Carol Dweck: Ο ρόλος των πεποιθήσεων και η συμβολή των κινήτρων στην ανάπτυξη της νοημοσύνης

.

the-country-school-winslow-homer

.

Το όνομα της Carol Dweck, ίσως να μην είναι γνωστό σε πολλούς από σας. Με λίγα λόγια θα σας εξηγήσω λοιπόν, πως είναι καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Stanford και για πάρα πολλά χρόνια διενεργεί ενδιαφέρουσες έρευνες που σχετίζονται με την ανάπτυξη κινήτρων, την προσωπικότητα και την εξέλιξη του ατόμου. Καίρια θεωρώ πως είναι η συμβολή της στον τομέα της νοημοσύνης κι αυτός είναι ο λόγος που επέλεξα να σας παρουσιάσω τη δουλειά της σήμερα, συνεχίζοντας μ’ αυτό τον τρόπο την ενασχόληση μου με το θέμα (εδώ, εδώ κι εδώ θα βρείτε αναρτήσεις σχετικές με το IQ και τις αμφιλεγόμενες μετρήσεις του).

Η Dweck κάνει λόγο για δύο θεωρίες νοημοσύνης: στην πρώτη η νοημοσύνη θεωρείται έμφυτη (fixed) και στην δεύτερη αναπτυσσόμενη ή στοιχειώδης (growth ή incremental). Οι μαθητές, οι άνθρωποι γενικότερα μπορεί να μην έχουν συνειδητή γνώση του ποια θεωρία πιστεύουν. Ωστόσο στις περιπτώσεις αποτυχίας, καταλαβαίνει κανείς απ’ τον τρόπο που την αιτιολογούν, ποια είναι η άποψη τους και για την νοημοσύνη τους.

Όσοι πιστεύουν ότι η νοημοσύνη είναι έμφυτη, όταν αποτυγχάνουν, το παίρνουν βαριά και στεναχωριούνται που κινδυνεύει να διαρραγεί η πεποίθηση τους ότι είναι ευφυείς. Σε κάθε αποτυχία αισθάνονται ότι αυτό που διακυβεύεται είναι η εξυπνάδα τους. Ενώ όσοι πιστεύουν πως  η νοημοσύνη είναι αναπτυσσόμενη, ότι πρόκειται για εύπλαστη ποιότητα, για μια δυνατότητα που μπορεί να αναπτυχθεί, δεν ενοχλούνται τόσο από την αποτυχία, αφού συνειδητοποιούν ότι η απόδοση τους μπορεί να βελτιωθεί.  Θα καταβάλουν λοιπόν περισσότερη προσπάθεια, ώστε στο μέλλον να πετύχουν τον στόχο τους.

Όσοι πιστεύουν δηλαδή στη πρώτη θεωρία, αποδέχονται μ’ ένα τρόπο το πεπερασμένο της νοημοσύνης τους. Πιστεύουν ότι γεννήθηκαν με κάποιο βαθμό ευφυίας, ο οποίος προφανώς δεν μπορεί ν’ αλλάξει. Και την ευφυΐα αυτή την συνδέουν με την αξία που έχουν ως άνθρωποι. Έχουν το άγχος ν’ αποδεικνύουν τρόπον τινά την εξυπνάδα τους κάθε φορά και προτιμούν να καταπιάνονται με όσα ήδη γνωρίζουν, γιατί οι νέες προκλήσεις εμπεριέχουν τον κίνδυνο της αποτυχίας.

Φυσικά, στην δεύτερη θεωρία δεν αγνοούνται οι ατομικές διαφορές που σαφώς έχουν τα άτομα και κάνουν κάποια απ’ αυτά να είναι πιο ευφυή από άλλα. Το βάρος όμως πέφτει στην αξία της προσπάθειας και στο ότι αυτή, όντως, αποδίδει καρπούς. Και πράγματι τα άτομα που προσπαθούν παρά τις οπισθοδρομήσεις, που έχουν κίνητρα και στόχους, είναι αυτά τελικά που γίνονται περισσότερο επιτυχημένα από άλλα, σε κάθε τομέα της ζωής. Είναι αυτά που μαθαίνουν ουσιαστικά και δεν αναλώνονται για παράδειγμα σε βαθμοθηρία προκειμένου ν’ αποδείξουν την εξυπνάδα τους.

Γι’ αυτό η Dweck συμβουλεύει και τους γονείς, να μην επαινούν τα παιδιά για την ευφυία τους, αλλά για την προσπάθεια που καταβάλλουν, έτσι ώστε ν’ αναπτύξουν μια νοοτροπία ανάπτυξης, να ξεπερνούν πιο εύκολα τις αποτυχίες και να πετύχουν στη ζωή τους. Περισσότερα, μπορείτε να διαβάσετε στο βιβλίο της: Mindset: The New Psychology of Success κι αξίζει αν μη τι άλλο να ρίξετε μια ματιά στις σελίδες που δημοσιοποιεί ο ιστότοπος, αφού το να μπορέσει κάποιος να καταλάβει με ποια απ’ τις δύο θεωρίες ‘κινείται’ στη ζωή του και να μπορέσει να την αλλάξει αν χρειάζεται, είναι πολύ σημαντικό για την εξέλιξη του.

Ίσως δεν το πιστεύετε, αλλά οι πεποιθήσεις μας, η εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας, μπορεί να μας περιορίσει όχι μόνο όσον αφορά τις σχολικές κι ακαδημαϊκές μας επιδόσεις, αλλά κι απ’ το να διεκδικήσουμε και να προσπαθήσουμε να έχουμε τη ζωή που μας αξίζει. Σκεφτείτε αυτούς που ισχυρίζονται ότι δεν μπορούν να πάνε παραπέρα «γιατί τόσο κόβει το μυαλό» τους και θα καταλάβετε περισσότερα. Κι αν βοηθάει, δεν έγραψε τυχαία ο Νίκος Καζαντζάκης εκείνο το: «Φτάσε όπου δεν μπορείς«. Η ιδέα, τα κίνητρα και η προσπάθεια, μπορούν να κάνουν την διαφορά. Φυσικά, σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να ξεχνάμε και τα πολύ μεγάλα εμπόδια που βάζουν ενίοτε οι κοινωνικό-οικονομικές, πολιτικές συνθήκες κτλ. Αλλά εδώ μιλάμε για και άλλο, σήμερα.

Αυτή την ανάρτηση, κλείνοντας, θέλω να σας πω πως την θεωρώ απολύτως σχετική και μία παλιότερη που θα βρείτε εδώ, αφού εκτός απ’ τις πεποιθήσεις των μαθητών για τις επιδόσεις τους, ρόλο παίζουν και οι πεποιθήσεις καθώς και οι προσδοκίες των δασκάλων για τους μαθητές τους. Κι όπως θα δείτε,  αυτές οι προσδοκίες μπορούν ν’ αλλάξουν στην τάξη πολλά.

Καλή σας ανάγνωση.

.

.

.

Το μυστικό της Νοημοσύνης: Οι 12 πυλώνες της σοφίας

.

.


.

Μ’ αυτό το αφιέρωμα στο εξώφυλλο του, κυκλοφόρησε πρόσφατα (30/10/2010), το περιοδικό «New Scientist» και μιας κι ασχολούμαστε εδώ με τα ζητήματα που σχετίζονται με το IQ, σκέφτηκα να σας αναφέρω τι γράφει ο Adrian Owen σ’ αυτό το άρθρο.  Ο Owen,  είναι ειδικός στις νευροεπιστήμες, εργάζεται στο Medical Research Council στο Cambridge (MRC Cognition and Brain Sciences Unit) και θεωρείται ένας απ’ τους 100 επιστήμονες με την μεγαλύτερη επιρροή στην Βρετανία, σύμφωνα με τη λίστα του Times Eureka Science Magazine.

