Η συνέντευξή μου στην Κατερίνα Σχισμένου και στη μηνιαία επιθεώρηση «Ήπειρος Άπειρος Χώρα»

.

Η συνέντευξη που έδωσα στην κυρία Κατερίνα Σχισμένου τον περασμένο Νοέμβριο, αναδημοσιεύτηκε και στη Μηνιαία Επιθεώρηση Προβολής Περιφέρειας Ηπείρου & Τοπικής Αυτοδιοίκησης «Ήπειρος Άπειρος Χώρα».

Αν και ο κύριος Σωκράτης Βασιλείου μού άφησε μήνυμα απ’ τον Ιανουάριο για να μ’ ενημερώσει, δυστυχώς άργησα πολύ να το δω κι έτσι σήμερα τελικά φιλοξενείται εδώ.

Τον Ευχαριστώ θερμά που είχε την καλοσύνη να μου στείλει το τεύχος 206 κι έτσι είχα την ευκαιρία να διαβάσω τα πολύ ενδιαφέροντα άρθρα της έκδοσης.

Την Ήπειρο την ξεχωρίζω για τη μουσική της και δεν έχω, παραδόξως, ταξιδέψει αρκετά στα μέρη της. Να μια ωραία αφορμή να το κάνω στο μέλλον.

Τη δική μου φωτογραφία έχει τραβήξει η ταλαντούχα Ξακουστή Χελάκη και τη φωτογραφία των βιβλίων μου η Μαρία Τσελέκογλου, αγαπημένη αναγνώστρια απ’ τη Θεσσαλονίκη. Τις Ευχαριστώ και τις δυο. –

.

.


«Αγάπα με αν τολμάς» : Στο Μουσείο Εικαστικών Τεχνών Ηρακλείου ως τις 31 Μαΐου 2019 – Επιμέλεια έκθεσης : Ίρις Κρητικού

.

.

“Ψυχιατρική: το μεγάλο ναυάγιο”: Ντοκιμαντέρ για την κατάσταση των ψυχικά πασχόντων στη Γαλλία

Μ’ αυτόν τον τίτλο, που εκ των πραγμάτων μας προϊδεάζει για το περιεχόμενό του, προβλήθηκε πριν λίγες μέρες, στις 10 Απριλίου δηλαδή στη Γαλλία, απ’ το κανάλι France 3 στα πλαίσια της εκπομπής «Pièces à conviction», το 95λεπτο ντοκιμαντέρ του Raphaël Tresanini, που χρειάστηκε οκτώ μήνες για να ολοκληρωθεί.

Και δημοσιεύτηκε ένα σχετικό άρθρο στην εφημερίδα Le Monde, το οποίο έτυχε να μεταφράζω τη βραδιά που καιγόταν η Notre Dame. Τότε ακούσαμε πάλι για τις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Γαλλία κι οι οποίες επηρεάζουν προφανώς πολλούς τομείς και βεβαίως κι’ αυτόν της υγείας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, 1 στους 3 Γάλλους θα διαγνωστεί κάποια στιγμή στη ζωή του με ψυχική διαταραχή, πράγμα που σημαίνει ότι το κράτος θα πρέπει ν’ αναλάβει τη φροντίδα αυτών των 2 συνολικά εκατομμυρίων ανθρώπων, το κόστος της οποίας σύμφωνα με υπολογισμούς ανέρχεται στα 80 δισεκατομμύρια ευρώ.

Η ψυχιατρική όμως κι εκεί είναι ο φτωχός συγγενής του ιατρικού κλάδου, με αποτέλεσμα πολλά άτομα που έχουν πάρει διάγνωση (μεταξύ των οποίων και παιδιά, έφηβοι) να μην μπορούν αντίστοιχα να λάβουν κατάλληλη φροντίδα σε αντίστοιχες δομές και να παραμένουν σπίτι τους, όπου και προσπαθεί όπως όπως να τα φροντίσει η οικογένειά τους.

Οι παιδοψυχιατρικές υπηρεσίες δηλαδή αντιμετωπίζουν πολλά προβλήματα λειτουργίας κι οι λίστες αναμονής είναι μεγάλες. Και βέβαια ούτε τα CMP (Centre Médico-Psychologique), δηλαδή οι ενδιάμεσες δομές για βραχεία αντιμετώπιση ακόμη και ατόμων που είχαν πάρει διάγνωση σχιζοφρένειας, έμειναν ανεπηρέαστα. O αριθμός τους μάλιστα απ’ το 2016 ως τώρα, μειώνεται σταδιακά.

