I am not your negro: Ένα πολυβραβευμένο ντοκιμαντέρ για τα πάθη των Αφροαμερικανών και τους αγώνες τους για ισότητα μέσα απ’ τις λέξεις του James Baldwin

.

.

Συνέπεσε να δω αυτό το ντοκιμαντέρ που σας παρουσιάζω σήμερα, ενώ παρακολουθώ τις εξελίξεις που σχετίζονται με το κίνημα  “Οι μαύρες ζωές μετρούν”  («Black lives matter») κι ενώ ολοκλήρωνα παράλληλα μαθήματα Παγκόσμιας Ιστορίας στο Mathesis με την κυρία Μαρία Ευθυμίου.

Οι αναφορές της στο δουλεμπόριο και το Απαρτχάιντ κάθε άλλο παρά επιδερμικές ήταν. Κι από μια ακόμη συγκυρία βρέθηκα να διαβάζω σχετικά βιβλία που περιγράφουν εποχές όχι και τόσο μακρινές, σαν αυτό ας πούμε του Μπάρυ Άνσγουορθ, την “Ιερή πείνα”:

«Το ταξίδι κύλησε ήρεμα. Το μοναδικό αξιοσημείωτο γεγονός ήταν η προσπάθεια ενός νέγρου να κόψει τα νεύρα του λαιμού του με τα νύχια του. Όσο έδενε τα τραύματά του, ο Πάρις έμαθε από τον Τζίμυ πως ο άντρας απέναντί του είχε καταδικαστεί άδικα για μαγεία και πουλήθηκε για να πληρώσει την καταδίκη του. “Πολύ καλός τρόπος για να βγάζουν χρήματα”, είπε ο Τζίμυ. “Ο άνθρωπος δεν είχε τίποτα. Έτσι τους πουλάνε” (…) Ο Πάρις κοίταξε τους δεμένους που βρίσκονταν στη μέση της πιρόγας. Τα κεφάλια που έβλεπε ήταν δικά τους. Δέκα άνθρωποι: πέντε άντρες, δύο αγόρια, δύο γυναίκες και ένα κορίτσι, όλοι τελείως γυμνοί. Κάθονταν σιωπηλοί, με τα χέρια δεμένα πίσω, ενώ ένας ζυγός κρατούσε τα κεφάλια τους ανασηκωμένα”.

.

slave-auction-virginia-P

.
Κάποιοι προτιμούσαν να πνιγούν, ν’ αυτοκτονήσουν, παρά να φτάσουν δούλοι στον προορισμό τους κι άλλοι με απάθεια ατένιζαν ένα σκληρότατο μέλλον, απ’ το οποίο ένιωθαν πως δεν είχαν καμία διαφυγή. Κι ήταν έτσι και συνέβαινε για αιώνες με τις ευλογίες του Πάπα. Όπως μάθαμε απ’ την κυρία Eυθυμίου απ’ το 1500 ως το 1850 μ.Χ. υπολογίζεται ότι μεταφέρθηκαν απ’ τη Δυτική πλευρά της Αφρικής 11.5 εκατομμύρια δούλοι εκ των οποίων περίπου 2 εκατομμύρια επιπλέον πέθαναν στο ταξίδι. Τρομακτικοί οι αριθμοί…

Να σας πω όμως μερικά πράγματα γι’ αυτή την ταινία που φυσικά με φόρτισε πολύ, πριν ξεδιπλώσω κι άλλες σκέψεις. Σ’ αυτήν αναφέρονται ιστορικά γεγονότα που σχετίζονται με τις φυλετικές διακρίσεις, με τον αγώνα τον μαύρων της Αμερικής για χειραφέτηση και  βέβαια με τους ηγέτες τους, δηλαδή τον Malcom X, τον Martin Luther King Jr και τον Medgar Evers. Των ανθρώπων δηλαδή που σφράγισαν αυτό τον αγώνα με την παρουσία τους και με το θάνατό τους.