Αρχικά λοιπόν ο Owen,  ξεκινά με μια διαπίστωση, για την οποία έχει γίνει λόγος ξανά απ’ αυτό το blog: ότι δηλαδή ακόμα δεν μπορούν να συμφωνήσουν όλοι όσοι ασχολούνται μ’ αυτό τον επιστημονικό τομέα, σε έναν και μόνο όρο που να εξηγεί συγκεκριμένα, τι ακριβώς είναι η νοημοσύνη. Και άρα καταλαβαίνετε αρχικά, πόσο προβληματικό είναι το να μετράει κάποιος κάτι το οποίο ακόμα δεν μπορεί να οριστεί πλήρως. Αν προσθέσετε τώρα σ’ αυτό το πρόβλημα, ένα ακόμα, ότι δηλαδή ούτε στον τρόπο μέτρησης της νοημοσύνης συμφωνούν οι ειδικοί, θα αντιληφθείτε πόσο σαθρά είναι τα αποτελέσματα των απανταχού τεστ νοημοσύνης. Πως λοιπόν να γίνει λόγος για αξιοπιστία και εγκυρότητα;

Δεν τίθεται θέμα φυσικά, για το αν υπάρχουν όντως ατομικές διαφορές στις γνωστικές ικανότητες, αλλά το ζήτημα είναι πως αυτές οι διαφορές, δεν μπορούν να μετρηθούν με τον αντικειμενικό τρόπο που θα μετρούσαμε π.χ. το ύψος και το βάρος κάποιου. Αλλά κι όταν μετριούνται αυτές οι διαφορές, όπως τέλος πάντων κι αν μετριούνται, πόσο αξιόπιστο είναι το αποτέλεσμα; Ποιος ο δείκτης συσχέτισης των τεστ IQ με την γενικότερη επιτυχία στη ζωή κάποιου; Ή με την ευτυχία; Και πως επηρεάζεται το τελικό σκορ, απ’ το πολιτισμικό υπόβαθρο του εξεταζόμενου;

Παρ’ όλα αυτά τα προβλήματα που ανακύπτουν όμως, όπως ήδη σας έγραψα,  ευρέως χρησιμοποιούνται τα τεστ νοημοσύνης, με πιο δημοφιλές το Wechsler (Adult Intelligence Scale). Απ’ το 1955 που δημοσιεύτηκε αυτό το τεστ, γίνονται προσπάθειες ώστε να διερευνηθεί από ποια στοιχεία ακριβώς αποτελείται η νοημοσύνη, καθώς έχει παρατηρηθεί ότι υπάρχουν συγκεκριμένες συνάφειες: π.χ. αυτοί που είναι καλοί στα μαθηματικά, θυμούνται και καλύτερα αριθμούς κτλ. Τι μας κάνει όμως λιγότερο ή περισσότερο έξυπνους από άλλους; Δηλώνει όντως κάτι για μας, ο περίφημος και οπωσδήποτε αμφιλεγόμενος δείκτης νοημοσύνης;

Σ’ αυτό δεν χρειάζεται καν να σας αναπτύξω τα προσωπικά μου επιχειρήματα. Θα σας παραθέσω απλώς ένα παλιότερο απόσπασμα απ’  το ίδιο περιοδικό και θα σας προτείνω να διαβάσετε αυτό εδώ το άρθρο που δημοσιεύτηκε στην «Ελευθεροτυπία»:

Αμερικανοί και Καναδοί ερευνητές αμφισβήτησαν την ακρίβεια και την αξιοπιστία του λεγόμενου Δείκτη Νοημοσύνης (IQ), επικαλούμενοι μάλιστα ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα «ευφυούς» ανθρώπου, την περίπτωση του τέως προέδρου των ΗΠΑ, Τζορτζ Μπους. Όσο απίστευτο κι αν ακούγεται, ο Μπους συγκαταλέγεται στο 10% των πλέον ευφυών ανθρώπων στον κόσμο (!), σύμφωνα τουλάχιστον με τον Δείκτη Νοημοσύνης του (περίπου 120), κάτι που δεν επαληθεύτηκε καθόλου στην πράξη, δεδομένων των αμέτρητων ανοησιών που διέπραξε στη διάρκεια της θητείας του.

Ο David Perkins, ο οποίος διδάσκει Παιδαγωγική Ψυχολογία στο Harvard Graduate School, υποστηρίζει ότι κάθε άνθρωπος με υψηλό δείκτη νοημοσύνης έχει ασφαλώς κάποια πλεονεκτήματα, αυτό όμως δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι πρόκειται για ένα πραγματικά ευφυές άτομο. «Ο υψηλός δείκτης νοημοσύνης είναι ό,τι και το υψηλό ανάστημα για έναν καλαθοσφαιριστή. Για να γίνει κάποιος καλός καλαθοσφαιριστής ασφαλώς βοηθάει το ύψος, αλλά αυτό από μόνο του δεν επαρκεί. Κατ’ αναλογία, για να σκέπτεται κάποιος σε βάθος, δεν αρκεί να διαθέτει έναν δείκτη νοημοσύνης πάνω από το μέσο όρο. Θα πρέπει να έχει πολύ περισσότερα προσόντα».

Πήρατε νομίζω μια ιδέα και αν διαβάσετε και το άρθρο που σας προτείνω θα καταλάβετε ακόμη περισσότερα πράγματα. Για να γυρίσουμε εμείς τώρα στο αφιέρωμα του «New Scientist».. Ποιοί είναι οι 12 πυλώνες της σοφίας, για τους οποίους γίνεται λόγος; Θα σας αναφέρω μερικoύς απ’ αυτούς: την οπτικοχωρική μνήμη, την πνευματική περιστροφή, τον επαγωγικό συλλογισμό, την λεκτική διατύπωση συλλογισμών και την οπτική προσοχή. Για ευνόητους λόγους δεν γίνεται και δεν πρέπει να αναπαραγάγω εδώ ολόκληρο το άρθρο, αλλά έστω και με αυτές τις αναφορές νομίζω ότι καταλαβαίνετε πως αυτό που προσπαθούν να πετύχουν οι επιστήμονες, είναι ένα είδος διάσπασης της νοημοσύνης, στα στοιχεία που την συνθέτουν. Προσπαθούν δηλαδή να καταλάβουν,  ποιες επιμέρους γνωστικές ικανότητες, συνθέτουν την συνολική νοημοσύνη ενός ατόμου.

Προκαλούν μάλιστα και τους αναγνώστες του περιοδικού όχι μόνο να πάρουν μέρος σ’ ένα test που πλαισιώνει το αφιέρωμα, για να τσεκάρουν επιτόπου το αν διαθέτουν αυτές τις ικανότητες, αλλά και σε μια ακόμη δοκιμασία που θα βρείτε online εδώ και η οποία χρειάζεται περίπου μισή ώρα για να ολοκληρωθεί. Φυσικά, θα αξιοποιήσουν πλήρως όλα τα αποτελέσματα αυτών των δοκιμασιών και φαντάζομαι ότι στο μέλλον, θα μας πουν κι άλλα για τον ακόμα ερευνούμενο τομέα της νοημοσύνης.  Αν έχετε μισή ώρα ελεύθερη και γνωρίζετε καλά αγγλικά, δεν χάνετε τίποτα να το τολμήσετε.  Κάτι θα μάθετε οπωσδήποτε για την ευφυΐα σας.

Να είστε καλά.

.

.

.

Ο Alfred Binet και τα πρώτα τέστ νοημοσύνης

.

.

.

Όσ@ έρχεστε συχνά εδώ, θα θυμάστε πως είχα αρχίσει να παρουσιάζω κάποια στοιχεία για την ιστορία των τεστ νοημοσύνης, πριν μας βρει το καλοκαίρι και είχα υποσχεθεί ότι θα συνεχίσω να αναφέρομαι σ’ αυτό το θέμα, ώστε να καταλάβουμε όλοι τι προβλήματα αναδύονται και για ποιους λόγους είναι αμφιλεγόμενες οι απανταχού μετρήσεις ευφυίας. Σήμερα λοιπόν έρχομαι να τηρήσω την υπόσχεση μου, κάνοντας μια παρουσίαση της ζωής και του έργου του  Alfrend Binet, που αρκετοί άνθρωποι γνωρίζουν λόγω της κλίμακας νοημοσύνης που επινόησε από κοινού, με τον συνάδελφό του,  Theodore Simon. Αργότερα η κλίμακα αυτή μέτρησης νοημοσύνης μετατράπηκε σε κλίμακα  Stanford-Binet, μιας και την επεξεργάστηκε και την τροποποίησε ο Lewis Terman, για το γνωστό πανεπιστήμιο. Για να πάρουμε όμως τα πράγματα απ’ την αρχή και να δούμε πως έφτασε ως τη δημιουργία της ο Γάλλος ψυχολόγος.

