André Malraux: Συγγραφέας, πολιτικός, τυχοδιώκτης: Ντοκιμαντέρ στο Arte

Μπορεί τους τελευταίους μήνες να συζητάμε σίγουρα περισσότερο απ’ όσο προηγουμένως, για την Annie Ernaux και τον Édouard Louis, αλλά αυτό δε σημαίνει πως δεν εξακολουθούν να ενδιαφέρουν κάποια άτομα από ‘μας, κι οι Γάλλοι συγγραφείς που πρωταγωνίστησαν σε περασμένες δεκαετίες. Κι απ’ τις πιο ιδιαίτερες περιπτώσεις είναι σίγουρα ο πολυσχιδής André Malraux.

Το δελτίο τύπου του καναλιού αναφέρει τα εξής για ‘κεινον:

«Ένας άνθρωπος πολλών όψεων: Ένας μυθιστοριογράφος και πρωτοπόρος του αντιφασιστικού κινήματος στη Γαλλία της δεκαετίας του 1930. Στενός σύμμαχος του Ντε Γκωλ που έγινε υπουργός Πολιτισμού της Γαλλίας στη μεταπολεμική εποχή. Ένας εξερευνητής που ισχυρίστηκε ότι εντόπισε το παλάτι της βασίλισσας του Σαβά στην αραβική χερσόνησο. (Το ντοκιμαντέρ σκιαγραφεί) το πορτρέτο ενός ανθρώπου που επηρέασε σε μεγάλο βαθμό την πολιτιστική ζωή στη Γαλλία του 20ου αιώνα».

Το πόσο τον επηρέασαν οι προσωπικές του τραγωδίες, το αν κατάφερε να συμβιβάσει το συγγραφέα με τον πολιτικό μέσα του, το αν ήταν ξεκάθαρα για κείνον τα όρια πραγματικότητας και μυθοπλασίας, είναι μερικά απ’ τα ζητήματα που αναλύονται σ’ αυτό το ντοκιμαντέρ που είναι γαλλικό αλλά διαθέτει κι αγγλικούς υπότιτλους. Ως συνήθως σας γράφω μερικά πράγματα ίσα ίσα για να σας δώσω μιαν ιδέα για το θέμα. Τα υπόλοιπα θα τα μάθετε παρακολουθώντας το.

Τη σκηνοθεσία του ντοκιμαντέρ που θα βρείτε εδώ έχει κάνει ο Xavier Villetard και θα είναι διαθέσιμο ως τις 17/3/2023.

«Ελεύθερη μ’ οποιοδήποτε κόστος: Οι ορκισμένες παρθένες της Αλβανίας»

Έχω διαβάσει αρκετά άρθρα για το θέμα κι έτσι παρακολούθησα μ’ ενδιαφέρον κι αυτό το ντοκιμαντέρ, που θα είναι διαθέσιμο στο Arte ως τις 31/1/2023.

Το δελτίο τύπου του καναλιού αναφέρει τα εξής: «Εδώ και εξακόσια χρόνια, η ορκισμένη παρθενική παράδοση κρατά στην αγροτική Αλβανία. Ελλείψει αρσενικού κληρονόμου, μια κόρη αναλάμβανε ανδρικό ρόλο σε όλη της τη ζωή. Σήμερα, μερικές γυναίκες εξακολουθούν να επιλέγουν αυτό το καθεστώς για να ξεφύγουν από έναν προγραμματισμένο γάμο ή για να χειραφετηθούν από μια πατριαρχική κοινωνία» .

Η τελευταία πρόταση, συμπυκνώνει όλους τους λόγους για τους οποίους αξίζει να το παρακολουθήσετε κι εσείς. Αρκετές γυναίκες μάλιστα, θα ταυτιστείτε με την Adele, νεαρή ενήλικη απ’ τα Τίρανα, που ακόμη κι εντελώς άγνωστοι άνθρωποι τη ρωτούν πότε θα παντρευτεί και πότε θα κάνει παιδιά. Κι αν αυτό συμβαίνει στην πρωτεύουσα της Αλβανίας, μπορείτε να φανταστείτε τι συμβαίνει στις ορεινές, απομακρυσμένες επαρχίες.

Δείτε τη συνάντησή της με μία απ’ τις ορκισμένες παρθένες που ζει σαν άντρας κι έτσι απολαμβάνει μιαν ελευθερία που διαφορετικά δε θα μπορούσε ποτέ να γευτεί (αλλά με τι κόστος), σ’ αυτό το πολύ κατατοπιστικό ντοκιμαντέρ των Kristine Nrecaj και Birthe Templin και θα καταλάβετε περισσότερα. Υπάρχουν τέλος, ενημερωτικά και δύο ταινίες με τέτοιο θέμα, αυτή του 2015 κι αυτή του 2021.

