«LUDLOW, oι Έλληνες στους Πολέμους του Άνθρακα»: Ολόκληρο το υποτιτλισμένο ντοκιμαντέρ στο Vimeo

Λόγω της ημέρας, για να μην ξεχνάμε, ένα ντοκιμαντέρ που προσφέρεται για παραλληλισμούς και αποσαφηνίζει γνωστά αφηγήματα:

«Η Εργατική Πρωτομαγιά που γιορτάζεται σε όλα τα μέρη του κόσμου, πλην των Ηνωμένων Πολιτειών, ξεκίνησε με ένα εργατικό συλλαλητήριο στις ΗΠΑ, όπου εξερράγη μια βόμβα και η αστυνομία κατηγόρησε τους αναρχό- σοσιαλιστές σαν υπεύθυνους…»

Κάπως έτσι ξεκίνησαν όλα και θα μάθετε πως συνεχίστηκε η ιστορία και πως την έζησαν οι τότε Ελληνο-Αμερικανοί και τη διηγούνται οι απόγονοί τους.

Προσωπικά, στάθηκα σε μερικά σημεία, όπως αυτό που θα διαβάσετε παρακάτω, έχοντας στο νου μου τους ξένους εργάτες που δουλεύουν ανά τον κόσμο ανασφάλιστοι, τους Ινδούς των θερμοκηπίων που βλέπω στο Μαραθώνα τα καλοκαίρια να κάνουν μπάνιο στα γρήγορα (συχνά με όλα τους τα ρούχα υπό την εποπτεία πάντα των αφεντικών), εκείνους της Μανωλάδας, τον άνθρωπο που έδωσε τέλος στη ζωή του πρόσφατα, κι άλλους, κι άλλους…

Όσοι υποστηρίζουν ότι «εμείς δεν ήμασταν έτσι», υπονοώντας αλλά και κραυγάζοντας ενίοτε πως ό λ ο ι οι Έλληνες όπου δούλεψαν είχαν άμεμπτη συμπεριφορά και ήταν νόμιμοι («είχαμε χαρτιά εμείς!»), χρήσιμο είναι να δουν ολόκληρο το ντοκιμαντέρ και να συμβουλευτούν τα επίσημα στατιστικά στοιχεία για την εγκληματικότητα των Ελλήνων (μεταναστών πρώτης γενιάς), στην Αμερική. Είχα συμπεριλάβει τέτοιες πηγές κι εγώ άλλωστε στο δεύτερο βιβλίο μου και πρότεινα συχνά μάλιστα (απ’ το «μακρινό» 2010) αυτό το ντοκιμαντέρ, όπως προτείνω τώρα και το συγκεκριμένο. Γιατί μπορεί η ιστορία γράφεται απ’ τους νικητές, να παραχαράσσεται ναι, εύκολα, αλλά μερικά πράγματα ευτυχώς δεν αποσιωπούνται για πάντα:

«Οι Έλληνες δεν ήταν ευπρόσδεκτοι στις ΗΠΑ. Οι Αμερικανοί θεωρούσαν πως όλοι οι μετανάστες τους παίρνουν τις δουλειές και οι Έλληνες κατάφεραν να χαρακτηριστούν ως το κατώτερο είδος Ευρωπαίου και ίσως ούτε καν ως Ευρωπαίοι.

Στη Δύση οι εργάτες σιδηροδρόμων δούλευαν σε ομάδες. 20, 30, 40 άτομα δούλευαν και ζούσανε μαζί. Δεν επιτρεπόταν στους Έλληνες να κατασκηνώνουν με άλλους Ευρωπαίους. Ήταν υποχρεωμένοι να ζουν με τους Ασιάτες, συνήθως τους Ιάπωνες.

Και φυσικά είχαν πάντα τις χειρότερες δουλειές, δηλαδή τις ανατινάξεις με δυναμίτη...»

Dan Georgakas (συγγραφέας του «Greek American Radicalism in the 20th Century»)

Ας λάβουμε υπόψη λοιπόν την ιστορία και ας μην ξεχνάμε πως οι θέσεις των ανθρώπων («νόμιμων» και «παράνομων»), αλλάζουν συνεχώς σ’ αυτό τον κόσμο. Γι’ αυτό έχει νόημα να προτάσσουμε την αλληλεγγύη μας, να θυμόμαστε πως «οι ξένοι που παίρνουν τις δουλειές» ήταν κάποτε πολλοί Έλληνες σε άλλα κράτη. Εμείς θεωρούμασταν εγκληματίες κι ήμασταν απολύτως ανίσχυροι, όπως σήμερα είναι κάποιοι άλλοι:

«Επισκεπτομένη αυτούς εις τας καλύβας των και φιλοξενουμένη παρ’ αυτών, είχον την ευκαιρία να παρακολουθώ τα της εργασίαν των, να μανθάνω τα των μισθών των, να ακούω τα παραπονά των προς τους επιστάτες των έργων αυτών… Ενθυμούμαι ένα Κρητικάκι, εξι πόδας υψηλόν, να κλαίη σα μικρό παιδί όταν μοι αφηγείτο πως τους μεταχειρίζετο σκληρώς, απανθρώπως, ο φύλαξ, όταν μου έλεγε πως τους βλέπει ως εγκληματίας ο επιστάτης…»

Μαρία Σαραντοπούλου-Οικονομίδου (αποσπάσματα απ’ το βιβλίο «Οι Έλληνες της Αμερικής όπως τους είδα», Νέα Υόρκη, 1916)