Ο Alfrend Binet, γεννήθηκε στη Νίκαια ως Alfredo Binetti στις 8 Ιουλίου του 1857 και ήταν το μοναδικό παιδί ενός φυσικού και μιας χορεύτριας. Οι γονείς του χώρισαν όταν ήταν μικρός και εκείνος μαζί με την μητέρα του, πήγαν να ζήσουν στο Παρίσι. Παρακολούθησε την Νομική σχολή και πήρε το πτυχίο του το 1878.  Εν συνεχεία γράφτηκε στην Ιατρική σχολή, αλλά δεν μπορούσε να αντέξει το τόσο αίμα και τις άσχημες μνήμες που έρχονταν στο μυαλό του, εξ’ αιτίας του ότι όταν ήταν μικρός, ο πατέρας του σε μια ατυχή προσπάθεια του να τον κάνει να ‘ωριμάσει’, τον εξανάγκασε να αγγίξει ένα πτώμα. Εγκατέλειψε λοιπόν, αυτόν τον τομέα  και συνέχισε τις σπουδές του στις Φυσικές Επιστήμες, στη Σορβόννη. Τελικά όμως, τον κέρδισε ο τομέας της Ψυχολογίας.

Δεν γράφτηκε ωστόσο ποτέ σε ανάλογο τμήμα Πανεπιστημίου. Ήταν αυτοδίδακτος ψυχολόγος, που μελετούσε για αμέτρητες ώρες μόνος του τα έργα των John Stuart Mill (που βαθιά τον επηρέασε), του Charles Darwin, του Alexander Bain,  κ.α., στην Εθνική Βιβλιοθήκη του Παρισιού. Είχε μόλις ξεπεράσει έναν νευρικό κλονισμό, που προέκυψε απ’ την έλλειψη ικανοποίησης που τον ταλάνιζε κατά τη διάρκεια των σπουδών του.

Προσελήφθη όμως, ως ερευνητής στην Νευρολογική Κλινική Salpêtrière του Παρισιού και παρέμεινε εκεί το διάστημα 1883–1889, χάρη στην γνωριμία που είχε με τον Charles Féré, ο οποίος τον σύστησε τελικά στον Jean-Martin Charcot, που έγινε ο μέντορας του. Ο Charcot, εκείνο το διάστημα πειραματιζόταν με τον υπνωτισμό κι αυτό οδήγησε τον Binet που ήταν βαθιά επηρεασμένος από κείνον, στο να συγγράψει τέσσερα άρθρα για τη δουλειά του, τα οποία όμως δεν έτυχαν της ανάλογης  υποδοχής, κυρίως λόγω των συμπερασμάτωνσ τα οποία κατέληγε ο Charcot και τα οποία η επιστημονική κοινότητα θεώρησε ότι στερούνταν εξονυχιστικού ελέγχου. Τότε ο Binet, αναγκάστηκε να κάνει μια ταπεινωτική δημόσια δήλωση και να πει, πως είχε κάνει λάθος όταν αποφάσισε να υποστηρίξει τις ιδέες του καθηγητή του. Δυστυχώς και στα επόμενα χρόνια, θα ερχόταν συχνά σε δυσχερή θέση, καθώς δημοσίευε άρθρα που βασίζονταν σε πλημμελώς οργανωμένα πειράματα και τα οποία προκαλούσαν μάλλον θυμηδία στους επιστημονικούς κύκλους της Ψυχολογίας.

Εντωμεταξύ γεννήθηκαν οι κόρες του, Madeleine και Alice κι έστρεψε αλλού το ενδιαφέρον του. Τις παρακολουθούσε να μεγαλώνουν και κατέγραφε τις παρατηρήσεις του. Διαπίστωσε ότι είχαν πολύ διαφορετικές προσωπικότητες και χρησιμοποιώντας τα συμπεράσματα του Sir Fracis Galton και τις γνώσεις του Raymond B. Catell (για τον οποίο εδώ μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα), άρχισε να μετράει τις ικανότητες και τις διαφορές τους (τις κινήσεις των χεριών τους, το πόσο γρήγορα μπορούσαν να αντιληφθούν ότι κάποιες γραμμές είχαν διαφορετικό μήκος κ.α.). Συνέκρινε κατόπιν τις επιδόσεις των παιδιών του μ’ αυτές ενηλίκων και είδε ότι σε απλές δραστηριότητες, μπορούσαν τα παιδιά να αποδώσουν σχεδόν εξίσου καλά με τους μεγάλους. Το κλειδί της επιτυχίας όπως παρατήρησε, ήταν η συγκέντρωση και η προσοχή. Και το συμπέρασμα αυτό, είχε μεγάλη σημασία για την ανάπτυξη και εξέλιξη της Ψυχολογίας.

Δεν έμεινε όμως μόνο σ’ αυτές τις παρατηρήσεις, αλλά προχώρησε και σε άλλες δοκιμασίες και είδε πως ρόλο παίζει και η γλωσσική ανάπτυξη, η κατανόηση εννοιών, η επίλυση προβλημάτων, άρα οι σύνθετες γνωστικές ικανότητες. Ο εγκέφαλος δηλαδή, κατάλαβε ο Binet, πως βρίσκεται στο κέντρο όλων αυτών των νοητικών δραστηριοτήτων κι επομένως τα τεστ θα έπρεπε να εστιάσουν σε δοκιμασίες ανάλογες. Για να μην μακρηγορούμε επ’ αυτού, εντέλει χάρη σε κείνον και τις μελέτες του και στη συνεργασία του με τον T. Simon, προέκυψαν τα πρώτα μοντέρνα τέστ νοημοσύνης (ο όρος IQ, αξίζει να εξηγήσουμε, πως προτάθηκε απ’ τον Γερμανό ψυχολόγο William Stern), που έδιναν μεγάλη βαρύτητα στην ηλικία του εξεταζόμενου υποκειμένου. Οι δυό τους δημιούργησαν μια κλίμακα μέτρησης της νοημοσύνης το 1905, που αναθεωρήθηκε το 1908 και το 1911. Αυτή η κλίμακα ακολούθως τροποιήθηκε απ’ τον  Lewis Terman, όπως ήδη προαναφέραμε, για λογαριασμό του πανεπιστημίου του Stanford.

Το έναυσμα για τη δημιουργία της δόθηκε, όταν ο Binet, διετέλεσε μέλος (1904), της κρατικής επιτροπής, για την εκπαίδευση των καθυστερημένων παιδιών (είχε κληθεί για το σκοπό αυτό η επαγγελματική ένωση « La Société Libre pour l’Etude Psychologique de l’Enfant«) και τελικά με νόμο, η γαλλική κυβέρνηση θέσπισε την φοίτηση τους σε ανάλογα σχολεία, πράγμα που ως τότε δεν συνηθιζόταν. Η επιλογή τους θα γινόταν μέσα από έναν ‘μηχανισμό’ που θα ξεχώριζε, ποιοι μαθητές θα έπρεπε να τύχουν εναλλακτικής εκπαίδευσης. Και σ’ αυτό χρησίμευσε η κλίμακα των Binet-Simon.

Πέραν αυτών, ο Binet, το διάστημα 1891-1894, εργάστηκε ως αναπληρωτής Διευθυντής, στο Εργαστήριο Πειραματικής Ψυχολογίας της Σορβόννης και αργότερα προήχθη σε Διευθυντή (1894-1911). Το 1894 μάλιστα,  άρχισε να εκδίδει από κοινού με τον Henri Beaunis και το επιστημονικό περιοδικό «L’Année Psychologique» και στο πρώτο κιόλας τεύχος, μπορείτε να δείτε την νεκρολογία του πρώην μέντορά του, του Charcot, που είχε πεθάνει μόλις τον προηγούμενο χρόνο. Αν γνωρίζετε δε γαλλικά, θα μπορέσετε να διαβάσετε μόνοι σας και όποια απ’ τα τεύχη αυτά σας ενδιαφέρουν, καθώς υπάρχουν ευτυχώς στο Διαδίκτυο.

