Λαογραφικό και Ιστορικό Μουσείο Ξάνθης: Ιστορίες του καπνού

.

KODAK Digital Still Camera

.

Η Ξάνθη είναι μία απ’ τις πόλεις που έχω επισκεφτεί αρκετές φορές, αλλά το Λαογραφικό και Ιστορικό Μουσείο της είχα τη χαρά να το σεργιανίσω μόλις αυτό το φθινόπωρο. Και σήμερα καταφέρνω τελικά να σας γράψω κάποια πράγματα γι’ αυτό, συμβουλευόμενη και το εξαιρετικό δίγλωσσο σχετικό βιβλίο, που έχει εκδώσει η Φιλοπρόοδη Ένωση Ξάνθης  (ΦΕΞ).

.

KODAK Digital Still Camera

.

Το 1974 με ενέργειες της ΦΕΞ άλλωστε, καθώς και του Υπουργείου Πολιτισμού, ιδρύθηκε το Μουσείο που στεγάστηκε αρχικά στη μία εκ των δύο κατοικιών της οικογένειας του καπνεμπόρου Κουγιουμτζόγλου. Η έκθεση του Μουσείου στήθηκε με τη βοήθεια της Ιστορικού και Λαογράφου Πόπης Ζώρα και το 1975 έγιναν τα επίσημα εγκαίνια.

.

KODAK Digital Still Camera

.

Το 1976 η ΦΕΞ κατόρθωσε ν’ αγοράσει και τη διπλανή οικία κι από τότε δεν σταμάτησαν οι προσπάθειες για την εξασφάλιση πόρων, ώστε να εμπλουτιστεί το Μουσείο και να βελτιώνονται οι συνθήκες έκθεσης. Έχει ενδιαφέρον μάλιστα για μένα το γεγονός πως οι κατόψεις της οικίας Κουγιουμτζόγλου (όπου όπως προανέφερα στεγάζεται), σχεδιάστηκαν στη Ρωσία σε μεταξωτό ύφασμα με κερί και το 1866 είχε ολοκληρωθεί η εσωτερική διακόσμηση από Βαυαρούς και Ξανθιώτες καλλιτέχνες.

.

xanthi-4

.

Αλλά και στην Φιλιππούπολη, το σημερινό  Plovdiv της Βουλγαρίας σε οίκημα της ίδιας οικογένειας στεγάζεται το αντίστοιχο Λαογραφικό Μουσείο κι είχα την τύχη να το δω και να το φωτογραφήσω. Όσες/οι μάλιστα θέλετε να μάθετε περισσότερες λεπτομέρειες γι’ αυτό, μπορείτε να κάνετε κλικ εδώ. Οι διαδρομές του καπνού βλέπετε…

.

KODAK Digital Still Camera

.

Τι θα δει όμως όποια/ος από ‘σας πάει στο Μουσείο για το οποίο γίνεται λόγος σήμερα; Τα εκθέματα περιλαμβάνουν αντικείμενα που σχετίζονται τόσο με τις συνήθειες της αστικής τάξης όσο και μ’ αυτές της καθημερινής ζωής των κατοίκων. Δηλαδή υπάρχουν κοσμήματα αλλά και εργαλεία, έπιπλα, υφαντά, παραδοσιακές φορεσιές, κεντητοί πίνακες, κάρτες, γραμματόσημα, γραμμόφωνα, παλιά γιατρικά, σκεύη οικιακής χρήσης και πολλά άλλα που θα δείτε και στις φωτογραφίες που έχουν ανέβει στο flickr.

.

KODAK Digital Still Camera

.

Προσωπικά θαύμασα τόσο τις οροφογραφίες, όσο και ιδιαίτερα εκθέματα όπως για παράδειγμα οι σόμπες με κεραμική επένδυση που προέρχονται απ’ την Αυστρία (β’ μισό του 19ου αιώνα), τα κοσμήματα καπνού κ.α. Απ’ το βιβλίο μάλιστα, την έκδοση της ΦΕΞ που συμβουλεύτηκα γι’ αυτή την ανάρτηση κι αξίζει κι εσείς να διαβάσετε, έμαθα πως τα φύλλα του καπνού καλύπτονταν με ζάχαρη και γίνονταν γλύκισμα, που είναι πια όμως απαγορευμένο.

.

KODAK Digital Still Camera

.

