Παρουσίαση βιβλίου: «Πανελλαδική Συσπείρωση για την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση – Ανιχνεύοντας διαδρομές κινηματικής αντίστασης στην κυρίαρχη ψυχιατρική»

«Όχι μόνο τα άτομα με σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας και πολύπλοκες ανάγκες, αλλά μια ολοένα διευρυνόμενη πλειονότητα του πληθυσμού βρίσκει όλο και πιο στενό -αφόρητα περιορισμένο- τον κοινωνικό χώρο στον οποίο την εξαναγκάζουν να ζήσει. Υπάρξεις ακρωτηριασμένες, που νιώθουν να καταπιέζονται και να βιάζονται, μέχρι και να απονεκρώνονται στις πιο μύχιες πλευρές της υπόστασής τους. Κανόνες, ρυθμίσεις, ταμπού, απαγορεύσεις, καταπίεση. Διακρίσεις ταξικές, εκπαιδευτική ανισότητα και αποκλεισμός, διακρίσεις φυλής, φύλου, ρόλων, ταπεινώσεις διαφόρων ειδών, ανεργία κι επισφαλής εργασία, ακραία υλική στέρηση. Αυτά είναι τα συστατικά της κατεστημένης νόρμας για τους πολλούς και, πρωτίστως, για τη σημερινή νεολαία (την πρώτη «νέα γενιά» μεταπολεμικά που, όπως επισημάνθηκε, πρόκειται να ζήσει «χειρότερα από τους γονιούς της»). Από εδώ και πηγάζει η πέτρα που θρυμματίζει και η φωτιά που καίει την κατεστημένη Κοινωνική Τάξη και τις υλικές και συμβολικές της εκφράσεις…» (24/12/2008)

Το βιβλίο για το οποίο θα γίνει λόγος σήμερα εδώ, κυκλοφορεί απ’ τις εκδόσεις «Αλφειός», παρουσιάστηκε το περασμένο καλοκαίρι στον κήπο του Σ.Ε.Α. (Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων) κι αποτελεί ουσιαστικά μια συλλογή κειμένων, που καλύπτουν χρονικά περίπου 15 χρόνια κι αποτυπώνουν την πορεία και τη δράση της Πανελλαδικής Συσπείρωσης για την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση. Κάποια απ’ τα κείμενα, έχουν δημοσιευτεί και σ’ αυτό το blog, με την συγκεκριμένη ετικέτα, αλλά σαφώς είναι απείρως διαφορετικό το να τα διαβάζω ως σύνολο πια. Ορθώς συμπεριλαμβάνονται επίσης και κάποια κείμενα που αφορούν μέλη της συγκεκριμένης συλλογικότητας καθώς και συμβάντα άκρως χαρακτηριστικά του χαρακτήρα που είχε πάρει η λεγόμενη «μεταρρύθμιση». Το ίδιο ισχύει και για την αναδημοσίευση κειμένων απ’ τον ημερήσιο Τύπο, σχετικών τοποθετήσεων συνδικάτων, συλλόγων κ.α.

Η Πανελλαδική Συσπείρωση για την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση, είχε συγκροτηθεί ως επώνυμη κινηματική συλλογικότητα, στο χώρο της ψυχικής υγείας, από το 2005 και τους στόχους που είχε, μπορείτε να τους διαβάσετε εδώ (περισσότερα στοιχεία, φυσικά υπάρχουν στην εισαγωγή του βιβλίου), όπου κι αναφέρεται τι συνέβαινε σ’ εκείνη τη χρονική συγκυρία. Μοιάζει αποκαρδιωτικό το γεγονός ότι λίγα πράγματα έχουν αλλάξει από τότε στο χώρο της ψυχικής υγείας, αλλά είναι σημαντικό να μετράμε και τις μικρές νίκες που επιτεύχθηκαν με πραγματικά πολύ μεγάλο αγώνα. Κι απ’ αυτές να παίρνουμε τη δύναμη που χρειάζεται, για αναστοχασμό, επαναπροσδιορισμό των στόχων και νέους αγώνες.

Μεγάλος αγώνας για παράδειγμα δόθηκε ώστε να μην περικοπούν οι συντάξεις των ψυχικά πασχόντων και δεν έλειψε τότε κι η στοχοποίηση εργαζομένων όπως ο Αχιλλέας Βασιλικόπουλος, που στάθηκε εξαρχής αντίθετος κι απολύθηκε (σε άλλες περιπτώσεις, προβλήματα στο εργασιακό τους πλαίσιο αντιμετώπισαν η Δώρα Κουτσανέλλου, η Στέλλα Γαλιανού, αλλά κι ο Γιώργος Ευθυμίου, που κι αυτός απολύθηκε). Και για τις μηχανικές καθηλώσεις επίσης, υπήρξε κινητοποίηση, καμπάνια κτλ. Τα κακώς κείμενα των ΜΚΟ, θίχτηκαν σε πολλές ανακοινώσεις κι εξίσου απασχόλησε την Πανελλαδική Συσπείρωση για την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση και το «Ψυχαργώς».

Η δίκη του Χρήστου Χρονόπουλου (που ακόμη παρακολουθεί η Πρωτοβουλία για ένα Πολύμορφο Κίνημα στην Ψυχική Υγεία καθώς από το 2013 η Πανελλαδική Συσπείρωση για την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση αποτελεί μέρος της), οι προθέσεις για την ίδρυση δικαστικών ψυχιατρείων εκ μέρους της πολιτείας, το νομοσχέδιο για την υποχρεωτική θεραπεία στην κοινότητα, ο θάνατος ασθενή μετά από προσαγωγή του απ’ την Αστυνομία στο ψυχιατρείο, οι θάνατοι, άλλων καθηλωμένων ασθενών κ.α., συγκαταλέγονται επίσης στα θέματα των καταγγελιών, που άλλοτε οδήγησαν σε διαδηλώσεις κι άλλοτε σε άσκηση συνεχών πιέσεων ώστε ν’ απασχολήσουν ευρύτερα την κοινωνία αλλά και να υπάρξουν αναχώματα κι αντιστάσεις είτε στους εκάστοτε κυβερνητικούς σχεδιασμούς, που είχαν αλλότριους στόχους απ’ τους προβαλλόμενους, είτε επειδή στους στόχους της συλλογικότητας ήταν μια κοινοτικά βασισμένη, χειραφετητική ψυχική υγεία κι αυτό συνεχίζει να επιδιώκει κι η Πρωτοβουλία ‘Ψ’.

Στα τόσα κείμενα όμως, θίχτηκαν κι άλλα διαχρονικά ζητήματα όπως για παράδειγμα, η διαπλοκή των φαρμακοβιομηχανιών με το κυρίαρχο ψυχιατρικό σύστημα: «Το ζήτημα είναι: μπορούμε να σκεφτούμε, να «νιώσουμε» τον εγκλωβισμό μας στη φαρμακολτούρα,μέσα στην οποία ποδηγετούν την ψυχιατρική (όπως ολόκληρη την ιατρική) οι πολυεθνικές του φαρμάκου; Το γεγονός, δηλαδή, ότι η χρήση των φαρμάκων από σημαντική βοήθεια στην θεραπεία, έχει μεταμορφωθεί σε πρωταρχική παρέμβαση, που υποβαθμίζει όλα τα υπόλοιπα σε μια καθαρά δορυφορική παρέμβαση, σε απλή υποστήριξη των ίδιων των φαρμακολογικών θεραπειών;» (20/9/2008). Και: «Θα εκφράσουμε απλώς την εξής «απορία»: μέσα στη νέα κατάσταση που έχει διαμορφωθεί, αυτήν την πρωτοφανούς οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, με το σύστημα ψυχικής υγείας (όπως και του ασφαλιστικού συστήματος και όλων των κοινωνικών θεσμών) σε κυριολεκτική κατάρρευση, δεν υπήρξε καμιά διερώτηση της επίσημης ψυχιατρικής πάνω στον εαυτό της, στον τρόπο που σκέπτεται και πράττει, για το σύστημα εντός του οποίου λειτουργεί όλα αυτά τα χρόνια, για τον εξουσιαστικό χαρακτήρα των πρακτικών της, για τις διαγνωστικές της κατηγοριοποιήσεις και τις θεραπευτικές της προσεγγίσεις, για τον ρόλο που έχει αναλάβει κι επιτελεί για τη διατήρηση της δημόσιας τάξης -και, στο πλαίσιο αυτό, για την εξάρτησή της από (και τη συνέργειά της με) το βιοφαρμακευτικό σύμπλεγμα;» (4/08/2013).

Φυσικά στις συλλογικές διεκδικήσεις, έπαιξαν ρόλο συγκεκριμένα πρόσωπα που αναφέρω στις ετικέτες αυτής της ανάρτησης, ακόμη κι αν δεν τα συμπεριέλαβα όλα. Δηλαδή, όσ@ υπέγραψαν συγκεκριμένα κείμενα, όπως οι: Κώστας Μπαϊρακτάρης, Θόδωρος Μεγαλοοικονόμου (που έχει κάνει την επιμέλεια του βιβλίου μαζί με το Λυκούργο Καρατζαφέρη και την Εύα Γεμενετζή), Κατερίνα Μάτσα, Γιώργος Αστρινάκης, Γιώργος Κοκκινάκος, Γιάννης Λουκάς. «Έφυγαν» όμως κι άνθρωποι που σημάδεψαν τη συλλογικότητα με διαφορετικό τρόπο, όπως ο Ευάγγελος Κρασούλης, που απ’ τα πρώτα κιόλας χρόνια δράσης της ήταν εκείνος που κατά κύριο λόγο δημιουργούσε με τα σκίτσα του και τα κολάζ, τις αφίσες της κι έργο δικό του κοσμεί το εξώφυλλο της παρούσας έκδοσης.

Και πώς να ξεχάσουμε το Γιώργο Γιαννουλόπουλο, που έγραφε: «Στο εγγύς μέλλον οι ψυχιατρικές αρχές θα μπορούν να επεμβαίνουν σε κάθε σπίτι ενοχλητικού και να χορηγούν με τη βία ψυχοφάρμακα: σε περίπτωση άρνησης λήψης τους από φτωχά άτομα που οι πράξεις τους τώρα δεν είναι δηλωτικές ψυχικής διαταραχής αλλά στο μέλλον θα είναι. Και μάλιστα με την ανοχή του πληθυσμού, ο οποίος θα τα έχει αποδεχτεί ως συνηθισμένη πρακτική, ως κάτι το φυσιολογικό, όπως έχει αποδεχτεί πολλά άλλα, ένα είναι σίγουρο: Το μέλλον θα είναι πολύ άσχημο για όλους μας, ιδιαίτερα για όσους δεν έχουν ή δεν θα έχουν αποκτηνωθεί. Και η έσχατη βλακεία των μη προνομιούχων είναι το να εμπιστευτούν αυτούς οι οποίοι τους αντιμετωπίζουν σαν ζώα προς εκμετάλλευση, και η εκμετάλλευση έχει πολλά πρόσωπα. Το ίδιο και η ευγονική».

Η αλήθεια είναι ότι πάντα βρίσκεται κάποιος που παίρνει τη θέση του αποδιοπομπαίου τράγου, όταν προτάσσεται το συμφέρον της δημόσιας τάξης ή όταν τα πράγματα δεν πηγαίνουν καλά, όταν τα νούμερα «δεν βγαίνουν», όταν υπάρχει λόγος να στραφεί αλλού το ενδιαφέρον του κόσμου. Οι ψυχικά πάσχοντες, οι οροθετικές που διαπομπεύτηκαν, οι πρόσφυγες ακόμη ακόμη, αποτέλεσαν εύκολα θύματα: «Ποιος φταίει που υπάρχουν τεράστιες και ραγδαία επιδεινούμενες ελλείψεις νοσηλευτικού και ιατρικού προσωπικού στα νοσοκομεία, καθώς και για τη δραματική μείωση των αποδοχών του; Οι μετανάστες. Ποιος φταίει για τις τεράστιες ουρές και για τα ραντεβού που κλείνονται πολλούς μήνες μετά το αίτημα; Οι μετανάστες. Ποιος φταίει για τα ευρέως διαδεδομένα «φακελάκια»; Οι μετανάστες. Ποιος φταίει που πληρώνουμε για υπηρεσίες στα απογευματινά ιατρεία ή ακόμα και για τα 3 ευρώ; Οι μετανάστες…» (15/10/2010). Αναπόφευκτοι οι παραλληλισμοί με το σήμερα, έτσι; Κι αυτά κι άλλα παρόμοια συμβαίνουν γιατί: «Το ‘θεραπευτικό’ συγκροτείται από μια οικονομική λογική. Δεν είναι, φυσικά, κάτι καινούριο. Οι θεωρητικές κατασκευές και πολιτικές που συνδέουν την Υγεία με τις έννοιες του «κόστους-αποτελέσματος», της «επάρκειας», της «αποτελεσματικότητας», της «εξοικονόμησης πόρων» κ.ο.κ., έχουν, διεθνώς, μια μακρά διαδρομή…» (2/02/2012)

Πολλά είναι αυτά που θίγει λοιπόν, το συγκεκριμένο βιβλίο κι όχι μόνο τα της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης. Γι’ αυτό «μας αφορά όλους» (για να δανειστώ γι’ ακόμη μια φορά τον τίτλο αυτής της εισήγησης του Γιώργου Γιαννουλόπουλου). Κι επειδή χρονικά πλησιάζουμε στην επέτειο του Δεκέμβρη του 2008, μ’ ένα απόσπασμα του Φράνκο Μπαζάλια, από σχετικό κείμενο εκείνης της χρονιάς θα κλείσω αυτή την παρουσίαση, όπως την άρχισα δηλαδή, αφού πράγματι όλα συνδέονται κι έχει σημασία να το καταλάβουμε: «Από τη στιγμή που ένας έγκλειστος, ή πρώην έγκλειστος, δεν έχει ρούχα, δεν έχει σπίτι, δεν έχει εισόδημα, μιλάει για το πρόβλημα όλων: για το πρόβλημα των ρούχων, του σπιτιού, του εισοδήματος, που κανένας δεν έχει. Τότε, αυτή η πέτρα που πετάχτηκε για να καταγγείλει τις ελλείψεις στη συνθήκη του ιδρύματος, στην πραγματικότητα αποκαλύπτει τα κακώς κείμενα ολόκληρης της κοινωνίας». –

ΣΒΕΟΔ: Ένταξη του επαγγέλματος στα Βαρέα Ανθυγιεινά – Στάση Εργασίας και Μοτοπορεία Σάββατο 24 Απρίλη

ΣΒΕΟΔ

Δρομοκαΐτειο: Συγκέντρωση Διαμαρτυρίας, Σάββατο 10/4/21 στις 12.00 – Κάλεσμα της Πρωτοβουλίας ‘Ψ’

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

Αλέξανδρος Γρηγορόπουλος – Δεν ξεχνάμε…

Αν είχα χρόνο…

Αν μ’ άφηνε ο θάνατος που κανείς δεν σταμάτησε…

Αν μπορούσα να σας πω…

Πεθαίνω. Όπως εσείς ζείτε.

Δ ι κ α ι ώ σ τ ε   μ ε.  Π ε ί τ ε   γ ι α  μ έ ν α.

Προ πάντων στους ανύποπτους. Σε κείνους που δεν ξέρουν…

Οι φίλοι μου με λέγαν πρίγκηπα.

Δεν φανταζόμουν ποτέ ότι το όνομα μου θα επικρατούσε

τόσο πολύ στον κόσμο.

Αυτοί οι πρίγκηπες πεθαίνουν αθώοι, δολοφονημένοι

σε μάχες που δεν δόθηκαν ποτέ…

Ανακοίνωση της Πρωτοβουλίας ‘Ψ’ για την εκδήλωση διαμαρτυρίας της 21ης Μαΐου 2019, σχετικά με την υποχρεωτική θεραπεία στην κοινότητα

Συνάντηση είχαν την Τρίτη 21 Μαΐου 2019 μέλη της  Πρωτοβουλίας για ένα Πολύμορφο Κίνημα στην Ψυχική Υγεία (επαγγελματίες ψυχικής υγείας, λήπτες υπηρεσιών ψυχικής υγείας και μέλη οικογενειών) με τον Διευθυντή του γραφείου του Υπουργού Υγείας κ. Πάνο Παπαδόπουλο στα πλαίσια της κινητοποίησης στην οποία είχε καλέσει η Πρωτοβουλία έξω από το Υπουργείο κατά του νομοσχεδίου για την «ΑΚΟΥΣΙΑ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ» και κατά του μέτρου της Υποχρεωτικής Θεραπείας στην Κοινότητα.

Την κινητοποίηση αυτή, στην οποία είχε καλέσει η Πρωτοβουλία ‘Ψ’ και στην οποία πήραν μέρος δεκάδες άτομα, στήριξαν και πήραν μέρος το Δίκτυο Hearing Voices Αθήνας, οι συλλογικές δράσεις του 18ΑΝΩ, ο σύλλογος οικογενειών (ΣΟΨΥ) βορειανατολικών προαστίων, μέλη του ΣΟΨΥ Βύρωνα, το ΣΒΕΜΚΟ, το υπό σύσταση σωματείο ΔΑΛΥΨΥ, η Λαϊκή Συνέλευση Περιστερίου, η κατάληψη «Παπουτσάδικο» και τα Κοινωνικά Ιατρεία Ιλίου και Κάτω Πατησίων-Αχαρνών . Πλαισιώθηκε με εντυπωσιακά θεατρικά δρώμενα και ακούστηκαν συνθήματα όπως «η ελευθερία είναι θεραπεία, όχι η καταστολή και η τρομοκρατία» κ.α.


Στην συνάντηση με τον κο Παπαδόπουλο εκφράστηκαν τα αιτήματα για άμεση απόσυρση του νομοσχεδίου καθώς αυτά πλήττουν τα δικαιώματα των ίδιων των ληπτών των υπηρεσιών ψυχικής υγείας αλλά και των οικογενειών τους.

Πιο συγκεκριμένα αναφέρθηκε ότι το νομοσχέδιο προβλέπει ότι ο άνθρωπος που χρήζει ψυχιατρικής φροντίδας θα καλείται, εκβιαζόμενος, να υπογράψει ότι δέχεται να του χορηγείται αναγκαστική φαρμακευτική αγωγή στο τόπο κατοικίας του , διαφορετικά η άρνηση του θα συνεπάγεται και τον ακούσιο εγκλεισμό του στο ψυχιατρείο. Αυτή η διάταξη καταστρατηγεί κάθε ανθρώπινο δικαίωμα αφού καμιά, δήθεν «συναινετική», συμφωνία δεν μπορεί να γίνεται κάτω από την πίεση απειλών και εκβιασμών για κανένα άνθρωπο.

Επίσης τονίστηκε ότι με αυτή τη διάταξη επιχειρείται να κουκουλωθεί η απόλυτη έλλειψη, πραγματικά κοινοτικά βασισμένων υπηρεσιών ψυχικής υγείας , «βαφτίζοντας» την μονοδιάστατη βιολογίστικη προσέγγιση του ψυχοφαρμάκου, και μάλιστα με εντολή του εισαγγελέα, ως «Θεραπεία στην Κοινότητα», ρίχνοντας όλο το βάρος αυτής της έλλειψης στην οικογένεια, που από χώρος σχέσεων θα μετατρέπεται σε χώρο επιτηρητών και επιτηρούμενων.