Αυτό που έχει μεγάλη σημασία, είναι πως ο Binet, είχε κάνει λόγο πρώτος,  για τους περιορισμούς των τεστ αυτών και για την ανάγκη περαιτέρω μελέτης τους. Τόνισε τη σημασία που έχει το περιβάλλον κι όχι μόνο η κληρονομικότητα, έκανε λόγο για ανάγκη μελέτης και ποιοτικών στοιχείων εκτός των ποσοτικών κι υπογράμμισε ότι εξαιτίας της ποικιλομορφίας των πληροφοριών θα έπρεπε κανείς να είναι προσεκτικός στα συμπεράσματά του. Δεν θεώρησε ποτέ, πως η κλίμακα που έφτιαξε με τον Simon, μετρούσε ένα και μόνο είδος, έμφυτης νοημοσύνης. «Το να μετράς» όπως έγραψε μεταξύ άλλων «την ανθρώπινη νοημοσύνη, δεν είναι σαν να μετράς ξύλινα δοκάρια και να βρίσκεις ακριβώς τις διαστάσεις τους…»:

I have not sought in the above lines to sketch a method of measuring, in the physical sense of the word, but only a method of classification of individuals. The procedures which I have indicated will, if perfected, come to classify a person before or after such another person, or such another series of persons; but I do not believe that one may measure one of the intellectual aptitudes in the sense that one measures a length or a capacity. Thus, when a person studied can retain seven figures after a single audition, one can class him, from the point of his memory for figures, after the individual who retains eight figures under the same conditions, and before those who retain six. It is a classification, not a measurement… we do not measure, we classify.

Κι όμως, ο H. H. Goddard, υπέρμαχος του κινήματος ευγονικής στην Αμερική, είδε τις κλίμακες αυτές, σαν ένα χρήσιμο εργαλείο που θα μπορούσαν να αποδείξουν την ανωτερότητα της λευκής φυλής και τις μετέφρασε πρώτος στ’ Αγγλικά. Χρησιμοποίησε αρχικά το τεστ για να προσδιορίσει την ταυτότητα διανοητικά καθυστερημένων στην επαγγελματική σχολή του Vineland, στο New Jersey κι ακολούθως για να στηρίξει τις απόψεις που δημοσίευσε στο γνωστό βιβλίο του «Οικογένεια Kallikak», αλλά και στο “Νοητική Καθυστέρηση: Λόγοι και Συνέπειες”. Υποστήριξε φανατικά λοιπόν, ότι η νοητική καθυστέρηση και ο ηθικός χαρακτήρας είναι συνδεδεμένοι, ήταν ο πρώτος που χρησιμοποίησε τον όρο «moron» (η ονοματολογία στην κατάταξη που πρότεινε, παρέμεινε ίδια για δεκαετίες), αλλά και ο πρώτος που κατέθεσε σε δικαστήριο και υποστήριξε ως ψυχολόγος ότι οι πνευματικά καθυστερημένοι θα πρέπει να έχουν περιορισμένη ποινική ευθύνη. Έπαιξε σημαντικό ρόλο και στην σύνταξη του τότε νομοσχεδίου που αφορούσε στην εκπαίδευση τυφλών, κωφών και νοητικά καθυστερημένων παιδιών και αν και ήταν πεπεισμένος ότι η υποχρεωτική στείρωση θα έλυνε το πρόβλημα της νοητικής υστέρησης, εντούτοις δεν την υποστήριξε δημόσια, πιστεύοντας ότι η ιδέα αυτή δεν θα βρει ευρεία αποδοχή. Στο σύνδεσμο που υπάρχει στο όνομά του μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα για κείνον, μιας και η εφαρμογή των τεστ νοημοσύνης στην Αμερική, θα μπορούσε να γίνει ξεχωριστή ανάρτηση, αλλά θεώρησα απαραίτητο να αναφερθούμε λίγο και στον H. H. Goddart, αφού χρησιμοποίησε την κλίμακα του Binet-Simon, για την οποία κάνουμε λόγο.

Μια Κλίμακα Νοημοσύνης, που τελικά παρέκκλινε των σκοπών για τους οποίους την έφτιαξε ο Binet και χρησιμοποιήθηκε για να περιορίσει την αναπαραγωγή του αδύνατου πνεύματος και όχι μόνο, όπως ήδη θα καταλάβατε: «curtailing the reproduction of feeble-mindedness and in the elimination of an enormous amount of crime, pauperism, and industrial inefficiency (p.7)» Terman, L., Lyman, G., Ordahl, G., Ordahl, L., Galbreath, N., & Talbert, W. (1916).

Αν αναρωτιέστε γιατί δεν αντέδρασε ο Binet αμέσως, οι λόγοι είναι πολλοί. Δεν ταξίδευε εκτός Γαλλίας, μόλις που συμμετείχε σε επαγγελματικές ενώσεις, κτλ. Όταν όμως κάποτε έλαβε γνώση των γεγονότων, καταδίκασε όσους  χρησιμοποίησαν την κλίμακα αυτή,  για να εκφράσουν  «κτηνώδη πεσιμισμό» και «απαράδεκτες απόψεις».

A few modern philosopher’s assert that an individual’s intelligence is a fixed quantity, a quantity which cannot be increased. We must protest and react against this brutal pessimism…. With practice, training, and above all, method, we manage to increase our attention, our memory, our judgment and literally to become more intelligent than we were before.”

Ως το θάνατο του (8/10/1911), ο Binet μελετούσε κι αναθεωρούσε την κλίμακα, αλλά ασχολήθηκε παράλληλα και με άλλα θέματα, όπως η σεξουαλική συμπεριφορά και ο ερωτικός φετιχισμός. Το 1894, διεξήγαγε  και μία από τις πρώτες ψυχολογικές μελέτες σχετικά με το σκάκι και τους παίκτες του εν λόγω παιχνιδιού που θεωρούνται πρωτοποριακές, παρά το ότι ίσως φάνηκαν τότε άγουρες. Σε περίπτωση που σας ενδιαφέρει αυτό ειδικά το θέμα, μπορείτε να διαβάσετε εδώ κάποια πράγματα. Τα δικά του έργα μπορείτε να τα διαβάσετε από εδώ και δικό του άρθρο ειδικά για την νοημοσύνη, μπορείτε νε δείτε εδώ στην αγγλική γλώσσα (μεταφρασμένο απ’ το γαλλικό περιοδικό L’Année Psychologique ) .

Καλή σας ανάγνωση.

.

.

*Η φωτογραφία είναι από εδώ.

.

.

.

Η επίδραση του Πυγμαλίωνα – Υπάρχουν παιδιά-θαύματα;

.

william-beechey-the-oddie-children-1789-1347515217_b

.

Σήμερα θα σας γράψω πάλι για ένα πείραμα. Αυτό του  καθηγητή R. Rosenthal, που έκανε το 1968 σε συνεργασία με τον L. Jacobson. Οι δυό τους, επισκέφτηκαν ένα σχολείο μιας φτωχής περιοχής του Chicago και εφάρμοσαν σε 18 τάξεις ένα μη λεκτικό τεστ νοημοσύνης, το οποίο ονόμασαν οι ίδιοι: «The Harvard Test of Inflected Acquisition». Υποτίθεται πως αυτό το τεστ θα έδειχνε ποια παιδιά μελλοντικά θα γινόταν ιδιοφυΐες, ποια ήταν δηλαδή εξαιρετικά προικισμένα από άποψη νοημοσύνης.

