.

Και δεν έχω δει, γιατί στη Σάμο φτιάχνονταν κι εξάγονταν οι περισσότεροι κι ας μας ήρθαν απ’ την Ανατολή. Οι Γρύπες ήταν μυθικά τέρατα με μορφή πτηνού, που απωθούσαν τα κακά πνεύματα. Τροποποιήθηκε η μορφή τους στα εργαστήρια του νησιού όπου και βρέθηκε το πιο πλούσιο σύνολό τους (υπάρχουν τόσο σφυρήλατοι, όσο και χυτοί) απ’ τον 8ο και 7ο αι. π.Χ. Φτιάχνονταν με μήτρες κι έφταναν τα 0,80 μ. σε ύψος. Η Σάμος ήταν ένα απ’ τα κέντρα επεξεργασίας, παρασκευής κι εξαγωγής γρυπών ως και πέρα από την Ετρουρία. Έτσι και στο Ηραίο, τους έβλεπε κανείς σε πολλά σκεύη.

.

Για να συνεχίσουμε όμως την περιήγησή μας με τη βοήθεια της φαντασίας… Στο χώρο του ιερού λοιπόν, υπήρχε μεγάλος βωμός (οι αρχαιολόγοι κάνουν λόγο για οκτώ οικοδομικές φάσεις) με παραστάσεις θηρομαχιών και Σφιγγών μεταξύ άλλων, δεξαμενή καθαρμών, εκθέσεις των αφιερωμάτων των πιστών (αναθήματα χρυσά, αργυρά, από ελεφαντόδοντο σαν αυτό που βλέπετε παρακάτω και άλλα πολύτιμα υλικά, τα πιο σπουδαία εκ των οποίων εκθέτονταν στη βόρεια παρυφή της Ιεράς Οδού για να λούζει το φως του ήλιου και να τ’ αναδεικνύει έτσι), εργαστήρια, χώρους πώλησης ειδών σχετικών με τη λατρεία της θεάς κ.α.

.

Ελεφαντοστό έκθεμα 2 Σαμος
Ελεφαντοστέινο χτένι του 640-630 π.Χ (φωτογραφία: Αικατερίνη Τεμπέλη)

.

Σπονδικές φιάλες, ηθμοί (σουρωτήρια) και αρύταινες (κουτάλες) για το κρασί, κρατήρες, οινοχόες και πόσα άλλα ακόμα… Να, για παράδειγμα, δείτε αυτό το αντικείμενο του 7ου π.Χ αι, τον Κέρνο της Σάμου, όπως είναι γνωστό. Σκεύος για σπονδές στις τελετές προς τιμήν της θεάς, διακοσμημένο με κύπελα, ρόδια και ζώα. Το ρόδι άλλωστε, συνδεόταν με τη γονιμότητα και την Ήρα. Κι όχι μόνο αυτό.

.

Κέρνος Σάμου
Κέρνος της Σάμου (φωτογραφία: Αικατερίνη Τεμπέλη)

.

Φανταστείτε τώρα μια Αιγύπτια να καταφτάνει με τη μητέρα της στο ναό από μακριά, βλέποντας στο πρόσωπο της τοπικής θεάς τη δική της Μουτ και να της φέρνει για να της αφιερώσει έναν καθρέφτη (κάτοπτρο) με δίστιχη επιγραφή στα ιερογλυφικά (μοναδικό αυτό το εύρημα επί ελληνικού εδάφους, να ξέρετε). Οι σχέσεις των Αιγυπτίων άλλωστε με τους ντόπιους ήταν εξαιρετικές κι υπήρχε ολόκληρη συνοικία Σαμίων, στη Ναύκρατιν της Αιγύπτου.

Αυτή η προσκυνήτρια λοιπόν (είναι δυσανάγνωστο το όνομά της στο σημαντικότατο αυτό εύρημα) σίγουρα θα παρατηρούσε με δέος γύρω της τα υπέροχα γλυπτά κούρων και κορών τα οποία πλαισίωναν την Ιερά Οδό που προανέφερα και τέσσερα απ’ αυτά ήταν κολοσσιαία. Φύλακες υπέρτατοι. Τον έναν τους, στεγάζει το Μουσείο. Επιβλητικό άγαλμα, αρχικού ύψους 4.75 μέτρων του 580 π.Χ.

