Geel: η πόλη όπου οικογένειες “υιοθετούν” ψυχικά πάσχοντες – Ένα κοινοτικό σύστημα φροντίδας που επιβιώνει αιώνες – Μέρος Ι

.

St-Dymphna_church

.

Ίσως να έχετε ακούσει πως υπάρχει μια μικρή πόλη στο Βέλγιο, κοντά στην Αμβέρσα, το Geel, όπου εδώ και επτακόσια χρόνια οικογένειες “υιοθετούν” άτομα με μαθησιακές δυσκολίες, με αυτισμό, ψυχικά πάσχοντες κ.ο.κ. Αν πάλι δεν το ξέρατε, το μαθαίνετε τώρα.

Ο λόγος που θα ασχοληθώ μ’ αυτό το θέμα είναι επειδή παρόμοιες προσπάθειες για αναδοχή έγιναν στο πρόσφατο παρελθόν, αλλά γίνονται και σήμερα, κι έχει νόημα μια σύνδεση εν προκειμένω, μια χρονική αναδρομή ας πούμε.

Σ’ ένα άρθρο του Guardian λοιπόν που δημοσιεύτηκε φέτος, περιγράφεται η πρώτη συνάντηση μιας 7χρονης μαθήτριας, της Marias, στην κατεχόμενη απ’ τους Ναζί πόλη μ’ έναν εντελώς ξένο, πολύ φοβισμένο 18χρονο, τον Jefkae ο οποίος καθόταν στην κουζίνα του σπιτιού τους. Το κοριτσάκι είχε μόλις γυρίσει απ’ το σχολείο κι η χρονιά ήταν το 1942.

Ο νεαρός είχε γεννηθεί στο γαλλόφωνο τμήμα του Βελγίου, είχε μαθησιακές δυσκολίες και δεν ήξερε ούτε μία ολλανδική λέξη, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να επικοινωνήσει ούτε με την μικρή, ούτε με τους γονείς της βέβαια, που με τη σειρά τους δεν γνώριζαν γαλλικά.

Παρά τα προβλήματα όμως επικοινωνίας με την αγροτική αυτή οικογένεια, σιγά-σιγά τα εμπόδια ξεπεράστηκαν και η 82χρονη πια Μαρία, με τον σύζυγό της πλέον, φροντίζουν ακόμη τον Jefkae, που ζει μαζί τους, είναι οικότροφος. Πλησίαζε τα 94 όταν τους επισκέφτηκαν οι δημοσιογράφοι κι η οικογένεια τού είχε παραγγείλει τούρτα, είχε προσκληθεί κόσμος, ένα πάρτι γενεθλίων ετοιμαζόταν.

Οι γονείς της Marias τότε δεν αποφάσισαν λόγω του πολέμου και της φτώχειας μόνο να τον αναλάβουν έναντι χρηματικής αμοιβής, αλλά κι επειδή υπήρχε ήδη μια τέτοια παράδοση αιώνων, στα μέρη τους.

Μια παράδοση που κρατάει απ’ την εποχή του Chaucer, επιβίωσε και εξελίχθηκε σε ένα τμήμα του συστήματος κρατικής υγειονομικής περίθαλψης της Φλάνδρας. Έτσι αυτή τη στιγμή, 205 άτομα, ζουν στο Geel ως οικότροφοι.

Οι οικογένειες στις οποίες διαμένουν, επιβλέπονται από ειδικούς και μια ομάδα νοσηλευτών και νοσηλευτριών είναι έτοιμη να παρέμβει ώστε να διαχειριστεί τις όποιες κρίσεις αναδύονται ή και να χορηγήσει φαρμακευτική αγωγή. Συχνότατα προτιμάται όμως η ψυχοεκπαίδευση και οι ανάδοχοι μαθαίνουν πως να συμπεριφέρονται και να στηρίζουν τους πάσχοντες μέχρι να επιλυθεί το όποιο πρόβλημα προκύπτει μεταξύ των δύο συμβαλλόμενων μερών.

Πώς ξεκίνησε όμως όλο αυτό; Στην πόλη υπάρχει μια εκκλησία, μεταξύ άλλων, αυτή της Saint Dymphna, στην οποία αποτείνονταν απ’ τον 13ο αιώνα οι άνθρωποι, περιμένοντας ένα θαύμα για τις βαριές τους ασθένειες. Η αγία θεωρείται προστάτιδα των ψυχικά πασχόντων και κατά συνέπεια των ψυχιάτρων και των ψυχολόγων, καθώς και τον θυμάτων αιμομιξίας.

Κι αυτό επειδή σύμφωνα με τον θρύλο, ήταν μια Ιρλανδή πριγκίπισσα του 7ου αιώνα που κυνηγημένη απ’ τον τρελό πατέρα της -ο οποίος αφού πέθανε η γυναίκα του επιθύμησε ερωτικά την κόρη του που της έμοιαζε-, κατέφυγε στο Βέλγιο, κι έχτισε έναν ξενώνα για αναξιοπαθούντες, ψυχικά πάσχοντες κ.ο.κ., στην φροντίδα των οποίων αφιερώθηκε.

Αλλά εξαιτίας των νομισμάτων που χρησιμοποίησε απ’ τα πλούτη της γι’ αυτό το σκοπό, ο πατέρας της μπόρεσε να βρει τα ίχνη της, πήγε στην πόλη Geel και προσπάθησε να την πείσει να επιστρέψει στην Ιρλανδία μαζί του. Εκείνη αρνήθηκε και αντιστάθηκε κι έτσι πάνω στην οργή του την σκότωσε αποκεφαλίζοντάς την με το σπαθί του.

