Παρουσίαση βιβλίου: «Γυναίκες στη φυλακή – Μαρτυρίες» της Μαρίας Φαφαλιού

(φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Το εξαιρετικό βιβλίο της Μαρίας Φαφαλιού «Γυναίκες στη φυλακή – Μαρτυρίες», που κυκλοφόρησε πρόσφατα απ’ τις εκδόσεις «Αλεξάνδρεια» και περιλαμβάνει πάνω από 100 εικαστικά έργα, παρουσιάζεται σήμερα εδώ. Το προλογίζει ο Συντονιστής του «Δικτύου Στήριξης Φυλακισμένων και Αποφυλακισμένων Γυναικών», Κλήμης Πυρουνάκης και στην κατατοπιστική της εισαγωγή η συγγραφέας, εξηγεί τη μεθοδολογία της, τον τρόπο δηλαδή με τον οποίο συγκέντρωσε από πάμπολλες πηγές το υλικό της και με ποιο σκεπτικό εντέλει το χώρισε σε διάφορα κεφάλαια, έστω κι αν κάποια θέματα είναι αλληλοδιαπλεκόμενα.

Πολύ ορθή λοιπόν, βρήκα την επιλογή της να δοθεί ο κύριος λόγος στις ίδιες τις γυναίκες που βίωσαν τον εγκλεισμό: «το βιβλίο αυτό δίνει βήμα στις γυναίκες, ώστε να γραφτεί κυρίως κάτι από αυτές και όχι για αυτές, να πουν τη δική τους αλήθεια, τη δική τους ιστορία, όπως εκείνες τη βίωσαν. Ο κορμός του βιβλίου είναι η ιστορία ανθρώπων, όχι «περιπτώσεων», μέσα από αφηγήσεις, ημερολόγια, γράμματα, ποιήματα, έργα ζωγραφικής. Είναι η ωμή μαρτυρία των κρατούμενων γυναικών. Είναι ακόμα η μαρτυρία των λειτουργών, των εθελοντών, εκείνων που γνώρισαν τις γυναίκες από κοντά. Είναι και οι απόψεις του γενικού κοινού. Τέλος, είναι η επιστημονική προσέγγιση του θέματος. Πιστεύω ότι το υλικό αυτό στην ολότητά του δίνει μια εικόνα του σύνθετου και συχνά αντικρουόμενου μωσαϊκού των ελληνικών γυναικείων φυλακών όπου πλέον βρίσκονται και πολλές αλλοδαπές κρατούμενες, των οποίων οι μαρτυρίες βέβαια συμπεριλαμβάνονται στο βιβλίο αυτό».

Κι οι μαρτυρίες όλων αυτών των προσώπων, όλων αυτών των γυναικών θίγουν καίρια ζητήματα: το σοκ της εισαγωγής στο σωφρονιστικό ίδρυμα, το νεκρό χρόνο (τις ατέλειωτες ώρες που περνούν χωρίς να έχουν τίποτα να κάνουν), την συνύπαρξη με άλλες άγνωστες γυναίκες, την ψυχολογική επιβάρυνση (οι διαταραχές ύπνου για παράδειγμα, αποτελούν έναν απ’ τους βασικούς λόγους που οδηγούν στη χρήση ψυχοφαρμάκων και συνακόλουθα την πολυφαρμακία), τις σχέσεις με τους σωφρονιστικούς υπαλλήλους, με το οικογενειακό πλαίσιο, με τα παιδιά που πολλές φορές μεγαλώνουν μαζί τους στα κελιά, την ανάγκη για εκπαίδευση, για επαγγελματική εξειδίκευση, για κοινωνική επανένταξη κ.α.

