Μόλις κυκλοφόρησε απ’ τις «Εκδόσεις των Συναδέλφων» το νέο βιβλίο του Θόδωρου Μεγαλοοικονόμου

Το νέο βιβλίο της Annacarla Valeriano για τη Franca Ongaro Basaglia

Το νέο βιβλίο της Annacarla Valeriano αφορά τη σύντροφο του Franco Basaglia, τη Franca Ongaro, που γεννήθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 1928 στη Βενετία. Μας παρουσιάζει τη βιογραφία εκείνης, που τελείωσε κλασσικό λύκειο, ξεκίνησε την πορεία της ως συγγραφέας παιδικών ιστοριών για να γίνει αργότερα δοκιμιογράφος, που αγωνίστηκε για τη μοίρα των ψυχικά πασχόντων, που εκλέχτηκε στο Ιταλικό κοινοβούλιο και προσπάθησε να περάσει νόμους σύμφωνα με το πνεύμα της αποϊδρυματοποίησης που οραματίστηκε μαζί με το σύζυγό της.

Η δική του πληθωρική προσωπικότητα, η δική της συστολή και οι πατριαρχικές αντιλήψεις για τη θέση της γυναίκας εκείνη την εποχή, ήταν οι αιτίες που η Franca έμενε στη σκιά και θεωρούνταν στην καλύτερη περίπτωση, γραμματέας και δακτυλογράφος του όσο εργαζόταν στην ομάδα του στο ψυχιατρείο της Γκορίτσια, μεταξύ 1961 και 1968.

Η έρευνα όμως της Annacarla Valeriano (γνωστή μας απ’ το εξαιρετικό της βιβλίο για τις «Γυναίκες στα άσυλα της φασιστικής Ιταλίας») στα αρχεία της οικογένειας που φυλάσσονται στο νησί San Servolo, έδειξε ότι τα κείμενα που δημοσιεύτηκαν με τ’ όνομά του ήταν αποτέλεσμα αναλυτικών συζητήσεων μεταξύ τους που διαρκούσαν ακόμη και βδομάδες ολόκληρες κι εκείνη συστηματοποιούσε και δακτυλογραφούσε όλες αυτές τις σκόρπιες σκέψεις, τις σημειώσεις τους, ώστε να γίνουν συγκεκριμένες και να τυπωθούν για να διαβαστούν. Είχε αναμφίβολα λοιπόν καθοριστική συμβολή στο έργο του, παρά το ότι τα όρια της είναι δυσδιάκριτα.

Έχει σημασία φυσικά το γεγονός ότι το 1963, μετακόμισε για λίγο στο Ντίγκλετον της Σκωτίας, στη Θεραπευτική Κοινότητα που ίδρυσε εκεί το 1952 ο Maxwell Shaw Jones, για να βιώσει τον τρόπο λειτουργίας της κι αφού ανακάλυψε τον Erving Goffman , μετέφρασε το 1967, 1968, 1969 και 1971 (μαζί με τον Enrico Basaglia), στη γειτονική χώρα τα δοκίμια του: «εισάγοντας την κοινωνιολογική οπτική στην ιταλική ψυχιατρική» κι όπως εξηγεί περαιτέρω η συγγραφέας του συγκεκριμένο βιβλίου σε συνέντευξή της «ένιωσε ότι για να ερμηνευθεί και να κατανοηθεί η ψυχική ασθένεια ήταν απαραίτητο να επιστρέψουμε σ’ αυτό που την προκάλεσε. Κι αυτές οι ρίζες (ενν: του προβλήματος) βρίσκονταν συχνά στην κοινωνία…»

Εκτός από τα βιβλία του Goffman, μετέφρασε κι εκείνο του Gregorio Bermann με τίτλο «La salute mentale in Cina» το 1972. Αλλά καθώς την απασχολούσαν και τα θέματα που άπτονταν των δικαιωμάτων των γυναικών δημοσίευσε και μια σειρά σχετικών άρθρων που συγκεντρώθηκε το 1981 στον τόμο «Una voce», συνεργάστηκε με την εγκυκλοπαίδεια ENAUDI για την οποία επιμελήθηκε το λήμμα «Γυναίκα», έγραψε για το CNR μια ιστορία του ασύλου και της εξέλιξής του για τα λύκεια με τίτλο «Asylum Why» και επιμελήθηκε φυσικά, τη συλλογή των γραπτών του Franco Basaglia. (πλήρη βιβλιογραφία θα βρείτε εδώ).