Στην αρχή η 15χρονη τότε μαζί με τον επίσης δολοφονημένο κληρικό που την προστάτευε, θάφτηκαν σε μια σπηλιά της περιοχής, αλλά αργότερα τα οστά της μεταφέρθηκαν σε ποιο κατάλληλο μέρος μέσα σε μια ασημένια λειψανοθήκη, αφού στη μνήμη της χτίστηκε μια εκκλησία. Η πρώτη όμως αυτή εκκλησία κάηκε κι έτσι βλέπετε στη φωτογραφία τη δεύτερη, που χτίστηκε το 1532 και θεμελιώθηκε εκεί όπου πιστεύεται πως αρχικά απόθεσαν το νεκρό της σώμα. Σύντομα άρχισαν τα θαύματα κι επιληπτικοί θεραπεύτηκαν, κατά την παράδοση.

Οι προσκυνητές λοιπόν συνέρρεαν για να τους θεραπεύσει η μάρτυρας κι έπρεπε κάπου να μείνουν, μιας και τα ταξίδια τότε δεν ήταν εύκολα. Όταν ο ξενώνας που είχε χτίσει η εκκλησία γέμιζε, άρχισαν να τους παραχωρούν χώρο διάφορες οικογένειες. Ενίοτε με αντάλλαγμα εργασία, για τη φιλοξενία τους. Κι αυτό ήταν.

Ο ψυχίατρος Jacques-Joseph Moreau έγραψε το 1845 σχετικά με την «θεραπεία» που γινόταν εκεί ότι για τους κατοίκους στο Geel το να «θεραπεύουν» την τρέλα δεν σήμαινε τίποτα άλλο απ’ το να ζουν μαζί με τους ψυχικά πάσχοντες, να μοιράζονται με κείνους τις δουλειές τους, τις αποσπάσεις τους, καθετί. Και σημείωνε ότι σ’ αυτόν τον τόπο δεν είχαν χάσει οι «τρελοί» ολοκληρωτικά την αξιοπρέπειά τους (όπως γινόταν στα ιδρύματα της εποχής) ως λογικά, ανθρώπινα όντα.

Λίγο αργότερα, το 1862, ο επίσης Γάλλος γιατρός Dr. Louiseau περιέγραψε το εκπληκτικό φαινόμενο που είδε εκεί: 400 ψυχικά πάσχοντες περιφέρονταν ελεύθερα χωρίς οι κάτοικοι της πόλης να εκφράζουν κανέναν φόβο απέναντί τους.

Σήμερα ειδικοί αλλά και δημοσιογράφοι απ’ όλο τον κόσμο συρρέουν για να μελετήσουν το μοντέλο αυτό αποδοχής που ελαχιστοποιεί το στίγμα, την “ριζοσπαστική καλοσύνη” των κατοίκων που φροντίζουν ανθρώπους οι οποίοι αδυνατούν να μένουν μόνοι τους.

Απ’ τον 19ο αιώνα αυτή η παράδοση έχει ενταχτεί στο σύστημα υγείας, στο Psychiatric Care Centre (OPZ) όπως ονομάζεται κι οι ειδικοί όχι μόνο επιβλέπουν την ένταξη των ψυχικά πασχόντων σε ανάδοχες οικογένειες όπως ήδη σας ανέφερα, αλλά και παρακολουθούν όλη την εξέλιξη της πορείας τους σ’ αυτές.

Οι οικογένειες δεν ενημερώνονται ποτέ σχετικά με το ποια είναι η ακριβής διάγνωση που έχει πάρει ο άνθρωπος τον οποίο φροντίζουν, ωστόσο εφόσον θεωρηθεί απαραίτητο προετοιμάζονται σχετικά με το τι να περιμένουν π.χ. αν καπνίζει ή συνηθίζει να μένει άγρυπνος τα βράδια και να βηματίζει κτλ.

Σας θυμίζει κάτι αυτό; Έχετε διαβάσει ξανά για οικογένειες οι οποίες δέχονται ψυχικά πάσχοντες, εκείνοι εργάζονται μαζί τους, αλλά δεν ξέρουν τίποτα σχετικά με τη διάγνωσή τους, ώστε να ελαχιστοποιείται κατά το δυνατόν η προκατάληψη; 

Υπάρχει εδώ μιαν ανάρτηση για τις Θεραπευτικές Κατοικίες της Σουηδίας και αν ανατρέξετε σ’ αυτήν θα βρείτε πολλές ομοιότητες. Το επισημαίνω για να αρχίσουμε να κάνουμε και κάποιες συνδέσεις.

Όπως σας είπα και στην αρχή το συγκεκριμένο, κοινοτικό, μοντέλο φροντίδας έχει αντιγραφεί κατά κάποιον τρόπο σε διάφορες χώρες με ποικίλες παραλλαγές.

Μαγικές λύσεις όμως δεν υπάρχουν και όλα τα εγχειρήματα έχουν περιορισμούς και όρια. Θα δούμε μερικά απ’ αυτά σχετικά με το μοντέλο του Geel, όπου δεν ήταν και δεν είναι πάντα όλα ρόδινα, στην επόμενη ανάρτηση. Στο τέλος θα σας παραθέσω βέβαια και το σύνολο των πηγών που συμβουλεύτηκα.

(Συνεχίζεται εδώ)

.

.

*Η φωτογραφία της ανάρτησης είναι από εδώ.

.

.

.

.

.

Advertisements

~ από aikaterinitempeli στο Νοέμβριος 2, 2018.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: