«Διαβάζουμε παρέα»: Στις 11 Σεπτεμβρίου 2021, από 17.00 ως 20.00μ.μ., στο Πάρκο για το Παιδί & τον Πολιτισμό

Έχω βρεθεί σε εκδηλώσεις τους και πέρασα πολύ όμορφα. Εδώ υπάρχει μια σχετική ανάρτηση κι οι λεπτομέρειες στο ακόλουθο δελτίο τύπου και στον σχετικό σύνδεσμο.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Η εκδήλωση «Διαβάζουμε παρέα!» για τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Γραμματισμού θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 11 Σεπτεμβρίου (ώρες 17.00-20.00) στο Πάρκο για το Παιδί & τον Πολιτισμό (Λάμψα & Τριφυλίας, Αμπελόκηποι). Περιλαμβάνει μεγαλόφωνες αναγνώσεις παιδικών βιβλίων στα ελληνικά, τα αραβικά, τα γαλλικά και τα φαρσί, καθώς και δυο χαριστικά παζάρια με βιβλία, το ένα για παιδιά 0-3 ετών και το δεύτερο για παιδιά 4-10 ετών. Σας περιμένουμε!

Πληροφορίες στο https://www.diavazontas.org/

«Τα σταφύλια της οργής»: Ντοκιμαντέρ στην ErtFlix, για το εμβληματικό βιβλίο του Τζον Στάινμπεκ

Γράφτηκε σε 100 περίπου μέρες, πούλησε 500.000 αντίτυπα κατά την πρώτη του έκδοση, κάηκε από αγρότες αλλά κι από γαιοκτήμονες κι έκανε το συγγραφέα του να φοβάται για τη ζωή του και να μην πηγαίνει μόνος πουθενά.

Αυτά κι άλλα πολλά ενδιαφέροντα στοιχεία θα μάθετε όσ@ παρακολουθήσετε το σχετικό ντοκιμαντέρ του 2019, για το σπουδαίο αυτό βιβλίο, που εκδόθηκε στις 14/4/1939 κι εξακολουθεί να είναι επίκαιρο.

Προβάλλεται απ’ την ErtFlix, θα το βρείτε εδώ και θα είναι διαθέσιμο ως τις 26 Αυγούστου 2021.

*Η φωτογραφία του εξωφύλλου του βιβλίου προέρχεται από εδώ και του συγγραφέα από εδώ.

Ο Τελευταίος Βερμέερ: Μια ενδιαφέρουσα ταινία που βασίζεται σε αληθινά γεγονότα

Με το να έχει γίνει θέμα αυτές τις μέρες η κλοπή κι η εύρεση των πινάκων του Πικάσο και του Μοντριάν, θυμήθηκα την συγκεκριμένη ταινία που σκηνοθέτησε ο Dan Friedkin το 2019 και σας την προτείνω.

Βασίζεται σε αληθινά γεγονότα, όπως τα κατέγραψε στο βιβλίο του ο Jonathan Lopez κι αφορά τον πιο διάσημο πλαστογράφο των τελευταίων αιώνων, τον Ολλανδό, Han Van Meegeren, που λεγόταν ότι κατάφερε να πουλήσει δήθεν πίνακα του Vermeer ακόμη και στον Hermann Goering. Συνακόλουθα βέβαια, μαθαίνουμε και κάποια πράγματα για όσα διαδραματίζονται στην αγορά έργων τέχνης.

Καθώς όμως η σχέση του Han Van Meegeren, με το ναζισμό ήταν περίπλοκη κι ο ίδιος αρκετά «σκοτεινή» προσωπικότητα, σας συνιστώ να διαβάσετε κι αυτή την συνέντευξη του Lopez, που έκανε εξαιρετική δουλειά ψάχνοντας τις πρωτότυπες πηγές της εποχής, ώστε να καταλάβετε που τελειώνει ο μύθος και που αρχίζει η αλήθεια. Το αμέσως καλύτερο βέβαια, είναι να διαβάσετε και το ίδιο το βιβλίο.

