Νέος θάνατος καθηλωμένου πρόσφυγα στην Ιταλία: άρθρο της εφημερίδας «La Repubblica»

update 22/12/2021: Η συνέντευξη της Giovana del Giudice, στενής συνεργάτιδας του Basaglia κι επικεφαλής της καμπάνιας «E tu slegato subito» που δημοσιεύεται εδώ, ρίχνει νέο φως στην υπόθεση. Ο νεαρός αυτός ήταν μηχανικά καθηλωμένος για 5 κι όχι για 3 μέρες, όπως θα διαβάσετε. Επιπλέον η προαναφερόμενη ψυχίατρος εξηγεί την τωρινή κατάσταση στην Ιταλία, σε σχέση μ’ αυτό το θέμα. Περιληπτικά, 21 SPDC (δομές δηλαδή, με Ψυχιατρικές Υπηρεσίες Διάγνωσης και Θεραπείας) δεν καθηλώνουν τους ανθρώπους παρόλο που βρίσκονται σε κρίση, πράγμα που δείχνει ότι αν είναι εφικτό σε 21, είναι παντού. Άλλωστε αυτό δείχνει κι η εμπειρία της Τεργέστης. Ο Υπουργός Υγείας, Roberto Speranza, έχει δεσμευτεί ότι θα επιτύχει μες την τριετία 2021-2023 τη μηδενική καθήλωση στις ψυχιατρικές δομές της χώρας. Όχι ακριβώς αυθορμήτως βέβαια και με δική του πρωτοβουλία, αφού από το 2008 η Επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων παρενέβη στην ιταλική κυβέρνηση μετά από επιθεωρήσεις στις ψυχιατρικές υπηρεσίες των χωρών-μελών, καταγγέλλοντας κατάχρηση περιορισμού στις υπηρεσίες διάγνωσης και θεραπείας (SPDC). Και πρόσφατα το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έθεσε υπό επιτήρηση την Ιταλία μετά από προσφυγή δύο δικηγόρων, για το θέμα του περιορισμού ενός νεαρού άντρα που ευτυχώς δεν πέθανε καθηλωμένος. Έτσι, πέρα απ’ τα 21 SPDC που δεν καθηλώνουν πια, αυτό έχει γίνει εφικτό και στην περιοχή Friuli Venezia Giulia, αλλά και στην Emilia Romagna μειώθηκαν οι καθηλώσεις απ’ το 2011-2018 κατά 71%. Η έλλειψη προσωπικού κι η οργάνωση των υπηρεσιών δυσχεραίνει αυτό το στόχο, αλλά οι άνθρωποι που τρέχουν την καμπάνια επιμένουν. Ας ελπίσουμε και στην Ελλάδα κάποια στιγμή, να έχουμε ανάλογα καλές ειδήσεις.

Κι ενώ στην Ελλάδα περιμένουμε να δούμε τι θα συμβεί στη δίκη για την πυρκαγιά του 2015 στο Δαφνί, στην Ιταλία πριν λίγες μέρες, πέθανε ένας ακόμη καθηλωμένος άνθρωπος στο ψυχιατρείο. Παρακολουθώντας (όσο πιο συχνά μπορώ) τις εξελίξεις απ’ το E tu slegato subito ( στο σύνδεσμο εξηγώ περί τίνος πρόκειται), διάβασα χτες την είδηση και σήμερα το άρθρο της εφημερίδας La Repubblica.

Θα κάνω μια πρόχειρη μετάφραση, για όσ@ δε γνωρίζουν ιταλικά (όσα θα δείτε στις παρενθέσεις είναι κυρίως δικές μου προσθήκες λέξεων που έχουν σκοπό την καλύτερη κατανόηση) κι αν ξέρετε τη γλώσσα θα μπορέσετε να διαβάσετε περισσότερα μόν@ σας. Φυσικά, αυτός ο θάνατος μας φέρνει στο νου εκείνον του Francesco Mastrogiovanni, της Elenas Casetto, του Giuseppe Casu κ.α. Κάποιων τα ονόματα δε θα τα μάθουμε ποτέ κι άνθρωποι θα πεθαίνουν παντού, όσο συνεχίζεται η βάρβαρη αυτή πρακτική.

