«Γράμμα στον Ορέστη» & «Δείπνος» του Ιάκωβου Καμπανέλλη: Εντυπώσεις από μια παράσταση…

(φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

«Μα τι ωραία κείμενα!», άκουγα να λένε χτες, διάφοροι άνθρωποι, που κατέβαιναν μαζί μου τη σκάλα του θεάτρου «Σημείο», στην Καλλιθέα. Κι είναι μια φράση που την είχα κι εγώ στο μυαλό μου. Τι ωραία κείμενα, ο μονόλογος «Γράμμα στον Ορέστη» και το μονόπρακτο «Δείπνος» του Ιάκωβου Καμπανέλλη. Κείμενα που δε γνώριζα κι είχαν πρωτοπαρουσιαστεί το 1993, στη Νέα Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου, σε σκηνοθεσία του ίδιου του συγγραφέα, όπως μαθαίνουμε απ’ την Κατερίνα Καμπανέλλη, που υπογράφει το εισαγωγικό σημείωμα της παράστασης. «Ανήκουν μαζί με την Πάροδο Θηβών στην τριλογία των αρχαιόθεμων έργων με γενικό τίτλο Ο Δείπνος…» διευκρινίζει και συνεχίζει: «Ανήκουν όμως και σε μια σειρά μικρής διάρκειας έργων που ο Καμπανέλλης έγραψε αυτήν την περίοδο και ονόμασε «Σπουδές και Απόπειρες». Πρόκειται για μια περίοδο ανησυχίας και προσπάθειας να εξηγήσει κυρίως μέσα του, καταστάσεις και προβληματισμούς που του γεννούσαν πρόσωπα μυθικά, όπως η Κλυταιμνήστρα, η Ηλέκτρα, ο Αγαμέμνονας, ο Ορέστης. Αναφέρει ο ίδιος: «όταν το θέατρο γίνει ζωή σου, σκέψη σου, μοίρα σου, τα όρια ανάμεσα στον κόσμο της καθημερινής σου ζωής και στον κόσμο που ζουν η Κλυταιμνήστρα, ο Άμλετ, η κυρία Άλβιν παύουν να υπάρχουν… Η σχέση σου με τα θεατρικά πρόσωπα δεν είναι λόγια, γίνεται ανθρώπινη σχέση. Αυτή άλλωστε η διαρκώς ανανεούμενη ζωντανή σχέση μαζί τους είναι η απόδειξη της αιωνιότητάς τους. Κι αυτός είναι ο λόγος, που η χρήση καταστάσεων και χαρακτήρων παρμένων από τραγικούς μύθους, μπορεί να κάνει αμέσως οικεία και σαφή στο θεατή τα τωρινά που επιχειρείς να πεις…»

Φέτος που γιορτάζουμε το «Έτος Καμπανέλλη», διάλεξε η θεατρική ομάδα υπαλλήλων των υπουργείων Πολιτισμού και Αθλητισμού, ν’ ανεβάσει δικά του έργα. Κι αξίζει να σημειωθεί ότι με την «Αυλή των Θαυμάτων» του εμφανίστηκαν επί σκηνής το 2018 και το 2019. «Η θεατρική μας ομάδα» γράφουν «ιδρύθηκε το 2017 και δημιουργήθηκε από αγάπη για το θέατρο και από την ανάγκη έκφρασης μέσω της υποκριτικής τέχνης». Και την είδαμε αυτήν την αγάπη τους για το θέατρο. Τα παρατεταμένα χειροκροτήματα ήταν η απόδειξη ότι έκαναν σπουδαία δουλειά, όλοι οι άνθρωποι που βρέθηκαν μπροστά στα φώτα, αλλά κι όσοι ήταν πίσω απ’ αυτά, όπως η Κατερίνα Καμπανέλλη που προανέφερα κι είχε τη γενική επιμέλεια, η Λένα Δαρείου που έκανε τη σκηνοθεσία κι η Σπυριδούλα Μπώκου που έγραψε την πρωτότυπη μουσική σύνθεση. Ερμήνευσαν με αλφαβητική σειρά οι: Χριστίνα Βέλλιου, Αγγελική Βοσκάκη (υπέροχη δημιουργία της οποίας κοσμεί το εξώφυλλο του προγράμματος), Αθανάσιος Δημητρός, Όλγα Ζαφείρη, Αποστόλης Θεοδωρόπουλος, Φιλία Κάρλου, Γιώργος Κόκκος, Αγγελική Λούση, Τάκης Μαρινάκης, Νίκος Μουζακίτης, Νικολέττα Σκλιά, Ελένη Σταματοπούλου και η Χρύσα Τσόγκα.