Φυσικά στάθηκα και στο ραδιοφωνικό στούντιο που υπάρχει εκεί, είδα την αφίσα του Μάνου Χατζιδάκι και το μυαλό μου ταξίδεψε στις μελωδίες του.. Ήταν επόμενο, να πάρω το δρόμο για το σπίτι του…

.

xanthi-oikia-m-xatzidaki-3

.

.

.

.

Και τώρα τι;

.

.

Έχει αλλάξει πολύ η πόλη… Για την Αθήνα ο λόγος. Κι απ’ την άλλη, κατά ένα τρόπο, δεν έχει αλλάξει όπως θα θέλαμε. Όχι τουλάχιστον προς την κατεύθυνση που περιμέναμε κάποιοι. Αισθάνομαι πως επιστρέψαμε στο τέλμα μας. Μετά τα γεγονότα που έφεραν τόση αναταραχή, βουλιάξαμε πάλι επικίνδυνα στον καναπέ μας. Φυσικά δεν εννοώ πως είναι ζητούμενο η βία, αλλά η κοινωνική αυτή αναταραχή έδειχνε πως οδηγούμαστε τουλάχιστον προς κάτι. Και τώρα; Τώρα δεν ξέρω. Σημάδια παντού, στο σώμα μιας πόλης πληγωμένης. Κουράζονται τα μάτια μου απ’ τους τόσους ένστολους. Μια πόλη γεμάτη φύλακες κι απ’ τους φύλακες ποιος θα μας φυλάξει;

Ο Νίτσε έγραψε πως «ο πιο σίγουρος τρόπος να καταστρέψεις έναν νέο είναι να του διδάξεις να εκτιμάει περισσότερο εκείνους που σκέφτονται σαν αυτόν, από εκείνους που σκέφτονται διαφορετικά απ’ αυτόν». Κι εμείς είμαστε μια κοινωνία που προσκυνά τις αυθεντίες, τα συστήματα, τις ταξινομήσεις, τις ευθυγραμμίσεις, τα ΜΜΕ. Δεν ξέρω αν έχουμε να διδάξουμε κάτι που αληθινά ν’ αξίζει, σ’ όλα αυτά τα παιδιά που φλέγονται, περιμένοντας. Ίσως να μην είμαστε καν άξιοι. Κι επιπλέον, σιωπούμε σε κρίσιμες στιγμές, αφήνοντας χώρο κενό, εκεί που θα ΄πρεπε να ορθώνουμε το ανάστημα μας. Μήπως τελικά εμείς είμαστε που δεν αλλάξαμε όσο έπρεπε; Μήπως άδικα περιμένουμε μια αλλαγή, για την οποία οι ίδιοι θα έπρεπε να έχουμε παλέψει περισσότερο; Ειλικρινά αναρωτιέμαι…

.

.

Η Διεθνής Αμνηστία για την ΕΛ.ΑΣ και για την Κωνσταντίνα Κούνεβα

Γίνονται κατά καιρούς σημαντικά πράγματα, συμβαίνουν γεγονότα που ενώ με αγγίζουν και με ταράζουν, δεν προλαβαίνω να τα σχολιάσω από ‘δω ή δεν το κάνω επειδή θεωρώ ότι κάποιοι άλλοι το έκαναν καλύτερα από μένα και δεν έχει νόημα να πω κι εγώ την δική μου γνώμη, ειδικά αν πιστεύω πως δεν θα προσφέρω και τίποτα έτσι. Ήθελα να σας το εξηγήσω αυτό, με αφορμή την υπόθεση της Κατερίνας Γκουλιώνη, όσο και αυτή της Κωνσταντίνας Κούνεβα . Τις παρακολουθώ στενά, αλλά σας παραπέμπω αλλού για την ενημέρωση σας. Και σήμερα ουσιαστικά το ίδιο θα κάνω, γιατί αν και επέλεξα το εισαγωγικό απόσπασμα απ΄ την έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας για την Ελλάδα, πιστεύω ότι αξίζει να την διαβάσετε ολόκληρη. Λέει τόσα πολλά πράγματα που καλύτερα να ξοδέψετε εδώ τον λιγότερο δυνατό χρόνο και να πάτε κατευθείαν σ’ αυτό το link. Αναφέρεται λοιπόν στην έκθεση ότι:

Η Διεθνής Αμνηστία έχει μακρόχρονες και συνεχιζόμενες ανησυχίες αναφορικά με την παράλειψη των αρχών στην Ελλάδα να διασφαλίσουν ότι η αστυνομία σέβεται και προστατεύει τα ανθρώπινα δικαιώματα. Εξακολουθούν να γίνονται καταγγελίες για διάπραξη παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων από την αστυνομία, τόσο στο πλαίσιο της αστυνόμευσης διαδηλώσεων, όσο και κατά τη σύλληψη και κράτηση. Στις παραβιάσεις αυτές συγκαταλέγονται υπερβολική χρήση βίας κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων, αυθαίρετη κράτηση, βασανιστήρια ή άλλης μορφής κακομεταχείριση, και στέρηση άμεσης πρόσβασης σε νομική συμπαράσταση. Αυτά τα μοτίβα καταπατήσεων από την αστυνομία έχουν τεκμηριωθεί από τη Διεθνή Αμνηστία επί πολλά έτη . Η περίπτωση του φόνου από πυροβολισμό στην Αθήνα του Αλέξανδρου-Ανδρέα (Αλέξη) Γρηγορόπουλου στις 6 Δεκεμβρίου 2008, και η συμπεριφορά αστυνομικών – περιλαμβανομένης της χρήσης βίας – ενώ αστυνόμευαν τις διαδηλώσεις που ακολούθησαν μετά τον φόνο, πολλές από τις οποίες ξέσπασαν σε ταραχές, αποτέλεσαν παραδείγματα για πολλές από τις ανησυχίες της Διεθνούς Αμνηστίας. Και αυτό, παρά τις εκκλήσεις της οργάνωσης και διεθνών οργάνων προς τις αρχές να προχωρήσουν σε αποφασιστικές ενέργειες για να αντιμετωπίσουν αυτά τα μοτίβα. Αυτή η έκθεση αναδεικνύει τις ανησυχίες αυτού του είδους, καθώς και εκείνες που σχετίζονται με τη μεταχείριση στα χέρια της αστυνομίας, τόσο ειρηνικών διαδηλωτών, όσο και ανθρώπων που δεν είχαν ανάμειξη σε διαδηλώσεις μετά τις 6 Δεκεμβρίου. Η οργάνωση θεωρεί ότι αυτά τα πρόσφατα περιστατικά θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως επίκαιρος καταλύτης ώστε η κυβέρνηση να συστήσει διερευνητική επιτροπή με ευρεία εντολή. Μια τέτοια επιτροπή θα ερευνούσε όχι μόνο αυτά τα κρούσματα, αλλά επίσης θεσμικά ζητήματα, μεταξύ των οποίων την εκπαίδευση των αστυνομικών στη χρήση βίας και πυροβόλων όπλων, και την εφαρμογή άλλων εγγυήσεων κατά των βασανιστηρίων και της κακομεταχείρισης, περιλαμβανομένης της πρόσβασης σε δικηγόρους και συγγενείς για όσους κρατούνται ή συλλαμβάνονται. Η έκθεση καταλήγει με ένα σύνολο συστάσεων προς τις ελληνικές αρχές, οι οποίες, εάν εφαρμοστούν, θα αποτελέσουν μείζονα βήματα προόδου ώστε να διασφαλιστεί ότι η χώρα στέκεται στο ύψος των υποχρεώσεών της να σέβεται και να προστατεύει τα ανθρώπινα δικαιώματα κατά την επιβολή του νόμου. Αυτές οι υποχρεώσεις διατυπώνονται σε μια σειρά διεθνών θεσμικών κειμένων, μεταξύ των οποίων στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών (ΕΣΔΑ) και στο Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα (ICCPR).

 

Ειδικά δε για την κυρία Κούνεβα, η Διεθνής Αμνηστία ζητά την υπογραφή μας μ’ αυτό το σκεπτικό:

Η Κωνσταντίνα Κούνεβα, μετανάστρια από τη Βουλγαρία και συνδικαλίστρια, δέχθηκε εκτεταμένα χτυπήματα όταν της επιτέθηκαν στις 22 Δεκεμβρίου 2008 στην Αθήνα. Η επίθεση πιθανώς συνδέεται με την συνδικαλιστική της δράση, την απαίτησή της για βασικά δικαιώματα για τις μετανάστριες και την επακόλουθη, σύμφωνα με μαρτυρίες, κλιμάκωση της έντασης μεταξύ της Κούνεβα και των εργοδοτών της.