Φυσικά σε κάποια κεφάλαια στάθηκα περισσότερο κι εκείνο που αφορά την ψυχική υγεία, ευνόητα, ήταν ένα απ’ αυτά. Η στέρηση της ελευθερίας είναι εξάλλου απ’ τα πιο επώδυνα κι αγχογόνα βιώματα κι οι συνέπειες είναι τεράστιες για τον ψυχισμό των ανθρώπων. Ξέρουμε όμως καλά, ότι αν κι ο νόμος ορίζει ως ποινή αυτή την μία φαινομενικά στέρηση, στην πράξη, οι στερήσεις είναι πολύ περισσότερες. Και δεν αναφέρομαι μόνο στις ψυχολογικές, αλλά και στις υλικές: οι ταξικές διαφορές είναι παρούσες και στη φυλακή. Όσες κρατούμενες έχουν κάποια οικονομική ευμάρεια, μπορούν έστω να εξασφαλίσουν μια διαφορετική ποιότητα ζωής, οπωσδήποτε καλύτερη, σε σχέση με ‘κείνες που προέρχονται από τα χαμηλότερα κοινωνικό-οικονομικά στρώματα, τις αλλοδαπές, τις Ρομά, που δε μπορούν να προμηθευτούν ούτε τα είδη πρώτης ανάγκης, πρέπει να περιοριστούν στα γεύματα της φυλακής, να φορούν ό,τι είναι δυνατόν να τους παραχωρηθεί κ.ο.κ.

Οι διάφορες εθελοντικές ομάδες, οι φιλανθρωπικές οργανώσεις και βέβαια η κοινωνική υπηρεσία, καταφέρνουν κάποιες φορές να καλύψουν ορισμένες απ’ τις ελλείψεις. Και κρατήστε στο νου σας αυτό που σχολιάζει η Α., όσον αφορά το τι ήταν βοηθητικό από κάποιες εθελόντριες: «δε σε βλέπανε σα σκουπίδι, ούτε σα δασκάλες, ούτε σαν «γκουρού», ούτε σαν πληρωμένες υπάλληλοι από το Υπουργείο Δικαιοσύνης, προορισμένες να κάνουν το καθήκον τους και μετά να σε ξεπεράσουν για να σε κλειδώσουν πάλι μέσα…» Και βέβαια έχει σημασία, ν’ αναγνωρίζουμε και τα δικά μας κίνητρα όταν θέλουμε κάτι να προσφέρουμε σ’ αυτές τις γυναίκες. Στην ίδια κατεύθυνση λοιπόν, με την προηγούμενη μαρτυρία είναι κι η συνταξιούχος κοινωνική λειτουργός, Έφη Χατζή, όταν σχολιάζει τα περί «φιλανθρωπίας» και θα σας πρότεινα να προσέξετε πολύ καλά, τα όσα εξηγεί, με παραδείγματα. Αλληλέγγυ@ να ‘μαστε, όχι φιλάνθρωπ@.

Στάθηκα, λοιπόν, και σ’ αυτά τα σημεία που ανέφερα παραπάνω, είχα στη σκέψη μου επίσης τον αγώνα της Κατερίνας Γκουλιώνη για την κατάργηση της κολπικής εξέτασης όσο μελετούσα μαρτυρίες εξαρτημένων από ουσίες, γυναικών, συγκινήθηκα μ’ αυτό το «όσο μαθαίνεις, ομορφαίνεις» που έχει πει η Γαρδένια στο κεφάλαιο που αφορά την εκπαίδευση και μ’ όσα διάβασα στο κεφάλαιο για τα παιδιά που μεγαλώνουν στη φυλακή, γεγονός που φυσικά γνωρίζω αλλά δε θα έπρεπε με κανένα τρόπο να συμβαίνει απ’ τη στιγμή που μπορεί να εφαρμοστεί το μέτρο του κατ’ οίκον περιορισμού των κηδεμόνων. Εξοργιστικό κι απαράδεκτο, το λιγότερο που μπορώ να υπογραμμίσω. Ας ελπίσουμε πως οι νέες αλλαγές στον ποινικό κώδικα θα βάλουν την απαραίτητη τελεία σ’ αυτό το ζήτημα.