Προσπαθούν παρ’ όλα αυτά οι ειδικοί εκεί να κρατούν τους πάσχοντες όσο το δυνατόν περισσότερο, αφού τα ψυχιατρεία δεν έχουν κρεβάτια γι’ αυτούς, με αποτέλεσμα όταν τελικά βρίσκεται κάπου κλίνη πολλοί απ’ τους ανθρώπους αυτούς να έχουν χειροτερέψει κι αντί π.χ. να νοσηλευτούν για 15 μέρες, να μένουν έγκλειστοι για 3 μήνες. Ενδεικτικό είναι αυτό που αναφέρεται εδώ: ότι δηλαδή ο αριθμός των κλινών μέσα σε 20 χρόνια έπεσε από 130.000 σε 50.000 χιλιάδες κρεβάτια. Και παράλληλα φαίνεται ότι κάτι δεν πάει καλά με τις κοινοτικές υπηρεσίες.

Έτσι, ορισμένοι πάσχοντες που έχουν εμπλοκές με το νόμο καθώς φέρεται να έχουν διαπράξει εγκλήματα, μπαίνουν σε ειδικές μονάδες ιδρυμάτων υποδοχής για “δύσκολους ασθενείς” (unité pour malade difficile, UMD) που μοιάζουν πολύ με φυλακές, όπως αυτή της Saint-Etienne-du-Rouvray (Seine-Maritime). Εκεί περίπου το 50% των εγκλείστων έχει έρθει αντιμέτωπο με ποινικές ευθύνες.

Φωτογραφία από διαδήλωση συγγενών, χρηστών υπηρεσιών ψυχικής υγείας κι εργαζομένων στην Amiens

Άλλοι πάλι, «περιθάλπονται» σε νοσοκομεία όπως αυτό της Rennes, στο οποίο διείσδυσε δημοσιογράφος που προσποιήθηκε τον καθαριστή. Εκεί η διακίνηση ναρκωτικών δεν εκπλήσσει κανένα, οι συνθήκες είναι άθλιες, οι καθηλώσεις συνεχείς κι η απομόνωση η καθημερινή, σκληρή πραγματικότητα που βιώνουν οι νοσηλευόμενοι (αναφέρεται κι η περίπτωση ανθρώπου που αυτοκτόνησε χρησιμοποιώντας την πυτζάμα του). Κάποιοι είναι κλεισμένοι σε 5 τμ. για χρόνια. Το πρόσχημα της επικινδυνότητας χρησιμοποιείται φυσικά διαρκώς.

Και τέλος ορισμένες, ορισμένοι πάσχοντες “εξάγονται” στο Βέλγιο (μια κοινή πρακτική, η οποία διέπεται από τη συμφωνία-πλαίσιο της Γαλλίας-Βαλλονίας του 2011), όπου η νοσηλεία τους σε αντίστοιχες δομές κοστίζει 180 ευρώ την μέρα, έναντι 30-35 που δαπανά το Βελγικό κράτος για τους δικούς του πάσχοντες.

Όπως καταλαβαίνετε, αυτές οι Βελγικές δομές είναι εξαιρετικά εύρωστες οικονομικά χάρη σ’ αυτές τις “εξαγωγές” ασθενών και προτιμούν οι εκεί ιθύνοντες να παίρνουν μόνο έναν Βέλγο για κάθε δέκα Γάλλους. Τους συμφέρει βέβαια. Κι είναι ν’ αναρωτιέται κανείς πως αφού λεφτά δεν υπάρχουν θεωρητικώς στη Γαλλία, βρίσκονται αυτά τα ποσά.

Μία υπεύθυνη μιας τέτοιας υπό κατασκευήν μάλιστα, Βελγικής δομής (203 είναι διάσπαρτες κατά μήκος των συνόρων), όπου μεταφέρθηκαν έξι ασθενείς απ’ την Αmiens σχολίαζε πως μοιάζει η Γαλλία να μην έχει τίποτα, να είναι είκοσι χρόνια πίσω στον ψυχιατρικό τομέα.

Παντού καταγράφονται ελλείψεις προσωπικού και κλινών και μάλιστα στις 21 του Μάρτη έγινε διαδήλωση για το ζήτημα αυτό στο Παρίσι σε συμβολικό σημείο της πόλης, κοντά στην Pitié-Salpêtrière, όπου βρίσκεται και το άγαλμα του Philippe Pinel.

