Παρουσίαση βιβλίου: «Η επιστροφή του ηλεκτροσόκ – Θεραπεία ή βλάβη;» του Πέτερ Λέμαν

(φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Σε ποιες χώρες χορηγούνται τα περισσότερα ηλεκτροσόκ, σε ποιες απαγορεύονται και τι θέση καταλαμβάνει η Ελλάδα, άραγε σ’ αυτήν την ιδιότυπη λίστα, είναι μερικές μόνο απ’ τις απορίες, που θα σας λύσει το συγκεκριμένο βιβλίο, που κυκλοφορεί απ’ τις εκδόσεις «Νησίδες», σε μετάφραση της Άννας Εμμανουηλίδου.

Κι ακόμη θα πληροφορηθείτε όσα το διαβάσετε, τι έχει αλλάξει σε σχέση με το παρελθόν, όσον αφορά τη χρήση, τις ενδείξεις, την ορολογία, τα μηχανήματα που χρησιμοποιούνται. Ποιες είναι οι ήπιες παρενέργειες, ποιοι οι σοβαροί κίνδυνοι αλλά και ποια τα πλεονεκτήματα, σύμφωνα με την κυρίαρχη ψυχιατρική.

Με εκτενή κι ενδελεχή μελέτη, ο Πέτερ Λέμαν, παραθέτοντας πάντα τις πηγές του, εξηγεί γιατί το ηλεκτροσόκ θεωρείται ως ύστατο θεραπευτικό μέτρο απ’ τους υπέρμαχους κι εξετάζει αν όντως είναι αληθινά έτσι. Παράλληλα, μάς παρουσιάζει τα στοιχεία όσων έχουν κάνει έρευνες κι έχουν πάρει δημόσια θέση κατά και θίγει ακόμη ακόμη και τα μεθοδολογικά προβλήματα των διεξαγόμενων μελετών.

Αν αναρωτιέστε πάντως, γιατί αυτό το βιβλίο ασχολείται τώρα μ’ ένα τέτοιο θέμα, στο οπισθόφυλλο, σε λίγες γραμμές, εξηγούνται οι λόγοι : «Όσοι πιστεύουν ότι το ηλεκτροσόκ ανήκει στην γκρίζα προϊστορία της ψυχιατρικής κάνουν λάθος. Παγκοσμίως, ο αριθμός των αιτήσεων για την αγορά μηχανημάτων ηλεκτροσόκ αυξάνεται. Σύμφωνα με μία εκτίμηση του 2013 από τους λάτρεις του ηλεκτροσόκ, περίπου 2-3 εκατομμύρια άνθρωποι δέχονται ετησίως ηλεκτροσόκ».

Τα ηλεκτροσόκ, για όσα άτομα δε γνωρίζουν να εξηγήσω ότι, χορηγούνται με σκοπό την πρόκληση επιληπτικών κρίσεων που θεωρείται πως επιφέρουν βελτίωση, όταν τα συμπτώματα μειζόνων -ως επί το πλείστον- ψυχιατρικών διαταραχών επιμένουν, γίνονται χρόνια κι οι ειδικοί έχουν εξαντλήσει (;) τις όποιες άλλες τους επιλογές.

Διάβαζα μάλιστα πρόσφατα, αυτό το σχετικό άρθρο του Independent, που υπογράφει η Maya Oppenheim και το δανείστηκα απ’ την Κωνσταντίνα Πουρσανίδου (μέλος, μεταξύ άλλων, της συντακτικής ομάδας του περιοδικού Asylum Magazine και συν-διευθύντρια του Survivor Researcher Network, UK). Το μετέφρασα (προσθέτοντας απλές σημειώσεις όπου το έκρινα απαραίτητο, σε παρενθέσεις) και διάλεξα μερικά αποσπάσματα που σχετίζονται με ορισμένα στοιχεία, που θίγονται και στο βιβλίο απ’ τον Πέτερ Λέμαν κι έχει σημασία να έχουμε υπόψη, όπως για παράδειγμα ότι οι γυναίκες είναι η πληθυσμιακή ομάδα που δέχεται τα περισσότερα ηλεκτροσόκ παγκόσμια, σε κάθε χώρα που εφαρμόζεται το ηλεκτροσόκ. Ειδικά για την Αγγλία:

«Τα δεδομένα του NHS που είδε ο The Independent αποκαλύπτουν την κλίμακα της ηλεκτροσπασμοθεραπείας (ECT) που συνταγογραφείται δυσανάλογα σε γυναίκες, οι οποίες αποτελούν τα δύο τρίτα των ασθενών που λαμβάνουν τη θεραπεία. Οι επαγγελματίες υγείας έχουν προειδοποιήσει ότι η θεραπεία μπορεί να προκαλέσει εγκεφαλική βλάβη, σε σημείο τέτοιο ώστε οι λήπτριες/ες (που την υφίστανται) να μην μπορούν να αναγνωρίσουν την οικογένεια και τους φίλους τους ή να κάνουν βασικές μαθηματικές πράξεις. Ενώ ορισμένοι ασθενείς λένε ότι η θεραπεία τους βοήθησε βαθιά, κορυφαίες φιλανθρωπικές οργανώσεις (σημ: που ασχολούνται με τέτοια ζητήματα, όπως η Mind, η Rethink Mental Illness, η Agenda κ.α.) την έχουν χαρακτηρίσει «επιβλαβή» και «ξεπερασμένη» και ζήτησαν να σταματήσει η χρήση της εν αναμονή μιας επείγουσας αναθεώρησης ή να απαγορευτεί εντελώς…»

Και λίγο παρακάτω ένας απ’ τους ανθρώπους που μίλησαν στην εφημερίδα, ο κορυφαίος ειδικός ο Δρ. Read, προσθέτει: «Μελέτες διαπιστώνουν ότι μεταξύ 12 και 55 τοις εκατό των ανθρώπων παθαίνουν μακροχρόνια ή μόνιμη εγκεφαλική βλάβη που οδηγεί σε απώλεια μνήμης», και «γνωρίζουμε επίσης ότι οι γυναίκες και οι ηλικιωμένοι που είναι οι ομάδες-στόχοι, είναι παραδόξως πιο πιθανό να υποστούν απώλεια μνήμης σε σχέση με άλλα άτομα. Θα πρέπει να είναι οι ομάδες που τους χορηγείται λιγότερο λόγω των κινδύνων». Κι όμως είναι οι ομάδες που τους χορηγείται περισσότερο και δυστυχώς ηλεκτροσόκ, υφίστανται και παιδιά. Για να δούμε όμως τι ακόμη επισημαίνει το άρθρο και λέει ένας άνθρωπος που έχει προσωπική εμπειρία:

«Ο Δρ Cunliffe, κάνοντας εκστρατεία για μια έρευνα σχετικά με τον τρόπο χρήσης του ECT στο Ηνωμένο Βασίλειο, υποστήριξε ότι οι ψυχίατροι «υποβαθμίζουν» τις παρενέργειες και αποτυγχάνουν να προειδοποιήσουν σωστά τους ασθενείς. Σημείωσε ότι οι κατασκευαστές (σημ: μηχανημάτων ηλεκτροσόκ) έχουν μια λίστα με προειδοποιήσεις ότι η ECT μπορεί να προκαλέσει εγκεφαλική βλάβη γραμμένη στο εγχειρίδιο του μηχανήματος και προτρέπουν ρητά όλους τους επαγγελματίες υγείας να ενημερώνουν τους ασθενείς για παρενέργειες. Ωστόσο, οι επαγγελματίες υγείας δεν επιδιώκουν σωστά τη συγκατάθεση για την ECT απ τους ασθενείς ή δεν τους παρακολουθούν επαρκώς ενώ περνούν από θεραπεία, ισχυρίστηκε…»

Ποια είναι αυτή όμως αυτή η «μικρή δόση ηλεκτρισμού» άραγε που χορηγείται κατά τη διάρκεια του ηλεκτροσόκ; Στο βιβλίο του Λέμαν, αναγράφονται τα εξής που έχει εξηγήσει ο Asmus Finzen: «Στην περίπτωση της ηλεκτρικής απινίδωσης της καρδιάς μετά από καρδιακή ανακοπή, τα ηλεκτροσόκ θα δίνονταν στην καρδιά για 4 χιλιοστά του δευτερολέπτου, ενώ στην περίπτωση των ηλεκτροσόκ στον εγκέφαλο για 1 έως 6 δευτερόλεπτα…»

Και δεν υπάρχει άραγε τρόπος να προστατευτεί ο κάθε χρήστης υπηρεσιών ψυχικής υγείας από μια τέτοια χορήγηση, έγκαιρα, αν το επιθυμεί; Μήπως η ψυχιατρική διαθήκη θα μπορούσε ν’ αποτελέσει ένα ανάχωμα; Θα το μάθετε φτάνοντας στο τέλος του εξαιρετικά χρήσιμου και διαφωτιστικού, βιβλίου, που θεωρώ ότι δεν είναι αυστηρά προορισμένο για όσα από ‘μας ασχολούμαστε με τα ψυχιατρικά θέματα, αλλά καλό θα ήταν να διαβαστεί από κάθε ενδιαφερόμενο, μιας και τέτοια ζητήματα πρέπει ν’ απασχολούν όλη την κοινωνία.-