Αναφέρθηκε ότι το εν λόγω μέτρο όπου εφαρμόστηκε δεν μείωσε τις ακούσιες νοσηλείες και ότι άνθρωποι που αρχικά ήταν θερμοί υποστηρικτές του (όπως π.χ. στην Αγγλία) με βάση την εμπειρία που δημιουργήθηκε αναθεώρησαν την άποψη τους. Αντί λοιπόν να παρθούν αποφάσεις με βάση τα καλά παραδείγματα στο χώρο της ψυχικής υγείας ( που υπάρχουν τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό) θεσμοθετείται ένα διοικητικό μέτρο που προβλέπουμε ότι το μόνο που θα εξυπηρετεί θα είναι τα γνωστά συμφέροντα στο χώρο της ψυχιατρικής και των φαρμακευτικών εταιρειών καθώς και των ψυχιάτρων που ταυτίζουν τον όρο θεραπεία με την υποχρεωτική λήψη φαρμακευτικής αγωγής σε συνδυασμό με εγκατάλειψη. Η παραπάνω θέση δεν σημαίνει ότι υποστηρίζουμε ότι το φάρμακο δεν μπορεί να χρειάζεται σε κάποιες περιπτώσεις, αλλά μόνο ως στήριξη ανάμεσα σε δεκάδες άλλους παράγοντες (ουσιαστική ψυχοκοινωνική στήριξη που να στηρίζεται στην ελευθερία και όχι την υποταγή της προσωπικότητας, εργασία με βάση τις δυνατότητες και τις ανάγκες του, στέγαση κ.λ.π), που είναι απαραίτητοι ώστε ένας άνθρωπος να μπορεί να ζήσει με αξιοπρέπεια. 

Ένα άλλο σημείο που θίχτηκε στη συνάντηση ως επιφανειακή και εν τέλη αντιθεραπευτική πρακτική , είναι η πρόβλεψη για ασθενοφόρα με «ειδικό» εξοπλισμό ώστε το ρόλο της αστυνομίας να έχει το νοσηλευτικό προσωπικό αναλαμβάνοντας αυτό να δέσει αυτή την φορά όχι με χειροπέδες αλλά με ιμάντες, και όπου την «μπλε στολή» θα αντικαταστήσει η “άσπρη μπλούζα”.

Ο κος Παπαδόπουλος παραδέχτηκε ότι η ψυχιατρική κοινότητα είναι εγκλωβισμένη σε ένα ιατροκεντρικό τρόπο αντίληψης, και ότι τα επιχειρήματα κατά των συγκεκριμένων νομοθετικών μέτρων είναι σωστά. Επίσης ότι «δεν μπορούν να υποχρεώσουν τους ψυχιατρους να δουλέψουν αλλιώς» (αλλά «μπορούν να το κάνουν με τους ασθενείς;», αναρωτιόμαστε εμείς) και ότι την «τομεοποίηση και μια εναλλακτική κοινοτική κουλτούρα δεν την θέλει η ψυχιατρική κοινότητα» ! Τέλος μας είπε ότι «τα σύννεφα κατά του μέτρου για την ακούσια θεραπεία στην Κοινότητα πληθαίνουν » και ότι ο ίδιος έχει πεισθεί. 

Δεν τρέφουμε όμως αυταπάτες. Αφού αυτή η κυβέρνηση είναι εξαιρετικά εξοικειωμένη με το να ψηφίζει μέτρα με τα οποία (τουλάχιστον στα λόγια) «διαφωνεί»…

Στην Πρωτοβουλία για ένα πολύμορφο κίνημα στην Ψυχική Υγεία γνωρίζουμε πολύ καλά ότι για να ανατραπούν οι κατεστημένες νοοτροπίες χρειάζεται διαρκής αγώνας με την συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων.

Και θα είμαστε όλοι-ες παρόντες και παρούσες σε αυτόν τον Αγώνα.







ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