Οδυσσέας και Κίρκη: Ένα τραγούδι ακόμα…

Ένα τραγούδι ακόμα, σε δικούς μου στίχους, ανέβηκε χτες στο YouTube και μοιράζομαι το ευχάριστο νέο μαζί σας απόψε. Ένα απ’ αυτά τα τραγούδια, για τα οποία έγραψε μουσική (υπέροχη μουσική, όπως πάντα), ο Παναγιώτης Λιανός, που το ερμηνεύει κιόλας.

Ο τίτλος του, Οδυσσέας και Κίρκη κι ας πούμε ότι ο μύθος του χτες, ήταν μια αφορμή να γράψω για τους έρωτες του σήμερα. Τίποτα άλλο δεν χρειάζεται να εξηγηθεί από μένα. Θα τ’ ακούσετε άλλωστε…

Αυτό που έχει αξία να σημειωθεί είναι πως κιθάρα έπαιξε κι ο Κώστας Παρίσσης (εκτός απ’ τον Παναγιώτη Λιανό), μπάσο ο Δημήτρης Κομματάς και τύμπανα ο Αντώνης Τσάτσης και τους ευχαριστούμε όλους πολύ, για την συμβολή τους. Περάσαμε όμορφα όσο το ηχογραφούσαμε. Εύχομαι να το αγαπήσετε κι εσείς…

Νέες κυκλοφορίες: The Madman’s Library: The Strangest Books, Manuscripts and Other Literary Curiosities From History – Βιβλία γραμμένα με αίμα, τυπωμένα σε ανθρώπινο δέρμα κι άλλες αλλόκοτες ιστορίες εκδόσεων

Τα πιο παράξενα βιβλία, χειρόγραφα και άλλα λογοτεχνικά περίεργα από την ιστορία, μας παρουσιάζει σ’ αυτό το συναρπαστικό βιβλίο ο Edward Brooke-Hitching, που χρειάστηκε 10 χρόνια για να το ολοκληρώσει. Βιβλία που δεν είναι στην πραγματικότητα βιβλία, άλλα που φτιάχτηκαν από ασυνήθιστα υλικά, άλλα που δεν γράφτηκαν με μελάνι, άλλα που η χρήση τους τα κάνει να ξεχωρίζουν, άλλα που παρά την αληθοφάνειά τους το περιεχόμενό τους ανήκει στην σφαίρα της φαντασίας κ.ο.κ., είναι αυτά που τον απασχόλησαν.

Γιος εμπόρου σπάνιων βιβλίων, ο συγγραφέας, μυήθηκε από νωρίς στα μυστικά τους ακούγοντας ποικίλες ιστορίες για κάποιες πολύ ιδιαίτερες εκδόσεις κι είδε σιγά-σιγά το ενδιαφέρον του ν’ αυξάνεται, όπως εξηγεί σ’ αυτή την συνέντευξη. Έτσι έφτασε και στο να γράψει το βιβλίο για το οποίο γίνεται λόγος τώρα. Για να δούμε όμως μαζί μερικά πιο συγκεκριμένα ζητήματα που αναδύονται μ’ αυτή την αφορμή. Συμπεριλαμβάνει λοιπόν στην έκδοση αυτή, βιβλία που δεν είναι ακριβώς βιβλία, όπως ήδη ανέφερα, άρα θα πρέπει να σκεφτούμε το τι ορίζουμε ως βιβλίο, καταρχήν.

Εδώ θα δείτε λοιπόν τη φωτογραφία ενός κρανίου στο οποίο είναι γραμμένη μια προσευχή, ο συγγραφέας κάνει λόγο για πήλινους κώνους, για ..φέτες τυριού τοποθετημένες μαζί και για να μην μακρηγορήσω άλλο επ’ αυτού, το υλικό λοιπόν απ’ το οποίο φτιάχνεται ένα βιβλίο, το χαρτί ως πρώτη ύλη, μας οδηγεί συνειρμικά και σε μέρος του ορισμού του κι όταν δεν χρησιμοποιείται, αρχίζουν οι προβληματισμοί για το αν ένα αντικείμενο είναι ή όχι βιβλίο. Ακολουθούν τα μελάνια, οι τεχνικές βιβλιοδεσίας, κ.ο.κ, που βοηθούν στο να συγκεκριμενοποιήσουμε τον ορισμό. Όταν αντί για μελάνι πάντως, χρησιμοποιείται αίμα ανθρώπων ή ζώων, δεν αλλάζει και πολύ -καλώς ή κακώς-, ό,τι ορίζουμε ως βιβλίο.