Νέες κυκλοφορίες: «Unwell Woman – Misdiagnosis and Myth in a Man-made World» | Ένα βιβλίο για τους αδιάγνωστους γυναικείους πόνους και τις κακές ιατρικές πρακτικές

Η Βρετανή Elinor Cleghorn, αναγκάστηκε να επισκεφθεί πολλούς γιατρούς, προσπαθώντας να μάθει από τι υπέφερε όντας σε νεαρή ηλικία, κι οι περισσότεροι απέδιδαν την κατάσταση της στη γυναικεία φύση της, μιλώντας αόριστα για ..τις ορμόνες της. Μετά από 10 χρόνια, όταν πια είχε βρεθεί ότι πάσχει από λύκο, μια αυτοάνοση ασθένεια, είχε και το κίνητρο να ψάξει να βρει τι συνέβαινε ανά τους αιώνες με τις γυναίκες που κατέφευγαν στα διάφορα ιατρεία απελπισμένες κι έφευγαν απ’ αυτά, χωρίς διάγνωση κι ελπίδα ότι θα γίνουν καλά. Κι όπως διάβασα εδώ, πολλές φορές οι πόνοι τους, ειδικά αν δε μπορούσε να βρεθεί η αιτία τους, θεωρούνταν συμπτώματα ψυχικών διαταραχών. Αυτό, όπως καταλαβαίνετε, δε με ξάφνιασε καθόλου, αλλά αποτέλεσε μια καλή αφορμή για να ανατρέξω στους συνδέσμους του άρθρου του Smithsonian magazine, να μάθω ακόμη περισσότερα και να σας τα γράψω σήμερα εδώ.

Η συγγραφέας λοιπόν, με ειδίκευση στην ιστορία της ιατρικής, στην αντίστοιχη αναδρομή που κάνει στο βιβλίο της, προσπαθώντας να ξεδιαλύνει τους μύθους απ’ τις αλήθειες και να δείξει πώς διαμορφώθηκαν κάποιες αντιλήψεις, αναφέρεται φυσικά στον Ιπποκράτη που πίστευε ότι όλες οι γυναικείες ασθένειες σχετίζονται με τη μήτρα. Μια ιδέα, που βρήκε πρόσφορο έδαφος για ν’ αναπτυχθεί κατά το 19ο αιώνα στο Δυτικό κόσμο, τότε που για οποιονδήποτε λόγο κι αν πήγαιναν οι γυναίκες στο γιατρό, έπαιρναν τη διάγνωση της υστερίας. Έπαιξε βέβαια ρόλο και το γεγονός ότι ο ιατρικός χώρος ήταν ανδροκρατούμενος, είχαν διαδοθεί πολύ κι οι θεωρίες του Sigmund Freud κι έτσι γινόταν λάθος διαγνώσεις και προτείνονταν φρικιαστικές «θεραπείες», όπως κλειτοριδεκτομή, λοβοτομή κ.α.

Γίνονταν οπωσδήποτε και διακρίσεις αλλού είδους, ιδιαιτέρως ρατσιστικές μάλιστα στη διάρκεια της αποικιοκρατίας, όταν επικρατούσε η διαδεδομένη άποψη πως οι γυναίκες απ’ την Αφρική νιώθουν λιγότερο πόνο (έτσι αποτρόπαια πειράματα έγιναν σε σκλάβες), ενώ οι λευκές είναι πιο αδύναμες κ.ο.κ. Κι ο λόγος ακόμη των γιατρών κυριαρχούνταν από προκαταλήψεις και σεξιστικά στερεότυπα κι έτσι απευθύνονταν υποτιμητικά στις γυναίκες, σαν να μιλούσαν σε άπραγα παιδιά, κάτι που δυστυχώς δε μπορούμε να πούμε ότι έχει εκλείψει. Κι επιπρόσθετα, στις Ηνωμένες Πολιτείες, ακόμη (δηλαδή μιλάμε για έρευνες κι επίσημα στατιστικά στοιχεία του 2020), οι αφροαμερικανές γυναίκες έχουν δυόμισι φορές περισσότερες πιθανότητες να πεθάνουν από αιτίες που σχετίζονται με την εγκυμοσύνη, σε σχέση με τις λευκές γυναίκες.