Παρουσίαση βιβλίου: «αποσπάσματα» του Κ ω σ τ ή, απ’ τις εκδόσεις «Εξάρχεια»

(φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Με μεγάλη χαρά, παρουσιάζω σήμερα, αυτό το βιβλίο του Κ ω σ τ ή, στο blog. Πρόσφατο, πολύτιμο απόκτημα, η δεύτερη έκδοση των αποσπασμάτων του απ’ την περίοδο 1967-1973, που κυκλοφόρησε το 2015 σε πιστό αντίγραφο του πρωτότυπου. Τα πώς και τα γιατί, θα τα πληροφορηθείτε απ’ τις σχετικές παραπομπές. Έτσι κι εγώ, ως είθισται θ’ αρχίσω απ’ την αρχή… Γιατί η αλήθεια είναι ότι πριν ακόμη ξεκινήσω την ανάγνωση, παρατήρησα τις πολλές λεπτομέρειες του εξωφύλλου. Μια φωτογραφία, όπως αυτή που βλέπετε παραπάνω, δεν αρκεί παρά μόνο για να σας δώσει μια γενική ιδέα, ακόμη κι αν τη δείτε σε πλήρες μέγεθος. Όταν πάρετε όμως το βιβλίο στα χέρια σας, θα καταλάβετε πόσο λεπτοδουλεμένο είναι το συγκεκριμένο σχέδιο.

(φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Και φυσικά, διαβάζοντας τα περιεχόμενά του, στάθηκα σε πολλά σημεία… Οι πολιτικές προκλήσεις και το κλίμα της ταραχώδους εκείνης εποχής αποτυπώνονται με την πρωτοποριακή Oπτική (και δε χρησιμοποιώ τυχαία τη λέξη) του γράφοντα, αλλά δημιουργούνται ταυτόχρονα και γόνιμοι, διαλεκτικοί, συνειρμοί με το σήμερα. Έτσι, το ιστορικό πλαίσιο, αν και σφραγίζει τα ποιήματα, δε λειτουργεί σε καμία περίπτωση ασφυκτικά, εγκιβωτίζοντάς τα στο παρελθόν, γι’ αυτό και μπορούμε λοιπόν να ταυτιστούμε με πάμπολλους στίχους του Κ ω σ τ ή, που αντανακλούν τόσο σύγχρονους προβληματισμούς σχετικά με τη θέση μας στον κόσμο, το ρόλο της τέχνης, της ποίησης, κ.α. Η δε «Καθημερινή Ηλέκτρα» του, θα μπορούσε αύριο ν’ ανέβει ως μονόλογος σε μια θεατρική σκηνή. Τη λάτρεψα κι αυτήν την ενότητα.

(φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Στην τελευταία σελίδα του βιβλίου, ο Κ ω σ τ ή ς εξηγεί από ποιες συλλογές προέκυψαν αυτά τα εκρηκτικά ποιήματα και πώς εν μέρει, προέκυψαν. Κι εδώ, στο δικό του ιστότοπο υπάρχει μία σχετική ανάρτηση που αξίζει οπωσδήποτε να διαβάσετε, μιας κι όχι μόνο θα καταλάβετε έτσι καλύτερα το σκεπτικό του, την πορεία του, αλλά θα έχετε την ευκαιρία και να διαβάσετε επιλεγμένα ποιήματα απ’ αυτήν την έκδοση. Όσο για το δημιουργό τους, του αφήνω δικαιωματικά, τον επίλογο: «μαρέσει να δοκιμάζω όλα όσα κανένας δε μου έμαθε. σε τίποτα δεν είμαι ειδικός. νομίζω πώς όλα μπορώ να τα κάνω άμα γουστάρω τη ζωή που ζω…». Και παρακάτω συμπληρώνει «η διαδικασία συνεχίζεται ζώντας. συνεχίζεται και μέσα απ’ τα σχέδια και τα γλυπτά. συνεχίζεται μέσα από τα δοκίμια τους ήχους κι ό,τι άλλο μπορώ να γλεντήσω σαυτό τον πλανήτη…».