Και ναι υπάρχουν τέτοια βιβλία. Στα 1800, έγινε το ναυάγιο του Blenden Hall κι ο καπετάνιος του που διασώθηκε βρέθηκε σ’ ένα νησί, όπου ναι μεν έτυχε να υπάρχει γραφείο και φύλλα εφημερίδας που είχαν ξεπλυθεί και άρα μπορούσε να γράψει σ’ αυτά, αλλά δεν είχε μελάνι. Χρησιμοποίησε λοιπόν αίμα πιγκουίνου για να αφηγηθεί την εμπειρία του. Στη δεκαετία του 1970, απ’ την άλλη, υπήρχε ένα κόμικ της εταιρείας Marvel που είχε γραφτεί με το αίμα των μελών του συγκροτήματος Kiss κι υπάρχει και μια ιστορία για ένα Κοράνι γραμμένο με το αίμα του Σαντάμ Χουσεΐν. Τέτοια κι άλλα πιο μακάβρια μαθαίνουμε απ’ αυτή την έκδοση.

Τι εννοώ; Εννοώ την anthropodermic bibliopegy, την τεχνική δηλαδή κατά την οποία χρησιμοποιείται ανθρώπινο δέρμα στη βιβλιοδεσία και για την οποία είχα διαβάσει κι αυτό το σχετικό άρθρο, πριν μερικά χρόνια. Ένα τέτοιο βιβλίο υπάρχει μάλιστα στη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου του Harvard. Το προσωπικό του πανεπιστημίου πιστεύει ότι το βιβλίο, Des Destinees de l’Ame (Destinies of the Soul), ήταν καλυμμένο με το δέρμα μιας γυναίκας που ήταν ψυχικά ασθενής, πέθανε από φυσικές αιτίες και δεν την αναζήτησε κανείς. Ο συγγραφέας Arsene Houssaye λέγεται ότι έδωσε το βιβλίο στα μέσα της δεκαετίας του 1880 στον φίλο του, Δρ Ludovic Bouland, ο οποίος φαίνεται να είναι ο υπεύθυνος γι’ αυτό το .. «δέσιμο».

Περιττό να σχολιάσω πόσο με ταράζει μια τέτοια ιστορία, έτσι; Αποτελεί μία ακόμη απόδειξη για το με πόσους τρόπους τα άτομα με ψυχιατρική εμπειρία, μπορούν να πέσουν θύματα επιτήδειων «λογικών», νεκρά ή ζωντανά. Κι όχι μόνο εκείνα δυστυχώς αλλά κι άλλοι άνθρωποι που βρίσκονται στο κοινωνικό περιθώριο. Για παράδειγμα, στην Αγγλία, στο Bristol Record Office, υπάρχει ένα βιβλίο με κάλυμμα που φτιάχτηκε απ’ το δέρμα του 18χρονου John Horwood, ο οποίος κρεμάστηκε για τη δολοφονία της Eliza Balsum και το περιεχόμενό του αφορά ακριβώς αυτό το έγκλημα του 1821.

Και στο Μουσείο του Royal College of Surgeons of Edinburgh, βρίσκεται ένα ακόμη βιβλίο για το εξώφυλλο του οποίου χρησιμοποιήθηκε το δέρμα του διαβόητου δολοφόνου, William Burke. Μια τάση να εκλαμβάνονται ως φυλαχτά, μέρη του σώματος καταδικασμένων εγκληματιών ίσως να έπαιξε κι αυτή, το ρόλο της, όπως αναφέρεται στο άρθρο. Έχει πιστοποιηθεί επίσης, όπως αναφέρεται σ’ αυτό το κείμενο, ότι από ανθρώπινο δέρμα είναι φτιαγμένο και το βιβλίο του Andreas Vesalius που εκδόθηκε στα 1543 με τίτλο De Humani Corporis Fabrica Libri Septem (μεταφράστηκε ως On the Fabric of the Human Body και μπορείτε να το δείτε και να το διαβάσετε εδώ).

Υπάρχουν πάντως και βιβλία που αποδεικνύεται ότι παρά τις φήμες δεν είναι φτιαγμένα ευτυχώς από ανθρώπινο δέρμα και μια ομάδα επιστημόνων έχει βάλει στόχο να ελέγξει όσα περισσότερα μπορεί και να καταγράψει τις ιστορίες τους. Στον ιστότοπό της μαθαίνουμε ότι: «Οι ιστορικοί λόγοι πίσω από τη δημιουργία τους ποικίλλουν: οι γιατροί του 19ου αιώνα τα έφτιαχναν ως προσωπικά αναμνηστικά για τις συλλογές βιβλίων τους ή κατόπιν αιτήματος του κράτους για την περαιτέρω τιμωρία των εκτελεσθέντων κρατουμένων…» Και μ’ αυτές τις πληροφορίες, θα πάμε παρακάτω. Μάθετε ήδη πολλά για το συγκεκριμένο θέμα κι υπάρχουν πάντα κι οι πηγές στις οποίες παραπέμπω αν θέλετε να εμβαθύνετε κι άλλο.