.

Κούρος Σάμου
Κούρος της Σάμου (φωτογραφία: Αικατερίνη Τεμπέλη)

.

Ο κορμός του βρέθηκε το 1980 σε ανασκαφές κοντά στην Ιερά Οδό, το πρόσωπό του το 1984 και ο αριστερός μηρός είχε βρεθεί εκεί κοντά ήδη απ’ το 1973 εντοιχισμένος σε ελληνιστική οικία. Κατασκευάστηκε από ντόπιο καλλιτέχνη, χρησιμοποιήθηκε Σαμιώτικο λευκότεφρο, φλεβωτό μάρμαρο και ήταν βαμμένο με ερυθροκάστανη ώχρα. Με διαφορετικά χρώματα είχαν τονιστεί λεπτομέρειες στα μάτια, τα χείλη, το εφήβαιο και τα μαλλιά. Τα μαλλιά τους τα άφηναν μακριά οι άντρες στη Σάμο τότε και τα περιποιούνταν πολύ, γι’ αυτό τα βλέπετε να πέφτουν στην πλάτη του αγάλματος. Να ήταν άραγε μαύρα ή ξανθά; Ίχνη χρώματος πάντως κόκκινου και ανοιχτού ιώδες διακρίνονται καθαρά στο ακόλουθο κυπριακό ειδώλιο. Κρίμα βέβαια που δεν μπορούμε να τα δούμε όπως ήταν αρχικά όλα αυτά, αλλά τουλάχιστον τα φανταζόμαστε ως ένα βαθμό.

.

Κυπριακό ειδώλιο
Κυπριακό ειδώλιο όρθιας γυναίκας, πρώιμος 6ος αι. π.Χ. (φωτογραφία: Αικατερίνη Τεμπέλη)

.

Αυτή νομίζω είναι η κατάλληλη στιγμή για να σας πω ότι το Μουσείο έχει πάμπολλα εκθέματα από μέρη μακρινότερα απ’ την Κύπρο. Επειδή, στα τέλη του 8ου αι. π. Χ., οι Σάμιοι έχουν ήδη πλοία ικανά για μεγάλα, υπερπόντια ταξίδια ταξιδεύουν προς τον Εύξεινο Πόντο, την Εγγύς Ανατολή και φτάνουν ως την Ισπανία (ο Κωλαίος έφτασε λοιπόν τον 7ο αι. π.Χ ως τις Ηράκλειες στήλες και τη Νότια Αγγλία). Απ’ την Ανδαλουσία είναι το χτένι ας πούμε που υπάρχει στη δεύτερη φωτογραφία της ανάρτησης. Και πολλά ακόμη ευρήματα είναι από ξένες χώρες όπως αυτό το πολύ ιδιαίτερο θυμιατήρι από στεατίτη και η χάλκινη παρωπίδα αλόγου απ’ τη Συρία που βλέπετε παρακάτω.

.

Θυμιατήρι απ' τη Συρία
Αφιερώματα απ’ τη Συρία 9ος-7ος αι. π.Χ. (φωτογραφία: Αικατερίνη Τεμπέλη)

.

Αλλά να μην σας τα πω εγώ όλα, έτσι; Ρωτήστε για την Ήρα του Χηραμύη που βρίσκεται στο Λούβρο και ποια η σχέση της με άλλο άγαλμα που βρέθηκε στη Σάμο; Μάθετε ποιο είναι το πιο αρχαίο άγαλμα που βρέθηκε απ’ το Ηραίο, και ποια καινοτομία έφερε στην τέχνη ο Γενέλεως, ο πιο σπουδαίος Σάμιος καλλιτέχνης του μέσου του 6ου π.Χ. αι. Δείτε τη σπουδαία συλλογή με τα ξύλινα αντικείμενα που διατηρήθηκαν τόσους αιώνες, παρατηρήστε τον δαίμονα Μπες κι ό,τι άλλο τραβήξει την προσοχή σας κι αφήστε τις εξαιρετικά καταρτισμένες κυρίες Φωτία και Αριέττα να σας εξηγήσουν περισσότερα (τις Ευχαριστώ πολύ, με την ευκαιρία).