Είδαμε επίσης μαζί αν θυμάστε εδώ, ότι και σ’ άλλες περιπτώσεις, όπως κατά την περίοδο που επικράτησε ο φασισμός στην Ιταλία, οι θηλυκότητες έμπαιναν στο στόχαστρο όταν δεν ανταποκρινόταν στους προκαθορισμένους απ’ το καθεστώς «παραδοσιακούς» ρόλους τους και με την εύκολη -κι απολύτως λανθασμένη- διάγνωση των «τρελών γυναικών», εγκλείονταν στα ψυχιατρεία. Ξεκάθαρα λοιπόν, η ιατρική έκανε κακό σε πάμπολλες περιπτώσεις στις γυναίκες κι αυτό το βλέπουμε σε σχετικές έρευνες και στη μεγάλη συζήτηση που έχει ανοίξει τις τελευταίες δεκαετίες για τα φάρμακα: πώς είναι δυνατόν δηλαδή, να μη λαμβάνονται υπόψη οι διαφορές των φύλων. Έτσι, μελέτες που γίνονταν μόνο σε άνδρες δικαιολογούνταν από την πεποίθηση ότι αυτό που θα λειτουργούσε για άνδρες θα λειτουργούσε και για τις γυναίκες. Κι αυτή η εσφαλμένη υπόθεση είχε καταστροφικά αποτελέσματα. Στο ακόλουθο βιβλίο, που είναι σχετικό μ’ αυτό που παρουσιάζω σήμερα, αναφέρονται συγκεκριμένα στοιχεία.

Για να δούμε μαζί κάποια δεδομένα λοιπόν, που έχουν καταγραφεί και τα βρήκα εδώ: «Οι αυτοάνοσες ασθένειες, για παράδειγμα, επηρεάζουν περίπου το 8% του παγκόσμιου πληθυσμού, αλλά το 78% αυτών που επηρεάζονται είναι γυναίκες. Οι γυναίκες έχουν τρεις φορές περισσότερες πιθανότητες από τους άνδρες να αναπτύξουν ρευματοειδή αρθρίτιδα και τέσσερις φορές περισσότερες πιθανότητες να διαγνωστούν με σκλήρυνση κατά πλάκας, μια αυτοάνοση ασθένεια που προσβάλλει το κεντρικό νευρικό σύστημα. Οι γυναίκες αποτελούν τα δύο τρίτα των ατόμων με νόσο Αλτσχάιμερ και είναι τρεις φορές πιο πιθανό να έχουν θανατηφόρα καρδιακή προσβολή από τους άνδρες. Οι γυναίκες έχουν τουλάχιστον δύο φορές περισσότερες πιθανότητες να υποστούν χρόνιες παθήσεις όπως ινομυαλγία, σύνδρομο χρόνιας κόπωσης και χρόνια ασθένεια Lyme (…) Οι γυναίκες διαγιγνώσκονται με καρδιακή νόσο επτά έως δέκα χρόνια αργότερα από τους άνδρες, καθώς παρουσιάζουν εκτός από πόνο στο στήθος ή δυσφορία και μερικά από τα άλλα κοινά συμπτώματα, ιδιαίτερα δύσπνοια, ναυτία, έμετο και πόνο στην πλάτη ή στη γνάθο».

Αυτά, ξανατονίζω, είναι δεδομένα, όπως δεδομένο είναι και το γεγονός ότι ορισμένες παρενέργειες φαρμάκων πλήττουν κυρίως τις γυναίκες. Η Maya Dusenbery λοιπόν με τη σειρά της, στο βιβλίο που προανέφερα, βλέπετε παραπάνω το εξώφυλλό του και τιτλοφορείται «Doing Harm» δείχνει πως «οι γυναίκες υποφέρουν, επειδή η ιατρική κοινότητα γνωρίζει σχετικά λιγότερα για τις ασθένειες και το σώμα τους και πολύ συχνά δεν εμπιστεύεται τις αναφορές τους για τα συμπτώματά τους (σημ: τρανό παράδειγμα η ενδομητρίωση). Η ερευνητική κοινότητα έχει παραμελήσει καταστάσεις που επηρεάζουν δυσανάλογα τις γυναίκες και έδωσε μικρή προσοχή στις βιολογικές διαφορές μεταξύ των φύλων σε όλα, από το μεταβολισμό των φαρμάκων έως τους παράγοντες της νόσου. Εν τω μεταξύ, μια μακρά ιστορία που βλέπει τις γυναίκες ως ιδιαίτερα επιρρεπείς στην «υστερία» αντηχεί μέχρι σήμερα, αφήνοντας τις γυναίκες να παλεύουν ενάντια στο στερεότυπο ότι είναι υποχονδριακές κι ότι όσον αφορά τις ασθένειες τους είναι πιθανό να είναι «όλα στο μυαλό τους», όπως επισημαίνεται εδώ.