Προσωπικά λέω να ολοκληρώσω αυτή την ανάρτηση αναφέροντας και τα βιβλία που είναι αξιοπερίεργα λόγω του περιεχόμενου τους, σύμφωνα πάντα με τον Edward Brooke-Hitching. Και ποια είναι αυτά; Βιβλία με απολύτως φανταστικό περιεχόμενο και περιγραφές ειδών που βέβαια δεν υπήρξαν ποτέ, όπως αυτό του Constantine Samuel Rafinesque ή αυτό του George Psalmanazar που αν και ξανθός με γαλανά μάτια διατεινόταν ότι ήταν ο πρώτος ιθαγενής απ’ τη Φορμόζα (τη σημερινή Ταϊβάν), βιβλία που με επικλήσεις σε δαίμονες υπόσχονται ανακαλύψεις αμύθητων θησαυρών, βιβλία για κάθε ..αμαρτία ειδικά προσαρμοσμένα σε κάθε αναγνώστρια, κάθε αναγνώστη κ.α.

Κι υπήρξαν στο παρελθόν και βιβλία ποικίλης χρήσης, ας πούμε, που μπορούσαν δηλαδή να χρησιμοποιηθούν ως όπλο, άλλα που διαφύλαξαν σπόρους (ξυλοθέτες η ονομασία τους), ακόμη και .. «βιβλία τουαλέτας» κυκλοφορούσαν, ιδανικά για ταξίδια όπως καταλαβαίνετε. Υπήρξαν βιβλία αόρατα στο γυμνό μάτι, άλλα που γράφτηκαν από φαντάσματα, άλλα που ήταν βρώσιμα, φυσικά πολλά που ήταν κρυπτογραφημένα κτλ. Χρειάζεται να γράψω κάτι ακόμη; Δε νομίζω. Αν είστε βιβλιόφιλ@, θα καταλάβατε ήδη απ’ τις πρώτες κιόλας γραμμές, γιατί αξίζει αυτή η έκδοση να υπάρχει στη βιβλιοθήκη σας. Θα σας χαιρετήσω λοιπόν λέγοντάς σας πως για μένα αυτή η ανάρτηση συνδέεται μ’ αυτό το αφιέρωμα που έχω γράψει και θα σας ευχηθώ καλό Σαββατοκύριακο.

Άσε με για λίγο, στο σκοτάδι σου να μπω…

Ο στίχος που βλέπετε στον τίτλο, ήταν η αρχή αυτού του τραγουδιού. Και τον έγραψα μαζί με άλλους, πριν μερικά χρόνια, έχοντας στο νου μου κλειστές ψυχές, σφαλιστές πόρτες, ανθρώπους που τους καταπίνει το μαύρο και χρειάζονται κάποι@ να τους θυμίσει ξανά ότι υπάρχουν και τα χρώματα, να μερώσει με ήλιους τις βροχές τους, να… να…

Πρόσθεσαν στην συνέχεια, και τις δικές τους εικόνες στο «Άσε με», δύο ακόμη άνθρωποι: ο Κώστας Παρίσσης που το ερμηνεύει κι ο Παναγιώτης Λιανός που έγραψε τη μουσική. Έβαλαν τις «πινελιές» τους βέβαια, με τον τρόπο τους, κι οι μουσικοί που μας πλαισίωσαν, δηλαδή ο Δημήτρης Καζάνης (στο πιάνο και στο βιολί) κι ο Τάσος Πέππας (στα τύμπανα), αλλά κι η Μαίρη Αθανασίου στα φωνητικά και φτάσαμε σ’ αυτό το αποτέλεσμα που ακούτε σήμερα. Συλλογική δουλειά, λοιπόν. Κόπος και χαρά, όλων μας.