Αλλά οι περίπου 300-500 διαδηλωτές, μεταξύ των οποίων υπήρχαν και λήπτες υπηρεσιών ψυχικής υγείας καθώς και συγγενείς τους, διαμαρτυρήθηκαν γενικότερα για την εγκατάλειψη που παρατηρείται στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας και βέβαια τάχτηκαν κατά των καθηλώσεων κάνοντας λόγο για “βάρβαρες πρακτικές”.

Ένας ειδικός φτάνει να δει πάνω από 30 νοσηλευόμενους τη μέρα στους οποίους δεν μπορεί να διαθέσει παρά λίγα λεπτά, επομένως καταλαβαίνετε… Όπως δήλωσε ο Mathieu Bellahsen, εργαζόμενος στο δημόσιο νοσοκομείο Roger-Prévot (Val-d’Oise) και ψυχίατρος με πολύ ενδιαφέρουσες απόψεις, νιώθουν πια οι εργαζόμενοι μια καθημερινή ντροπή επειδή δεν μπορούν να κάνουν τη δουλειά τους.

Κάποιοι ισχυρίζονται ότι ίσως τα προβλήματα να δικαιολογούνται απ’ το γεγονός ότι διπλασιάστηκε ο αριθμός όσων χρειάστηκαν ψυχιατρική φροντίδα τα τελευταία δέκα χρόνια κι απ’ την πλευρά μου θεωρώ πως εδώ πλανάται ένα ερώτημα προς διερεύνηση.

Στη Χάβρη οι εργαζόμενοι έκαναν κατάληψη στη στέγη του ψυχιατρείου προκειμένου να ικανοποιηθούν τα αιτήματά τους

Με τα δικά τους ερωτήματα άλλωστε πορεύονται και τα κινήματα διαμαρτυρίας που πληθαίνουν στη χώρα, όπως ακριβώς το «Perchés», που δραστηριοποιείται στη Havre.

Έφτασαν εκεί να κάνουν μέχρι και κατάληψη στη στέγη του ιδρύματος (δείτε εδώ κι εδώ περισσότερα) για να καλυφτούν κενές θέσεις προσωπικού και στο Rouvray, προχώρησαν ακόμη περισσότερο το περασμένο καλοκαίρι, δηλαδή σε απεργία πείνας ώστε να μπορούν τα ψυχιατρικά νοσοκομεία να λειτουργούν καλύτερα. Τι άλλο να πούμε πιο ενδεικτικό της απελπισίας που επικρατεί;

Μ’ όλα αυτά βέβαια η έμφαση δίνεται στην φαρμακοθεραπεία, στα συμπτώματα δηλαδή της κάθε ψυχιατρικής διαταραχής κι όχι όπως θα έπρεπε στην ιστορία του κάθε ανθρώπου που εισάγεται στο ψυχιατρείο. Υποβαθμίζεται έτσι κι η δουλειά των ψυχολόγων κι επικρατεί η λογιστική λογική.

Που θα οδηγηθεί αυτή η κατάσταση, ρωτούν όλοι οι εμπλεκόμενοι κι αυτό είναι που μένει να δούμε. Σ’ αυτό που επιμένουν όμως κι έχουν δίκιο, είναι πως πρέπει οπωσδήποτε ν’ αμφισβητηθεί αυτή η κουλτούρα του περιορισμού.-

.

.

Ανακοίνωση της Πρωτοβουλίας ‘Ψ’: Υπέρ των ακούσιων νοσηλειών σε ιδιωτικές κλινικές και των μηχανικών καθηλώσεων και σε εκούσια νοσηλευόμενους η Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία

Τον «δικηγόρο του διαβόλου» αναλαμβάνει, για μιαν ακόμη φορά, να παίξει, κυριολεκτικά όμως, η Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία (ΕΨΕ), με την πρόσφατη επιστολή της (27/3/19) προς τον Υπουργό Υγείας, με την οποία προωθεί, υποστηρίζοντάς το θερμά, το αίτημα της «Ένωσης  Ψυχιατρικών Κλινικών Ελλάδος», αφενός, να συνεχίσουν, και με το γράμμα του νόμου πλέον,  να δέχονται ακούσιες νοσηλείες και, αφετέρου, να μπορούν να κάνουν μηχανικές καθηλώσεις και σε εκούσια νοσηλευόμενους ασθενείς.