«Θα μπορούσαν τα ψυχεδελικά να θεραπεύσουν την κατάθλιψη;»: Ντοκιμαντέρ για τις νέες έρευνες στο Arte

Δεν είναι η πρώτη φορά που τα ψυχεδελικά εξετάζονται όσον αφορά τις πιθανές θεραπευτικές τους ιδιότητες. Και στις δεκαετίες του ’50 και του ’60, έγιναν παρόμοιες έρευνες στις ΗΠΑ, μέχρι που η κουλτούρα των χίπις τα ενστερνίστηκε σε τέτοιο βαθμό (κυρίως το LSD τη δεκαετία του ’60), ώστε ο πρόεδρος Νίξον να τα δαιμονοποιήσει ενστερνιζόμενος τον ηθικό πανικό της εποχής και να προβεί στην απαγόρευσή τους. Σταμάτησαν τότε συνακόλουθα βέβαια κι όλες οι ερευνητικές διαδικασίες.

Επανέρχονται τώρα όμως στο προσκήνιο (τα τελευταία δύο χρόνια ειδικά, συζητιούνται πολύ), μιας και θεωρείται ότι ίσως να μπορούν να θεραπεύσουν την κατάθλιψη (ωθώντας κατά κάποιο τρόπο τον εγκέφαλο σε επανακαλωδίωση), αλλά και την εξάρτηση απ’ το αλκοόλ. Παρακολούθησα λοιπόν το σχετικό ντοκιμαντέρ κι έχω να σας γράψω μερικά πράγματα για να καταλάβετε περισσότερα όσα δε γνωρίζετε ούτε αγγλικά ούτε γερμανικά ώστε να το δείτε. Πριν απ’ αυτό όμως, να τι αναφέρει το δελτίο τύπου του καναλιού:

«Θα μπορούσαν τα ψυχεδελικά να θεραπεύσουν την κατάθλιψη; Απαγορευμένες ουσίες όπως το LSD και η ψιλοκυβίνη δοκιμάζονται τώρα για διάφορα δεινά. Αρκετές μελέτες βρίσκονται σε εξέλιξη με μία από τις μεγαλύτερες να διεξάγεται από το νοσοκομείο Charité στο Βερολίνο και το Κεντρικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας στο Mannheim της Γερμανίας. Δεδομένου ότι οι κίνδυνοι και οι παρενέργειες των ουσιών δεν έχουν ακόμη ερευνηθεί πλήρως, η χρήση τους για θεραπευτικούς σκοπούς παραμένει εξαιρετικά αμφιλεγόμενη».

Καταρχάς είναι σημαντικό το γεγονός ότι αναγνωρίζεται από ειδικούς που μιλούν σ’ αυτό το ντοκιμαντέρ, πως τόσο η ψυχιατρική όσο κι η ψυχοθεραπεία είναι αναποτελεσματικές για πάμπολλους ανθρώπους (περίπου για το 30%, σύμφωνα με διάφορες μελέτες) που πάσχουν. Στρέφονται λοιπόν σε νέες «λύσεις», όπως θεωρείται ότι είναι τα ψυχεδελικά, αλλά ξεκαθαρίζουν επίσης ότι κι αυτά δεν ενδείκνυται για όλα τα πάσχοντα άτομα. Για πολλούς λόγους. Το ότι το «ταξίδι» στο οποίο οδηγούν το μυαλό μπορεί να είναι πολύ άσχημο, είναι ένας μόνο απ’ αυτούς. Πράγμα που σημαίνει ότι μπορεί να χειροτερέψει η κατάσταση των ανθρώπων που βιώνουν αγχώδεις διαταραχές, διαταραχές πανικού κτλ. Κι όχι μόνο…

Επίσης, μη φανταστείτε ότι τα άτομα που συμμετέχουν σ’ αυτές τις κλινικές δοκιμές, παίρνουν απλώς νόμιμα τις δόσεις τους και κάνουν τα «ταξίδια» τους όποτε θέλουν στο σπίτι τους για κάμποσους μήνες, μέχρι να δουν αν τους περνάει η κατάθλιψη ή αν είναι πια σε θέση να κόψουν το αλκοόλ (τα γράφω όσο πιο απλά μπορώ για να καταλαβαίνετε άπαντες). Κάθε άλλο. Η χορήγηση γίνεται υποτίθεται μία μόνο φορά (ή μερικές ακόμη αν κριθεί απαραίτητο), σε απόλυτα ελεγχόμενο περιβάλλον, με πολύ καθαρές από προσμείξεις ουσίες, παρουσία των ειδικών, ακολουθεί ανάλυση των «ταξιδιών» σε ψυχοθεραπευτικό πλαίσιο, επανέλεγχοι κτλ.

Και, θ’ αναρωτηθείτε, ποια είναι συμπεράσματα; Λειτουργεί αυτό το «πείραμα»; Θα δείτε τι λένε τρία απ’ τα άτομα που παίρνουν μέρος στις δοκιμές που γίνονται στη Γερμανία και τι υποστηρίζουν οι ειδικοί που εμπνεύστηκαν αυτές τις έρευνες. Πάντως, τονίζω, ότι ακόμη όλα είναι σε πρώιμο στάδιο, υπάρχουν πολλοί παράγοντες που πρέπει να μελετηθούν τόσο όσον αφορά τις ερευνητικές παραμέτρους όσο και τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις κι εγείρονται ποικίλα ερωτήματα (όπως αυτό του κινδύνου του εθισμού), παρά τα επιχειρήματα των ειδικών που προσπαθούν να καθησυχάσουν τις εύλογες αμφιβολίες.

Μαγικές λύσεις πάντως, δεν υπάρχουν. Κι όπως έχω ξαναγράψει, οι άνθρωποι δε ζουν σε κοινωνικό κενό, πράγμα που σημαίνει ότι τα κοινωνικό-οικονομικά προβλήματα είναι πάντα υπαρκτά κι εξακολουθούν να τους επηρεάζουν, όποια θεραπεία κι αν ακολουθούν.

Θυμίζω επιπλέον ότι το LSD χρησιμοποιήθηκε στο παρελθόν για τον ψυχολογικό χειρισμό των ατόμων, χωρίς τη συναίνεση τους, όπως μπορείτε να διαβάσετε σ’ αυτήν την ανάρτηση κι ότι τα σχετικά με τις μικροδόσεις της συγκεκριμένης ουσίας που μοιάζει να είναι της μόδας πάλι, εδώ που τα λέμε, τα έχω αναφέρει και σ’ εκείνην την ανάρτηση. Προτείνω επίσης, αν σας ενδιαφέρει το ζήτημα να συμβουλευτείτε κι ορισμένα άρθρα όπως αυτό κι αυτό.

Το ντοκιμαντέρ των Mirjana Momirovic και Caroline Haertel, θα είναι διαθέσιμο ως τις 4/7/2023 και μπορείτε να το παρακολουθήσετε από εδώ στην ενότητα «Φάρμακα που θεραπεύουν».

«Καλημέρα θλίψη»: Ντοκιμαντέρ της Priscilla Pizzato για τη Φρανσουάζ Σαγκάν και το εμβληματικό της βιβλίο

«Το καλοκαίρι του 1953, η 17χρονη Françoise Sagan άρχισε να δουλεύει γράφοντας το Bonjour Tristesse, αφού απέτυχε στις εισαγωγικές εξετάσεις στο πανεπιστήμιο. Μόλις λίγους μήνες αργότερα είναι μια δημοσιευμένη συγγραφέας και η Γαλλία είναι σοκαρισμένη από την ειλικρινή περιγραφή της για τη νεανική γυναικεία σεξουαλικότητα. Το μυθιστόρημα αφηγείται την ιστορία της 17χρονης Cécile, που κάνει διακοπές με τον ελκυστικό πατέρα της Raymond, και της Elsa, μιας από τις πολλές φιλενάδες. Είναι εκεί που η Cécile βιώνει το σεξουαλικό της ξύπνημα, χάνοντας την παρθενιά της από τον όμορφο νεαρό Cyril».

Αυτά αναφέρονται στο δελτίο τύπου του καναλιού Arte για το ντοκιμαντέρ της Priscilla Pizzato, που παρακολούθησα πρόσφατα και σας προτείνω να δείτε. Έχουν αξιοποιηθεί για τις ανάγκες του, παλιότερες συνεντεύξεις της συγγραφέως που προκάλεσε σκάνδαλο στη Γαλλία με το συγκεκριμένο βιβλίο, το οποίο έγραψε σ’ έξι βδομάδες σε ηλικία 18 ετών. Βρίσκω πολύ θετικό το γεγονός ότι βλέπουμε την ίδια να τοποθετείται για το θέμα και να εκφράζει τις απόψεις της για τη ζωή και τη συγγραφή. Εξηγεί επίσης πώς πήρε το ψευδώνυμο Σαγκάν, τι λάθος έκανε υπογράφοντας βιβλία στην Αμερική και πολλά ακόμη.

Θα είναι διαθέσιμο ως τις 27/2/2023 και μπορείτε να το παρακολουθήσετε με αγγλικούς υπότιτλους από εδώ.

*Η φωτογραφία της ανάρτησης προέρχεται από εδώ.

«Ανεμοδαρμένα ύψη»: ένα ντοκιμαντέρ της Mathilde Damoisel για την Emily Brontë

«Η Emily Brontë ήταν ίσως η πιο αινιγματική από τις τρεις αδερφές Brontë κι εκείνη που έγραψε το σκοτεινό ειδύλλιο Wuthering Heights. Δημοσιεύτηκε το 1847 με το αντρικό ψευδώνυμο Ellis Bell, αυτό το μυθιστόρημα καταδικασμένου πάθους που διαδραματίζεται στο ερημικό τοπίο των χερσότοπων του Yorshire. Υπήρξε μοναδικό στη βικτοριανή λογοτεχνία και κατέπληξε τους σύγχρονους κριτικούς. Γιατί ενώ η ιστορία είναι μια ιστορία παθιασμένης αγάπης, είναι επίσης μια ιστορία βίας και εκδίκησης».

Αυτά αναφέρει το δελτίο τύπου του καναλιού Arte για το ντοκιμαντέρ της Mathilde Damoisel. Η σκηνοθέτιδα προσπαθεί να φωτίσει τη συγγραφέα για την οποία γνωρίζουμε λίγα πράγματα και δίνοντας το λόγο σε ανθρώπους που έχουν μελετήσει τη ζωή και το έργο της, όπως η Lucasta Miller, να μας δείξει κάποιες συνδέσεις του συγκεκριμένου μυθιστορήματος με τα νεανικά της γραπτά.

Στο ντοκιμαντέρ που θα είναι διαθέσιμο ως τις 7/5/2023, βλέπουμε μεταξύ άλλων τον Kiju Yoshida, παρακολουθούμε το γνωστό τραγούδι της Kate Bush και ταξιδεύουμε στα μέρη που έζησε η Έμιλυ Μπροντέ.

Στα ελληνικά, το βιβλίο είχε μεταφραστεί και με τον τίτλο «Ο πύργος των καταιγίδων» κι εδώ μπορείτε να μάθετε περισσότερες πληροφορίες για το μυθιστόρημα, αν τυχόν δεν το έχετε διαβάσει. Σ’ αυτήν την περίπτωση, μήπως ήρθε η ώρα να το κάνετε;

«Θα φτύσω στους τάφους σας» : Ντοκιμαντέρ της Natacha Giler για το βιβλίο του Μπορίς Βιάν στο Arte

Το παρακολούθησα πρόσφατα το συγκεκριμένο ντοκιμαντέρ της Natacha Giler, για το οποίο σας γράφω σήμερα και παραθέτω αντί προλόγου, το δελτίο τύπου του καναλιού που αναφέρει τα εξής: «Καλοκαίρι 1946. Κατά τη διάρκεια των οικογενειακών διακοπών δίπλα στη θάλασσα, ο Μπορίς Βιάν έγραψε ένα μοντέρνο νουάρ μυθιστόρημα γεμάτο σεξ, βία και οργή μέσα σε μόλις δύο εβδομάδες. Ο ήρωάς του είναι ο Λι Άντερσον, ένας νεαρός μιγάς που θέλει να εκδικηθεί τον θάνατο του μαύρου αδελφού του. Το I Spit on Your Graves του Vernon Sullivan, υποτίθεται μαύρου συγγραφέα, βγήκε εκείνο το φθινόπωρο. Ο Βιάν προσποιήθηκε ότι ήταν μόνο ο μεταφραστής του έργου… Το μυθιστόρημα εξακολουθεί να προκαλεί και να προκαλεί τους αναγνώστες μέχρι σήμερα…»

Συμβαίνει κάποιοι συγγραφείς να γράφουν με ψευδώνυμο κι άλλα βιβλία, πέρα απ’ όσα υπογράφουν με το δικό τους όνομα και καλύτερα να πηγαίνουν αυτά του alter ego τους. Μια τέτοια περίπτωση ήταν κι ο Μπορίς Βιάν που αρχικά διασκέδασε το γεγονός της έκδοσης του «Θα φτύσω στους τάφους σας», αλλά αργότερα όταν μαζί με τις πωλήσεις αυξάνονταν κι οι αντιδράσεις, όταν το βιβλίο συνδέθηκε μ’ ένα έγκλημα, τα πράγματα άλλαξαν.

Θα μάθετε πολλά για ‘κείνον απ’ αυτό το ντοκιμαντέρ που θα είναι διαθέσιμο ως τις 14/1/2023. Η ταινία αναφέρεται στα προβλήματα που αντιμετώπισε ως παιδί, αναλύει τη συγγραφική του πορεία κι ολοκληρώνεται με τη σημαδιακή στιγμή που πέθανε, χωρίς ν’ ακολουθεί απαραίτητα πάντα όμως τη γραμμική διήγηση των γεγονότων.

*Η πρώτη φωτογραφία της ανάρτησης προέρχεται από εδώ κι η δεύτερη από εδώ.