Δε θα γράψω όμως περισσότερα. Θεωρώ ότι έγινε κατανοητό το ζήτημα μετά απ’ όλα αυτά. Θα σας προτείνω πάντως γι’ ανάγνωση κι αυτό το άρθρο που βρήκα εδώ στην εφημερίδα The Guardian, όπου η Δρ Kate Young, ερευνήτρια δημόσιας υγείας στο Πανεπιστήμιο Monash της Αυστραλίας, συμπεραίνει: «Για μεγάλο μέρος της τεκμηριωμένης ιστορίας, οι γυναίκες έχουν αποκλειστεί από την παραγωγή ιατρικής και επιστημονικής γνώσης, οπότε ουσιαστικά καταλήξαμε σε ένα σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, μεταξύ άλλων στην κοινωνία, που έχει φτιαχτεί από άνδρες για άνδρες». Τέλος, η Janine Austin Clayton, αναπληρώτρια διευθύντρια για την έρευνα για την υγεία των γυναικών στα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των Ηνωμένων Πολιτειών (NIH), δήλωσε στους New York Times ότι το αποτέλεσμα όσων αναφέρθηκαν είναι να: «Γνωρίζουμε κυριολεκτικά λιγότερα για κάθε πτυχή της γυναικείας βιολογίας σε σύγκριση με την ανδρική βιολογία». Κι αυτό είναι που πρέπει ν’ αλλάξει, μιας κι εξαιτίας αυτού, συχνά οι γυναίκες φεύγουν απ’ τα ιατρεία με συνταγές γι’ αντικαταθλιπτικά αντί των ενδεδειγμένων για τις παθήσεις τους, φαρμάκων.-

Βιβλιοπαρουσίαση: «Πανελλαδική Συσπείρωση για την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση – Ανιχνεύοντας διαδρομές κινηματικής αντίστασης στην κυρίαρχη ψυχιατρική» | Παρασκευή, 2 Ιουλίου, στις 19.00, στον κήπο του Σ.Ε.Α.

Η «Πανελλαδική Συσπείρωση για την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση» είχε συγκροτηθεί ως επώνυμη κινηματική συλλογικότητα, στο χώρο της ψυχικής υγείας, από το 2005. 


Τα άτομα και οι επιμέρους φορείς που τη συγκρότησαν (επαγγελματίες ψυχικής υγείας, άτομα με ψυχιατρική εμπειρία, οικογένειες, σύλλογοι κλπ), κινούνταν, ήδη από αρκετά χρόνια πριν, στην κατεύθυνση της αμφισβήτησης του κυρίαρχου ψυχιατρικού παραδείγματος και των ιδρυματικών πρακτικών και υπηρεσιών του, ή βίωναν μια βαθιά απογοήτευση και μιαν αμετάκλητη δυσανεξία εντός αυτού.


Η διαχρονική απουσία ενός κοινωνικού κινήματος συντελούσε, στην πλειονότητα των περιπτώσεων, τα όποια εγχειρήματα υπήρξαν, να ωθούνται προς (ή συχνά, και να επιλέγουν) τις ατραπούς των συγκυριακών και διοικητικών/ τεχνοκρατικών λύσεων. Σε προσεγγίσεις, δηλαδή, που, διαχρονικά, αδυνατούν και/ή αρνούνται να δουν την όποια σχέση της ιδρυματικής οργάνωσης και λειτουργίας των υπηρεσιών με την θεωρία και πράξη της κυρίαρχης ψυχιατρικής.  

Το ζευγάρωμα, και η σύμπλευση, της κυρίαρχης νεοϊδρυματικής κουλτούρας και πρακτικής της κηδεμονευόμενης, από το φαρμακοβιομηχανικό σύμπλεγμα, ψυχιατρικής με την οικονομική κρίση και τα διαδοχικά μνημόνια φαίνεται να έχουν οδηγήσει σ΄ ένα αμετάκλητα δυστοπικό πεδίο, κοινωνικού ελέγχου και καταστολής, σ’ ένα τοπίο αποξηραμένο, περίκλειστο και έρημο από την όποια αναγνώριση και κατοχύρωση δικαιωμάτων και θεραπευτικότητας, στην υπηρεσία της νέας, «μετά» την πανδημία, εποχής.