Ως αποτέλεσμα της επίθεσης, στην οποία δύο άτομα έριξαν θειικό οξύ στο πρόσωπό της, η Κωνσταντίνα Κούνεβα έχασε ολοκληρωτικά την όρασή της στο ένα μάτι, και έμεινε με μερική όραση στο άλλο. Οι φωνητικές χορδές της επίσης υπέστησαν σοβαρή βλάβη. Παρέμεινε σε κωματώδη κατάσταση για αρκετές ημέρες και η νοσηλεία της συνεχίζεται ακόμα. Η Κωνσταντίνα Κούνεβα, που εργάστηκε ως ιστορικός στη Βουλγαρία, ήρθε στην Ελλάδα το 2001 για να μπορέσει να πληρώσει την ιατρική περίθαλψη του γιου της. Εργαζόμενη ως καθαρίστρια, συμμετείχε στις δραστηριότητες του συνδικάτου, απαιτώντας βασικά δικαιώματα για τους μετανάστες, καταφέρνοντας να γίνει τελικά Γενική Γραμματέας της Παννατικής Ένωσης Καθαριστριών και Οικιακού Προσωπικού.

Σε διάφορες περιπτώσεις, η Κωνσταντίνα Κούνεβα επέκρινε τις πρακτικές που σύμφωνα με πληροφορίες χρησιμοποιούνται από τους εργοδότες για να εκμεταλλεύονται τους εργαζομένους, συμπεριλαμβανομένων των καθυστερήσεων στην πληρωμή των μισθών και την έλλειψη πληρωμής της κοινωνικής ασφάλειας των εργαζομένων, πολλές από τις οποίες είναι μετανάστριες. Μετά την ανάληψη της θέσης ως Γενικής Γραμματέως, άρχισε να λαμβάνει ανώνυμα απειλητικά τηλεφωνήματα. Το συνδικάτο έχει αναφέρει ότι οι εργαζόμενοι που παλεύουν για τα δικαιώματά τους απειλούνται και μετατίθενται εκ νέου σε εργασίες υπό ακόμα πιο δυσμενείς όρους.

Η επίσημη έρευνα της αστυνομίας για εγκληματική ενέργεια είναι εν εξελίξει, αν και τα αρχικά συμπεράσματα της έρευνας δείχνουν ότι δεν είναι ούτε λεπτομερής ούτε αντικειμενική. Η Διεθνής Αμνηστία ανησυχεί για το γεγονός ότι η αρχική φάση της έρευνας εστίασε στις άσχετες λεπτομέρειες της προσωπικής ζωής της Κωνσταντίνας και απέτυχε να λάβει υπόψη τις δραστηριότητές της ως συνδικαλίστριας, ως πιθανό κίνητρο για την επίθεση.

Η ελληνική κυβέρνηση πρέπει να εξασφαλίσει ότι θα πραγματοποιηθεί μια λεπτομερής και αμερόληπτη έρευνα σχετικά με την επίθεση στην Κωνσταντίνα Κούνεβα.

Υπογράψτε την αίτηση απαιτώντας την κατάλληλη έρευνα σχετικά με την επίθεση στην συνδικαλίστρια Κωνσταντίνα Κούνεβα

 

Είναι το λιγότερο που μπορούμε να κάνουμε όλοι μας δηλαδή για κείνη, γι’ αυτό ελπίζω να αφιερώσετε λίγο χρόνο και να  υπογράψετε εδώ. Μέχρι την 1η Μαΐου, ημέρα της Εργατικής Πρωτομαγιάς, που η έκκληση θα παραδοθεί  στον Έλληνα Υπουργό Εσωτερικών, πρέπει να έχουν μαζευτεί όσο το δυνατόν περισσότερες υπογραφές. Όχι επειδή έτσι θα κάνουμε το καθήκον μας και θα μπορούμε να κοιμόμαστε ήσυχοι. Αλλά επειδή οι υπογραφές αυτές, πρέπει να στείλουν  ένα ισχυρό  μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση. Ένα μήνυμα ότι είμαστε εδώ και δεν σκοπεύουμε να μείνουμε με σταυρωμένα χέρια, όταν βλέπουμε γύρω μας για ένα κομμάτι ψωμί και για την συνδικαλιστική τους δράση να διώκονται, να βασανίζονται και να κινδυνεύουν να χάσουν τη ζωή τους συνάνθρωποι μας, που έτυχε ή δεν έτυχε να γεννηθούν σ’ αυτή την χώρα.  Δεν πρόκειται να μείνουμε με σταυρωμένα χέρια!