Αυτή τη φορά το θύμα ήταν ο Τυνήσιος πρόσφυγας, «Abdel Latif, 26 ετών που έφτασε στη Λαμπεντούζα στα τέλη Σεπτεμβρίου. Αφού έμεινε για δέκα ημέρες στο πλοίο καραντίνας GNV μπροστά από την Augusta, μεταφέρθηκε στο CPR (Κέντρο επαναπατρισμού) στην Ponte Galeria, κοντά στη Ρώμη. Στο Κέντρο αυτό, ο νεαρός Τυνήσιος παρουσίασε σημάδια ψυχικής ευθραυστότητας και, δύο φορές τον επισκέφτηκε ο ψυχίατρος του ASL. Μετά από αίτημα του τελευταίου, κανονίστηκε η μεταφορά του Abdel στα επείγοντα του νοσοκομείου Grassi στις 23 Νοεμβρίου. Από εκεί, μετά από δύο ημέρες, εισήχθη στην Ψυχιατρική Υπηρεσία Διάγνωσης και Θεραπείας (Spdc) της πολυκλινικής San Camillo, όπου και πέθανε στις 28 Νοεμβρίου λόγω «καρδιοκυκλοφορικής ανακοπής». Δηλαδή, πέθανε επειδή πέθανε (η καρδιά του, σταμάτησε να χτυπά).

Υπάρχει ένα επίσημο έγγραφο (το Μητρώο Περιορισμών) που υποδεικνύει την ανάγκη να «περιοριστεί» ο ασθενής επειδή είναι «επιθετικός» ήδη στις 25 Νοεμβρίου. Αλλά δεν προσδιορίζεται η διάρκεια της συγκράτησης και δεν καταγράφονται οι ώρες έναρξης και λήξης της θεραπείας. Επομένως, δεν είναι αυθαίρετο (συμπέρασμα) το να υποθέσουμε ότι ο νεαρός Τυνήσιος παρέμεινε αδιάκοπα δεμένος, στα χέρια και πόδια, για περισσότερες από 61 ώρες…»

Γεγονός που φέρνει στο νου του συντάκτη του άρθρου, Luigi Manconi, τις υποθέσεις του προανέφερα, δηλαδή του Francesco Mastrogiovanni και της Elenas Casetto, άρα εξηγείται γιατί είναι σημαντικό το να διερευνηθεί κι αυτός ο θάνατος. Και συνεχίζει:

«Αλίμονο, δεν είναι τόσο σπάνιες τέτοιες περιπτώσεις. Σύμφωνα με μια έρευνα του 2004 (αλλά τα πράγματα δεν φαίνεται να έχουν αλλάξει στο μεταξύ), στο 80% των SPDCs (το προσωπικό) καταφεύγει σε μηχανικό περιορισμό (των ψυχικά πασχόντων) και, το 70% αυτών τύγχαναν παρόμοιας αντιμετώπισης κατά τη διάρκεια αυτής της έρευνας. Σύμφωνα με ορισμένες άλλες έρευνες (επίσης), η χρήση σωματικού περιορισμού σε γηροκομεία για ηλικιωμένους (Rsa) είναι μια πρακτική που επηρεάζει έναν πληθυσμό εκατοντάδων χιλιάδων νοσηλευόμενων ασθενών και η οποία χρησιμοποιείται επίσης σε πτέρυγες παιδικής νευροψυχιατρικής».

Και καταλήγει «ήρθε η ώρα να ακούσουμε και να κάνουμε πράξη όσα είχε δηλώσει, ήδη από το 2015, η Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής: «Ο περιορισμός από μόνος του αντιπροσωπεύει παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου. Το γεγονός ότι σε εντελώς εξαιρετικές καταστάσεις οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας μπορούν να καταφύγουν σε δικαιολογίες για να εφαρμόσουν περιορισμό δεν αφαιρεί την ισχύ του κανόνα του μη περιορισμού και δεν αλλάζει τα θεμέλια του ηθικού λόγου».-

Πρόταση δημιουργίας δανειστικής βιβλιοθήκης στην Αμυγδαλέζα απ’ «Το Σπίτι των Γυναικών»

Για «Το Σπίτι των Γυναικών»: Συλλογή Ειδών Πρώτης Ανάγκης

Το μήνυμά τους στο Facebook: «Ως πέρσι, περιμέναμε τον ερχομό του νέου Χρόνου,  μαζί με όλ@ τ@ έγκλειστ@, διαδηλώνοντας έξω από τα Κολαστήριο Αλλοδαπών της Πέτρου Ράλλη για το κλείσιμο των κέντρων κράτησης και την απελευθέρωση τους.