Με εντελώς τυχαίο τρόπο επέλεξαν το 20% των παιδιών των 18 τάξεων, για να τα ‘χρίσουν’ ως εξαιρετικά ευφυή και είπαν στους δασκάλους τους πως αυτά τα παιδιά θα ‘άνθιζαν’ μέσα στους επόμενους 8 μήνες που θα ολοκληρωνόταν η σχολική χρονιά. Τάχα το προέβλεψε το τεστ. Ωστόσο η διαφορά αυτών των παιδιών από τα άλλα, στην πραγματικότητα υπήρχε μόνο στο μυαλό των δασκάλων τους. Κι όμως.

Όταν οι οχτώ μήνες πέρασαν, τα τυχαία επιλεγμένα παιδιά εξετάστηκαν με το ίδιο τεστ που είχε χρησιμοποιηθεί και στην αρχή και βρέθηκε να έχουν κάνει σημαντικότατη πρόοδο. Πράγμα το οποίο εξηγεί τον ρόλο των προσδοκιών του περιβάλλοντος, των δασκάλων εν προκειμένω, στην νοητική ανάπτυξη των παιδιών. Οι ερευνητές ονόμασαν αυτό το φαινόμενο Pygmalion effects in the classroom, δανειζόμενοι τον μύθο του βασιλιά της Κύπρου Πυγμαλίωνα που ερωτεύτηκε το άγαλμα της κοπέλας που ο ίδιος έφτιαξε (σύμφωνα τουλάχιστον με τον Οβίδιο).

Το τεστ έγινε ξανά μετά από δύο χρόνια και τα παιδιά αυτά εξακολουθούσαν να έχουν το προβάδισμα, σε σχέση με τα παιδιά της ομάδας ελέγχου, για τα οποία δεν έγινε καμία πρόβλεψη σχετικά με την νοητική τους εξέλιξη.

Σκοπός του πειράματος, ήταν να αποδείξει πως η πραγματικότητα, μπορεί να επηρεαστεί απ’ τις προσδοκίες των άλλων και περιττό να πούμε, ότι το αποτέλεσμα δικαίωσε πανηγυρικά τους δύο ερευνητές.

Από τότε ακολούθησαν πολλές έρευνες και βρέθηκαν κι άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν τους δασκάλους και τους οδηγούν να σχηματίσουν θετική γνώμη για ένα παιδί και να το βοηθήσουν περισσότερο από ένα άλλο, όπως για παράδειγμα η εξωτερική εμφάνιση. Αν σας ενδιαφέρει μάλιστα, αυτό το θέμα, εδώ μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα. Γίνεται συσχέτιση κυρίως με την παραπτωματική συμπεριφορά, αλλά θεωρώ ότι είναι εντός του θέματος μας η ανάρτηση, εφόσον αναφέρεται στην επίδραση του περιβάλλοντος.

Επιδρούν οπωσδήποτε λοιπόν, οι εκπαιδευτικοί στην  νοητική ανάπτυξη των μαθητών τους και το πως γίνεται αυτό είναι αρκετά περίπλοκο, για να εξηγηθεί εδώ από μένα σε μια απλή ανάρτηση. Υπάρχουν πιο ειδικοί, που έχουν ασχοληθεί επί σειρά ετών με τέτοια θέματα. Αυτό που μπορούμε εμείς να κρατήσουμε, είναι αυτό που απέδειξε το πείραμα: η νοημοσύνη επηρεάζεται απ’ τις προσδοκίες του περιβάλλοντος. Και πειραματικά, αποδείχτηκε και κάτι ακόμα:

«..πως κατά τη διόρθωση γραπτών δοκιμίων οι δάσκαλοι συνηθίζουν να παραβλέπουν διάφορα λάθη στα γραπτά των καλών μαθητών και μάλιστα πολύ περισσότερα σε ποσοστό από εκείνα των μέτριων ή αδύνατων μαθητών. Γι’ αυτό και επιμένουν πολλοί στην κάλυψη του ονόματος του μαθητή κατά τις γραπτές εξετάσεις».

Εδώ μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρο το κείμενο και να σκεφτείτε με την ησυχία σας, αν πρέπει να παίρνουμε σοβαρά τους βαθμούς γενικώς και κατά πόσον αυτοί όντως είναι ενδεικτικοί για τις νοητικές ικανότητες των παιδιών.

Κι αυτό σχετίζεται έμμεσα, με το ερώτημα του τίτλου αυτής της ανάρτησης. Υπάρχουν λοιπόν, όντως παιδιά-θαύματα, παιδιά που από τη γέννηση τους είναι πιο προικισμένα νοητικά από άλλα ή η νοητική εξέλιξη οφείλεται και πάλι στην επίδραση του περιβάλλοντος; Μήπως πρόκειται για ένα συνδυασμό κληρονομικών χαρακτηριστικών, επίδρασης του περιβάλλοντος και των σημαντικών άλλων της ζωής ενός ανθρώπου;

Ένα πράγμα θα σας ξεκαθαρίσω από τώρα. Δεν είμαι αρμόδια να δώσω μια και μόνη απάντηση, αλλά όσο έψαξα κι εξακολουθώ να μελετώ, βλέπω ότι οι επιστήμονες τείνουν να καταλήξουν πως δεν υπάρχουν.

«…η κατηγοριοποίηση μερικών παιδιών ως έμφυτα ταλαντούχων είναι μεροληπτική. Τα στοιχεία δείχνουν ότι τέτοια κατηγοριοποίηση είναι άδικη και άχρηστη διότι εμποδίζει νεαρά άτομα να επιδιώξουν κάποιο στόχο λόγω της αβάσιμης πεποίθησης των δασκάλων και των γονέων τους ότι αυτά δεν θα επωφελούνταν από τις μεγάλες ευκαιρίες που δίνονται σε εκείνα που θεωρούνται ταλαντούχα.  Στο ερώτημα, «Αν δεν υπάρχουν ταλέντα, πώς μπορεί κανείς να εξηγήσει τα φαινόμενα που τους αποδίδονται;», οι συγγραφείς δεν ισχυρίζονται ότι έχουν μια πλήρη απάντηση. Εντούτοις, έχουν παραθέσει μια σειρά πιθανών επιρροών, καθώς και υποστηρικτικά στοιχεία για τα αποτελέσματά τους.  Τα έμφυτα ταλέντα είναι συναγόμενα και όχι άμεσα παρατηρήσιμα. Ένας λόγος υποθετικής ύπαρξης τους είναι για να εξηγήσει ατομικές διαφορές, αλλά αυτές μπορούν επαρκώς να αιτιολογηθούν ως οφειλόμενες σε διαφορές στις εμπειρίες όπως η εκπαίδευση και η εξάσκηση, καθώς και σε βιολογικές επιρροές που όμως δεν σχετίζονται με την ιδέα του ταλέντου».

Αξίζει να διαβάσετε φυσικά, ολόκληρη την εργασία, που θα την βρείτε εδώ, αλλά έχει νόημα να σημειώσουμε πως παίζουν ρόλο, κάποιοι σημαντικοί παράμετροι που οφείλουμε να λάβουμε υπόψη μας. Καταρχήν οι αυτοαναφορές. Θυμάστε τι έγραφε στην αδερφή του ο Galton, για τις γνώσεις που ήδη είχε  σε πολύ μικρή ηλικία; Γνώσεις ομολογουμένως αξιοθαύμαστες. Το θέμα όμως είναι, πως το έγραφε ο ίδιος. Τι θέλω να πω μ’ αυτό; ‘Οτι όπως διάβασα κι εγώ με τη σειρά μου, οι περισσότερες μαρτυρίες για παιδιά-θαύματα είναι αυτοαναφορικές, ετεροχρονισμένες και ανεκδοτολογικού χαρακτήρα. Σε ελάχιστες περιπτώσεις υπάρχουν και άλλοι, που επιβεβαιώνουν τα επιτεύγματά τους.

Ωστόσο υπάρχουν και περιπτώσεις παιδιών, που αναμφίβολα είχαν να επιδείξουν εξαιρετικές γνώσεις, όπως ο William James Sidis, που έμαθε να διαβάζει μόνος του όταν ήταν μόλις δεκαοχτώ μηνών. Στα οχτώ του γνώριζε οχτώ γλώσσες και στα έντεκα γράφτηκε στο Χάρβαρντ και έδωσε διάλεξη για τον τετραδιάστατο χώρο, στη Μαθηματική Εταιρία του Πανεπιστημίου. Έγραψε το δικό του βιβλίο γεωμετρίας στα αρχαία ελληνικά. Είχε το υψηλότερο IQ που έχει καταγραφεί στην ιστορία και πολυσχιδείς ικανότητες που άφηναν τους πάντες άφωνους. Ήταν αδιαμφισβήτητα μία ιδιοφυΐα (κι όμως πέθανε μόνος, φτωχός και ξεχασμένος απ’ όλους).

Αλλά είδατε τι υποστηρίζουν οι επιστήμονες παραπάνω. Κάνουν λόγο για ατομικές διαφορές, για διαφορετικές εμπειρίες στην εκπαίδευση και την εξάσκηση και βιολογικές επιρροές, που κανείς δεν αμφιβάλλει πως υπάρχουν.

Αν το θέλετε πάντως και με ποσοστά, που εμένα ως γνωστόν δεν μου λένε τίποτα, μόνο το 1% των παιδιών θεωρείται ότι μπορεί να είναι χαρισματικό.

Όσο διάστημα ψάχνω το θέμα (εξ’ ου και η διαφορά στην ημερομηνία δημοσίευσης με την ημερομηνία της ανάρτησης), διάβασα κάποιες ενδιαφέρουσες δημοσιεύσεις, που σας τις προτείνω ανεπιφύλακτα. Θα τις βρείτε εδώ, εδώ κι εδώ. Δεν είναι οι μοναδικές φυσικά. Αν θελήσετε να ψάξετε, θα βρείτε αρκετό υλικό για μελέτη. Kαι βέβαια αρκετά video, σχετικά με την επίδραση του Πυγμαλίωνα.

Καλή σας ανάγνωση.

 

.

.

.

O Sir Francis Galton, ο κοινωνικός δαρβινισμός και η κληρονομικότητα της ευφυίας

.

.

Ίσως να νομίζετε, κάποιοι από σας που διαβάζετε τώρα αυτές τις γραμμές, πως δεν γνωρίζετε τίποτα για τον Sir Francis Galton, αλλά πιστέψτε με δεν είναι έτσι. Γιατί αν μη τι άλλο, ξέρετε τι είναι τα δακτυλικά αποτυπώματα, οι μετεωρολογικοί χάρτες και το περίφημο IQ. 

Ας πάρουμε όμως την ιστορία μας απ’ την αρχή, αφήνοντας για λίγο στην άκρη τον βαρύγδουπο, αλλά αναγκαίο τίτλο. Ο Francis Galton, γεννήθηκε στην Αγγλία το 1822,  και ήταν πρώτος ξάδερφος του γνωστού σε όλους μας Δαρβίνου (Charles Robert Darwin).

Προερχόταν από ισχυρή οικογένεια επιτυχημένων Κουακέρων, που ήταν ως επί το πλείστον τραπεζίτες και κατασκευαστές όπλων. Παππούς του ήταν ο Erasmus Darwin και πατέρας του ο Samuel Galton, ιδρυτικά μέλη και οι δύο της διάσημης Lunar Society of Birmingham. Υπήρξε παιδί-θαύμα σύμφωνα με διάφορες μαρτυρίες, καθώς έμαθε ανάγνωση απ’ την ηλικία των 2 ετών. Ο ίδιος μάλιστα σε γράμμα προς την αδερφή του Adele, αναφέρει:

«Είμαι τεσσάρων χρονών και μπορώ να διαβάσω οποιοδήποτε αγγλικό βιβλίο. Ξέρω όλα τα λατινικά ουσιαστικά, τα επίθετα και τα μεταβατικά ρήματα, και ξέρω και 52 γραμμές λατινική ποίηση. Ξέρω όλους τους αριθμούς, και ξέρω και να πολλαπλασιάζω με το 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, (9), 10, (11). Ξέρω να διαβάζω λίγα γαλλικά, και ξέρω να λέω την ώρα».

Το γράμμα γράφτηκε στις 15 Φεβρουαρίου του 1927, μια μέρα δηλαδή πριν ο Francis Galton κλείσει τα 5. Στα έξι του μελετούσε πλέον Shakespear. Στα οκτώ, μπορούσε να εξηγήσει τον τρόπο με τον οποίο οι Σάξονες έφτιαχναν τα πλοία τους και να επιπλήξει την μητέρα του για λάθη που έκανε, σχετικά με την κατάταξη των εντόμων σε κατηγορίες.

Οι γονείς του λοιπόν, όταν ήταν στην εφηβεία, τον πίεσαν να ακολουθήσει την ιατρική (κλάδος στον οποίο διέπρεπαν οι Darwins και είχε σημασία για τη μητέρα του αυτό),  κι έτσι τελικά σε ηλικία 16 ετών, άρχισε την εκπαίδευση του στο Birmingham General Hospital και τις σπουδές του στο King’s College  (London Medical School), όπου και παρέμεινε συνολικά για 2 χρόνια.

Aκολούθως όμως, το ενδιαφέρον του στράφηκε στα μαθηματικά κι έτσι βρέθηκε να σπουδάζει για μια τετραετία, στο Trinity College. Λίγο αργότερα έπαθε νευρικό κλονισμό, επειδή διαπίστωσε ότι υπήρχαν λαμπρότεροι μαθηματικοί απ’ τον ίδιο, επέστρεψε στις ιατρικές του σπουδές, τις οποίες όμως τελικά εγκατέλειψε, μετά το θάνατο του πατέρα του, το 1844.

Όταν ο πατέρας του πέθανε, ο Francis Galton, έγινε οικονομικά ανεξάρτητος κι άρχισε να αναζητά έναν τρόπο να γεμίσει τη ζωή του. Ήταν μόλις 22 ετών.

Στράφηκε λοιπόν προς τα ταξίδια, τον αθλητισμό και τις εφευρέσεις. Διάβασε πολλά βιβλία αυτό το διάστημα, όπως λέει ο ίδιος στα απομνημονεύματά του και επισκέφτηκε και κάποιον φρενολόγο, για να του υποδείξει με τι θα μπορούσε ν’ ασχοληθεί.

Εκείνος αποφάνθηκε πως ο Galton δεν ήταν κατάλληλος για σκληρή διανοητική εργασία κι έτσι ο περί ου ο λόγος, αποφάσισε να γίνει εξερευνητής της Αφρικής. Πράγματι ταξίδεψε σ’ αυτή την ήπειρο, έκανε διάφορες μελέτες, ενδελεχείς παρατηρήσεις και τελικά κατέληξε να δημοσιεύσει ένα βιβλίο με τίτλο: «Narrative of an Explorer in Tropical South Africa«.

Το βιβλίο έγινε best seller και ο ίδιος τιμήθηκε με το χρυσό μετάλλιο της Royal Geographic Society και του απενεμήθη και αργυρό μετάλλιο απ’ την French Geographical Society, γεγονός που εδραίωσε τη φήμη του ως εξερευνητή και γεωγράφου (είχε χαρτογραφήσει άριστα τις περιοχές αυτές). Χάρη σε κείνον, φτιάχτηκε και δημοσιεύτηκε και ο πρωτος Βρετανικός χάρτης πρόβλεψης καιρικών φαινομένων.

Έτσι προχώρησε και στην έκδοση ενός ακόμη βιβλίου, που επανεκδίδεται ακόμη και σήμερα και έχει τίτλο: «The art of travel». Ωστόσο, ήταν φανερό πως είχε ήδη αρχίσει να εκφράζει επικίνδυνες απόψεις, όπως για παράδειγμα ότι πιστεύει στην κατωτερότητα της μαύρης φυλής.

«The mistakes the negroes made in their own matters, were so childish, stupid, and simpleton-like, as frequently to make me ashamed of my own species.»

Το σημαντικό όμως γενικότερα ήταν ότι σ’ αυτά τα ταξίδια του  άρχισε να μετράει διάφορα ανθρώπινα χαρακτηριστικά, όπως π.χ. την ομορφιά κάποιων γυναικών που είδε εκεί  (πάντα πίστευε εξάλλου πως πρέπει κανείς να μετράει ότι μπορεί να μετρηθεί).