Το πρώτο από τα αιτήματα αυτά των κλινικαρχών προέκυψε από την περσινή παρέμβαση της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών (που έγινε μετά από σχετική έκθεση της Επιτροπής Προστασίας Δικαιωμάτων των Ψυχικά Πασχόντων, ύστερα από επιτόπια έρευνά της σε «γνωστή» ιδιωτική κλινική με αφορμή δημοσίευμα του VICE, τον Μάρτιο του 2018) να βάλει φρένο στις ακούσιες νοσηλείες σε ιδιωτικές ψυχιατρικές κλινικές – νοσηλείες που εδώ και πολλά χρόνια γίνονται παράνομα, καθώς δεν εκδόθηκαν ποτέ οι σχετικές υπουργικές αποφάσεις που θα επέτρεπαν την εφαρμογή των σχετικών άρθρων για την ακούσια νοσηλεία του νόμου 2071/92 και σε ιδιωτικές κλινικές.


Το δεύτερο αίτημα προέκυψε μετά από ένα έγγραφο του ΓΓ του Υπουργείου Υγείας (όχι ως πολιτική του Υπουργείου, αλλά ύστερα από «έξωθεν πίεση» και αυτό, από την CPT-«Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την πρόληψη των Βασανιστηρίων και της Απάνθρωπης και Ταπεινωτικής Μεταχείρισης ή Τιμωρίας») που αφορούσε το «Πλαίσιο καταγραφής και παρακολούθησης της κατ’ εξαίρεση χρήσης μέτρων περιορισμού κατά την ψυχιατρική νοσηλεία», το οποίο στάλθηκε σε όλες τις ψυχιατρικές μονάδες. Ένα έγγραφο τελείως προσχηματικό, που λειτουργεί, όπως όλα τα σχετικά πρωτόκολλα άλλωστε, ως άλλοθι για την ανεμπόδιστη χρήση των καθηλώσεων και των απομονώσεων.
 

Είναι χαρακτηριστικό, για τον επίπλαστο χαρακτήρα του εγγράφου του ΓΓ, ότι όλες οι, υποτίθεται, επιβαλλόμενες ρυθμίσεις και διαδικασίες περιέχονται ως κάτι το «συμπληρωματικό» σε ένα επισυναπτόμενο υπόμνημα (!). Όπου, όμως, υπάρχει και μια φράση (που ίσως και να τους «ξέφυγε») : «Απαγορεύεται σε κάθε περίπτωση η χρήση μέτρων περιορισμού των ασθενών στις Ιδιωτικές Ψυχιατρικές Κλινικές». Βέβαια, δεν σταμάτησαν, ύστερα από το έγγραφο αυτό του ΓΓ, να υπάρχουν δεκάδες δεμένοι στις ιδιωτικές ψυχιατρικές κλινικές. Αλλά προς αποφυγήν οποιουδήποτε «απρόβλεπτου συμβάντος», αναλαμβάνει η ΕΨΕ να διεκδικήσει την πλήρη ασυδοσία στην εφαρμογή των μηχανικών καθηλώσεων: να γίνονται, ανάλογα με την κρίση του έχοντος την γνώση/εξουσία ψυχιάτρου, και σε εκούσια νοσηλευόμενους. Εννοείται ότι αν κηρυχθούν νόμιμες οι μηχανικές καθηλώσεις στις ιδιωτικές κλινικές, αυτό θα αφορά, επίσης και τις δημόσιες ψυχιατρικές υπηρεσίες.  


Κάνοντας χρήση των γνωστών, κατασκευασμένων, ψευδοεπιστημονικών εικόνων (όπως τις αποκαλεί η ίδια η ΕΨΕ… «εικόνων») της «επικινδυνότητας» (διέγερση, αυτοκτονικότητα), το επίσημο όργανο της ελληνικής ψυχιατρικής κοινότητας προχωράει ένα βήμα παραπέρα στην περαιτέρω μετάλλαξη της ψυχιατρικής σ’ έναν άκρως κατασταλτικό μηχανισμό κοινωνικού ελέγχου. Όχι γιατί δεν είναι μια πάγια πρακτική της πλειονότητας των ψυχιάτρων να καθηλώνουν και εκούσια νοσηλευόμενους. Αλλά μέχρι τώρα, έχοντας οι ίδιοι οι ψυχίατροι «νομιμοποιήσει» (πάντα, βεβαίως, αυθαίρετα και παράνομα) την εφαρμογή των κατασταλτικών μέτρων στους «ακούσιους» («ακούσιοι είναι, και ό,τι εμείς κρίνουμε ότι χρειάζεται, τους το κάνουμε»), η χρήση τους στους «εκούσιους», αν και συχνή, είχε έναν άτυπο, ακόμα και για το σύστημα, χαρακτήρα. Οι περισσότερο «διστακτικοί» προς μιαν άκρως διασταλτική και ασύδοτη εφαρμογή των παγιωμένων και αυτονόητων για την κυρίαρχη ψυχιατρική ως «ιατρικών πρακτικών», έσπευδαν να μετατρέπουν την εκούσια σε ακούσια νοσηλεία προκειμένου να εφαρμόσουν τα εκάστοτε κρινόμενα ως «αναγκαία και αναπόφευκτα» κατασταλτικά μέτρα. 