Φέτος θα δούμε τις κρατούμενες στην Αμυγδαλέζα μετά τα Χριστούγεννα και πριν την Πρωτοχρονιά.


Ευχαριστούμε όλ@ όσ@ μας στηρίζουν συγκεντρώνοντας είδη πρώτης ανάγκης, που για τις έγκλειστες/@ είναι απαραίτητα, αφού δεν παρέχονται. Από την πιο κάτω λίστα, που δημοσίευσε η Ανοιχτή Λαϊκή  Συνέλευση Περιστερίου, δεν έχουμε καθόλου:  


καφέ, γάλα, χυμούς, μέλι, λάδι, ξηρούς καρπούς, σοκολατοειδή όσπρια, κρεμμύδια,σκόρδα  πελτέδες.
αποσμητικά, πετσέτες
Βιβλία Φαρσί, Αραβικά, Ορντού, Σοράνι, Ρώσικα


Αν θέλεις να προσφέρεις κάτι από αυτά, και είσαι μακριά από το χώρο του καλέσματος για  συγκέντρωση ειδών ανάγκης  στο Περιστέρι, στείλε μας μήνυμα.

Η Αλληλεγγύη και η Αυτοοργάνωση τα όπλα μας»

«Το Σπίτι των Γυναικών για την Ενδυνάμωση και τη Χειραφέτηση»

«Luoghi di esilio». L’abiezione nella Polis e il trionfo dell’indifferenza: il caso di Leros – Της Δήμητρας Τσέκου

Καιρό τώρα, σκεφτόμουν την πιθανότητα ν’ ανεβαίνουν στο blog κείμενα και σε άλλες γλώσσες, εκτός απ’ τα ελληνικά μιας και έρχονται εδώ πολλοί επισκέπτες από ξένες χώρες, κι η συνάντηση -έστω και μέσω ίντερνετ-, με τη Δήμητρα Τσέκου, βοήθησε ώστε να ευοδωθεί αυτό το σχέδιο. Επιπλέον, γράφει για το προσφυγικό, το πώς θεωρεί ότι βαίνουν τα πράγματα κατά τη γνώμη της και για μένα το συγκεκριμένο θέμα, έχει νόημα να είναι διαρκώς στην επικαιρότητα. Γιατί δεν πρέπει να συνηθίσουμε τη φρίκη ή ν’ αδιαφορούμε για το δράμα τόσων ανθρώπων. Το κείμενο και οι φωτογραφίες που αναδημοσιεύονται σήμερα λοιπόν εδώ, έστω και με κάποια καθυστέρηση (που οφείλεται μόνο στους δικούς χρονικούς περιορισμούς), είναι δικά της κι εστιάζει στην περίπτωση της Λέρου.

Leros, un’isola con 8.500 abitanti, all’estremità sud-orientale dell’Egeo nel Dodecaneso, vicino a Patmos: un’isola la cui storia e identità sono ormai intrecciate strutturalmente all’immagine dell’esclusione sociale e alla malattia mentale, cui si aggiunge ora la condizione disperata dei richiedenti asilo.

A Leros, dove l’hotspot può ospitare un massimo di 700 persone, sono accolti ora circa 2500 rifugiati, 70 dei quali ospitati in una struttura per gruppi vulnerabili che, guardando agli standard greci, può essere definita esemplare, mentre altri 100 (per lo più famiglie) vivono in 18 appartamenti all’interno del contesto del grande edificio. La maggioranza, quella che non può essere accolta all’hotspot, si trova però ora in tende, nell’area adiacente dell’ex ospedale psichiatrico, fra edifici vuoti e fatiscenti, le cui condizioni sono a dir poco miserabili, e dove per altro ancora si trovano in circa 200 sofferenti mentali.