Έμοιαζε να έχει βρει τον δρόμο του, είχε πετύχει ήδη πολλά, έκανε σχέδια αλλά τότε συνέβη κάτι που ήταν καθοριστικό στη ζωή του: ο ξάδερφος του Δαρβίνος δημοσίευσε την μελέτη του «Περί της καταγωγής των ειδών» (1859).

Ο Galton κλονίστηκε τόσο πολύ με όσα διάβασε εκεί, που για τρία χρόνια σχεδόν δεν βγήκε απ’ το σπίτι του, δυσκολευόταν να δουλέψει, ήταν ανήσυχος και νευρικός και δεν ήθελε ούτε καν να συναντήσει τους φίλους του.  Το βιβλίο αυτό τον τάραξε και τον έκανε να θέλει να μελετήσει με όρους εξέλιξης, την ανάπτυξη των πνευματικών ιδιοτήτων των ανθρώπων.

Όταν ξεπέρασε και αυτόν τον νευρικό κλονισμό επιδόθηκε στην μέτρηση κάθε λογής ανθρώπινων χαρακτηριστικών. Για να καταλάβετε, οι πρώτες μελέτες διδύμων έγιναν από κείνον. Εκείνος μελέτησε το αν το ύψος είναι κληρονομική ιδιότητα, εκείνος για πρώτη φορά ταξινόμησε τα δακτυλικά αποτυπώματα, εκείνος σκέφτηκε πως αξίζει να ερευνηθεί αν η ευφυΐα κληρονομείται στους απογόνους. Εκείνος σκέφτηκε ότι αυτό θα πρέπει να αποδεικνύεται με κάποιου είδους δοκιμασία. Εκείνος σκέφτηκε λοιπόν, τα τεστ νοημοσύνης.

Το θέμα είναι πως τα πράγματα ξέφυγαν, όταν άρχισε να πείθεται ότι υπάρχουν κατώτεροι κι ανώτεροι άνθρωποι κι ότι είναι εγκληματικό να επιτρέπεται στους κατώτερους, να αναπαράγονται. Θεωρούσε πως ήταν λάθος να υπάρχουν ιδρύματα κοινωνικής πρόνοιας και άσυλα φρενοβλαβών, τα οποία επιτρέπουν σε κατώτερους ανθρώπους να επιζούν κι ίσως να αναπαράγονται κι ότι άμεσα πρέπει να παρθούν μέτρα. Εκείνος εισήγαγε τον όρο «ευγονική» απ’ τις ελληνικές λέξεις «ευ» και «γόνος».

Το 1869, δέκα χρόνια μετά το βιβλίο του Δαρβίνου, κυκλοφόρησε το δικό του βιβλίο με τίτλο: «Hereditary Genius». Εκεί, χρησιμοποιώντας πολύπλοκες στατιστικές, αναλύοντας οικογενειακά δέντρα πλουσίων οικογενειών, έφτασε στο συμπέρασμα πως οι ανώτεροι, επιφανείς άνθρωποι, κληρονομούν όντως την ευφυΐα τους στους απογόνους τους. Πουθενά δεν έκανε λόγο για την επίδραση του περιβάλλοντος. Έτσι οι γυναίκες, οι άνθρωποι που ανήκουν στην μαύρη φυλή, οι ασθενέστερες κοινωνικό-οικονομικές τάξεις, έπαιρναν πλέον την σφραγίδα του κατώτερου είδους, που δεν έπρεπε να επιβιώνει και να αναπαράγεται.

«I think that stern compulsion ought to be exerted to prevent the free propagation of the stock of those who are seriously afflicted by lunacy, feeble- mindedness, habitual criminality, and pauperism,  but that is quite different from compulsory marriage. How to restrain ill-omened marriages is a question by itself, whether it should be effected by seclusion, or in other ways yet to be devised that are  consistent with a humane and well-informed public opinion.. A democracy cannot endure unless it be composed of able citizens; therefore it must in self-defence withstand the free introduction of degenerate stock.»

Βλέπετε τώρα πως έφτασαν ως τις μέρες μας κάποια στερεότυπα για την ευφυία των γυναικών, των ανθρώπων που προέρχονται από κατώτερες τάξεις κτλ; Εύκολο βέβαια να οδηγηθεί κανείς σε τέτοια συμπεράσματα, όντας καταγόμενος από πλούσια οικογένεια που από νωρίς φρόντισε να τον μορφώσει. Και παράξενο ταυτόχρονα, που δεν μπορούσε να διακρίνει πως ακριβώς χάρη στο περιβάλλον του εξελίχτηκε τόσο.

Στον Galton πάντως, αντικατοπτρίζονται και πολλές απ’ τις επικρατούσες απόψεις της Βικτωριανής Αγγλίας. Και δυστυχώς οι θέσεις του αυτές χρησιμοποιήθηκαν παγκόσμια για διάφορα προγράμματα ευγονικής, με αποκορύφωμα την Ναζιστική Γερμανία. Και παρά το ότι δεν είναι ευρέως γνωστό και πολλοί διανοούμενοι ασπάστηκαν αρχικά τις ίδιες απόψεις περί ευγονικής..

Ο ίδιος, συνέχισε να εκπονεί μεγαλεπήβολα ερευνητικά προγράμματα, δημοσίευσε μελέτες για τη σχέση του μεγέθους του κρανίου με την ευφυία και όχι μόνο,  κατασκεύασε πλήθος συσκευών που μετρούσαν ανθρώπινα χαρακτηριστικά(επισκεπτόταν μάλιστα φυλακές γι’ αυτό το σκοπό και φωτογράφιζε τους κρατούμενους) και κατάφερε να κάνει τους ανθρώπους ακόμη και να τον πληρώνουν για να τους μετρήσει κατά τη διάρκεια διαφόρων δραστηριοτήτων.

Μάλιστα πήγε ως  εκείνον για να μετρηθεί στο εργαστήριο του στο Anthropometric Laboratory, όπως ονόμαζε τον χώρο πειραμάτων του, στο South Kensington και ο ίδιος ο πρωθυπουργός της Αγγλίας, William Gladstone, αλλά ο Galton όταν ρωτήθηκε απ’ τον ενδιαφερόμενο, σχετικά με τα αποτελέσματα, του απάντησε: «Mr. Gladstone, you are very unobservant».

Όπως καταλαβαίνετε είχε υψηλές προσδοκίες απ’ τους ανθρώπους. Κι η αλήθεια είναι ότι είναι δύσκολο να ‘χωρέσουν’ τα όσα σχετίζονται με κείνον σε μιαν ανάρτηση, κι ας το προσπαθώ εδώ και μέρες.

Γι’ αυτό όσοι θέλετε να μάθετε περισσότερα, μπορείτε να κάνετε κλικ εδώ και να διαβάσετε τα ίδια του τα λόγια. Για όσους προτιμούν μια πιο σύντομη περίληψη, υπάρχει πάντα η Wikipedia. Kι από βιβλία γραμμένα για κέινον, άλλο τίποτα. Σαφές όμως θέλω να κάνω, πως το δικό μου ενδιαφέρον εστιάζεται στις απόψεις του για την νοημοσύνη και παρά το ότι προσπάθησα να σας δώσω ένα γενικό πορτρέτο του, έδωσα βάση κυρίως στα ζητήματα που προσωπικά μ’ ενδιαφέρουν.

Έχει σημασία κατά τη γνώμη μου, να ξέρουμε πως ξεκίνησε η ιδέα των τεστ νοημοσύνης για να μπορέσουμε να παρακολουθήσουμε και πως εξελίχτηκε και τι γίνεται σήμερα. Η Houlk έχει διατυπώσει κάποια ερωτήματα στην ανάρτηση της που θα δείτε εδώ κι ελπίζω σύντομα να πάρει τις απαντήσεις της, όπως και όσοι ακόμα ενδιαφέρεστε γι’ αυτά τα θέματα.