Πολλά συγχαρητήρια λοιπόν, αξίζουν σε όλους τους συντελεστές, αλλά λίγο περισσότερο καμάρωσα ομολογώ, τη Φιλία Κάρλου, που τόσες απαγγελίες έχει κάνει για το «Αλφαβητάρι των Παθών». Δεν είναι μόνο η φωνή της υπέροχη να ξέρετε, αλλά όλη της η παρουσία. Σίγουρα πάντως, θα χαρώ να δω κι άλλες παραστάσεις της συγκεκριμένης ομάδας στο μέλλον.

Κι όσο για το κλείσιμο, επέλεξα κάτι ακόμη απ’ το εισαγωγικό σημείωμα της παράστασης της Κατερίνας Καμπανέλλη, ώστε να μάθετε κι εσείς που δεν είχατε την τύχη να την δείτε, αλλά διαβάζετε αυτήν την ανάρτηση περισσότερα, για τον άνθρωπο πίσω απ’ τις λέξεις: «Για τον Καμπανέλλη τα ερεθίσματα για αυτές τις «Σπουδές και Απόπειρες» προϋπήρχαν δεκαετίες πριν. Η τραγική μοίρα των Ατρειδών τον απασχολούσε πολύ μέσα του, ήθελε να την κατανοήσει και να δικαιώσει την Κλυταιμνήστρα. Όπως λέει ο ίδιος: «το μονόπρακτο Ο Δείπνος γράφτηκε μετά το Γράμμα στον Ορέστη και είναι γέννημά του, σαν ιδέα. Λέει σε κάποια στιγμή ο Αίγισθος «ζούμε για να κάνουμε, πεθαίνουμε για να σκεφτόμαστε». Η φράση αυτή μου ήρθε στο νου όταν τελείωνα το μονόλογο της Κλυταιμνήστρας. Στη συνέχεια σκέφτηκα πως θα ταίριαζε στο στόμα του Αίγισθου… Θα μπορούσε να το λέει νεκρός στο νεκρό Αγαμέμνονα. Πότε και πού;… Κάπου που ανταμώνουν όλοι οι Ατρείδες, νεκροί και ζωντανοί, όταν πια όλα έχουνε γίνει και, αντί να τους χωρίζει, τους ενώνει το τίποτα που τους απόμεινε».-

Διαβάζοντας το πρωτοποριακό περιοδικό «Λωτός»…

Το τελευταίο διάστημα διάβασα τα παλιά τεύχη του σπουδαίου περιοδικού «Λωτός» που έχει ανεβάσει στο Issue ο Κωστής Τριανταφύλλου, ο οποίος και το διεύθυνε. Το περιοδικό ξεκίνησε να εκδίδεται το 1968, χρονιά που η λογοκρισία ήταν φυσικά σκληρή κι απ’ το υλικό του ξεχώρισα τόσα πολλά (ελάχιστα θα δείτε εδώ), κι υπάρχουν κι άλλα πάμπολλα για ν’ ανακαλύψετε.

Και μόνο απ’ τα δύο εξώφυλλα που βλέπετε στις φωτογραφίες, παίρνετε μιαν ιδέα για το ποιοι και πόσο σημαντικοί άνθρωποι συμμετείχαν σ’ αυτήν την εκδοτική προσπάθεια. Ποιήματα, διηγήματα, θεατρικά έργα, πίνακες ζωγραφικής, κριτικές για το θέατρο και τον κινηματογράφο και φυσικά βιβλιοκριτικές, ήταν τα περιεχόμενα του «Λωτού».