Μου έμαθε πολλά αυτό το τραγούδι όμως, οπωσδήποτε, και σε προσωπικό επίπεδο. Έχει ξεχωριστή θέση στο μυαλό μου για πολλούς λόγους… Άλλωστε το ποια τραγούδια απ’ όσα γράφω, βγαίνουν τελικά προς τα έξω, πώς και γιατί και ποια όχι, είναι μεγάλη ιστορία. Κι ο απολογισμός μου, ο μικρός έστω, ως τώρα, έχει ευτυχώς θετικό πρόσημο. Διαλέγω τι θα κρατήσω κάθε φορά από κάθε «διαδρομή», αλλά αυτό αφορά μόνο εμένα κι έτσι δεν έχει νόημα να γράψω περισσότερα.

Εσείς πάντως, που θα τ’ ακούσετε το νέο μας τραγούδι, εύχομαι ν’ αφήνετε τους άλλους στα δύσκολα να σας πλησιάζουν, έστω λίγο. Γιατί «μαζί» φτάνουμε στα θαύματα. Όχι πάντα βέβαια -καλά θα ‘ταν-, αλλά αρκετές φορές. Αρκετές φορές. Κι έτσι, γίνεται αυτό το «μαζί» ένα ρίσκο που αξίζει να πάρετε. Δε νομίζετε; Κι αν χάσετε, χάσατε. Και τι έγινε; Κάτι θα μάθετε απ’ τα λάθη σας. Κι αυτό δεν είναι καθόλου λίγο, ούτε ακριβώς «ζημιά». Αν κερδίσετε όμως… Αν κερδίσετε… Για σκεφτείτε.. πόσες ωραίες πιθανότητες υπάρχουν, όσο θα τ’ ακούτε. Πόσες ωραίες πιθανότητες…

Ένα βιβλίο για τις τρεις αδερφές του Βαν Γκογκ: The Van Gogh Sisters

Η αλήθεια είναι ότι γνωρίζουμε αρκετά πράγματα για τον αδερφό του Vincent Van Gogh, τον Theo, αλλά λίγα για τις τρεις αδερφές του. Κι έτσι έρχεται αυτό το βιβλίο (τώρα και στ’ αγγλικά, γιατί είχε κυκλοφορήσει στα ολλανδικά το 2016) να συμπληρώσει τις πενιχρές μας γνώσεις για ‘κείνες και να μας δώσει κι άλλες λεπτομέρειες για τη ζωή του σπουδαίου ζωγράφου και κατ’ επέκταση όλης της οικογένειάς του.

Συγγραφέας του είναι ο ιστορικός τέχνης Willem-Jan Verlinder που αξιοποίησε πλήθος πηγών (σχολικές εκθέσεις, ιατρικά αρχεία, οικογενειακά χρονικά, εκατοντάδες γράμματα κ.α.) ώστε να γράψει αυτό το βιβλίο και θα προσπαθήσω να σας μεταφέρω όσες περισσότερες πληροφορίες μπορώ απ’ όσα διάβασα στο site του, σ’ αυτό το άρθρο αλλά και στην εφημερίδα The Guardian.

Βέβαια, σας έχω αναφέρει κι εγώ μερικά πράγματα στην σειρά αναρτήσεων που θα βρείτε για το Van Gogh στο blog και κυρίως για τη μικρή του αδερφή, τη Willemien ή Wil, που έπασχε κι αυτή από κάποια ψυχική διαταραχή. Anna, λοιπόν λεγόταν η μεγαλύτερη και Elisabeth ή χαϊδευτικά Lies η μεσαία. Τις βλέπετε στα άκρα της φωτογραφίας του εξωφύλλου (αριστερά η Anna, στο κέντρο η Willemien και δεξιά η Elisabeth).

Η Anna εργαζόταν ως γκουβερνάντα όταν ήταν σε νεαρή ηλικία, αργότερα παντρεύτηκε, ήταν ευσεβής κι αφοσιωμένη ως άνθρωπος . Είχε πάντως μια σοβαρή διαμάχη με τον Vincent, εξαιτίας της οποίας εκείνος έφυγε για πάντα απ’ την Ολλανδία.

Η Lies γέννησε ένα παιδί εκτος γάμου στη Γαλλία, είχε λογοτεχνικές ανησυχίες κι ασχολήθηκε πολύ με το έργο του Vincent. Όταν όμως πέθανε ο σύζυγός της, περιέπεσε σε ενδοια και πούλησε πίνακές του για να τα βγάλει πέρα οικονομικά.

