Κάστρο Χλεμούτσι: Μύθοι και θρύλοι

(φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Σαββατοκύριακο πλησιάζει κι είπα να σας κάνω μια πρόταση για εκδρομή. Γιατί βρέθηκα πρόσφατα στην Ηλεία, στο πολύ όμορφο και γεμάτο λουλούδια χωριό Κάστρο του Δήμου Κυλλήνης, έριξα μια ματιά στο αξιοθαύμαστο κτίσμα που δεσπόζει στην περιοχή κι εντυπωσιάστηκα.

(φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Η λέξη Χλεμούτσι μπορεί να μην είναι ιδιαίτερα εύηχη, αλλά αν σκεφτείτε ότι πρόκειται για παραφθορά της λέξης Clermont, θ’ αλλάξει η ροή της σκέψης σας για το τοπωνύμιο.

(φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Πολλούς αιώνες ιστορίας κουβαλούν τα τείχη του λοιπόν… Φαίνεται από μακριά και μοιραία ελκύει τους επισκέπτες.

(φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Δε χρειάζεται να γράψω πολλά, αφού βλέπετε όλες τις πληροφορίες στις φωτογραφίες, αλλά θέλω να τονίσω ότι βρήκα εξαιρετικά θετικό το γεγονός πως υπάρχει στον εξωτερικό χώρο και πινακίδα σε γραφή Braille.

(φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Να πω την αλήθεια δε θυμάμαι σε άλλο αρχαιολογικό χώρο να έχω δει κάτι ανάλογο σε infokiosk -ενώ θα ‘πρεπε μιας και δεν γίνεται να ξεχνάμε την σημασία της καθολικής προσβασιμότητας- κι έτσι παρά το ότι εντός του Κάστρου δεν υπάρχουν υποδομές για ΑΜΕΑ (χώρος στάθμευσης εξωτερικά πάντως υπάρχει), μετράω έστω την προσπάθεια κι ελπίζω στο μέλλον να έχει βρεθεί λύση και γι’ αυτό, αναγνωρίζοντας τις δυσκολίες του χώρου.

(φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Προσωπικά θα ξαναπάω, όταν ευνοήσουν οι συνθήκες, γιατί δε μπόρεσα να το περπατήσω και να το παρατηρήσω, όπως ήθελα. Υπάρχουν άλλωστε κι άλλα ενδιαφέροντα μέρη στην ευρύτερη περιοχή και μπορούμε να κάνουμε όλ@ μας τους συνδυασμούς που θέλουμε στα εκδρομικά μας πλάνα.

(φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Ως τότε, μάθετε κι εσείς τους μύθους και τους θρύλους του Κάστρου για τον Ανήλιαγο Βασιλιά, την όμορφη και την άσχημη νεράιδα, διαβάζοντας όσα αναφέρουν οι φωτογραφίες που τράβηξα έστω και πρόχειρα, με το κινητό μου. Κι όταν με το καλό πάτε, να δείτε βέβαια και το Μουσείο.

*Όλες οι φωτογραφίες τραβήχτηκαν από μένα και κάποιες έχουν ανέβει ήδη στον προσωπικό λογαριασμό που διατηρώ στο Instagram.

Μικρή ξενάγηση στο Μουσείο του Λούβρου: Η Αφροδίτη της Μήλου – Μέρος ΙΙΙ

Giuseppe Castiglione – View of the Grand Salon Carré in the Louvre, (1861) – Φωτογραφία: προσωπικό αρχείο (Παρίσι, 2019)

Με όσα σας έγραφα στην προηγούμενη ανάρτηση, καταλάβατε σίγουρα ότι διάφορες αλλαγές συμβαίνουν συνεχώς στο Λούβρο. Πίνακες μετακινούνται από αίθουσα σε αίθουσα, άλλοι «αποκαθηλώνονται» για να παρουσιαστούν στο κοινό νέοι, κ.ο.κ. Κι όμως, παρά το πέρασμα του χρόνου, υπάρχουν τρόποι να δείτε πως ήταν κάποτε το Μουσείο. Για την ακρίβεια, δεν έχω υπόψη μου άλλο, που να έχει απεικονιστεί από τόσους ζωγράφους. Έναν απ’ αυτούς τους πίνακες, βλέπετε παραπάνω κι υπάρχουν εδώ και κάποιοι του Robert Hubert. Φυσικά ο Castiglione κι ο Hubert δεν είναι οι μόνοι καλλιτέχνες που ζωγράφισαν αίθουσες του, αλλά τους αναφέρω ενδεικτικά. Μπορείτε να δείτε επίσης εδώ το έργο του Jacques-Albert Senave, εδώ του Alexandre Brun, εδώ του Gabriel Jacques de Saint-Aubin και θ’ ανακαλύψετε κι άλλα σχετικά έργα ψάχνοντας μόν@ σας. Ας αφήσουμε όμως για λίγο τους πίνακες (θα δούμε περισσότερους σε επόμενες αναρτήσεις) κι ας πάμε στα γλυπτά. Ιδού λοιπόν, η Αφροδίτη της Μήλου…

Η Αφροδίτης της Μήλου. Φωτογραφία: προσωπικό αρχείο (Παρίσι, 2019).