«Η Ψυχική υγεία σήμερα στην καπιταλιστική κατάσταση κατάθλιψης και στον γενικευμένο κοινωνικό και ατομικό τεμαχισμό»: στον Βοτανικό Κήπο Πετρούπολης με τη συμμετοχή μελών της Πρωτοβουλίας ‘Ψ’

«Le temps retrouvé»: του Marcel Proust, στη μεγάλη οθόνη απ’ τον Raoul Ruiz – Μια κινηματογραφική πρόταση

Παρακολούθησα πρόσφατα αυτήν την ταινία, που βασίζεται στο βιβλίο του Μαρσέλ Προυστ «Ο ξανακερδισμένος χρόνος» (ή «Ο ανακτημένος χρόνος», σύμφωνα με άλλη μετάφραση) και σκέφτηκα ότι φυσικά αξίζει να σας την προτείνω, όσο ακόμη θα είναι διαθέσιμη στο κανάλι. Προσφέρεται με διάφορους υπότιτλους (αγγλικά, γερμανικά, ισπανικά, κ.α.), αν δε γνωρίζετε γαλλικά, αλλά όχι με ελληνικούς δυστυχώς. Το «Balbec» για το οποίο έχω γράψει κι αυτές τις πληροφορίες εδώ που μπορείτε να συμβουλευτείτε, παρουσιάζεται βέβαια, ως το σκηνικό κάποιων σημαντικών επεισοδίων κι αναμνήσεων της ζωής του Προυστ.

Μιας κι εγώ έχω διαβάσει το βιβλίο αυτό με τη μετάφραση του Παναγιώτη Πούλου, όπως κυκλοφορεί από το Βιβλιοπωλείον της Εστίας, με σημειώσεις δηλαδή, επίμετρο, σύνοψη και με κάλυψε πλήρως, αυτήν την έκδοση σας προτείνω. Αν δεν έχετε ήδη μελετήσει όμως το μνημειώδες αυτό έργο, για να πω την αλήθεια θα δυσκολευτείτε να καταλάβετε τη σχέση των διαφόρων προσώπων κι όχι μόνο (μακάρι όμως να σας δώσει το έναυσμα η ανάρτηση, να το κάνετε). Αν το έχετε όμως, το μόνο που μένει να διαπιστώσετε είναι αν το μεγάλο στοίχημα που έβαλε ο σκηνοθέτης όταν αποφάσισε να το μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη, το κέρδισε ή όχι.

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ‘Ψ’: ΤΟ ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΤΟΥ ΞΕΝΩΝΑ ΤΟΥ «ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΥ» ΔΕΙΓΜΑ ΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΛΕΥΡΗ ΚΑΙ ΡΑΠΤΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

Έχει περάσει περίπου ένας χρόνος από τότε που ο Διοικητής του «Ευαγγελισμού» αποφάσισε το κλείσιμο, για ένα ολόκληρο μήνα, του ψυχιατρικού ξενώνα του νοσοκομείου στην πλ. Βάθη, προκειμένου να γίνει μια απεντόμωση λόγω των κοριών που είχαν κατακλύσει το χώρο. Για έναν ολόκληρο μήνα, αν και μια απεντόμωση χρειάζεται, το πολύ, έξη μέρες.

Μόλις πέρασε ο «μήνας της απεντόμωσης» ο Διοικητής «θυμήθηκε» ότι χρειάζονταν και εργασίες συντήρησης του κτιρίου λόγω της παλαιότητάς του, για τις οποίες θα απαιτούνταν τουλάχιστον 6 μήνες, χωρίς να υπολογίζεται ο επιπλέον χρόνος που θα χρειαζόταν για τον διαγωνισμό βάσει του οποίου θα οριζόταν ο ανάδοχος του έργου. Όλο αυτό το διάστημα, μέχρι και τώρα, το κτίριο του ξενώνα είναι ερμητικά κλειστό, σαν ένα κτίριο εγκαταλειμμένο, όπως τόσα μέσα στην πόλη, και καμιά εργασία δεν φάνηκε να γίνεται εκεί μέσα.

Το νοσηλευτικό προσωπικό, όμως, του ξενώνα είχε ήδη μεταφερθεί για να καλύψει ένα (ούτως ή άλλως μικρό) μέρος από τα τεράστια τα κενά του νοσοκομείου, στη λογική της πολιτικής του Υπουργείου, εν μέσω μάλιστα και της πανδημίας, να συρρικνώνει και να καταργεί δομές, μονάδες, υπηρεσίες υγείας παντού προκειμένου να μαζέψει προσωπικό για να καλύψει τη λειτουργία όσων υπηρεσιών εξακολουθούν να υπάρχουν, χωρίς καμιά κίνηση για προσλήψεις του αναγκαίου προσωπικού. Μια πτυχή αυτής της σκόπιμα και σχεδιασμένα ασκούμενης καταστροφικής πολιτικής ήταν και το εξιτήριο (δηλαδή, το διώξιμο, στο δρόμο) που δόθηκε σε κάποιους/ες από τους/τις ενοίκους του ξενώνα και που μόνο μετά από έντονη κινηματική πίεση έγινε δυνατό να φιλοξενηθούν σε κενές θέσεις άλλων ξενώνων.