.

cover Σαμος

.

Κυρίως, διαβάστε το βιβλίο του Κωνσταντίνου Τσάκου και της Μαρίας Βιγλάκη το οποίο διατίθεται δωρεάν εδώ με αυτό το υπέροχο εξώφυλλο που βλέπετε παραπάνω και το οποίο απεικονίζει τον Ευρυτίων, τον βοσκό του Γηριόνη χτυπημένο από βέλος να κείτεται κάτω από φοίνικες σε εξωτικό τοπίο (λεπτομέρεια από χάλκινο έλασμα μόλις 0.48 μ. μάλλον του 7ου αι. π.Χ. ). Τον συμβουλευόμουν συνεχώς αυτόν τον σπουδαίο τόμο, όσο έγραφα τις δύο αυτές αναρτήσεις. Θα μάθετε έτσι για το Ιερό της Αφροδίτης που ίδρυσαν στον κάμπο της χώρας οι Εταίρες που ήρθαν στη Σάμο με τον Περικλή, τον 2ο αι. π.Χ., γιατί δεν έφαγαν τίποτα μια ολόκληρη μέρα οι Λακεδαιμόνιοι για να βοηθήσουν τους Σαμιώτες και τόσα άλλα… Ύστερα κάντε μια βόλτα στη θάλασσα, όπως έκανα εγώ.

.

.

Χάρηκα που είδα πως μπορεί κάποια-ος πια να νοικιάσει και ποδήλατο απ’ τις ειδικές στάσεις του Δήμου για να γυρίσει με την ησυχία του την πόλη κι είναι πολύ σημαντικό που το καλοκαίρι διοργανώνονται και τα Ηραία (παραπάνω το σχετικό video) κι έτσι κατά κάποιο τρόπο μπορεί όποια-ος θέλει να πάρει μια «γεύση» του τι γινόταν στην αρχαία εποχή. Για τις σύγχρονες γεύσεις άλλωστε, έχει πολλές επιλογές το νησί, απ’ το οποίο δεν πρέπει να φύγετε χωρίς να προμηθευτείτε μερικά μπουκάλια απ’ το φημισμένο και πολυβραβευμένο μοσχάτο κρασί.

.

.

Κι όταν σας λείπει η Σάμος όπως συμβαίνει και σε μένα, μπορείτε στο samosbook να μαθαίνετε τα νέα. Το ίδιο κάνω κι εγώ και δεν παραλείπω να θαυμάσω τις φωτογραφίες του Νίκου Τσούλου. Τον Ευχαριστώ που μου εμπιστεύτηκε μερικές για την ανάρτηση (ελπίζω την επόμενη φορά που θα έρθω Νίκο, να δω και έκθεση της Φωτογραφικής σας Ομάδας) κι Ευχαριστώ και τη στενή μου φίλη, Καίτη Γρυδάκη, για όλα όσα έκανε για μένα όχι μόνο τώρα αλλά και όταν κυκλοφόρησε «Η σκόνη των άστρων«, το βιβλίο μου που αναφέρεται και στο νησί. Εκείνη ξέρει γιατί.-

.

.

.

.

Aρχαιολογικό Μουσείο Βαθέως Σάμου -Μέρος Ι

.

Είσοδος Αρχαιολογικού Μουσείου Σάμου
Eίσοδος Παλαιού Κτηρίου (φωτογραφία: Αικατερίνη Τεμπέλη)

.

Με μεγάλη χαρά είν’ η αλήθεια επισκέφτηκα το νησί, στις αρχές του Νοέμβρη. Είχα πολλά χρόνια να κατέβω στην πατρίδα και πολλά σχέδια για το πως θα περνούσα το λίγο χρόνο μου εκεί. Φτάνοντας στο αεροδρόμιο «Αρίσταρχος», σκεφτόμουν αν έπαιξε άραγε ρόλο στην ενασχόλησή μου με το σύμπαν, η σπουδαία παρακαταθήκη του αστρονόμου που πρώτος είπε αιώνες πριν πως η Γη γυρίζει γύρω απ’ τον ήλιο κι όχι το αντίθετο.