Βρήκα λοιπόν τη Θεά στην πτέρυγα Sully, στο δωμάτιο 345, περιτριγυρισμένη από έκθαμβους Ασιάτες, κατά την επίσκεψή μου εκεί, όπως μπορείτε να διαπιστώσετε κι εσείς. Δεν τη χόρταιναν, τη φωτογράφιζαν ασταμάτητα και μου έφεραν στο νου έναν άλλο άντρα, μυθιστορηματικό ήρωα του αγαπημένου Ούγγρου συγγραφέα, László Krasznahorkai. Αν έχετε διαβάσει το βιβλίο «Η Σειόμπο πέρασε από εκεί κάτω» (εκδόσεις «Πόλις», μετάφραση: Μανουέλα Μπέρκι, 2019), θα καταλάβετε τον συνειρμό μου. Αν όχι, να σας εξηγήσω πως ο ήρωάς του είναι ένας φύλακας του Μουσείου, ο μεσιέ Σεβάν, παθιασμένος με κείνη, που ζει με τον τρόπο του συνεχώς μαζί της γιατί απλούστατα είναι το πιο θαυμαστό πράγμα που έχει δει ποτέ. Κανένα άλλο έργο δεν του προκαλεί τέτοια συγκίνηση. Ναι…

Η Αφροδίτης της Μήλου. Φωτογραφία: προσωπικό αρχείο (Παρίσι, 2019).

Εγώ βέβαια σκεφτόμουν και την ιστορία του αγάλματος όσο το κοίταζα και μεταφέρθηκα για λίγο νοερά στην Μήλο, που πολύ έχω αγαπήσει και που γράφω άλλωστε γι’ αυτήν σ’ ένα ανέκδοτο προς το παρόν, μυθιστόρημά μου. Έβγαλα αρκετές φωτογραφίες αλλά έστειλα μόνο μία στην Ελλάδα εκείνη τη μέρα. Κατάφερα να μείνω για λίγο μόνη στο χώρο και παρατήρησα τις λεπτομέρειες που αναφέρουν τα βιβλία τέχνης: «Η Αφροδίτη είναι σμιλεμένη σε μάρμαρο της Πάρου*, έχει ύψος 2,05 μ. και βάρος 900 κιλά περίπου· στηρίζεται στο δεξιό της πόδι, που πατάει στο έδαφος με όλο το πέλμα. Το αριστερό της είναι λυγισμένο στο γόνατο. Το γλυπτό είχε δουλευτεί σε δύο τμήματα ξεχωριστά, που συνδέονται στις πτυχώσεις του ενδύματος, κάτω από τους γλουτούς. Το δεξιό χέρι πρέπει να είχε αντικατασταθεί ήδη από την αρχαιότητα, ενώ το αριστερό έχει χαθεί. Το αριστερό πέλμα σμιλεύτηκε ξεχωριστά απ’ τη βάση, και σίγουρα τοποθετήθηκε αργότερα. Η κίνηση των χεριών έχει απασχολήσει ιδιαίτερα τους μελετητές· για να περιοριστούμε στις πιο αληθοφανείς υποθέσεις, είναι πιθανόν το δεξιό χέρι να άγγιζε τον αριστερό γοφό, ενώ το αριστερό πρέπει να ήταν ανασηκωμένο. Το άγαλμα έφερε κοσμήματα από μέταλλο (ενώτια, βραχιόλι και μια ταινία στα μαλλιά), καθώς υπάρχουν στο γλυπτό οι οπές στερέωσής τους» , γράφει η έκδοση της «Καθημερινής» (εκδόσεις Explorer, 2010).

Η Αφροδίτης της Μήλου. Φωτογραφία: προσωπικό αρχείο (Παρίσι, 2019).

«Η αντίθεση ανάμεσα στην απαλή πληρότητα του γυμνού και τη σκληρή πτύχωση του υφάσματος, μια στάση πιο εγκάρδια και ανθρώπινη, και μια πιο φυσική και ελεύθερη σχέση με τον χώρο, μαρτυρούν πόσο αναζωογονητική μπορεί να είναι ακόμα και σήμερα η επαφή με έργα του παρελθόντος» , επισημαίνεται στην έκδοση της Electa (2005). O Auguste Rodin με τη σειρά του είχε γράψει: «Ιδού το θαύμα των θαυμάτων. Αυτό το έργο είναι η έκφραση της υψηλότερης έμπνευσης της αρχαιότητας. Είναι ο αισθησιασμός που ισορροπείται με το μέτρο, η χαρά της ζωής που σταθμίζεται από το λογικό…» Και να πως κάποιοι την αναπαριστούν. Βάζουμε τη φαντασία μας να δουλέψει, εξαιτίας της. Γράφονται ποιήματα για ‘κείνη (δείτε εδώ κι εδώ), πρωταγωνιστεί ακόμη σε πολλά έργα.

Joseph Warlencourt – View of the former room of the Tiber (1836)

Φυσικά, υπάρχουν και πίνακες που δείχνουν πως είχαν εκθέσει το άγαλμα οι υπεύθυνοι του Μουσείου, τους περασμένους αιώνες κι ένας είναι αυτός του Joseph Warlencourt, που βλέπετε παραπάνω. Υπάρχουν επίσης και φωτογραφίες με τους Ναζί σ’ αυτή την αίθουσα κι άλλες που δείχνουν ότι το άγαλμα μετά την ανακάλυψη και την έκθεσή του έζησε κι άλλες περιπέτειες. Μερικά video με αρκετές απ’ αυτές τις φωτογραφίες, βρήκα εδώ και θα σας αφήσω να τα παρακολουθήσετε μέχρι να τα πούμε την επόμενη φορά… Υπάρχουν πολλά ακόμη να δούμε μαζί κι ίσως αυτή η ξενάγηση τελικά, να μην είναι και τόσο μικρή. Το Λούβρο ανοίγει ξανά πάντως τις πόρτες του στις 19 Μαΐου και στον ιστότοπό του θα μάθετε τι απαιτείται για τις επισκέψεις. Έχουν αλλάξει όπως ήταν αναμενόμενο, κάποια πράγματα. Η κράτηση για παράδειγμα, βλέπω ότι είναι υποχρεωτική για όλ@, κάποιες αίθουσες θα παραμείνουν κλειστές και κλειστά θα είναι και τα περισσότερα εστιατόρια κι οι καφετέριες (με κάποιες εξαιρέσεις). Στις 30 Σεπτεμβρίου τέλος, εγκαινιάζεται η έκθεση Paris-Athènes. La naissance de la Grèce moderne 1675-1919, που θα διαρκέσει ως τις 7 Φεβρουαρίου 2022. Έχετέ το υπόψη και καλά να περάσετε αν βρεθείτε εκεί.

(συνεχίζεται)

*»Το μάρμαρο της Πάρου ξεχωρίζει για την υφή, την καθαρότητα και τη διαύγειά του, ιδιότητες που το κάνουν μοναδικό παγκοσμίως. Είναι χαρακτηριστικό ότι το βάθος της διαφάνειάς του φτάνει ως τα 6-7 εκ, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις έχει πλησιάσει τα 30. Συγκριτικά αναφέρεται ότι το μάρμαρο της Πεντέλης φτάνει το 1,5 εκ και της Καράρας τα 2,5″.

**Όλες οι φωτογραφίες πλην της τελευταίας, τραβήχτηκαν από μένα κι έχουν ανέβει στους προσωπικούς λογαριασμούς που διατηρώ σε flickr και Instagram.

Μικρή ξενάγηση στο Μουσείο του Λούβρου – Μέρος ΙΙ

Louis Charles Auguste Couder, L’Eau. Achille près d’être englouti par le Xanthe et le Simoïs, irrités du carnage qu’il a fait des Troyens (1819) – Φωτογραφία: προσωπικό αρχείο.

Έχουν αφήσει τόσοι πολλοί άνθρωποι τα ίχνη τους σ’ αυτό το χώρο, τόσο μεταφορικά όσο και κυριολεκτικά (αφού τα εμβλήματα των διαφορετικών βασιλιάδων υπάρχουν στα διάφορα κτίρια και στις πτέρυγες που πρόσθεσαν), που μοιάζει δύσκολο ν’ ακολουθήσουμε το νήμα των αλλαγών. Αλλά θα το προσπαθήσω σήμερα και μετά τις χρηστικές πληροφορίες της προηγούμενης ανάρτησης, θα σας παραθέσω κάποια σημαντικά ιστορικά στοιχεία. Στην πρώτη φωτογραφία βέβαια βλέπετε το πότε ιδρύθηκε και πότε λειτούργησε ως Μουσείο κι εγώ θα σας γράψω μερικά ακόμη πράγματα με βάση τα βιβλία που συμβουλεύτηκα πριν αλλά και μετά, την εκεί επίσκεψη μου.

Sandro Botticelli, A young man presented to Venus Seven Liberal Art (fresco 1483-1485) – Φωτογραφία: προσωπικό αρχείο

Τράβηξα φυσικά και φωτογραφίες, κάποιες απ’ τις οποίες θα δείτε (και αρκετές που δεν βγήκαν δυστυχώς όπως ήλπιζα), κοιτώντας συχνά ψηλά μιας κι ήθελα να σας δείξω συνακόλουθα, διάφορες λεπτομέρειες. Δεν ήταν τόσο εύκολο αλλά ας μην σταθούμε σ’ αυτό. Ας πάμε πίσω στην ιστορία, να δούμε συνοπτικά μερικές σημαντικές ημερομηνίες. Στα 1190 λοιπόν, οικοδομήθηκε το βασιλικό κάστρο-οχυρό επί Φιλίππου-Αυγούστου για να προστατεύεται το Παρίσι από τα δυτικά. Ο κεντρικός Πύργος του ήταν φυλακή κι υπήρχε εκεί επίσης ναύσταθμος και θησαυροφυλάκιο (δείτε εδώ μια ωραία ξενάγηση που δείχνει τι απέμεινε από κείνη την εποχή και το ακόλουθο video με τα στάδια ανοικοδόμησης, για να πάρετε μια ιδέα, ταξιδεύοντας νοερά πίσω στο χρόνο).

Το 14ο αιώνα, ήταν η σειρά του Καρόλου του Ε’ να το ανακαινίσει ριζικά και να μετατρέψει τα μεσαιωνικά ακροπύργια σε βασιλική κατοικία. Τα οποία ακροπύργια κατεδάφισε ο Φραγκίσκος ο Α’ κάνοντας διάφορες αλλαγές κι αγοράζοντας σημαντικές συλλογές έργων τέχνης. Ακολούθως με εντολή του Ερρίκου του Δ’ (κι εμπλοκή κι άλλων, όπως η Αικατερίνη των Μεδίκων), ανεγέρθηκε το τεράστιο τμήμα προς το Σηκουάνα (η Μικρή και η Μεγάλη Στοά), ενώνοντας έτσι το Λούβρο με το παλάτι του Κεραμεικού. Εκείνος ήταν επίσης, που κάλεσε αρχικά καλλιτέχνες να το διακοσμήσουν το 1608 κι όταν αργότερα, το 1682 ο Λουδοβίκος ΙΔ’, ο Βασιλιάς Ήλιος, μετέφερε το παλάτι του στις Βερσαλλίες, οι γλύπτες, οι ζωγράφοι κι όσοι διέμεναν εκεί έκαναν ένα είδος κατάληψης και το άφησαν σε άθλια κατάσταση στα μέσα του 18ου αιώνα.

Merry-Joseph Blondel, La France victorieuse a Bouvines (1828): Φωτογραφία: προσωπικό αρχείο

Πάρθηκαν όμως τα απαραίτητα μέτρα, αποκαταστάθηκαν οι πρόσκαιρες ζημιές και συνεχίστηκε η ανάπτυξη κι η διακόσμησή του. Ειδικά με την επέκταση του Τετράγωνου Περίβολου μάλιστα, ασχολήθηκαν τόσο οι Λουδοβίκος ΙΓ και ΙΔ’ όσο κι οι Ναπολέων Α’ και Γ’. Και κάπως έτσι έγιναν κι άλλες αλλαγές και τα έργα τέχνης αυξάνονταν πότε μέσω λεηλασιών όπως στην περίπτωση της Μέσης Ανατολής και πότε μέσω δημεύσεων, δωρεών και αγορών. Ιδιαίτερο κεφάλαιο αποτελεί η περίοδος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου κατά τη διάρκεια της οποίας εκατοντάδες πίνακες, γλυπτά κ.α., φυγαδεύτηκαν για να μην πέσουν στα χέρια των Ναζί ή καταστραφούν. Αυτή η ταινία αν σας ενδιαφέρει δείχνει το πως οργανώθηκε η συγκεκριμένη επιχείρηση.

Εσωτερική διακοσμημένη οροφή σκάλας. Φωτογραφία: προσωπικό αρχείο.

Τις τελευταίες δεκαετίες βέβαια, πολύ συζητήθηκε η γυάλινη πυραμίδα του Ίεοχ Μινγκ Πέι (ο οποίος απεβίωσε το 2019), που εγκαινιάστηκε στα 1989 και καθόλου δεν άρεσε στους Παριζιάνους (όπως άλλωστε κάποτε κι ο Πύργος του Άιφελ). Όσο για το όνομα «Λούβρο» υπάρχουν αρκετές εξηγήσεις που μπορείτε να διαβάσετε εδώ, άρα σίγουρο δεν είναι τίποτα και την παλιότερη αίθουσα του μπορείτε να τη δείτε απ’ το επίσημο site του, απ’ το οποίο θα μάθετε κι άλλα ενδιαφέροντα στοιχεία. Πάμπολλα βέβαια, έχουν γραφτεί γενικότερα, για το συγκεκριμένο Μουσείο αλλά υπάρχει ένα συγκεκριμένο απόσπασμα απ’ την εισαγωγή της έκδοσης της Electa, που συνοψίζει πολύ εύστοχα, θεωρώ, όσα σας έγραψα μέχρι τώρα. Μ’ αυτό λέω να κλείσω την σύντομη ιστορική αναδρομή που έκανα εδώ σήμερα, αφού συμβουλεύτηκα επιπλέον τον οδηγό του National Geographic, την Βιβλιοθήκη Τέχνης της «Καθημερινής» και διαδικτυακές πηγές που θα βρείτε στα link. Και την επόμενη φορά θα σας δείξω συγκεκριμένα έργα εξηγώντας και κάποια πράγματα για την ιστορία τους. Να λοιπόν τι είναι αυτό το Μουσείο…

(φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

«Επιβλητικό εργοτάξιο με συνεχή οικοδομική δραστηριότητα στο πέρασμα των αιώνων, εξαιρετικά ζωντανό ακόμα και σήμερα, από τον Φραγκίσκο Α’ ως τον Ναπολέοντα και τον Μιτεράν, από τον θρυλικό Τετράγωνο Περίβολο έως τη φουτουριστική πυραμίδα του Πέι, που μοιάζει ανυπόμονη σαν διαστημόπλοιο, το Λούβρο πάντα εκπροσωπούσε την ταύτιση του πεπρωμένου της Γαλλίας, με την καλλιτεχνική κληρονομιά και τη δυνατότητα αξιοποίησης της».

(συνεχίζεται)

*Όλες οι φωτογραφίες της ανάρτησης τραβήχτηκαν από μένα τον Ιούλιο του 2019 κι έχουν ανέβει στον προσωπικό μου λογαριασμό στο Instagram.

Μικρή ξενάγηση στο Μουσείο του Λούβρου – Μέρος Ι

(φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Αν κάτι δε φαίνεται εφικτό να γίνει στο χρόνο που το προγραμματίζω, δεν επιμένω πολύ. Το αφήνω για άλλη στιγμή. Έτσι ακριβώς λοιπόν συνέβη και μ’ αυτήν τη σειρά αναρτήσεων για το Μουσείο του Λούβρου. Πριν δύο χρόνια είχα σκεφτεί να την ετοιμάσω, αλλά τώρα ήρθε η ώρα της. Κι είναι μια πολύ καλή στιγμή αυτή, καθώς μπορείτε να περιηγηθείτε ψηφιακά και στο Μουσείο και για πρώτη φορά να δείτε ολόκληρη την συλλογή έργων του. Η πανδημία μείωσε τους αριθμούς των επισκεπτών, αλλά και πάλι παραμένει στην ψηλότερη θέση των προτιμήσεων του κοινού.

(φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Ακριβώς λοιπόν επειδή μπορείτε να δείτε ψηφιακά όλες τις συλλογές, ενώ εγώ θα σας δείξω μόνο τα λίγα έργα που ξεχώρισα, γι’ αυτό εξηγώ ότι η ξενάγηση θα είναι μικρή. Θα ξεκινήσω λοιπόν με χρηστικές πληροφορίες και θα επιβεβαιώσω με την σειρά μου αυτό που λέγεται, ότι δηλαδή μια μέρα δεν αρκεί για να δεις το Λούβρο (για την ακρίβεια 200 χρειάζονται σύμφωνα μ’ έναν υπολογισμό που έχω υπόψη μου ακόμη κι αν κοιτάτε μόνο για 30 δευτερόλεπτα κάθε έργο τέχνης), αλλά το Παρίσι δεν είναι μια πόλη στην οποία μπορείς να μείνεις όσο θες, αν δε διαθέτεις ανάλογο μπάτζετ (γι’ αυτό βρέθηκα πολλά χιλιόμετρα μακριά απ’ το κέντρο, σε μέρος όπου σπανίζουν οι λευκοί και κανένα πρόβλημα δεν αντιμετώπισα), επομένως μια χαρά είναι η μία μέρα αν μπορείτε να τη διαθέσετε. Τι θα σας διευκολύνει; Να έχετε αποφασίσει τι θέλετε να δείτε οπωσδήποτε, από πριν, να πάρετε χάρτη μαζί σας ή να συμβουλευτείτε online αυτόν και κυρίως να έχετε κλείσει ηλεκτρονικά εισιτήριο. Αυτό το τελευταίο λίγο έλειψε να μου στοιχίσει τη χαρά της περιήγησης. Ευτυχώς στάθηκα τυχερή, δεν ακολούθησα καμιά ξενάγηση επίσης και μου έφτασε ο χρόνος οριακά. Εσείς μην το ρισκάρετε: κλείστε το εισιτήριο σας έγκαιρα.

(φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Ξέρετε βέβαια ότι το Λούβρο δέχεται πάνω από 10 εκατομμύρια επισκέπτες το χρόνο, χιλιάδες τη μέρα (προ πανδημίας τουλάχιστον, γενικά έχει πάντως σχετικά μεγάλη επισκεψιμότητα), κι έτσι να είστε προετοιμασμένοι για το γεγονός ότι δεν θα έχετε το χρόνο και την άνεση που θέλετε να μελετήσετε τα έργα. Δυστυχώς, αλλά αυτή είν’ η αλήθεια. Χρειάζεται να προσθέσω τι χαμός γίνεται με τις φωτογραφίες και ότι επικρατεί το αδιαχώρητο στην αίθουσα που εκτίθεται η «Mona Lisa»; Μάλλον όχι. Θα σας τα γράψω άλλωστε κι αυτά σε επόμενη ανάρτηση. Πιθανολογώ ότι θα άλλαξαν ή θ’ αλλάξουν μερικά πράγματα λόγω των μέτρων, αλλά και πάλι για το Λούβρο μιλάμε, επομένως… Επίσης αν δεν το έχετε σκεφτεί, να το γράψω ότι θα χρειαστεί να περπατήσετε πολύ για να δείτε ο,τι σας ενδιαφέρει από κάθε συλλογή. Στα ασανσέρ υπάρχουν σχεδιαγράμματα που δείχνουν συνοπτικά ποιες συλλογές βρίσκονται πού, ανά όροφο και πάμπολλοι φύλακες σε κάθε σημείο για να τους ρωτήσετε. Απαντούν και στα αγγλικά και στα γαλλικά. Οι χώροι όμως είναι τεράστιοι, γι’ αυτό να πάτε ξεκούραστ@.

(φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Οι πολλές ώρες παραμονής στο Μουσείο, οι βόλτες από αίθουσα σε αίθουσα, φυσικά φέρνουν δίψα και πείνα κι η ανάγκη για λίγη ξεκούραση γίνεται επιτακτική. Εννοείται πως είτε φάτε, είτε πιείτε, οι τιμές είναι «τσιμπημένες» γενικώς. Το ίδιο ισχύει και για τα διάφορα αναμνηστικά που πουλιούνται εντός, όπως στα περισσότερα Μουσεία του κόσμου, άλλωστε. Πάντως να έχετε υπόψη ότι ειδικά τα αντικείμενα που έχουν ως σήμα τον πύργο του Άιφελ (μπρελόκ κτλ), θα τα βρείτε και στο χώρο του Πύργου και τα περισσότερα απ’ αυτά μάλιστα, σε εξαιρετικά χαμηλές τιμές απ’ τους πλανόδιους μικροπωλητές που προσπαθούν να εξασφαλίσουν τον επιούσιο. Και μ’ αυτές τις πληροφορίες θα σας αφήσω και περισσότερα για την ιστορία του Μουσείου και τα εκθέματα του, θα πούμε την επόμενη φορά.

(συνεχίζεται εδώ)

“Νίκολα Τέσλα – ο Άνθρωπος από το Μέλλον” | Ψηφιακή ξενάγηση απ’ το «Μουσείο Κοτσανά Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας»

Η αλήθεια είναι ότι όσο κι αν το ήθελα, δεν κατάφερα τελικά να πάω σ’ αυτή την έκθεση, όπως σας έγραφα εδώ. Παρά τις προθέσεις μου, οι καθημερινές υποχρεώσεις της ζωής, συχνά βάζουν εμπόδια. Το ίδιο θα συμβαίνει και με ‘σας, άλλωστε.

Κι έτσι χαίρομαι που υπάρχει πλέον η δυνατότητα της ψηφιακής ξενάγησης, που μερίμνησε το Μουσείο Κοτσανά, ώστε να μπορούμε να δούμε τα εκθέματα, έστω κι έτσι.

Αυτή την περίοδο, που αναγκαστικά μένουμε σπίτι αρκετές ώρες, μπορούμε τουλάχιστον να δώσουμε στον εαυτό μας την ευκαιρία ν’ ασχοληθεί με κάτι διαφορετικό, να μάθουμε κάτι καινούριο και να περάσουμε γενικότερα χρόνο χωρίς να τσεκάρουμε συνεχώς τα νεότερα στα δελτία ειδήσεων σχετικά με την εξάπλωση του κοροναϊού. Σ’ αυτό το πλαίσιο εντάσσεται κι η σημερινή μου πρόταση.

Ο Τέσλα εξάλλου, μ’ έχει απασχολήσει κι άλλες φορές στο παρελθόν σαν προσωπικότητα και λόγω του έργου του κι απασχολεί κι άλλους, πολλούς ανθρώπους, ανά τον κόσμο.

Μπορείτε λοιπόν, αν ανήκετε κι εσείς σ’ αυτούς, να συμβουλευτείτε και τις αναρτήσεις με την ετικέτα του ονόματός του που υπάρχουν στο blog και να κανονίσετε να δείτε την ξενάγηση μαζί με φίλες, φίλους σας την ίδια ώρα, σα να είχατε βγει μαζί γι’ αυτό τον σκοπό. Σα να είχατε πάει παρέα στο Μουσείο και να τη σχολιάσετε.

Γιατί είναι σημαντικό να μη χάνετε η σύνδεσή μας με τους σημαντικούς ανθρώπους της ζωής μας, ακόμη και σε τέτοιες συνθήκες. Έγραφα άλλωστε κάποτε εδώ κι εδώ περισσότερα, για το τι σημαίνει να είμαστε συνδεδεμένοι, πόσο εξαρτάται η ευδαιμονία μας απ’ την αλληλεγγύη και πόσο σημαντικό είναι παράλληλα για τον ψυχισμό μας. Να μην το ξεχνάμε.

Δεν απειλείται μόνο το σώμα μας, απειλείται κι η ψυχή μας με όσα βιώνουμε και χρειαζόμαστε οπωσδήποτε διεξόδους αποσυμπίεσης. Φροντίστε λοιπόν, ώστε να υπάρχουν κι αυτές.

Ότι σας βοηθάει ν’ αντέξετε, να το κάνετε. Να μην κερδίζει ο φόβος του παρόντος και των μελλούμενων. Είναι κι αυτός ένας μικρός καθημερινός στόχος. Και μάλιστα πολύ σημαντικός.-

Ο Πικάσο και ο πόλεμος

“Picasso et la Guerre”, Paris, (φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Η επικαιρότητα καθορίζει σίγουρα κάποιες φορές τις επιλογές μας. Κι αυτή τη φορά λοιπόν, έτσι έγινε. Με το ενδιαφέρον πολλών από ‘μας στραμμένο στη Συρία, τη Χιλή, την Ισπανία και σ’ άλλα μέρη του πλανήτη όπου μαίνονται συγκρούσεις, παραμονές μιας εθνικής επετείου, η ανάρτηση που σκέφτηκα ν’ ανεβάσω αφορά τον πόλεμο.

Και πιο συγκεκριμένα τον τρόπο που τον απεικόνισε ο Picasso, μέσα απ’ τα έργα του. Τον περασμένο Ιούλιο βλέπετε, ολοκληρώθηκε μια σχετική έκθεση που είχε αρχίσει στις 5 Απριλίου στο Παρίσι κι ήταν πολύ ενδιαφέρουσα. Γιατί ενώ γνωρίζουμε την εμβληματική «Guernica», υπάρχουν κι άλλα, πολλά έργα του μεγάλου ζωγράφου που αγνοούμε. Έργα που είτε δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια πολέμων, είτε έχουν αντιπολεμικό χαρακτήρα (και τα περιστέρια βέβαια σ’ αυτά έχουν την τιμητική τους).

Η έκθεση έλαβε χώρα στο Musée de l’Armée, στον τρίτο όροφο και συμπεριελάμβανε περίπου 350 εκθέματα (απ’ το 1939 μέχρι το 1973). Ο τίτλος της στα γαλλικά ήταν “Picasso et la Guerre” κι αυτόν μετέφρασα για τη σημερινή ανάρτηση. Προσέλκυσε πλήθος κόσμου (αν και στο Παρίσι τελευταία είχαν γίνει κι άλλες εκθέσεις μ’ επίκεντρο τον ίδιο καλλιτέχνη) και θεωρήθηκε πολύ επιτυχημένη.

Ευτυχώς υπάρχει ένα πολύ καλό video απ’ το χώρο με τα συγκεκριμένα έργα κι έτσι θα χρησιμοποιήσω πολύ λίγες απ’ τις δικές μου φωτογραφίες κι αυτές κυρίως για να σας «ξεναγήσω» στους εξωτερικούς χώρους του Μουσείου.

Ο Pablo Picasso λοιπόν, υπήρξε πάντα ενεργός πολιτικά στην εποχή του και η έκθεση αυτή εκτός από πρωτότυπη ήταν και διδακτική, όσον αφορά το πώς οι καλλιτέχνες μπορούν να αλλάξουν τις νοοτροπίες των ανθρώπων.

Παρουσιάστηκαν σ’ αυτήν μεταξύ άλλων, σχέδια μεσαιωνικών στρατιωτών που σχεδίασε το 1895, όταν ήταν μόλις 14 ετών. Πρόκειται για σκίτσα με μελάνι σε χαρτί που αφορούν τη μάχη του Covadonga όπου το 718-722 μ.Χ. οι Μουσουλμάνοι απωθήθηκαν από την Asturia, στην πρώτη νίκη των Xριστιανών στην Ισπανία.

Αν και ποτέ δεν υπηρέτησε στο στρατό (απαλλάχτηκε μέσω μιας μεγάλης οικονομικής συνεισφοράς, με πρωτοβουλία ενός θείου του όπως διάβασα), ο σπουδαίος καλλιτέχνης έζησε τρεις μεγάλες συγκρούσεις, τους δύο Παγκόσμιους Πολέμους και τον Ισπανικό Εμφύλιο και απεικόνισε τον Πόλεμο της Κορέας, τον αγώνα για την Ανεξαρτησία της Αλγερίας καθώς και τον Ψυχρό Πόλεμο, μεταξύ άλλων, στα έργα του.

Όταν ξέσπασε ο Πρώτος Παγκόσμιος, ο Picasso άρχισε να αλληλογραφεί με τον ποιητή Guillaume Apollinaire ο οποίος είχε στρατολογηθεί και του έστειλε νέα από το μέτωπο. Οι επιστολές του δεύτερου (υπήρχαν στα εκθέματα) ήταν γεμάτες με πατριωτικά σχέδια και περιείχαν νέα των Braque, Derain, Cocteau, κ.α.

Πριν ζωγραφίσει τη «Guernica», το 1937, κατόπιν εντολής της δημοκρατικής κυβέρνησης του Francisco Largo Caballero για το ισπανικό περίπτερο της Παγκόσμιας Έκθεσης του Παρισιού, είχε βέβαια κάνει κι άλλα σχετικά προσχέδια. Θα δείτε και στα link που συμβουλεύτηκα όπως αυτό άλλωστε, αρκετές φωτογραφίες των έργων του.

Όπως μπορείτε να μάθετε επίσης, αν διαβάσετε το βιβλίο του Michèle Cone, «Artists under Vichy» (Princeton University Press, 1992), ο Picasso βρισκόταν υπό τη διαρκή απειλή να συμπεριληφθεί στη λίστα των «εκφυλισμένων καλλιτεχνών» του καθεστώτος, κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Musée de l’Armée, Paris, (φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Εργαζόταν στο στούντιο του στη rue des Grands Augustins και ήταν σχετικά ασφαλής λόγω της φήμης και της ευμάρειάς του, αλλά ανακρίθηκε επανειλημμένα κι εκφοβίστηκε από τους Ναζί ως Ισπανός πρόσφυγας. Ο Ισπανός Πρέσβης ζήτησε μάλιστα ρητά από τους Γερμανούς τότε, να του απαγορεύσουν να εκθέσει.

Του είχε δοθεί νωρίτερα η επιλογή, από τον Alfred Barr και την Επιτροπή Διάσωσης Έκτακτης Ανάγκης, να φύγει απ’ τη Γαλλία για τη Νέα Υόρκη μαζί με άλλους καλλιτέχνες, αλλά αρνήθηκε κι αυτό του έδωσε μεγάλο κύρος στα μάτια των ομοτέχνων του.

Περισσότερα στοιχεία για όσα αναφέρονται στον κατάλογο της έκθεσης που κυκλοφορεί (Gallimard, 2019) μπορείτε να διαβάσετε εδώ, αν γνωρίζετε γαλλικά.

L’ Hôtel National des Invalides, Cathédrale Saint-Louis des Invalides, Paris, (φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Με την ευκαιίρα ν’ αναφέρω, ότι το Musée de l’Armée, όπου και φιλοξενήθηκε η αυτή η έκθεση, διαθέτει έναν πολύ όμορφο κήπο κι αποτελεί μέρος του κτιριακού συγκροτήματος του L’ Hôtel national des Invalides, δηλαδή του Μεγάρου των Απομάχων που βρίσκεται στο 7ο διαμέρισμα του Παρισιού και ξεκίνησε να σχεδιάζεται την εποχή του Λουδοβίκου του 14ου. Στην εκκλησία μάλιστα του συγκροτήματος (Cathédrale Saint-Louis des Invalides), βρίσκεται ο τάφος του Μεγάλου Ναπολέοντα μαζί με άλλων επιφανών Γάλλων.

Έξω απ’ το συγκεκριμένο Μουσείο βέβαια (μπορείτε να επισκεφτείτε κι άλλα εκεί κι εννοώ ακριβώς στον ίδιο χώρο), στο πλάι της λεωφόρου, υπήρχε κι ένας άστεγος με τη σκηνή του. Περίεργο το πως «ξέφυγε» απ’ τους πάνοπλους οπλισμένους στρατιώτες που περιπολούν παντού στο Παρίσι και τους άλλους τόσους αστυνομικούς. Μου έκανε εντύπωση η κατάλευκη δαντέλα με την οποία είχε στολίσει τις εξαιρετικά φροντισμένες γλάστρες του. Τα δύο πρόσωπα μιας πόλης…

Αν το σκεφτείτε εξάλλου, τα θύματα των ποικίλλων πολέμων (συμπεριλαμβάνω και τους οικονομικούς φυσικά), είναι μπροστά στα μάτια μας κάθε μέρα κι ας μη θέλουμε κάποιες φορές, να τα δούμε. Αλλά…