Για παράδειγμα, βρήκα εκεί ένα απ’τα πιο αγαπημένα μου ποιήματα, το «Είμαστε Μετανάστες» του Μπέρτολτ Μπρεχτ, μεταφρασμένο απ’τον Κωστή Τριανταφύλλου:

Πάντα ψεύτικο εύρισκα τ’ όνομα που μας δίνατε:

Μετανάστες.

Θέλει να πει μεταναστεύσαμε. Όμως

Δε ζητήσαμε να μεταναστεύσουμε.

Δε προτιμήσαμε άλλη χώρα.

Δε μεταναστεύσαμε καν

Σε μια χώρα για να μείνουμε, αν είναι δυνατόν για πάντα.

Όχι, φύγαμε. Καταδιωγμένοι, εξόριστοι να τι είμαστε.

Είμαστε εκεί ανυπόμονοι, πολύ κοντά στα σύνορα,

Περιμένοντας την ώρα του γυρισμού, παρατηρώντας την ελάχιστη αλλαγή

Από την άλλη πλευρά των συνόρων, ρωτώντας με πυρετό τους νεοφερμένους,

Μη ξεχνώντας τίποτα, μη παραχωρώντας τίποτα, μη συγχωρωντας τίποτα από αυτά που γίνανε,

Μη συγχωρώντας τίποτα.

Α! Η σιωπή της ώρας δε μας ξεγελάει!

Ακούμε μέχρι εδώ τις φωνές που ανεβαίνουν από τα στρατόπεδά τους.

Είμαστε σχεδόν εμείς οι ίδιοι σαν τις φήμες των αδικημάτων τους.

Που διασχίζουν τα σύνορα.

Καθένας από μας

Προχωρώντας μες απ’ το πλήθος, μέσα στα τρύπια παπούτσια του,

Μαρτυράει τη ντροπή που σκεπάζει σήμερα τη χώρα μας.

Όμως ούτε ένας από μας

Δε θα μείνει εδώ. Η τελευταία λέξη

Δεν ειπώθηκε ακόμη.

Διάβασα επίσης, ποιήματα του Ντύλαν Τόμας, όπως το «Κι ο θάνατος δε θα κυριαρχήσει«, του Γιάννη Σκαρίμπα όπως το «Ο Β’ Παγκόσμιος«, αλλά και του Μίλτου Σαχτούρη. Και τρία δικά του, τα βλέπετε στην ακόλουθη φωτογραφία.

Αξιοσημείωτη είναι επίσης κι η μεγάλη συμμετοχή γυναικών στο πρωτοποριακό περιοδικό, όταν ακόμη και στις μέρες μας τα περισσότερα λογοτεχνικά περιοδικά είναι ανδροκρατουμενα. Υπάρχουν κείμενα, μεταφράσεις, κριτικές των: Κατερίνας Δούκα, Μυρτώς Παππά, Λένας Παξινού, ‘Ελενας Χουζούρη, Μαρίας Ράλλη, Μαρίας Λαϊνά, Αλέκας Οφλίδου, Αφροδίτης Πουρνάρη, Αγγελικής Σωτήρη, Μάρως Πλακωτάρη, Βέτας Μανουσάκη, Βενετίας Πατσιού, Φλώρας Σταθοπούλου, Στέλλας Παναγίδου, Μαρίνας Σαπουντζάκη, Αλέκας Χρυσού, Λιλής Στυλιανούδη, Ζέττας Τασσοπούλου, Νανάς Ησαΐα, Θεόδωρας Ντάκου, Ιουλίας Ραλλίδη, κ.α.