Τώρα η ΕΨΕ, με κυβέρνηση της «πρώτης φοράς αριστεράς» (και με υποψήφιο ευρωβουλευτή του κυβερνώντος κόμματος στις γραμμές της), ξεπερνά τα «εσκαμμένα», προς μια καταστολή χωρίς όριο. 


Η διεθνής εμπειρία έχει δείξει, με ατράνταχτα στοιχεία, ότι μια ψυχιατρική «χωρίς καθόλου μηχανικές καθηλώσεις και με ανοιχτές πόρτες», είναι δυνατή. Αρκεί να το θέλουμε και, φυσικά, να μάθουμε να το κάνουμε. Καθώς και ότι, σε αντιδιαστολή με αυτά που ισχυρίζεται η ΕΨΕ (περί δήθεν «αυστηρών πρωτοκόλλων» και αποκλεισμό της «καταχρηστικής εφαρμογής»), το μόνο «αυστηρό πρωτόκολλο» που είναι δυνατό να υπάρξει και να λειτουργήσει είναι η πλήρης απαγόρευση των μηχανικών καθηλώσεων και γενικά των κατασταλτικών μέτρων ως μιας μη ιατρικής πράξης, αλλά, επίσης, και ως δήθεν μέτρου ασφαλείας, όπως την βαφτίζει η εγκύκλιος του ΓΓ του Υπουργείου. 


Είναι σαφές ότι αυτό που λειτουργεί εν προκειμένω, είναι το γνωστό, και, φυσικά, «με το αζημίωτο», κύκλωμα ψυχιάτρων (τόσο ιδιωτών, πανεπιστημιακών και άλλων, όσο και του δημοσίου), με τις ιδιωτικές ψυχιατρικές κλινικές – εκεί όπου, εκτός από τις κατάλληλες ξενοδοχειακές συνθήκες για όσους έχουν να πληρώσουν, λειτουργεί η μεγάλη και εκτός παντός ελέγχου κοινωνική αποθήκη για το ξεφόρτωμα των κάθε είδους ανεπιθύμητων μελών. Με συνθήκες νοσηλείας τέτοιες που, για πολλούς/ές, ισοδυναμεί με το να διατηρούνται απλώς βιολογικά στη ζωή, για να πέφτουν τα νοσήλια και οι πληρωμές από τους συγγενείς. 


Πόσο μάλλον να επιτραπούν οι ακούσιες νοσηλείες επίσημα και απευθείας στις ιδιωτικές κλινικές…


Το επιχείρημα, που υπογείως προβάλλεται, ότι έτσι θα αποσυμφορηθούν οι ψυχιατρικές κλινικές του δημοσίου, ουσιαστικά προάγει ως λύση, στην κρίση και κατάρρευση των δημόσιων υπηρεσιών, την περαιτέρω ιδιωτικοποίηση της ψυχικής υγείας – αντί για την ενδυνάμωση των υπαρχόντων και την δημιουργία νέων υπηρεσιών, ανοιχτών, κοινοτικά βασισμένων και ενάντια στην όποια κατασταλτική λογική (στην πράξη, όχι στα λόγια).


Ούτε αποτελεί σοβαρό επιχείρημα αυτό που προβάλλεται από την ΕΨΕ (σε προηγούμενη επιστολή της στο υπουργό Υγείας, πριν δυο χρόνια), ότι «η διάκριση αυτή (η μη έκδοση των υπουργικών αποφάσεων ώστε να μπορούν νόμιμα, κι όχι παράνομα, όπως μέχρι τώρα, να παίρνουν ακούσιες εισαγωγές οι ιδιωτικές κλινικές) στερείται επιστημονικού, κοινωνικού ή άλλου επιχειρήματος, για κάθε μονάδα παροχής υπηρεσιών υγείας, δημόσια ή ιδιωτική, όταν αυτή λειτουργεί μέσα στο προβλεπόμενο νομοθετικό καθεστώς».