.

Κι όσο σκεφτόμουν τα τ’ ουρανού έστρεψα το βλέμμα μου προς τη Χώρα, την πρώτη πρωτεύουσα του νησιού και τόπου καταγωγής μου κατά το ήμισυ. Εκεί βρέθηκε μια μαρμάρινη πλάκα με αναθηματική επιγραφή, την οποία ήθελα να δω στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Βαθιού και θεωρώ πολύ ενδιαφέρουσα. Θα σας μιλήσω παρακάτω γι’ αυτήν… Πάντα με συγκινούν βλέπετε οι μικρές, προσωπικές ιστορίες.

.

Τις σκέψεις μου αυτές διέκοψε η άφιξη αγαπημένων ανθρώπων που με περίμεναν στο χώρο του αεροδρομίου κι αυτά είναι τα πιο όμορφα της ζωής. Οι ζεστές αγκαλιές και τα ειλικρινή χαμόγελα. Ξεκινήσαμε λοιπόν για το Βαθύ, περνώντας απ’ την περιοχή του Ευπαλίνειου ορύγματος (εδώ αναφέρω περισσότερα γι’ αυτό), τον λόφο με τα αρχαία τείχη κι οι εικόνες του λαμπρού παρελθόντος κατέλαβαν το μυαλό μου.

.

Ευπαλίνειο
Eυπαλίνειο όρυγμα (φωτογραφία: Νίκος Τσούλος)

.

Μυθική έμεινε η διαμονή στο νησί της Κλεοπάτρας και του Αντωνίου, που ξεφάντωναν και διασκέδαζαν καθημερινά τότε εκεί. Πέρασαν προφανώς την τελευταία τους ευτυχισμένη τους περίοδο στη Σάμο, πριν την ναυμαχία στο Άκτιο και τη συντριβή τους. Στα δικά τους παλάτια κατέλυσε έπειτα ο νικητής της ναυμαχίας, Οκταβιανός Αύγουστος, που εκτίμησε το ήπιο κλίμα. Και πόσους Ρωμαίους αυτοκράτορες δεν φιλοξένησαν έκτοτε αυτά τα λαμπρά αίθρια με τους κήπους και την άπλετη θέα στη θάλασσα…

.

Σ’ αυτό το λόφο (στη νοτιοδυτική πλευρά του λιμανιού του Πυθαγορείου) εικάζεται πως βρισκόταν και το παλάτι του Πολυκράτη (538-522 π.Χ), του αμφιλεγόμενου αυτού ηγεμόνα, που η σύγκρουσή του με τον Πυθαγόρα έγινε τότε η αφορμή για να αυτοεξοριστεί ο σπουδαίος φιλόσοφος στη Μεγάλη Ελλάδα.

.

Δεν ξέρω πόσες/οι που δεν σχετίζεστε με το νησί τον γνωρίζετε, αλλά ο Ηρόδοτος του αποδίδει το πιο σημαντικό οικοδομικό πρόγραμμα του 6ου αι. π.Χ. (ίσως όλης της τότε Ελλάδας). Το Ηραίο, το Ευπαλίνειο Όρυγμα που ήδη ανέφερα και πόσα άλλα…

.

Κάστρο
Αρχαία Τείχη (φωτογραφία: Νίκος Τσούλος)

.

Αλλά επειδή όπως σας εξομολογήθηκα μ’ αρέσουν οι μικρές, προσωπικές ιστορίες, ένα θα σας πω για να καταλάβετε το ποιόν του ανθρώπου: πρόσφερε τότε στο γιατρό Δημοκήδη για να τον έχει κοντά του δώδεκα φορές μεγαλύτερη αμοιβή, από κείνη που του έδινε ο Πεισίστρατος των Αθηνών. Κι η καθεμία, ο καθένας σας, ας βγάλει τα συμπεράσματά του: φιλοδοξία, νεοπλουτισμός,ανάγκη επίδειξης; Ίσως κι όλα αυτά μαζί και ποιος ξέρει τι ακόμα…

.