Η περίπτωση του ξενώνα του «Ευαγγελισμού» είναι αντιπροσωπευτικό δείγμα της καταστροφικής πολιτικής που ασκεί η παρούσα κυβέρνηση και στην ψυχική υγεία. Συχνά δεν τολμούν καν να πουν ότι κλείνουν μια δομή, κυβερνώντας με το ψέμα και την παραπλάνηση. Με την αγαστή, πάντα, σύμπλευση των ΜΚΟ ψυχικής υγείας, που είναι μαθημένες να αποτελούν το προπέτασμα των πολιτικών της κυρίαρχης εξουσίας, αρκεί να ρέουν οι κοινοτικές χρηματοδοτήσεις με τα βραχύβια προγράμματα, όπως γίνεται αυτή την περίοδο και για τα προσεχή λίγα χρόνια. Χωρίς ν΄ αλλάζει τίποτα στο σύστημα των υπηρεσιών. Αντίθετα, σπρώχνοντάς το σε μια χωρίς προηγούμενο νεοϊδρυματική παλινδρόμηση.

Μη ξεχνάμε την απόπειρα να ξανανοίξει η Λέρος για μεταφορά ξανά εκεί των σημερινών «αζήτητων» που παράγουν σε μαζική κλίμακα οι πολιτικές της κυρίαρχης εξουσίας – και που έμεινε «απόπειρα» λόγω κινηματικών αντιδράσεων (αν και ως πολιτικό σχέδιο μόνο προσωρινά έχει ανασταλεί). Μη ξεχνάμε και το σχεδιαζόμενο κλείσιμο στεγαστικών δομών του ΨΝΑ που, όπως όλες οι ψυχιατρικές μονάδες, παραμένει δραματικά υποστελεχωμένο, με υπερσυνωστισμένους τους νοσηλευόμενους σε δεκάδες ράντζα στους διαδρόμους και με τον άκρατο βιολογικό αναγωγισμό και τις κατασταλτικές πρακτικές ν΄ αποτελούν παντού την αδιαμφισβήτητη κανονικότητα της σύγχρονης ψυχιατρικής.

Ρωτάμε, λοιπόν, ξανά τον Διοικητή του «Ευαγγελισμού» και τα αφεντικά του στο Υπουργείο : Πότε θα ξανανοίξει ο ξενώνας στην πλ. Βάθη;

Και επειδή ξέρουμε την απάντηση για τον ξενώνα του «Ευαγγελισμού» (αν και πολύ θα ευχόμαστε να «διαψευστούμε»), που αφορά και την κατάσταση συνολικά στην Ψυχική Υγεία, καλούμε όλες και όλους σε συντονισμό δράσης ενάντια στις ασκούμενες καταστροφικές πολιτικές και για μιαν «άλλη» ψυχική υγεία και ψυχιατρική, κοινοτικά βασισμένη, ενάντια σε κάθε είδους καταστολή και απελευθερωτική.

19/6/2022

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

Παρουσίαση βιβλίου: «Σχιζοκοινωνία» του Παάτα Σαμούγκια – Εκδόσεις «Βακχικόν»

(…) Πίνω βότκα -ενισχύει την ταυτότητά μου,

σήμερα είμαι πολύ ο Παάτα Σαμούγκια,

χθες ήμουν λίγο Παάτα Σαμούγκια,

γράφω. Γράφωγράφωγράφω.

Και τα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου μου είναι τα άλογά μου,

το αριστερό δεν γνωρίζει τι κάνει το δεξί.

Κρατάω τα χαλινάρια αλλά δεν μπορώ να τα κάνω να υπακούσουν,

έχω διασπαστεί,

είμαι διπλός,

είμαι δυαδικός,

είμαι μελαγχολικός,

γράφω τη σχιζοκοινωνία…

.

Παάτα Σαμούγκια

(μετάφραση: Εκατερίνε Τζανάσια)

.

(φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Ξεχώρισα τα ποιήματά του Παάτα Σαμούγκια, όταν διάβαζα την Ανθολογία Νέων Γεωργιανών Ποιητών, όπως σας έγραψα ήδη εδώ. Συμπεριέλαβα ακολούθως ένα δικό του ποίημα σ’ αυτήν την ανάρτηση και σήμερα θα σας γράψω περισσότερα για τη συγκεκριμένη συλλογή που κυκλοφορεί στα ελληνικά απ’ τις εκδόσεις «Βακχικόν». Το γεγονός ότι θεωρήθηκε «κάθαρμα», «προδότης» απ’ τα συντηρητικά μέσα ενημέρωσης της χώρας του, ότι μέλη της Ορθόδοξης Ένωσης Γονέων δημοσίευσαν μιαν επιστολή στην εφημερίδα «Asaval-Dasavali» στην οποία ζητούσαν να του εκφωνήσει ανάθεμα η Γεωργιανή ορθόδοξη Εκκλησία, κατέστρεψαν τα βιβλία του και βρέθηκαν παράλληλα, ακόμη και μέλη του κοινοβουλίου της Γεωργίας που αποφάσισαν να απαγορέψουν την πρώτη του ποιητική συλλογή, λόγω ασέβειας στην παράδοση και «επιβλαβούς συμπεριφοράς», απειλήθηκε η ζωή του κ.ο.κ., μου έδωσε κι άλλους λόγους για να σας τον «συστήσω».

Το «έγκλημά» του; Τόλμησε, να παρωδήσει το γεωργιανό εθνικό έπος, «Ο ιππότης με δέρμα τίγρη» του Σότα Ρουσταβέλι (το οποίο κυκλοφορεί στα ελληνικά σε μία και μόνο μετάφραση), παρεμβάλλοντας στο δικό του «Αντί -έπος» και αρκετά ερωτικά αποσπάσματα αλλά και παρωδίες απόψεων της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Βλάσφημος λοιπόν; Εγώ τον βρήκα εξαιρετικό, καινοτόμο, προκλητικό, ρηξικέλευθο. Ανήσυχο πνεύμα, με μια τάση αποκαθήλωσης κάθε ιερού συμβόλου και δεν αναφέρομαι μόνο στα θρησκευτικά σύμβολα. Δε διστάζει στα ποιήματά του ν’ αντιπαρατεθεί με οποιοδήποτε πολιτικό και καλλιτεχνικό κατεστημένο, να λοιδορήσει, να χλευάσει, να ειρωνευτεί. Οι διαγενεακές συγκρούσεις μιας ολόκληρης χώρας με πολυτάραχη ιστορία, αλλά φυσικά και του ίδιου, μοιάζει στην ποίησή του να προβάλλονται, ενίοτε και να μετατίθενται ή να μετουσιώνονται (για να χρησιμοποιήσω ψυχαναλυτικούς όρους μιας και με έβαλε σε πειρασμό ο τίτλος της συλλογής κι οι αναφορές του στον Freud και λιγότερο στον Jung), στην πολιτικό-οικονομική-θρησκευτική ελίτ. Σ’ αυτό το πλαίσιο, δεν υπήρχε κανείς λόγος για να μ’ ενοχλήσει η αντιπαράθεσή του με τα θεία. Δε χαρίζεται άλλωστε, επίσης, σε κανέναν που να φέρει δάφνες κοινωνικής αναγνώρισης, δε διστάζει να συγκρουστεί. Οι στίχοι του χαρακτηρίζονται από ευθύτητα, αντανακλούν μια βαθιά κριτική σκέψη κι ενίοτε μια αναθεωρητική διάθεση, όπως στο ποίημα «Εντολή»:

.

Ας δοθούν σπίτια στους άστεγους

εκατομμύρια στους άφραγκους,

έμπνευση στους ποιητές, κόκαλο στη γλώσσα,

πρόβατα στους άυπνους -ένα πρόβατο, δύο πρόβατα, τρία πρόβατα…

Ας δοθεί η δύναμη στους ερωτευμένους

για να σκορπιστούν ο ένας μέσα στον άλλο.

Ας δοθούν παιχνίδια στα παιδιά

και στους δικτάτορες.

Ας δοθεί η ελευθερία στη φαντασία,

φαγητό στους πεινασμένους,

ας δοθούν δέντρα στους ανέμους

για να ξεκουραστούν στα κλαδιά.

Ας μη δοθεί τίποτα στους πολιτικούς.

.