Είναι άλλο η άσκηση της ιδιωτικής ιατρικής (σ΄ ένα ιατρείο) και άλλο μια ιδιωτική κλινική, και μάλιστα ψυχιατρική –  σ΄ ένα πεδίο όπου συγκλίνουν και συμπλέουν η ψυχιατρική με νομικοδικαστικές διαδικασίες και ταυτόχρονα με τις παραμέτρους της κοινωνικής απόρριψης και του αποκλεισμού. Όχι γιατί στο δημόσιο ψυχιατρικό σύστημα τα πράγματα είναι, υποτίθεται, «απολύτως ασφαλή», αλλά γιατί στο ιδιωτικό είναι άκρως ανεξέλεγκτα – και δεν πρόκειται ποτέ να υπάρξει ελεγκτικός μηχανισμός  που να εγγυηθεί στο παραμικρό τα δικαιώματα του ψυχικά πάσχοντος. Άλλωστε, σε κάθε περίπτωση, πόσο «επιστημονικά» και «δεοντολογικά» τεκμηριωμένη μπορεί να είναι μια απόφαση για ακούσια νοσηλεία (με όλα τα συμπαρομαρτούντα κατασταλτικά μέτρα) όταν, σ΄ αυτή την απόφαση, διαμεσολαβεί το οικονομικό όφελος (δηλαδή, το κέρδος) αυτού που αποφασίζει για τον εγκλεισμό και αυτού που τον «φιλοξενεί»;


Σε λίγες μέρες η ΕΨΕ έχει πάλι το συνέδριό της, το 27ο, σε πεντάστερο ξενοδοχείο στο Ηράκλειο της Κρήτης, με την «ευγενή χορηγία» των φαρμακευτικών εταιρειών- μια ακόμα εμπορική έκθεση ψυχοφαρμάκων, με το σύνηθες επιστημονικό περιτύλιγμα ποικίλων παρουσιάσεων, ενίοτε απευθείας χρηματοδοτημένων από φαρμακευτικές εταιρείες. 


Θα υπάρξει άραγε μια κάποια επίκαιρη εισήγηση για την επισημοποίηση της μηχανικής καθήλωσης και των εκούσια νοσηλευόμενων (πάντα με τα «αυστηρά» κριτήρια που ξέρουμε πώς τα εννοεί και πώς τα χρησιμοποιεί η πλειονότητα της ψυχιατρικής κοινότητας); ΄Η, μια άλλη, για το ψυχο-παρεμπόριο των ιδιωτικών κλινικών; Κι΄ ακόμα, για τις απευθείας σχέσεις ψυχιάτρων, μελών της ΕΨΕ, με φαρμακευτικές εταιρείες; ‘Η, ακόμα, για την απασχόληση, για «απόκτηση εμπειρίας», γνωστής νεαρής ναζίστριας ψυχολόγου σε γνωστή ιδιωτική ψυχιατρική κλινική;


Ως «Πρωτοβουλία για ένα Πολύμορφο Κίνημα στην Ψυχική Υγεία», καλούμε τον Υπουργό Υγείας να απορρίψει χωρίς συζήτηση το αίτημα της ΕΨΕ υπέρ των ακούσιων νοσηλειών στις ιδιωτικές κλινικές και της επισημοποίησης της εφαρμογής των «περιοριστικών μέτρων» σε εκούσια νοσηλευόμενους και να πάρει μέτρα στην κατεύθυνση της πλήρους κατάργησης της μηχανικής καθήλωσης, τόσο για τις δημόσιες ψυχιατρικές κλινικές όσο και για τις ιδιωτικές.

Καλούμε όλες και όλους σε επαγρύπνηση και ετοιμότητα για κινητοποίηση ενάντια σε αυτά που προτείνει η ΕΨΕ και στα άλλα του Υπουργείου Υγείας, που είναι έτοιμα για δημοσιοποίηση και εφαρμογή, όπως η υποχρεωτική θεραπεία στην κοινότητα.

.

 16/4/2019

.

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

.

.

Vikram Patel: Εκπαιδεύοντας επιτυχώς μέλη της τοπικής κοινότητας στην παροχή υπηρεσιών ψυχικής υγείας

Όχι μόνο τον τελευταίο καιρό, αλλά τα τελευταία χρόνια για να είμαι ειλικρινής, σκέφτηκα πολλές φορές να σας γράψω για τη δουλειά του Vikram Patel, που είναι ψυχίατρος (London School of Hygiene & Tropical Medicine) και τον απασχολεί ιδιαιτέρως η ψυχική υγεία στις αναπτυσσόμενες χώρες. Έχει γράψει βιβλία, δίνει ομιλίες, εκπονεί σχετικά προγράμματα και βασίστηκε με τη σειρά του σε όσα γράφτηκαν πολλές δεκαετίες νωρίτερα από τον David Werner κ.α. Ενώ έλεγα λοιπόν να κάνω αυτή την ανάρτηση, συνήθως προέκυπτε κάτι άλλο, το ξεχνούσα κ.ο.κ. Πρόσφατα όμως διάβασα πάλι για μια ακόμη μελέτη που διενεργήθηκε στη Γκόα και στο Πακιστάν και για την οποία ενημερώθηκα απ’ το Τhe Times of India κι επιτέλους το αποφάσισα.