Η τρίτη αδελφή, η Willemien, έψαχνε για περισσότερο διάστημα τον σκοπό της ζωής της κι άλλαξε διάφορα επαγγέλματα (υπήρξε γκουβερνάντα, νοσοκόμα, δασκάλα θρησκευτικών). Καθώς άλλαζε κι η εποχή κι έχει σημασία αυτό (το τονίζει κι ο συγγραφέας), δραστηριοποιήθηκε στο πρώτο φεμινιστικό κύμα, επισκέφτηκε το στούντιο του Edgar Degas στο Παρίσι με τον άλλο αδερφό τους, τον Theo κ.α. Δεν παντρεύτηκε ποτέ κι έμενε με τη μητέρα τους. Αλλά αργότερα, όταν η δεύτερη πέθανε, κλείστηκε σε ψυχιατρείο (με διάγνωση dementia praecox, συνηθισμένη εκείνη την εποχή). Έμεινε εκεί για το δεύτερο μισό της ζωής της, σχεδόν σαράντα χρόνια δηλαδή και τα έξοδα μάλιστα νοσηλείας της, πληρώθηκαν με την πώληση 17 πινάκων του Vincent που είχε στην κατοχή της, αφού μετά το θάνατό του και χάρη στις ενέργειες της νύφης του (αύριο θα σας γράψω περισσότερα για κείνη, σας το είχα υποσχεθεί καιρό), είχε πια αποκτήσει αρκετά γρήγορα, μεγάλη φήμη ως καλλιτέχνης.

Έχει σημασία να σημειωθεί ότι αυτή η αδερφή ήταν πιο στενά συνδεδεμένη με ‘κεινον απ’ τις άλλες, είχαν κοινά ενδιαφέροντα κι αλληλογραφουσαν συχνά όσο ο σπουδαίος ζωγράφος νοσηλευόταν.

Αποσπάσματα των επιστολών, που ο συγγραφέας του βιβλίου χαρακτηρίζει ως «χρυσωρυχείο» από άποψη άντλησης πληροφοριών θα βρείτε στους συνδέσμους.

Καλή ανάγνωση.

Νέες κυκλοφορίες: «Nora» της Nuala O’ Connor – Η ερωτική σχέση του Τζόις και της Μπάρνακλ και πάλι στο προσκήνιο

Ένα ακόμη βιβλίο για τη σχέση του Τζέιμς Τζόις και της Νόρα Μπάρνακλ κυκλοφόρησε πρόσφατα. Διάβαζα μια ενδιαφέρουσα συνέντευξη της ιρλανδέζας συγγραφέως που φιλοξενείται στο the Paris Review πριν λίγες νύχτες και σκεφτόμουν ότι αν κι οι περισσότεροι άνθρωποι νιώθουμε άβολα να διαβάζουμε την προσωπική, ερωτική αλληλογραφία ξένων ανθρώπων εντούτοις γίνεται ιδιαίτερα συχνά το να χρησιμοποιούνται και να δημοσιεύονται τέτοια γράμματα στη λογοτεχνία.

Και στο συγκεκριμένο βιβλίο φυσικά συμβαίνει αυτό, κι η Nuala O’ Connor συμπληρώνει με το δικό της τρόπο την «εικόνα» αυτής της σχέσης του σπουδαίου συγγραφέα και της συντρόφου και μούσας του με το να υποθέτει και να επινοεί περίπου τις απαντήσεις εκείνης στα δικά του γράμματα. Γι’ αυτό και το χαρακτηρίζει ως bio-fictional novel.

Ως γνωστόν τα γράμματα της Νόρας χάθηκαν ή καταστράφηκαν κι έτσι καταλαβαίνω πόσο ενδιαφέρουσα πρόκληση είναι για την συγγραφέα το να προσπαθήσει να τα αναπλάσει, να συμπληρώσει δηλαδή τα κενά. Τα γράμματα του Τζόις βέβαια είναι ακόμη δεσμευμένα λόγω του copyright, αλλά η O’ Connor βρήκε τρόπο να ξεπεράσει το σκόπελο.

Ας μη γράψω περισσότερα όμως. Όσ@ ενδιαφέρεστε άλλωστε θα συμβουλευτείτε τους σύνδεσμους μόν@ σας. Καλό θα ήταν βέβαια να διαβάζονται και τα βιβλία του Τζόις αντί των «γαργαλιστικων» λεπτομερειών για την ερωτική του ζωή. Καταθέτω εγώ τώρα, απλώς μια γνώμη…

Νέα κυκλοφορία: «Πίσω τα πάντα» απ’ τους Rasionalistas

Σήμερα το μεσημέρι κυκλοφόρησε το νέο τους album, το τέταρτο κατά σειρά και το ακούμε από εδώ ή από εδώ.

Αυτά κι αν είναι ωραία νέα… Θα τους απολαύσω και θα επανέλθω σύντομα. Κάθε επιτυχία τους εύχομαι. Και θα την έχουν.