Τα κείμενα αυτά, καθώς διατρέχουν μια  ιστορική διαδρομή περίπου 15 χρόνων, θεωρούμε ότι συντελούν στην ανάδειξη της αποτυχίας του κυρίαρχου ψυχιατρικού παραδείγματος (εν προκειμένω στην Ελλάδα) να προσφέρει – και ταυτόχρονα περαιτέρω να επινοεί – οτιδήποτε πέρα από καταστολή και κοινωνικό έλεγχο. Υλικό για αξιοποίηση στην επινόηση των χειραφετητικών προταγμάτων και την οργάνωση των αντιστάσεων και των διεκδικήσεων στη νέα εποχή, που είναι ήδη εδώ.

*Εισηγητικές παρεμβάσεις στην παρουσίαση του βιβλίου θα κάνουν οι: Κώστας Μπαϊρακτάρης, Γιώργος Αστρινάκης, Αχιλλέας Βασιλικόπουλος, Λεονάρδος Σκόρδος, Βάσω Καλογιάννη, Εύη Μυλωνάκη, Ζαφειρία Μανδαλά, Χριστόφορος Παπαδάκης, Θανάσης Κατσιγιάννης και Θόδωρος Μεγαλοοικονόμου.

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ 

Φραντς Κάφκα: Τα χειρόγραφα, τα σχέδια και οι προσωπικές επιστολές του ελεύθερα στο διαδίκτυο – Σταχυολογώντας εντυπώσεις…

Λίγο πριν το τέλος του φετινού Μάη, διάβασα απ’ τον ιστότοπο του BBC την είδηση: τα χειρόγραφα, τα σχέδια και οι προσωπικές επιστολές του Φραντς Κάφκα (Franz Kafka) είναι επιτέλους ελεύθερα προσβάσιμα στο διαδίκτυο, απ’ την Εθνική Βιβλιοθήκη του Ισραήλ, μετά από εντατική αποκατάσταση, καταλογογράφηση και ψηφιοποίηση κι αφού πολλά συνέβησαν (δίκες και διεκδικήσεις) μ’ επίκεντρο αυτά.

Όπως είναι γνωστό, όταν ο Κάφκα πέθανε ο επιστήθιος φίλος του Μαξ Μπροντ (Max Brod) παράκουσε την επιθυμία του εκλιπόντος να καταστρέψει τα γραπτά του κι έτσι μπορούμε σήμερα να τα διαβάζουμε όλ@ μας. Το πώς βρέθηκαν στο Ισραήλ θα το μάθετε απ’ τον πρώτο σύνδεσμο (όχι πως είναι δύσκολο να το φανταστούμε), απ’ όπου θα έχετε την ευκαιρία να δείτε και πολλές φωτογραφίες… Προσέξτε και τα σκίτσα του πάντως, μιας κι είχε κάποτε έστω και την εφήμερη επιθυμία ν’ ακολουθήσει σχετική καριέρα. Έχουν ενδιαφέρον.

Καθώς έτυχε λοιπόν από πέρυσι το καλοκαίρι να διαβάζω ξανά όλα τα έργα του Κάφκα κι επιπρόσθετα μερικές βιογραφίες του, θεώρησα ότι είναι καλή αφορμή η είδηση αυτή για την σημερινή ανάρτηση. Την ίδια περίοδο παρακολούθησα απ’ την οθόνη του υπολογιστή μου, έστω, τις εξαιρετικές παραστάσεις της ομάδας «Σημείο μηδέν», που βασίστηκαν σε έργα του. Σπουδαία δουλειά έχουν κάνει, ειλικρινά, τους αξίζουν πολλά συγχαρητήρια και θα το διαπιστώσετε κι εσείς. Διάλεξα μάλιστα να σας παραπέμψω στη «Σωφρονιστική αποικία», που όταν ο ίδιος ο Κάφκα τη διάβαζε σημειώνονταν λιποθυμίες κι όσ@ δεν άντεχαν απ’ το κοινό τις σκληρές του περιγραφές, αποχωρούσαν. Επομένως σκεφτείτε αν θέλετε αυτήν την παράσταση να δείτε ή κάποια απ’ τις άλλες της ίδιας ομάδας.