Βρηκα επίσης και το γνώριμο όνομα του Δημήτρη Βαλασκαντζή, ποιητή και λογοτέχνη, στις κριτικές βιβλίων του Κωστή Τριανταφύλλου και δράττομαι της ευκαιρίας ν’ αναφέρω ότι ο άνθρωπος αυτός διηύθυνε το περιοδικό «Νέα Σύνορα» που πρωτοκυκλοφόρησε το 1969 στο Καρλόβασι της Σάμου (και κυκλοφορούσε ως το 1986), γεγονός που χαιρετίστηκε κι απ’το «Λωτό». Όχι τόσο λόγω καταγωγής, η αναφορά βέβαια, αλλά περισσότερο επειδή πιστεύω ότι κι αυτό ήταν ένα απ’ τα περιοδικά που είχε τη σπουδαιότητα του.

Στο «Λωτό», για να επανέλθω στο θέμα μας, θα βρείτε κι αφιερώματα σε ποιητές όπως ο Trinh Gong Son απ’το Βιετνάμ, ο Nicola Vaptsarov απ’τη Βουλγαρία, κ.α. Υπάρχουν επίσης ολόκληρα θεατρικά έργα, όπως το μονόπρακτο «Μια κόρη της παντρειάς«, του Ευγένιο Ιονέσκο, διάβασα πάντως και διηγήματα σε συνέχειες όπως «Τα μυρμήγκια» του Μπορίς Βιαν.

Θα ολοκληρώσω κάπου εδώ όμως και θα σας αφήνω ν’ ανακαλύψετε εσείς περισσότερα, αναφέροντας μόνο ότι το περιοδικό έκλεισε το 1971, όταν πια είχε αλλάξει κι ο εκδότης του (εμφανιζόταν το όνομα του Σέργιου Τράμπα). Αντί απιλόγου, ένα ποίημα του Georg Trakl, το οποίο είχε τότε μεταφράσει ο Δημήτρης Ιατρόπουλος:

Ζυγώνει ο θάνατος

Ω! το βράδυ πού παίρνουν τα παιδικά τα χρόνια

το δρόμο για τα σκοτεινά χωριά!

Η μικρή λίμνη κάτω απ’ τις ιτιές, γεμίζει

με τους μολυσμένους στεναγμούς της μελαγχολίας…

.

Ω! το δάσος που ανάλαφρα κατεβάζει τα καφετιά

τα μάτια του, αφού απ’ τα ρημαγμένα κοκκαλιάρικα

χέρια, η πορφύρα ρίχνει χάμω τις μεθυσμένες μέρες της.

.

Ω! το πλησίασμα του θανάτου!

Άσε μας να προσευχηθούμε! Αυτή τη νύχτα λοιώσανε

τα δροσερά φιλιά, κι απ’ το λιβάνι,

τα φτενά χέρια και πόδια των ερωτευμένων, κιτρίνισαν.-

*Οι φωτογραφίες της ανάρτησης είναι επεξεργασμένα στιγμιότυπα, που δημοσιεύω με την σύμφωνη γνώμη του Κωστή Τριανταφύλλου. Τα ποιήματα ήταν βέβαια γραμμένα σε πολυτονικό σύστημα, προσπάθησα πάντως να διατηρήσω την ορθογραφία και το στυλ των μεταφραστών τους, όπως ακριβώς τα δημοσίευσαν στο «Λωτό».

Giuseppe Pinelli: Ο θάνατος ενός Ιταλού αναρχικού

Funeral of the Anarchist Pinelli, Enrico Baj (1972)

Απ’ τη σειρά του Arte, «Αληθινές ιστορίες», προβάλλεται αυτό το αφιέρωμα στον Ιταλό αναρχικό, εργάτη σιδηροδρόμων και μέλους της οργάνωσης Circolo anarchico Ponte della GhisolfaGiuseppe Pinelli. Για την υπόθεσή του, σας θυμίζω, ο Dario Fo έγραψε το θεατρικό έργο «Ο τυχαίος θάνατος ενός αναρχικού», γυρίστηκαν σχετικές ταινίες, έγιναν διαμαρτυρίες κτλ. Το δελτίο τύπου (σε δική μου απόδοση), αναφέρει τα εξής:

«Κατά τη διάρκεια παράνομης ανάκρισης, ο Τζουζέπε Πινέλλι κατέληξε να «πέσει» από παράθυρο του τέταρτου ορόφου της αστυνομικής περιφέρειας (ενν: του Milano). Ανακρινόταν για απόπειρα δολοφονίας (ενν: σχετικά με την πολύνεκρη βομβιστική επίθεση στην Πιάτσα Φοντάνα, όπου βρισκόταν η Αγροτική Τράπεζα), παρά τα στοιχεία που έδειχναν (ότι την οργάνωσαν) νεοφασιστικές ομάδες με τις οποίες δεν είχε καμία σχέση. Ο Pinelli είχε πολεμήσει ενάντια στο σύστημα σε όλη του τη ζωή και ο θάνατός του απ’ την αστυνομία τον έκανε μάρτυρα και σύμβολο αντίστασης σε ένα κράτος που καλύπτει την αλήθεια».

Το διάρκειας 27 λεπτών ντοκιμαντέρ, ανατρέχει στα ιστορικά γεγονότα εκείνης της εποχής, εξηγεί το ρόλο συγκεκριμένων προσώπων που βρισκόταν σε θέσεις εξουσίας και φυσικά δικαιώνει τον αθώο Πινέλλι. Θα είναι διαθέσιμο απ’ το Arte, ως τις 20/01/2023 και προσφέρεται με υπότιτλους σ’ έξι διαφορετικές γλώσσες, μεταξύ των οποίων τα αγγλικά και τα ιταλικά .

«Η Αρρώστια του Θανάτου” της Μαργκερίτ Ντυράς στο Θέατρο «Δρόμος»: Πρεμιέρα Τετάρτη 12/10/2022 στις 21:00

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Η ΑΡΡΩΣΤΙΑ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ | Μαργκερίτ Ντυράς

Tο έργο περιγράφει μια μη συμβατική σχέση μεταξύ ενός άντρα και μιας γυναίκας. Ο άντρας “προσλαμβάνει” τη γυναίκα να μείνει μαζί του σε ένα ξενοδοχείο δίπλα στη θάλασσα, ελπίζοντας ότι με αυτόν τον τρόπο, θα μπορέσει να βιώσει, να νιώσει την αγάπη. Η γυναίκα δέχεται την πληρωμή παρόλο που δεν είναι ιερόδουλη. Μετά από μερικές μέρες, η γυναίκα ως καθρέφτης του άντρα, ανακαλύπτει πως ο άντρας είναι ανίκανος να βιώσει και να νιώσει την αγάπη καθώς έχει προσβληθεί από την “αρρώστια του θανάτου”.

Η “Αρρώστια του Θανάτου” έρχεται στην σκηνή του Θεάτρου Δρόμος από την Θεατρική Ομάδα ΜΗΔΕΙΑ σε σκηνοθεσία Εμμανουήλ Γ. Μαύρου, με τον Γιάννη Αποστολίδη στο ρόλο του ΆΝΤΡΑ και της Στυλιανής Κλείδωνα στο ρόλο της ΓΥΝΑΙΚΑΣ, για να μας δείξουν μια αγάπη ένωσης και αφανισμού καθώς κα τον τρόπο που λειτουργεί ο εαυτός μας στο θαμμένο παρελθόν.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Συγγραφέας: Μαργκερίτ Ντυράς

Μετάφραση: Κυβέλη Μαλαμάτη

Σκηνοθεσία: Εμμανουήλ Γ. Μαύρος

Β. Σκηνοθέτη & Acting Coach: Ήρα Δαμίγου

Παίζουν (με αλφαβητικά σειρά)

Γιάννης Αποστολίδης

Στυλιανή Κλείδωνα

Μουσική: Δημήτρης Ευαγγελινός

Φωτισμοί: Χριστίνα Φυλακτοπούλου

Σκηνικά – Κουστούμια: Ρένα Σανταμούρη

Φωτογράφιση: Χριστίνα Φυλακτοπούλου

Σκηνοθέτης Trailer & Εξωτερικών Γυρισμάτων: Εμμανουήλ Γ. Μαύρος

Δ/νση Φωτογραφίας Εξωτερικών Γυρισμάτων: Πάνος Μπέσης

Video Post Production Trailer: Μανώλης Πετρής

Επικοινωνία & Δημόσιες Σχέσεις: Ειρήνη Λαγουρού

Παραγωγή: Medea Pictures

Από τις 12/10/2022 Κάθε Τετάρτη 21:00

Θέατρο Δρόμος (Αγ. Μελετίου 25 & Κυκλάδων, Αθήνα)