Με τέτοιες σκέψεις και πολλές συζητήσεις για οικεία πρόσωπα και φίλες/ους που διαμένουν ακόμη στη Σάμο, φτάσαμε στο Βαθύ κι ο ουρανός με υποδέχτηκε με τα πιο όμορφά του χρώματα, όσο οι δικοί μου φρόντιζαν να ξαναγευτώ αγαπημένες λιχουδιές. Μια βραδινή βόλτα, μ’ έκανε να αισθανθώ σαν να μην έφυγα ποτέ και περνώντας απ’ το Μουσείο στην επιστροφή για το σπίτι, αποφάσισα πως θα το επισκεπτόμουν πρωί πρωί. Κι έτσι έκανα.

.

Tο Αρχαιολογικό Μουσείο Βαθέως λοιπόν στεγάζεται σε δύο κτήρια (στο νέο στεγάζονται τα γλυπτά και στο παλαιό συγκεντρώθηκαν τα έργα μικροτεχνίας) κι επειδή είχα πολλά χρόνια να το εξερευνήσω, με καθοδήγησαν ανάλογα οι ευγενικές κυρίες που συνάντησα εκεί. Αφού φρόντισαν να μου δώσουν το ενημερωτικό φυλλάδιο πήγα να δω και να φωτογραφήσω τα διάφορα εκθέματα, που η συντριπτική τους πλειοψηφία προέρχεται απ το Ηραίο.

.

Ηραίο
Ηραίον (φωτογραφία: Νίκος Τσούλος)

.

Εσκεμμένα δεν το ανέφερα ως τώρα. Άλλωστε και τα λίγα που θα σας γράψω, δεν είναι αρκετά, αλλά θα πάρετε έστω μια ιδέα για το σπουδαίο αυτό ιερό της Ήρας. Σύμφωνα με το μύθο η θεά γεννήθηκε στις όχθες του ποταμού Ίμβρασου ή Παρθένιου, κάτω από μια λυγαριά. Η λατρεία της χρονολογείται από την ύστερη εποχή του Χαλκού, δηλαδή απ’ το β’ μισό της 2ης χιλιετίας π.Χ.

.

Η Ήρα, όχι η σύζυγος του Δία όπως ίσως θα σκεφτήκατε, αλλά η Μητέρα Θεά “των πάντων γενέθλαν” (γεννήτρια όλων) ήταν εκείνη που λατρευόταν εκεί, κατά τον Λέσβιο ποιητή Αλκαίο. Ο γάμος της με το Δία γιορτάζονταν βέβαια, αλλά για να μάθετε περισσότερα γι’ αυτές τις γιορτές, τα Ηραία ή Εκατόμβαια καθώς για τα Τόναια, πρέπει να ανατρέξετε στις σχετικές πηγές κι αξίζει να το κάνετε, πιστέψτε με ή να επισκεφτείτε το νησί το καλοκαίρι. Το γιατί, θα σας το εξηγήσω στην πορεία.

.

Προς το παρόν φανταστείτε ένα λαμπρό ναό με ιέρειες και ιερείς, όπως τον αντίκρισε ο Ηρόδοτος το 460 π.Χ., στον οποίο έφτανε κανείς απ’ την Ιερά Οδό. Με 155 κολώνες, ύψους 20 μέτρα έκαστη (εκ των οποίων σώζεται μόνο μία σήμερα). Όμορφα παγώνια, τα ιερά πτηνά της θεάς, κυκλοφορούσαν ελεύθερα παντού εκεί, όπου άνθρωποι απ’ όλο τον τότε γνωστό κόσμο έφταναν για να καταθέσουν τα πλούσια ή φτωχά αφιερώματά τους, ανάλογα με την κοινωνικοοικονομική τους θέση.

.

Γλυπτά σύμπλεγμα Σάμος
Το «σύνταγμα» του Γενέλεω (560-550 π.Χ). Αφιέρωμα ευκατάστατου Σαμίου που παρουσιάζει στη Θεά την οικογένειά του (φωτογραφία: Αικατερίνη Τεμπέλη)

.

Θυμάστε εκείνη την μαρμάρινη πλάκα που σας έλεγα πως βρέθηκε στη Χώρα; Αναφέρει λοιπόν τι δώρισαν στη θεά δύο Σάμιοι, άποικοι της Περίνθου, κατά σειρά: μια χρυσή Γοργώ, μια αργυρή σειρήνα, μια αργυρή φιάλη, έναν χάλκινο λυχνούχο. Αντικείμενα πολύτιμα δηλαδή, αξίας 200 σαμιακών στατήρων, ποσό που υπολογίζεται στο 1/10 της περιουσίας που είχαν αποκτήσει κι ήταν εξαιρετικά μεγάλο για την εποχή. Αυτές οι προσωπικές ιστορίες που λέγαμε…

.

Κι άλλα πολλά περίεργα και πολύτιμα αντικείμενα έφτασαν στα αρχαία χρόνια στο Ηραίο, απ’ όλο τον τότε γνωστό κόσμο, αφού οι Σάμιοι ναυτικοί ταξίδευαν παντού. Κάποια βρέθηκαν, κάποια καταστράφηκαν κατά τη διάρκεια φυσικών καταστροφών, κάποια κλάπηκαν στη διάρκεια των πολέμων και θα τα βρείτε στα Μουσεία του Λούβρου, της Κωνσταντινούπολης, σε μουσεία της Ιταλίας και της Γερμανίας και πάμπολλα άλλα χάθηκαν.

.

(συνεχίζεται εδώ)

.

.

.

.

.

Οι φάκελοι της Ασφάλειας για τους ποιητές και λογοτέχνες Άρη Αλεξάνδρου, Μανόλη Αναγνωστάκη, Κώστα Βάρναλη, Νικηφόρο Βρεττάκο, Τάσο Λειβαδίτη και Γιάννη Ρίτσο – Το video της παρουσίασης

.

.

Όπως σωστά λέχθηκε κάποια στιγμή στη διάρκεια αυτής της παρουσίασης, μαθαίνοντας τέτοια στοιχεία για τους λογοτέχνες, τους ποιητές και τους καλλιτέχνες, δεν κατανοούμε μόνο τις πιέσεις που τους ασκούνταν σε δεδομένες στιγμές, αλλά καταλαβαίνουμε έτσι καλύτερα και το έργο τους.

Και γι’ αυτό σήμερα, ανεβαίνει εδώ αυτή η ανάρτηση, που αφορά «Το αποτύπωμα της ποίησης στην Ασφάλεια» (ειδικό ένθετο που κυκλοφόρησε απ’ την «Εφημερίδα των Συντακτών» (μπορείτε να το βρείτε εδώ).

Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο Μανόλης Αναγνωστάκης, ο μόνος απ’ τους ποιητές που καταδικάστηκε σε θάνατο, που υπέγραψε δύο φορές δήλωση μετανοίας ενώ έγραφε όμως τότε:  «Κι ήθελε ακόμη πολύ φως να ξημερώσει. Όμως εγώ δεν παραδέχτηκα την ήττα…»

 

Αυτά και άλλα «μοναδικά ιστορικά ντοκουμέντα» γράφει το δελτίο τύπου «παρουσιάστηκαν στη Λέσχη «Δρόμοι Φιλίας και πολιτισμού» από τον ιστορικό Γιώργο Πετρόπουλο.

Μετά από την επισταμένη έρευνα του στους φακέλους που τηρούσε το αυταρχικό μετεμφυλιακό καθεστώς στην Ελλάδα μας αποκάλυψε το συγκλονιστικό υλικό που συνέλεξε με τον δημοσιογράφο Νικόλα Ζηργάνο & τον Νίκο Χατζηδημητράκο.

Αφορά στοιχεία των παρακολουθήσεων για τους ποιητές & καλλιτέχνες Άρη Αλεξάνδρου, Μανόλη Αναγνωστάκη, Κώστα Βάρναλη, Νικηφόρο Βρεττάκο, Τάσο Λειβαδίτη, Γιάννη Ρίτσο & Στέλιο Καζαντζίδη.