Διαβάζοντας, για να ξαναπιάσω το νήμα της ιστορίας εκεί που το άφησα πέρυσι τα βιβλία του, σταχυολογώντας εντυπώσεις απ’ το έργο του κι όσα γράφτηκαν για τη ζωή του, σκεφτόμουν μεταξύ άλλων, τις μεταφραστικές δυσκολίες. Να για παράδειγμα τι συμβαίνει: «Το χιούμορ για τον Κάφκα ήταν το απαραίτητο στοιχείο της καθημερινότητάς του, όπως φαίνεται από τις περιπέτειες του Καρλ στον Αγνοούμενο, τους θεατρινισμούς των βοηθών στον Πύργο ή στο πρώτο κεφάλαιο της Δίκης, όπου οι φρουροί συνέχεια σκοντάφτουν πάνω στον ολοένα και πιο σαστισμένο Γιόζεφ Κ. καθώς εκείνος ψάχνει για τα χαρτιά του και το μόνο που βρίσκει είναι η άδειά του για το ποδήλατο. Ο Μαξ Μπροντ αναφέρει πως όταν ο Κάφκα διάβαζε δυνατά αυτό το κεφάλαιο, τόσο εκείνος όσο και οι αναγνώστες του έσκαγαν στα γέλια. Αν κανείς διαβάσει αυτό το κομμάτι ως την αμηχανία ενός πομπώδους αξιωματούχου, δεν είναι δύσκολο να καταλάβει αυτή την αντίδραση.

Μολαταύτα, η λέξη humor (χιούμορ) στα γερμανικά δεν σημαίνει ούτε κωμωδία ούτε ευφυΐα, αλλά μια παραίτηση και παραδοχή των ατελειών της ζωής. Ένα τέτοιο ήπιο χιούμορ διαπερνά τις επιστολές του Κάφκα, ιδιαίτερα αυτές προς τον Μπροντ και άλλους άντρες φίλους του, ενώ συναντάται συχνά και στις ιστορίες του», σημειώνει ο Ritchie Robertson στο βιβλίο του «Kafka. A Very Short Introduction» (Oxford University Press, 2004), που κυκλοφόρησε κι απ’ τα «Ελληνικά Γράμματα» το 2006, σε μετάφραση της Αρχοντής Κόρκα). Ας το έχετε αυτό στο νου σας, επομένως. Στις μεταφραστικές δυσκολίες μάλιστα, αναφέρεται κι αυτό το βιβλίο, που τιτλοφορείται «The Cambridge Companion to Kafka» (κυκλοφόρησε το 2002 απ’ την Cambridge University Press) απ’ το οποίο ξεχώρισα επίσης τα κεφάλαια 2 και 11.

Στάθηκα και σ’ άλλα σημεία βέβαια που αναφέρουν οι μελετητές του -καθόλου τυχαία φυσικά- και γι’ αυτά σας γράφω, όπως το πόσο είχε εντυπωσιαστεί απ’ τον ριζοσπαστικό ψυχαναλυτή Ότο Γκρος (Otto Gross). O Μπροντ ήταν ο κοινός συνδετικός τους κρίκος κι έτσι όταν συναντήθηκαν το 1917:

«(…) συζήτησαν το ενδεχόμενο να δημιουργήσουν μία επιθεώρηση με τίτλο Pages on Combating the Will to Power (Σελίδες για την Καταπολέμηση της Θέλησης για Δύναμη). Ο Γκρος έπαιρνε ναρκωτικά, είχε πολλές ερωμένες (ανάμεσα στις οποίες τη Φρίντα Ουίκλι [Frida Weekley], μετέπειτα σύζυγο του Ντ. Χ. Λόρενς [D. H. Lawrence) και θεωρούσε τη συμβατική οικογένεια ως πηγή της πατριαρχικής εξουσίας, η οποία έπρεπε να ανατραπεί με επανάσταση. Μιλούσε από προσωπική εμπειρία: το 1913 ο πατέρας του, καθηγητής ποινικού δικαίου, τις διαλέξεις του οποίου είχε παρακολουθήσει ο Κάφκα στο πανεπιστήμιο, είχε κλείσει τον Ότο σε ψυχιατρική κλινική, ισχυριζόμενος ότι οι πεποιθήσεις του για τον ελεύθερο έρωτα αποδείκνυαν πως ήταν τρελός. Ο Ότο βγήκε από την κλινική ύστερα από τη δημόσια κατακραυγή που ήγειρε ο εγκλεισμός του. Η έμφαση που έδινε ο Γκρος στην πατρική εξουσία βοήθησε αναμφίβολα τον Κάφκα να γράψει την «Επιστολή προς τον Πατέρα».