Σ’ αυτές τις χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου ξέρετε, ούτε πολλοί ειδικοί υπάρχουν, ούτε εύκολο είναι να έχεις πρόσβαση στις υπηρεσίες που παρέχουν, καθώς συνήθως τους βρίσκουν οι ενδιαφερόμενοι στα μεγάλα αστικά κέντρα (στην πρωτεύουσα κατά βάση). Κι επιπλέον αν πρόκειται για ιδιώτες, τα ποσά που χρεώνουν ως αντίτιμο, δεν είναι δυνατόν να τα πληρώσουν οι μη προνομιούχοι, οι άνθρωποι που ζουν στα κατώτατα κοινωνικά στρώματα.

Τι κάνει λοιπόν κάποιος σ’ αυτή την περίπτωση αν έχει γνώσεις και θέλει απ’ τη θέση του να βοηθήσει την κατάσταση, γνωρίζοντας ότι σχεδόν το 90% του πληθυσμού της χώρας του (με βάση τα στοιχεία του 2012) δεν έχει πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας; Θα το δείτε στο video, αλλά πριν απ’ αυτό να σας πω ότι φυσικά σε τέτοιες χώρες η διαφορά της ποιότητας της φροντίδας που λαμβάνουν (ή θα έπρεπε να γράψω δεν λαμβάνουν;) οι ψυχικά πάσχοντες, οι περιορισμένοι πόροι, είναι και η αιτία που ζουν λιγότερο, σε σχέση πάντα με τους ανθρώπους που δεν έχουν λάβει κάποια διάγνωση.

Αλλά ακόμη και στις ανεπτυγμένες χώρες η διάφορα του προσδόκιμου ζωής αυτών των δύο “ομάδων” του πληθυσμού φτάνει τα 20 χρόνια (δείτε τι έγραφα και σε μια προηγούμενη ανάρτηση) και καλύτερα να μην αναφερθούμε στην ποιότητα ζωής, έτσι;

Για την κατάσταση στην Ινδονησία σας είχα γράψει εδώ αρκετά πράγματα, ο Vikram Patel αναφέρεται στην ομιλία του στη Ζιμπάμπουε (έχει γράψει επιπλέον κι αυτό το εξιδικευμένο βιβλίο για την Υποσαχάρια Αφρική) και στην Ινδία κι υπάρχει κι αυτή η ανάρτησή μου για τη Somaliland. Αν διαβάσετε τα προτεινόμενα άρθρα ή κάτι απ’ όλα έστω ακόμη ακόμη, σίγουρα θα καταλάβετε περισσότερα για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει κάποια, κάποιος σε τέτοιες χώρες, όντας ειδικός.

Ο τρόπος που βρέθηκε λοιπόν για να καλυφεί αυτό το θεραπευτικό κενό είναι η εκπαίδευση μελών της τοπικής κοινότητας στην παροχή θεραπειών ψυχικής υγείας (π.χ. γνωστική και συμπεριφορική ψυχοθεραπεία για την κατάθλιψη), η μετατόπιση καθηκόντων δηλαδή απ’ τους ειδικούς (που είναι δυσεύρετοι) σε απλούς ανθρώπους που όμως εκπαιδεύονται γι’ αυτό το σκοπό. Κι απ’ ό,τι φαίνεται λειτουργεί το σύστημα SUNDAR, όπως το ονομάζουν, μιας και σ’ αυτές τις χώρες όπως είχα τονίσει εδώ το κοινοτικό πνεύμα, το νοιάξιμο των ανθρώπων μεταξύ τους είναι πολύ ισχυρό.

Έτσι στη Γκόα και στο Πακιστάν αναπτύχτηκε και εφαρμόστηκε πολύ πρόσφατα, ένα τέτοιο πρόγραμμα για νεαρές μητέρες που πάσχουν από επιλόχεια ή περιγεννετική κατάθλιψη και στηρίζονται από άλλες μητέρες που έχουν εκπαιδευτεί γι’ αυτό το σκοπό. «Εκτός από αυτό το εκπληκτικό παράδειγμα της ενδυνάμωσης των γυναικών για την υποστήριξη άλλων που αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας, οι δύο μελέτες διεξήχθησαν ταυτόχρονα στην Ινδία και στο Πακιστάν, παρέχοντας ένα σπάνιο παράδειγμα του πώς οι επιστήμονες στις δύο χώρες συνεργάζονται αποτελεσματικά για την αντιμετώπιση τέτοιων θεμάτων» δηλώνει στο άρθρο για το οποίο σας μίλησα στην αρχή, ο Vikram Patel.