Όλ’ αυτά, χρησιμοποιώντας ως συνδετικό κρίκο σημειώσεις, γράμματα και ομιλίες του πολυβραβευμένου συγγραφέα και πολιτικού διανοητή James Baldwin από ένα ατελείωτο χειρόγραφό του το «Remember This House» γραμμένο στα μέσα της δεκαετίας του 1970 (εδώ μπορείτε να δείτε τα βιβλία του που κυκλοφορούν στα ελληνικά) που διαβάζει ο Samuel L. Jackson.

.

James Baldwin in 1965
James Baldwin

.

Η πλοκή εξελίσσεται και εστιάζει σε κρίσιμες μεταβάσεις όπως την φοίτηση των πρώτων μαύρων παιδιών στα σχολεία της Αμερικής -όπου πήγαιναν συνοδεία αστυνομικών εν μέσω γενικής κατακραυγής και χλευασμού εκ μέρους των λευκών-, στις πρώτες μεγάλες διαδηλώσεις, στις δολοφονίες των ηγετών τους…

Ο σκηνοθέτης της Raoul Peck, που ομολογουμένως έκανε εξαιρετική δουλειά κι από αισθητικής πλευράς, φροντίζει ώστε να επαναφέρει στο προσκήνιο όσα έγιναν στο Birmingham της Alabama, στη συνάντηση της πρόωρα χαμένης Lorraine Hansberry (στην Ελλάδα την γνωρίσουμε απ’ την κινηματογραφική μεταφορά του θεατρικού της έργουA raisin in the sun” που μεταφράστηκε ως “Ένα σταφύλι στον ήλιο”) με τον Robert F. Kennedy κι σ’ όσα βίωνε για δεκαετίες (και βιώνει ακόμα δυστυχώς) καθημερινά το Harlem.

Κι αυτός είναι ο λόγος που σας προτείνω συνακόλουθα να δείτε κι αυτή τη σειρά ντοκιμαντέρ για τη μουσική που εξέφρασε όλους αυτούς τους ανθρώπους που έμεναν αόρατοι, που καθημερινά αντιμετώπιζαν διώξεις απ’ την αστυνομία, που… που…

.

.

«Υπάρχω» φωνάζει κάποιος τους σε πλάνο του παρελθόντος. Κι είναι σαν ν’ ακούω πάλι τη φωνή του Martin Luther King Jr να λέει «Έχω ένα όνειρο…» Ένα όνειρο που για να βγει αληθινό, πρέπει πρώτα οι πρωταγωνιστές του να περάσουν από πολλούς εφιάλτες. Ν’ αρνηθούν να γυρίσουν και το άλλο μάγουλο, όπως τους προέτρεπε η θρησκεία.

Κι εδώ, στην Ελλάδα τι γίνεται; Καμαρώνουμε για τον Γιάννη Αντετοκούνμπο, επειδή τον θεωρούμε σάρκα απ’ τη σάρκα μας. Αλλά οι άλλοι πρόσφυγες και μετανάστες απ’ την Αφρική, ποια θέση έχουν άραγε ανάμεσά μας, αν δεν παίζουν μπάσκετ και δεν «τα σπάει» η μουσική τους;

Μπορεί βέβαια ο MC Yinka να έχει τη δυνατότητα να λέει τα τραγούδια του, αλλά εγώ μένω στις αιχμές του γιατί ξέρω πως έχει δίκιο.

.

.

Κι όσο έβλεπα αυτό το ντοκιμαντέρ ένα ακόμη τραγούδι σε στίχους Γιάννη Νεγρεπόντη έπαιζε παράλληλα στο πικάπ του μυαλού μου “Τι ξέρουν οι λευκοί από Χριστό, τι ξέρουν απ’ τα πάθη του, τι ξέρουν;” Γι’ αυτό επέλεξα τη λέξη πάθη στον τίτλο.

Πως αλλιώς να μεταφέρω την ιστορία των ανθρώπων (κι εδώ θα δείτε πως αποτυπώθηκε στην μεγάλη οθόνη) που επειδή το χρώμα του δέρματός τους ήταν σκούρο, πουλήθηκαν, μαρκαρίστηκαν σαν να ήταν ζώα, ευνουχίστηκαν, έπεσαν θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης, ξυλοδαρμών, δούλεψαν πέρα απ’ τα όρια της αντοχής τους στα βαμβακοχώραφα, απαγορεύονταν να κοιτάξουν λευκούς, να σχετιστούν μαζί τους ή ν’ ανεβούν απ’ την ίδια σκάλα κι αν πέθαιναν κανείς δεν έδινε σημασία;

Μπορεί να φταίει που το Πάσχα πλησιάζει κι οι παρίες του κόσμου κάνουν βόλτα στις σκέψεις μου επειδή καλά ξέρω πια πως η προτροπή “Αγαπάτε αλλήλους” επιτρέπει κάποιες ..εξαιρέσεις. Το ίδιο κι η αξίωση για «ίσα δικαιώματα», δυστυχώς.-

.

.

.

Φωτογραφίες:

Η φωτογραφία του James Baldwin είναι από εδώ και  αυτή που δείχνει το δουλεμπόριο από εδώ.

.

Πηγές:

http://www.biblionet.gr/author/47120/James_Baldwin

http://www.iamnotyournegrofilm.com/

https://en.wikipedia.org/wiki/I_Am_Not_Your_Negro

https://www.theguardian.com/film/2017/apr/07/i-am-not-your-negro-review-james-baldwin-raoul-peck-documentary

https://www.nytimes.com/2017/02/02/movies/review-i-am-not-your-negro-review-james-lbadwin.html

Μπάρυ Άνγσουορθ (“Ιερή πείνα”, μτφ: Γιάννης Σκαρπέλος, εκδόσεις “Νεφέλη”, 1994. Βραβείο Μπούκερ 1992)

.

.

.

.

.

.

Advertisements

Δημοσιεύθηκε από

aikaterinitempeli

Η Αικατερίνη Τεμπέλη γεννήθηκε στη Σάμο, αλλά έζησε μερικά απ’ τα πιο ενδιαφέροντα χρόνια της ζωής της στη Θεσσαλονίκη και στο Ηράκλειο, όπου σπούδασε αντίστοιχα Ψυχολογία και Κοινωνική Εργασία. Στην Αθήνα εκπαιδεύτηκε στην οικογενειακή θεραπεία (Μονάδα Οικογενειακής Θεραπείας-ΨΝΑ) και στην βραχεία ψυχοθεραπεία. Παρακολούθησε μαθήματα υποκριτικής για 2 χρόνια στο “Θέατρο των Αλλαγών” και μονωδίας για 3 χρόνια στο “Ολυμπιακό Ωδείο” Ηρακλείου. Εργάστηκε για πάνω από μια δεκαετία στο ραδιόφωνο (Ράδιο Κρήτη, 9,84, Studio 19, ΕΡΑ Ηρακλείου, 102-ΕΡΤ 3 κ.ά.) ως παραγωγός και παρουσιάστρια ραδιοφωνικών εκπομπών, καθώς και σε γνωστά περιοδικά κι εφημερίδες ως δημοσιογράφος. Το 1993 κέρδισε το Α' Πανελλήνιο βραβείο, σε γραπτό διαγωνισμό της Deutsche Welle, με θέμα το ρατσισμό κι εκπροσώπησε τη χώρα μας στην Κολωνία. Τον επόμενο χρόνο, το 1994, πήρε Διάκριση στον Παγκρήτιο Διαγωνισμό Ποίησης. Σήμερα ζει στην Αθήνα και ταξιδεύει πάντα στις ζωές των άλλων. Τις νύχτες γράφει στίχους, που μελοποιεί συνήθως ο Παναγιώτης Λιανός. "Το ποτάμι στον καθρέφτη" είναι το τρίτο της βιβλίο και κυκλοφορεί απ' την "Άνεμος εκδοτική". Προηγήθηκαν "Η σκόνη των άστρων" (2010) και το "Βενετσιάνικο χρυσάφι" (2007) . Και τα δύο εκδόθηκαν απ' τις εκδόσεις "Μοντέρνοι Καιροί".

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s