Η γλώσσα, η ποίηση τον απασχολούν ιδιαιτέρως και πώς αλλιώς θα γινόταν, άλλωστε; Γράφει λοιπόν στη «Σχιζοκοινωνία»: «Ξέρετε ότι / οι ποιητές ενοχλούνται περισσότερο με την ερώτηση: Γιατί γράφετε; / Ποιος ρωτάει τους καρκινοπαθείς γιατί έχουν καρκίνο; / Ξέρετε ότι / η ποίηση δεν είναι επάγγελμα, / στην πραγματικότητα είναι ασθένεια, παθολογία / και όχι κάτι λιγότερο αισχρό / από τον covid-19, / από έναν φανατικό πιστό / ή από την ηλεκτρική καρέκλα;» Και διερωτάται: «Τι πρέπει να μας δώσει η ποίηση; / Δεν είναι τράπεζα, / δεν είναι τοκογλύφος, / μπορεί να προσδιορίσει μόνο τον εαυτό της / και αυτό με δυσκολία. / Γιατί πρέπει να μας δώσει κάτι η ποίηση;»

Κι ακόμη:

«Γράφω πουλί και αισθάνομαι ότι
τα φτερά του είναι ικανά να πετάξουν.
Είναι τα φτερά ικανά να πετάξουν
όταν γράφω ότι είναι τα φτερά ικανά να πετάξουν;
Οι έννοιες πρέπει να υποβληθούν σε διαδικασία διαπίστευσης
πριν περάσουν τα άκρα των χειλιών.
Η γλώσσα είναι σκληρός τελωνιακός,
αφήνει κάποιες έννοιες πίσω στα σύνορα».

Για να δούμε τι σημειώνει στην θαυμάσιά του εισαγωγή κι ο Γιώργος Ρούσκας, που επέλεξε το παραπάνω απόσπασμα για ‘κείνον: «Η γλώσσα. Στα σύνορα της επικοινωνίας. Τελωνειακός αλλά και πέρασμα. Γέφυρα. Από την έννοια στη λέξη και αντίστροφα. Όμως και δυναμίτης, ικανός να τινάξει στον αέρα κάθε γέφυρα. Ικανός να προκαλέσει θύελλες. Στην περίπτωση του Παάτα Σαμούγκια, κατά γενική ομολογία ενός από τους σημαντικότερους σύγχρονους ποιητές της Γεωργίας, η θύελλα ήρθε με το πρώτο του κιόλας βιβλίο, το 2007 (ήταν τότε ηλικίας 24 ετών και το αναφέρω επειδή έχει τη σημασία του)…» Και παρακάτω, συνεχίζει: «Ο τρόπος του σοκάρει, αλλά ο λόγος του δεν παύει να έχει ουσία. Ο Γεωργιανός ποιητής Γκιόργκι Κασάια έχει την άποψη ότι η ποίηση του Σαμούγκια έχει σχέση και παρόμοιες μεθόδους με την ποίηση του σύγχρονου Ρώσου ποιητή Βαλερί Νουγκάτοφ – γεννημένου το 1972. Ανακαλώντας τους δικούς μας ποιητές, θα έλεγα ότι υπάρχουν διακειμενικά ψήγματα γλωσσικού μεταλλεύματος από τα ορυχεία των αείμνηστων: Γεωργίου Σουρή, Κατερίνας Γώγου, Μίμη Σουλιώτη, και από την Κύπρο του Ηλία Κωνσταντίνου». Θα συμφωνήσω, προσθέτοντας ότι θεματολογικά και υφολογικά, βρήκα κι άλλες συνδέσεις με τη δική μας ποιητική παραγωγή, αλλά καλύτερα ν’ αφήσω ορισμένα πράγματα να τα διαπιστώσετε και μόνα σας.

Για τη χώρα του πάντως, τη Γεωργία, οι ακόλουθοι στίχοι λένε πολλά και δε μας φαίνονται ξένα όλα αυτά που αναφέρει, εδώ που τα λέμε: «Ξέρετε ότι / η πατρίδα μου – / αναμένοντας τις επιδοτήσεις της Ευρωπαϊκής ένωσης, / αναμένοντας τις επιδοτήσεις του ΟΗΕ, / αναμένοντας τις επιδοτήσεις του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ, / είναι γεμάτη με πεινασμένα παιδιά; / Είναι γεμάτη με ποιητές με άδειες τσέπες κι άδεια στομάχια, / γεμάτη πολιτικούς, / γεμάτη με Toyota Prius και με ανθρώπινες θλίψεις, / ορίζει το ελάχιστο όριο διαβίωσης στα 177, 8 λάρι*, / το οποίο δεν αποτελεί καν ελάχιστο όριο διαβίωσης για έναν έντιμο σκύλο / φυσικά, μεταφορικά μιλώντας

Το να ξεχωρίσω κάποια απ’ τα ποιήματά του για να τα μοιραστώ μαζί σας, αποδείχτηκε φοβερή σπαζοκεφαλιά, αλλά τελικά κατέληξα σ’ αυτά που θα διαβάσετε κι ίσως άλλη στιγμή να επανέλθω με μερικά ακόμη. Αντί επιλόγου, λοιπόν, το ακόλουθο και σας συνιστώ να διαβάσετε οπωσδήποτε κι αυτήν τη συνέντευξη που έδωσε στα ελληνικά. Τη μετάφραση όλων των ποιημάτων στα ελληνικά, έχει κάνει η Εκατερίνε Τζανάσια.

ΕΠΙΝΟΗΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ 6 ΤΟΥ ΙΟΥΔΑ

.

Και η αυτοδιάγνωση είναι μια λύση:

αμφεταμίνη και μεθαμφεταμίνη

δυο φορές την ημέρα.

Δόξα τω Θεώ.

Διαζεπάμη και Τιζερτσίνι τρεις φορές την ημέρα,

τρεις φορές ευχαριστώ στον Θεό.

Παρενέργειες;

οξύ γλαύκωμα κλειστής γωνίας.

Δόξα τω Θεώ.

Πάρκινσον.

Δόξα τω Θεώ.

Σκλήρυνση κατά πλάκας.

Δόξα τω Θεώ.

Μυασθένεια.

Δόξα τω Θεώ.

Ημιπληγία.

Δόξα τω Θεώ.

Υπόταση,

ισχαιμία,

πορφυρία.

Δόξα τω Θεώ.

.

.

Βιογραφικό σημείωμα: Ο Παάτα Σαμούγκια (Paata Shamugia) γεννήθηκε το 1983 στην Αμπχαζία, σήμερα ζει στην Τιφλίδα και αποτελεί μία διακεκριμένη προσωπικότητα της γεωργιανής ποίησης. Αποφοίτησε από το Κρατικό Πανεπιστήμιο της Τιφλίδας (Σχολή Φιλολογίας). Ο συγγραφέας έγινε γνωστός σε ένα ευρύ κύκλο αναγνωστών χάρη στο βιβλίο του Anti-Tqaosani (ένα λογοπαίγνιο επί του διάσημου μεσαιωνικού επικού ποιήματος Ο ιππότης με δέρμα τίγρη). Το βιβλίο προκάλεσε πολλές αντιδράσεις και για αρκετούς μήνες συζητήθηκε ευρέως στον γεωργιανό τύπο και την τηλεόραση, καθώς τολμούσε να αμφισβητήσει το πιο σημαντικό λογοτεχνικό κείμενο της χώρας. Τρία χρόνια αργότερα, το 2010 δημοσίευσε τη δεύτερη ποιητική του συλλογή με τίτλο Το πλεονέκτημα, η οποία τράβηξε αμέσως την προσοχή, αλλά, σε αντίθεση με την προηγούμενη συλλογή του, δεν προκάλεσε έντονη κριτική αλλά ούτε και αντιδράσεις. Αντίθετα, το βιβλίο απέσπασε πολύ θετικές κριτικές από κριτικούς και αναγνώστες. Το 2011 ο Παάτα Σαμούγκια έλαβε το λογοτεχνικό βραβείο SABA για την καλύτερη συλλογή ποιημάτων με τίτλο Ακάθιστος. Το 2012 το περιοδικό «Art Hot Chocolate» τον βράβευσε ως το Πρόσωπο της Χρονιάς. Σήμερα εργάζεται ως συντάκτης του περιοδικού «Λιμπεράλι» και γράφει κριτικές και δοκίμια. Είναι επίσης ο αρχισυντάκτης της πύλης για τη σύγχρονη τέχνη demo.ge. Από το 2011 είναι μέλος και συντάκτης της ιστοσελίδας του Georgian Pen Center, πρόεδρός του δε από το 2018. Το 2014, ο εκδοτικός οίκος Ιντελέκτι εξέδωσε άλλη μια προκλητική συλλογή του, τη Σχιζοκοινωνία, η οποία κέρδισε ξανά το βραβείο SABA και έτσι ο Παάτα Σαμούγκια έγινε ο πρώτος σύγχρονος ποιητής στη Γεωργία που κέρδισε δύο φορές το συγκεκριμένο βραβείο στην ίδια κατηγορία. Η ποίησή του έχει μεταφραστεί στα αγγλικά, ρωσικά, γαλλικά, τουρκικά, ελληνικά και γερμανικά και δημοσιεύτηκε στην Ανθολογία της Γεωργιανής Ποίησης ανά τους αιώνες (Ich aber will dem Kaukasos zu…, Pop Verlag 2015, Γερμανία) και στην Ανθολογία νέων Γεωργιανών Ποιητών (εκδόσεις Βακχικόν 2020, Ελλάδα).

*Το ένα λάρι ισούται με 0,32 ευρώ.