Η ερευνητική μελέτη που χρηματοδοτήθηκε απ’ το National Institute of Mental Health και το National Institutes of Health των ΗΠΑ, διεξήχθη από το Development Research Foundation στο Πακιστάν και απ’ το Sangath στη Γκόα. Απέδειξε, ότι με επαρκή εκπαίδευση οι γυναίκες μπορούν να μπουν στην πρώτη γραμμή θεραπείας (αντικαθιστώντας την ανύπαρκτη πρωτοβάθμια περίθαλψη κατά κάποιον τρόπο) και μάλιστα με κόστος μόλις 1$ ανά μητέρα. Εννοείται πως το γεγονός ότι το πρόγραμμα είναι τόσο οικονομικό, το κάνει κι αρκούντως ελκυστικό στους κρατούντες. Αλλά αν απ’ την άλλη δεν υπάρχει καμιά θεραπεία ν’ αντιτάξει κανείς, καμιά φροντίδα για τους πάσχοντες, ε τότε οπωσδήποτε, παρά τις επιφυλάξεις μας, πρέπει ν’ αναγνωρίσουμε πως αυτό είναι κάτι. Κάτι σπουδαίο μάλιστα γι’ αρκετούς ανθρώπους.

Και να πως λειτουργεί: Οι 92 μητέρες που ονομάζονται ‘sakhis’ στη Γκόα και ‘razaakars’ (εθελόντριες βοηθοί) στο Rawalpindi, εκπαιδεύτηκαν με βάση το Thinking Healthy Programme (THP), μια ψυχολογική δηλαδή παρέμβαση που ανέπτυξε ο καθηγητής παιδοψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Λίβερπουλ, Atif Rahman και βοήθησαν πάνω από 400 έγκυες και νέες μητέρες που είχαν διαγνωστεί ως καταθλιπτικές.

Οι μελέτες, οι οποίες δημοσιεύθηκαν στην Lancet Psychiatry, έδειξαν ότι η παρέμβαση οδήγησε σε βελτιωμένη ανάρρωση για πάνω από έξι μήνες μετά τον τοκετό. «Πολλές γυναίκες δεν ήξεραν πώς να ταΐσουν τα μωρά τους ή πώς να διαχειριστούν τα μωρά τους και τη δική τους διατροφή. Μετά τις συνεδρίες μας, αυτές οι έγκυες ήταν ευτυχείς και αισθανθήκαμε κι εμείς ικανοποιημένες που μπορέσαμε να βοηθήσουμε και άλλες μητέρες», δήλωσε μία απ’ τις εκπαιδευμένες κυρίες, η Prashila Goltekar και κατέληξε: «Δεν υπήρχε κανείς που να μας βοηθήσει στην εποχή μας».

Κι αυτός θεωρώ πως είναι ένας απ’ τους λόγους για τον οποίο αξίζει να έχουμε υπόψη το συγκεκριμένο μοντέλο παροχής υπηρεσιών ψυχικής υγείας. Ποτέ δεν ξέρει κάποια, κάποιος μας, πότε και που μπορεί να μας φανεί χρήσιμη αυτή η γνώση.-

.

.


Η επόμενη συνάντηση/συνέλευση της Πρωτοβουλίας ‘Ψ’ την Παρασκευή, 12/4/19, ώρα 20.00 μ.μ.

Η επόμενη συνάντηση/συνέλευση της Πρωτοβουλίας για ένα Πολύμορφο Κίνημα στην Ψυχική Υγεία θα γίνει την Παρασκευή, 12 Απριλίου 2019, ώρα 20.00, στο χώρο της οδού Μπόταση 11 (1ος όροφος) – κοντά στην πλ. Κάνιγγος.  

Μεταξύ των ζητημάτων που θα συζητηθούν είναι:  

-διάφορα οργανωτικά της Πρωτοβουλίας ‘Ψ’ (η λειτουργία της ως συνέλευσης, οι διάφορες ομάδες κλπ)  
-οι τρέχουσες εξελίξεις στο χώρο της ψυχικής υγείας και η οργάνωση και προετοιμασία δράσεων

και ό,τι άλλο προκύψει.



ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