Η ψυχανάλυση βέβαια συζητιόταν στην Πράγα απ’ το 1905, τόσο στον κύκλο του καφέ Louvre (Ferdinandstrasse 20, Narodni σήμερα) όπου σύχναζε κι ο ψυχολόγος Άλφρεντ Καστίλ και βέβαια ο Μαξ Μπροντ με τον νεαρό Κάφκα, όσο και στο σαλόνι της κυρίας Μπέρτα Φάντα, απ’ το 1906 (όπως αναφέρεται στο βιβλίο του Gérard-Georges Lemaire, που κυκλοφόρησε στην Ελλάδα απ’ τις εκδόσεις «Κασταλία», το 2009, σε μετάφραση Γιάννη Δημολίτσα), οπότε φυσικά υπήρχε μια εξοικείωση με τις φροϊδικές ιδέες. Ο ίδιος σημείωσε ότι ενώ έγραφε την Κρίση έκανε «σκέψεις για τον Φρόυντ, βέβαια». Αλλά εξηγεί ο Ritchie Robertson ότι «παρ’ όλα αυτά αισθανόταν ότι η ψυχανάλυση έδινε αβασάνιστες ερμηνείες οι οποίες σκόπιμα ικανοποιούσαν αρχικά, αλλά σύντομα σε άφηναν με τη δίψα που είχες και πριν -αν και φυσικά η ψυχανάλυση μπορούσε να ερμηνεύσει αυτή την αντίδραση ως απώθηση της ανεπιθύμητης αλήθειας. Εντούτοις, θεωρούσε ότι οι ισχυρισμοί της ψυχανάλυσης πως θεραπεύει τους ανθρώπους από τις νευρώσεις τους ήταν αποκτηνωτικοί.

Σε μία επιστολή προς τον Μπροντ παρέθεσε μία πρόταση από τον Κίρκεγκωρ ως σχετική με το Φρόυντ: «Κανένα ανθρώπινο ον δεν δύναται να διάγει μία αληθινή πνευματική ζωή ενώ παραμένει απολύτως υγιές στο σώμα και στο νου». Κι έγραψε και στη Milena Jesenská (μία ακόμη γυναίκα που κλείστηκε απ’ τον πατέρα της σε ψυχιατρείο γιατί δεν του άρεσε ο τρόπος ζωής της), που έβρισκε ακατανόητη την ανασφάλειά του:

«Προσπάθησε να την καταλάβεις αποκαλώντας την αρρώστια. Είναι ένα από τα πολλά συμπτώματα της αρρώστιας την οποία ισχυρίζεται ότι έχει ανακαλύψει η ψυχανάλυση. Εγώ δεν την αποκαλώ αρρώστια και το θεραπευτικό κομμάτι της ψυχανάλυσης το θεωρώ ανήμπορο σφάλμα. Όλες αυτές οι αποκαλούμενες αρρώστιες, όσο θλιβερές και να φαίνονται, είναι γεγονότα πίστης, όπου ένα ανθρώπινο ον σε συντριβή αγκυροβολεί σε κάποιο μητρικό έδαφος…»

Δε θα γράψω όμως περισσότερα, γι’ αυτό το θέμα, μιας που καταλαμβάνουν πάμπολλες σελίδες οι σχετικές μελέτες και σίγουρα αφορούν πιο εξειδικευμένο κοινό, αλλά ίσως κάποια στιγμή επανέλθω. Υπάρχουν άλλωστε και στο προσωπικό μου αρχείο πολλά για τον Κάφκα που καθόλου δεν τα χρησιμοποίησα κι έτσι αυτήν την ανάρτηση απλώς εισαγωγική θεωρήστε την. Θα υπογραμμίσω καταληκτικά όμως, αυτό: κάποια πράγματα που ξέρουμε για ‘κείνον, δεν έγιναν ακριβώς έτσι όπως μας τα μετέφερε ο Μαξ Μπροντ, αλλά κι άλλα πρόσωπα. Κι αυτό είναι λογικό, γιατί ο κάθε βιογράφος όπως κι ο κάθε σχολιαστής δίνει βάρος αλλού, ανάλογα πάντα και με τα δικά του ενδιαφέροντα και την κοσμοθεωρία του και διαφορετικά πράγματα θυμάται. Το έργο του Κάφκα άλλωστε προσφέρεται για ποικίλες αναλύσεις. Κι αυτό μόνο θετικό το βρίσκω.-