Η φυλάκιση πάντως, θα παραμένει ένα μέτρο τιμωρητικό και μόνο, που κανένα αποτέλεσμα δε θα έχει, αν δεν υπάρξει η πρόβλεψη για καθολική εκπαίδευση κατά τη διάρκεια του εγκλεισμού, για ουσιαστική επαγγελματική εξειδίκευση (που θα λαμβάνει υπόψη πρωτίστως τις επιθυμίες και τις ανάγκες των ωφελούμενων) και συνακόλουθα για ουσιαστική στήριξη κατά την διάρκεια της κοινωνικής επανένταξης. Όσα θα διαβάσετε σ’ αυτό το βιβλίο, θα σας το κάνουν σαφές αυτό. Και θα σας μάθουν και πολλά ακόμη, γι’ αυτό τον «άλλο κόσμο» πίσω απ’ τα συρματοπλέγματα.

Μόνο να ευχαριστήσουμε επομένως μπορούμε, όλ@ μας την κυρία Φαφαλιού που το υπογράφει χωρίς ίχνος κριτικής διάθεσης απέναντι σ’ αυτές τις γυναίκες και σίγουρα συμβάλλει στο ν’ ανακινηθεί πάλι ο διάλογος για τις συνθήκες κράτησης στα σωφρονιστικά καταστήματα που επιβάλλεται ν’ αλλάξουν. Πέτυχε την «πρώτη γνωριμία» των αναγνωστριών/αναγνωστών μ’ αυτές τις γυναίκες κι ευελπιστώ ότι θα βοηθήσει τόσο στη μείωση του στίγματος όσο και «στο άνοιγμα δρόμων για την επανένταξη των πρώην κρατουμένων στην κοινωνία», όπως άλλωστε επιθυμεί κι η ίδια, μεταξύ άλλων. Διαβάστε το οπωσδήποτε. _

Δημοσιεύθηκε από

aikaterinitempeli

Η Αικατερίνη Τεμπέλη γεννήθηκε στη Σάμο, αλλά έζησε μερικά απ’ τα πιο ενδιαφέροντα χρόνια της ζωής της στη Θεσσαλονίκη και στο Ηράκλειο, όπου σπούδασε αντίστοιχα Ψυχολογία και Κοινωνική Εργασία. Στην Αθήνα εκπαιδεύτηκε στην οικογενειακή θεραπεία (Μονάδα Οικογενειακής Θεραπείας-ΨΝΑ) και στην βραχεία ψυχοθεραπεία. Παρακολούθησε μαθήματα υποκριτικής για 2 χρόνια στο “Θέατρο των Αλλαγών” και μονωδίας για 3 χρόνια στο “Ολυμπιακό Ωδείο” Ηρακλείου. Εργάστηκε για πάνω από μια δεκαετία στο ραδιόφωνο (Ράδιο Κρήτη, 9,84, Studio 19, ΕΡΑ Ηρακλείου, 102-ΕΡΤ 3 κ.ά.) ως παραγωγός και παρουσιάστρια ραδιοφωνικών εκπομπών, καθώς και σε γνωστά περιοδικά κι εφημερίδες ως δημοσιογράφος. Το 1993 κέρδισε το Α' Πανελλήνιο βραβείο, σε γραπτό διαγωνισμό της Deutsche Welle, με θέμα το ρατσισμό κι εκπροσώπησε τη χώρα μας στην Κολωνία. Τον επόμενο χρόνο, το 1994, πήρε Διάκριση στον Παγκρήτιο Διαγωνισμό Ποίησης. Σήμερα ζει στην Αθήνα και ταξιδεύει πάντα στις ζωές των άλλων. Τις νύχτες γράφει στίχους, που μελοποιεί συνήθως ο Παναγιώτης Λιανός. "Το ποτάμι στον καθρέφτη" είναι το τρίτο της βιβλίο και κυκλοφορεί απ' την "Άνεμος εκδοτική". Προηγήθηκαν "Η σκόνη των άστρων" (2010) και το "Βενετσιάνικο χρυσάφι" (2007) . Και τα δύο εκδόθηκαν απ' τις εκδόσεις "Μοντέρνοι Καιροί".

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s