Το 1982 εξελέγη Γερουσιαστής (της ανεξάρτητης Αριστεράς) στο Ιταλικό Κοινοβούλιο κι έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη νομοθεσία που αφορούσε τους ψυχικά πάσχοντες. Όπως ξέρουμε ο νόμος 180, γνωστός και ως «Νόμος του Μπαζάλια» είχε ψηφιστεί απ’ τις 13 Μαΐου του 1978, αλλά ήταν σε μεγάλο βαθμό ανεφάρμοστος, καθώς οι Περιφέρειες στις οποίες είχε ανατεθεί το έργο της προετοιμασίας των δομών κι υπηρεσιών που θα υποδέχονταν τα άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας, αφού θα έκλειναν τα ψυχιατρικά νοσοκομεία, δεν είχαν δραστηριοποιηθεί αναλόγως. Κι ο δικός της αγώνας, μετά το θάνατο εκείνου, που υπερασπίστηκε μέχρι το τέλος της ζωής της τη μνήμη του και τις απόψεις του, εστιάστηκε ακριβώς στην εφαρμογή αυτού του νόμου και συνακόλουθα στη δημιουργία νέων τμημάτων ψυχικής υγείας, που πρότεινε καταθέτοντας δύο νομοσχέδια.

Όπως αναφέρεται εδώ, πίστευε πως: ««μπορεί να ειπωθεί ότι η φρίκη των ασύλων δεν εξαφανίζεται μόνο με νόμο και κυρίως δεν «επανεμφανίζεται» μόνο στην παλιά θεσμική μορφή αλλά και στο άσυλο που επανιδρυματίζει επίσης στις νέες υπηρεσίες, στους περιορισμούς που γίνονται εκ νέου αποδεκτοί ως «φυσικοί» γιατί είναι αναγκαίοι ελλείψει έργων και κοινών ελπίδων, και αυτό ισχύει τόσο για τους υγιείς όσο και για τους ασθενείς. Γι’ αυτό χρειαζόμαστε μια πολιτική και μια επαγγελματική κουλτούρα που να είναι πεπεισμένες για την επιστημονική και απλούστατα ηθική και ανθρώπινη ανάγκη, να θέλουμε μια αλλαγή που έχει αποδειχθεί δυνατή…»

Είχε επίσης δεσμευτεί υπέρ της αποποινικοποίησης των αμβλώσεων, συμμετείχε στη σχεδίαση ενός νομοσχεδίου για τη σεξουαλική βία και πίστευε ότι οι γυναίκες όπως εξηγείται εδώ θα έπρεπε να δείξουν αρκετή δύναμη ώστε να απαιτήσουν κάτι διαφορετικό και πιο χειραφετητικό όσον αφορά τη θεσμική αντιμετώπιση των ενόχων με το σκεπτικό ότι «για ν’ αλλάξει κάποιος την κουλτούρα της βίας και του βιασμού δε θα έπρεπε «να σκεφτεί να καταφύγει στη βία των φυλακών, στις οποίες -όπως σε όλα τα ολοπαγή ιδρύματα- προτείνεται η ίδια λογική καταπίεσης». Πρότεινε επίσης τη δημιουργία κέντρων κατά της βίας, που θ’ ανταποκρίνονται στις ανάγκες των θυμάτων με τον πιο ολοκληρωμένο τρόπο, κ.α..

Κι αφού αγωνίστηκε σ’ όλη της τη ζωή, «κόντρα σε όλους τους τοίχους» και τα τείχη, πέθανε στη Βενετία, στις 13 Ιανουαρίου 2005, μετά από μακροχρόνια ασθένεια, σε ηλικία 77 ετών, αφήνοντας πίσω της όλη αυτή την προσφορά και το έργο, που αποδεικνύουν πόσο σπουδαία γυναίκα ήταν.

.

Πηγές:

Franca Ongaro, una vita contro i muri

Franca Ongaro Basaglia: la forza gentile del codice femminile

CONTRO TUTTI I MURI. Franca Ongaro Basaglia nella biografia di Annacarla Valeriano

Una vita da matti: scompare Franca Ongaro Basaglia
di Franco Rotell
i

Νέες κυκλοφορίες: «Τη νύχτα που ο Τζέκιλ μαχαίρωσε τον Χάιντ [και άλλες σχεδίες]» του Ρογήρου Δέξτερ

Τόσες σχεδίες του Ρογήρου Δέξτερ έχουν δημοσιευτεί εδώ… Επομένως, είναι φυσικό να χαίρομαι με την είδηση της έκδοσης της πρώτης του ποιητικής συλλογής. Από καρδιάς του εύχομαι, κάθε επιτυχία.

Διαβάζοντας το fanzine της «Λοκομοτίβα»: Απ’ τη Locotrip, Τεύχος Τέταρτο

(φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Αυτήν τη φορά μοιράζομαι μαζί σας με καθυστέρηση τις σκέψεις μου για το τέταρτο τεύχος του fanzine της «Λοκομοτίβας» που κυκλοφορεί απ’ τη Locotrip, μιας και καλώς προηγήθηκε η παρουσίαση του στο χώρο. Όσα όμως ζείτε μακριά απ’ την Αθήνα ή δε μπορέσατε να είστε εκεί τη συγκεκριμένη βραδιά, αξίζει να πάρετε μια ιδέα για τα περιεχόμενα του.