ΗΣΑΠ Σταθμός Βικτωρίας ΜΕΤΡΟ Σταθμός Αττικής

Προπώληση: VIVA https://www.viva.gr/tickets/theater/h-arrostia-tou-thanatou/

«Xαλεπάς»: απόψε η διαδικτυακή προβολή της ομώνυμης ταινίας μικρού μήκους | Σκηνοθεσία: The Boy, Αργυρώ Χιώτη

«7 Μάϊου 1876. Σήμερα είπα σ’αγαπώ ακόμα και στα παπούτσια, στα πόμολα, ακόμα και στις πεταλούδες και στις μύγες». Από το ημερολόγιο του Γιαννούλη Χαλεπά ζωντανά στις οθόνες σας.

Λίγο πριν την πρεμιέρα της ομώνυμης παράστασης, η ταινία μικρού μήκους «Χαλεπάς», σε σκηνοθεσία του The Boy και της Αργυρώς Χιώτη, κάνει την πρώτη διαδικτυακή προβολή της απόψε, 2 Φεβρουαρίου, στο Onassis Channel στο YouTube.

Πρωταγωνιστούν ο Σίμος Κακάλας, η Μαρία Πανουργιά και η Τζωρτζίνα Χρυσκιώτη. Ένα δύσβατο οδοιπορικό από την ψυχική κατάρρευση και την πολύχρονη απομόνωση στα βουνά της Τήνου προς την πνευματική αφύπνιση και την καταξίωση. Στο βάθος, ο ήχος του μαρμάρου που λαξεύεται και οι παρθενικές παρτιτούρες της παράστασης, από τον Jan Van Angelopoulos (Γιάν Βαν Ανγκελόπουλος).


Η ταινία αποτελεί μέρος των παράλληλων δράσεων αφιερωμένων στον θρυλικό γλύπτη, μαζί με την επερχόμενη έκθεση-ρετροσπεκτίβα «Γιανούλης Χαλεπάς: Δούναι και Λαβείν» του Τελλόγλειου Ιδρύματος Τεχνών Α.Π.Θ στη Θεσσαλονίκη, σε συμπαραγωγή με το Onassis Culture.

Πρεμιέρα σήμερα για το «Παλέρμο»

Σήμερα κάνει πρεμιέρα το «Παλέρμο», ένα θεατρικό έργο που πολύ θέλω να δω, το οποίο σκηνοθετεί ο Εμμανουήλ Γ. Μαύρος και παίζει σ’ αυτό κι ο έτερος καλός φίλος, Γιάννης Αποστολίδης.

Πρόκειται για μια αστυνομική μαύρη κωμωδία που υπογράφει η Παναγιώτα Αβραμοπούλου και πρωταγωνιστούν σ’ αυτήν εκτός απ’ την προαναφερόμενη και το Γιάννη Αποστολίδη, η Ήρα Δαμίγου, ο Νεκτάριος Καλαητζάκης, κι η Λίλη Τέγου. Τα σκηνικά είναι της Ρένας Σανταμούρη, που έχω τη χαρά επίσης να γνωρίζω.

Κάθε επιτυχία εύχομαι λοιπόν, σ’ όλους τους συντελεστές, περισσότερα για την παράσταση θα βρείτε εδώ και θα μπορείτε να την παρακολουθήσετε από σήμερα ως τις 15 Ιανουαρίου 2022, Παρασκευή και Σάββατο στις 20:30 μ.μ., στο θέατρο «Δρόμος» (Αγ. Μελετίου – 25 & Κυκλάδων – Κυψέλη Τ: 210 8818906).