Όσο για τον πρωταγωνιστή μας, συνέχισε να πιστεύει τα ίδια πράγματα ως το τέλος της ζωής του, προσπάθησε μάλιστα να γράψει και μια νουβέλα που να βασίζεται στις απόψεις του περί ευγονικής, με τίτλο: Kantsaywhere. Οι εκδότες όμως στους οποίους απευθύνθηκε δεν έδειξαν μεγάλο ενθουσιασμό και η νουβέλα κατέληξε στα χέρια της ανιψιάς του για να διορθωθεί και να τροποποιηθεί κατά το δοκούν. Εκείνη όμως, αυτό που έκανε ήταν τελικά να κάψει αρκετές σελίδες της, ενοχλημένη απ’ τις ερωτικές σκηνές που συμπεριλαμβανόταν στο κείμενο.

Πριν κλείσουμε, έχει σημασία να πούμε, πως το επιστημονικό έργο του Francis Galton συνδέεται  μ’ αυτό του Mendel, για τον οποίο μπορείτε να διαβάσετε εδώ περισσότερα, φυσικά με τις απόψεις του Herbert Spencer και βέβαια με το έργο του ξαδέρφου του Δαρβίνου, ο οποίος στο σύγγραμά του Η καταγωγή του Ανθρώπου, συμφώνησε ότι ο Galton είχε αποδείξει πως το «ταλέντο» και η «ιδιοφυΐα» στους ανθρώπους ήταν κατά πάσα πιθανότητα κληρονομικά, αλλά πίστευε ότι οι κοινωνικές αλλαγές που εκείνος πρότεινε  ήταν υπερβολικά «ουτοπικές».

Η αντίληψη πάντως πως η θεωρία του Δαρβίνου περί εξέλιξης μέσω της φυσικής επιλογής, έχει εφαρμογή και στις κοινωνικές δομές, μας οδήγησε στον λεγόμενο κοινωνικό δαρβινισμό (που υποστηρίζει την εξέλιξη ομάδων υψηλότερου βαθμού καλλιέργειας και πολιτισμού, από ομάδες χαμηλότερου βαθμού τέτοιων χαρακτηριστικών). Γι’ αυτό το θέμα, αξίζει να διαβάσετε τα άρθρα που θα βρείτε εδώ κι εδώ.

Όσοι τέλος προβληματιστήκατε κάποτε όπως εγώ, με το βιβλίο του E. O. Wilson περί Κοινωνιοβιολογίας, θέλετε να μάθετε περισσότερα για τη θεωρία της συν-εξέλιξης και σε τι διαφοροποιείται η εξελικτική ψυχολογία, αξίζει ν’ ασχοληθείτε για να ‘χετε μια πιο ολοκληρωμένη άποψη.

Μήπως έχουν δίκιο όσοι επιμένουν πως με όλα αυτά φυσικοποιούνται τα κοινωνικά φαινόμενα; Μήπως είναι άτοπες οι συγκρίσεις, οι αναλογίες, ο ισομορφισμός μεταξύ του ζωικού βασιλείου και των ανθρώπινων κοινωνιών; Ξέρω ότι σας δίνω πολύ υλικό για μελέτη, αλλά ελπίζω πως θα τα βρείτε όλα αυτά τόσο ενδιαφέροντα, όσο και η γράφουσα

Καλή σας ανάγνωση.

.
.
.
.

Stephen Wiltshire: Πέρα απ’ τον Αυτισμό…

Ο Stephen Wiltshire, είναι πράγματι ένας μοναδικός καλλιτέχνης. Αρκεί να πετάξει με ελικόπτερο πάνω από μια πόλη, να την παρατηρήσει για λίγο και μετά να την ζωγραφίσει ολόκληρη από μνήμης, με κάθε είδους λεπτομέρεια, όπως μπορείτε να δείτε στο σχετικό video. Μ’ αυτό τον τρόπο ζωγράφισε το Τόκυο, τη Ρώμη, τη Μαδρίτη, την Ιερουσαλήμ, το Ντουμπάι, το Χονγκ Κονγκ, το Λονδίνο, την Νέα Υόρκη και ..συνεχίζει.

Έχουν γίνει για κείνον αφιερώματα σε πολλά τηλεοπτικά δίκτυα, έχει κάνει πολλές εκθέσεις ανά τον κόσμο (και μια αναδρομική έκεθεση στο Λονδίνο με τεράστια επιτυχία), έχει γράψει τρία βιβλία εκ των οποίων το «Floating Cities» (που ήταν νούμερο ένα, στη  Sunday Times Bestseller List), έχει πλέον δική του γκαλερί και έχει τιμηθεί απ’ την Βασίλισσα Ελισάβετ την Β’, με τον τίτλο : Member of the Order of British Empire, ως αναγνώριση της προσφοράς του στο χώρο της τέχνης. Και δεν είναι μόνο αυτά. Έχει καταφέρει και πολλά ακόμα. Δύσκολο να πιστέψει κανείς πως αυτός ο άνθρωπος διαγνώστηκε στα τρία του ως αυτιστικός κι έμαθε να μιλάει πλήρως σε ηλικία 9 ετών, έτσι;

Ο λόγος όμως που σας τον παρουσιάζω σήμερα μέσα απ’ αυτή την ανάρτηση, είναι για να καταλάβετε πως υπάρχουν πολλά είδη ευφυίας και πως αν κάποια παιδιά βοηθηθούν πολύ νωρίς ώστε να αναπτύξουν τα ταλέντα τους, μπορούν να ξεπεράσουν κάθε προσδοκία και κυρίως να κερδίσουν το δικαίωμα να ζουν αυτόνομα και ανεξάρτητα. Οι άνθρωποι έχουμε την τάση να ταυτίζουμε την νοημοσύνη, με τις σχολικές επιδόσεις, με το αμφιλεγόμενο κατά πολλούς,  IQ.  Όμως στην πραγματικότητα, ακόμα και για τον όρο «νοημοσύνη», δεν συμφωνούμε όλοι απολύτως, όταν προσπαθούμε να τον εξηγήσουμε. Πόσο μάλλον…

.

Artist+Stephen+Wiltshire+Holds+Press+Conference+SOJ4_tVeOgzl

.

Το σχολείο και η κοινωνία εστιάζουν περισσότερο στη λεκτική και τη λογικο-μαθηματική νοημοσύνη, αλλά υπάρχει και η σωματική/κιναισθητική νοημοσύνη, η χωρική νοημοσύνη, η διαπροσωπική ή κοινωνική νοημοσύνη, η μουσική/ρυθμική νοημοσύνη, η νατουραλιστική νοημοσύνη και η ενδοπροσωπική νοημοσύνη.

Θα σας έγραφα περισσότερα επ’ αυτού, αλλά δεν χρειάζεται, επειδή κάποιοι άλλοι το έκαναν ήδη και μάλιστα πολύ καλά. Κάντε κλικ εδώ και θα μάθετε τα πάντα για τα ‘ άλλα’  είδη νοημοσύνης. Κι ίσως έτσι, μπορέσετε να βοηθήσετε πιο ουσιαστικά παιδιά με δυσκολίες, παιδιά διαφορετικά, παιδιά με ειδικές ανάγκες, που χρειάζονται μια ώθηση για να δείξουν τι μπορούν να κάνουν.

Σας προτείνω φυσικά να επισκεφτείτε την προσωπική σελίδα του Stephen Wiltshire που θα βρείτε εδώ και να διαβάσετε μόνοι σας την ιστορία του, να δείτε τα έργα του και να μάθετε περισσότερα για τις ιδιαίτερες ικανότητες του. Εγώ πέρασα αρκετό χρόνο σήμερα εκεί. Ελπίζω το ίδιο να κάνετε κι εσείς τις επόμενες μέρες και να δώσετε το ‘μήνυμα’ αυτής της ανάρτησης και σε κάποιους που ίσως δεν μας διαβάζουν, αλλά χρειάζεται να ξέρουν… Είναι απαραίτητο να ξέρουν, για να προσπαθήσουν και να βοηθηθούν έτσι, κάποια παιδιά εκεί έξω..  Έχει νόημα!

.

.

.

.

.