Το πρώτο κείμενο λοιπόν που διάβασα, είναι της Λυδίας και με συγκίνησε πολύ. Περιγράφει πόσο ριζικά άλλαξε η ζωή της οικογένειάς της μετά από μια πυρκαγιά. Ακόμη κι αν γλυτώσεις απ’ τις φλόγες, σου αφήνει άλλα σημάδια ένα τέτοιο τραυματικό γεγονός. Πολλοί άνθρωποι θα ταυτιστούν μαζί της διαβάζοντας το και φυσικά είναι εξοργιστικό που αυτή η ιστορία επαναλαμβάνεται κάθε καλοκαίρι.

Ξεχώρισα επίσης, τα ποιήματα και τα κείμενα της Β., του Κουρτ, της Δάφνης, του Δημήτρη Λ., της Τζένης κι άλλων παιδιών που δε γνωρίζω κι είναι όμορφο να βουτάω στις λέξεις τους και να συμπάσχω μαζί τους, διαπιστώνοντας ότι ψηλαφούν τις προσωπικές τους απώλειες, διερευνούν τ’ αδιέξοδα αυτού του κόσμου, θυμώνουν, αγαπούν και μοιράζονται τις πιο μύχιες σκέψεις τους.

Παρατήρησα φυσικά και τα σχέδια της angelcat, τις φλου φωτογραφίες του Kosta Vita, τα γραφιστικά «παιχνίδια» που τόσο μ’ αρέσουν…

Γράφω κι εγώ σ’ αυτό το τεύχος κάτι, για την ομίχλη και τα ψέματα της ζωής μας, αλλά μου άρεσε τόσο πολύ το ποίημα που υπογράφει ο Κ. Μ. Κρυπτοδήμος που με τους δικούς του στίχους θα σας αφήσω σήμερα. Ο τίτλος του «Τα γραπτά μου» και προσέξτε κι αυτό το υπέροχο σχέδιο που το συνοδεύει όταν πάρετε το τεύχος που διατίθεται χωρίς αντίτιμο, ναι;

«Τα γραπτά μου

είναι γεμάτα αιχμηρές γωνίες

τρυπάνε τα δάχτυλά μου

τσιμπάνε το μυαλό μου

προκαλούν εσωτερικές αιμορραγίες

αιμοπτύσεις

αϋπνίες

δάκρυα

κλάματα μ’ αναφιλητά

ύπουλα μουδιάσματα

ξενύχτια χωρίς νόημα

τα γραπτά μου

είναι μαύρες τρύπες

πού με καταπίνουν…»

«Παρά μονάχα στην περιπλάνηση»: Το νέο βιβλίο του Χρήστου Μαστέλλου κυκλοφορεί απ’ τις εκδόσεις Red n’ Noir

Με μεγάλη χαρά αναδημοσιεύω εδώ το δελτίο τύπου των εκδόσεων Red n’ Noir, για το νέο βιβλίο του αγαπημένου φίλου, Χρήστου Μαστέλλου, που ανυπομονώ να διαβάσω. Αυτά είναι ωραία νέα. Από καρδιάς του εύχομαι κάθε επιτυχία:

«Συλλογή πεζών και ποιημάτων του Χρήστου Μαστέλλου. Το «Παρά μονάχα στην περιπλάνηση» είναι το δεύτερο βιβλίο του μετά το «Κερνάω μελανή χολή, όποιος θέλει πίνει».

«Τα βλέφαρα είναι βαριά, όπως και η διάθεση. Ο χρόνος φαίνεται να έχει μηδενιστεί ή να έχει παγώσει. Καμία ανάμνηση δε φαίνεται να τον στοιχειώνει από το παρελθόν, σαν να γεννήθηκε τώρα. Ούτε κάποια προσδοκία ή κάποιο κίνητρο να δράσει, η αίσθηση ήταν αφοπλιστική. Δεν έχει ιδέα πού βρίσκεται, όμως οι ημικρανίες πάνω ακριβώς από τα μάτια τού αποδεικνύουν ότι είναι ζωντανός. Με κοπιώδη προσπάθεια θα σηκώσει τα βλέφαρα, τα οποία κολλάνε από τη βρώμικη τσίμπλα στο δέρμα, και θα αρχίσει σταδιακά να ανακτά τις αισθήσεις του. Είναι ανίκανος να θυμηθεί πώς βρέθηκε εδώ, είναι όμως εφησυχασμένος λόγω του πόνου… Ναι, ένιωθε θρύψαλα, κομματιασμένος σε χίλια κομμάτια, και αυτό τον ικανοποιούσε! Ένα ένστικτο επιβίωσης ξύπνησε μέσα του, μια αρχέγονη επιθυμία για ασφάλεια. Για αρχή έπρεπε απλά να εξετάσει που βρίσκεται…»