.

Τον συντονισμό της συζήτησης έκανε ο Στέλιος Ελληνιάδης και ο Άκης Ασπρογέρακας κατέγραψε, επεξεργάστηκε & δημοσίευσε το Βίντεο για το Aspalax Atelie».

.

.

.

.

.

«Tο αμάρτημα της μητρός μου» του Γεωργίου Μ. Βιζυηνού σε σκηνοθεσία Ηλία Λογοθέτη (12ος χρόνος) στο θέατρο του Δρομοκαϊτείου Θεραπευτηρίου, 24-25/11/2017

.

*Αναδημοσίευση από το «Άνεμος magazine».

ΤΟ-ΑΜΑΡΤΗΜΑ-ΤΗΣ-ΜΗΤΡΟΣ-ΜΟΥ-1


.

Η παράστασή ΤΟ ΑΜΑΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΣ ΜΟΥ του ΓΕΩΡΓΙΟΥ Μ. ΒΙΖΥΗΝΟΥ που συγκίνησε κοινό και κριτικούς ξεκινώντας την πορεία της από το Θέατρο Τέχνης του Καρόλου Κουν, παίζεται για 12 συναπτά έτη στην Αθήνα, σε παραγωγή της μη κερδοσκοπικής εταιρείας  ΩΔΗ-θεατρικές παραστάσεις.

Η πρότασή μας στους ιθύνοντες του Δρομοκαϊτείου να παιχτεί η παράσταση στο θέατρο του Θεραπευτηρίου στη μνήμη του μέγιστου Έλληνα συγγραφέα μας Γ. Βιζυηνού, ο οποίος ως γνωστόν άφησε την τελευταία του πνοή εκεί, έγινε δεκτή.
Το Μουσείο και η αίθουσα του Βιζυηνού θα είναι ανοικτά για το κοινό και θα είναι ένα σημαντικό γεγονός.
Η παράσταση  έχει ορισθεί για 24 και 25 Νοεμβρίου στις 8.30μ.μ.

ΤΟ ΑΜΑΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΣ ΜΟΥ του Γεωργίου Μ. Βιζυηνού,
σε σκηνοθεσία ΗΛΙΑ ΛΟΓΟΘΕΤΗ
και παραγωγή της Θεατρικής Εταιρείας ΩΔΗ,  (12ος χρόνος)

Το αυτοβιογραφικό διήγημα του Γεωργίου Βιζυηνού Το Αμάρτημα της Μητρός μου  παρουσιάζεται χωρίς καμία απολύτως αλλαγή στη γλώσσα ή περικοπή του κειμένου. Η παράσταση  παράλληλα με την εξέλιξη της πλοκής, αναδεικνύει τη γοητεία της γλώσσας, τη λεπτότητα των αισθημάτων και τις αποχρώσεις του χαρακτήρα του Βιζυηνού και της μητέρας του και αποτελεί μια σύγχρονη πρόταση χρήσης εικαστικού και μουσικού περιβάλλοντος.

Ο Γεώργιος Βιζυηνός αυτοσυστήνεται στο Αμάρτημα της Μητρός μου με τον παροιμιώδη ιλιγγιώδη τρόπο του και η συνταρακτικά γραμμένη ιστορία του ομώνυμου διηγήματος ζωντανεύει επί σκηνής. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα τραγούδια που ακούγονται είναι ποιήματα του Γεωργίου Βιζυηνού που μελοποιήθηκαν ειδικά για την παράσταση αυτή.

ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Ηλίας Λογοθέτης
ΣΚΗΝΟΓΡΑΦΙΑ: Μαρία Ζαχαρή
ΜΟΥΣΙΚΗ: Μιχάλης Γληνιαδάκης
ΦΩΤΙΣΜΟΙ: Κατερίνα Μαραγκουδάκη

ΠΑΙΖΟΥΝ:
Ηλίας Λογοθέτης
Μαρία Ζαχαρή
Ιωάννα Δαρμή
Σάββας  Σουρμελίδης

.

Περισσότερα εδώ.

.

.

.