La memoria di uno spazio di violenza, di abbandono e di arbitrio quale quello dell’ospedale psichiatrico di Leros viene oggi riattivata dalle nuove scene di abbandono, sullo sfondo dei frequenti scontri che oppongono oggi una parte della popolazione sia agli operatori che lavorano nell’hotspot sia a coloro che vi sono ospitati. Di fatto si tratta di »quasi rifugiati», poiché le esperienze raccontate alle commissioni territoriali da questi “indesiderati” non sono sufficienti per ottenere il diritto d’asilo. Purtroppo, sono «solo» immigrati e vengono così condotti e reclusi negli hotspot.

In queste settimane la crisi cui assistiamo non è resa atroce solo dal fatto che la struttura che accoglie i migranti è inadeguata da qualsivoglia punto di vista, ma anche dal dato che vede questo spazio di reclusione generare un paradossale senso di sicurezza nella popolazione locale: la necessità di proteggere la propria integrità è diventata pensabile solo a condizione di immaginare che altre persone siano private di ogni possibilità di movimento, o addirittura espulse.

La situazione è peggiorata ancor più durante la pandemia da Coronavirus. Ma, come se tutto ciò non bastasse, si aggiungono ora le misure prese dal governo Mpakogiani che, nel centro di Atene, ha deciso di rendere più profonda la ferita sociale che oppone la popolazione greca ai nuovi arrivati compiendo un gesto dal valore simbolico drammatico. Si tratta della demolizione delle panchine di pl. Victoria al centro di Atene, dove molti dei migranti in cerca di casa riposavano e “alloggiavano” in modo precario. Ora anche questo territorio effimero viene loro negato.

Lo spazio sociale si sta restringendo. Le panchine vengono rimosse, come in altre città d’Europa, il pensiero stesso sembra soffocare fra divieti e decreti che non permettono a questi uomini e a queste donne nemmeno di riposare. Agendo contro centinaia di rifugiati, molti dei quali madri con bambini, le istituzioni greche esprimono il volto più cupo delle contemporanee politiche migratorie, e rendono evidenti le trasformazioni della nozione di cittadinanza. I »senza panchine» sono solo un’altra espressione della disumanità strutturale del nostro presente.

Sarebbe interessante proporre una lettura psicodinamica e interrogarsi sul fatto che la misura che ha creato i »senza panchine» è apparsa a qualcuno un gesto fra i «meno» violenti, quando lo si confronti con le immagini delle espulsioni brutali e o delle persone annegate in mare dopo essere state abbandonate.

Siamo di fatti immersi in una logica di guerra infinita, e la Grecia pensa già al conflitto con la Turchia che si prepara nei mari di Egeo.

I fatti evocati ci portano a ricordare il pensiero di Agamben[1]e di Bauman[2]. Nuda vita. Nuda indicherebbe, un ipotetico grado zero della vita, vita in quanto tale, “semplice esistenza biologica”, e richiama l’immagina opposta di una vita vestita, più o meno umana, più o meno parlante, la vita che conosciamo e incontriamo ovunque, e di cui la prima rappresenterebbe il residuo, o il fondamento, o la parte più intima. Questo concetto, utilizzato ampiamente negli ultimi anni, riflette abbastanza fedelmente ciò al quale assistiamo oggi al centro di Atene, dove la scelta di eliminare le panchine semplicemente cancella ogni immagine di umanità, senza lasciare, ai nuovi indesiderati, alla loro stanchezza, nemmeno la possibilità di un nudo diritto biologico a riposare, a dormire. La popolazione autoctona, sostengono i governatori, avrà però la possibilità di nuovi posti di lavoro, visto che i centri di detenzione amministrativa, caratterizzati dal più basso livello assistenzialistico e pensato sui modelli del controllo sociale, avranno bisogno di manodopera…

Tutto è cambiato dai tempi in cui Foucault[3]scriveva del grande internamento e del progetto dei moderni manicomi: l’Hôtel-Dieu accoglierà solo alienati; Bethlem Royal Hospital a Londra accoglierà solo lunatici, ma nella generalità dei casi i folli, i furiosi, i sifilitici, gli insufficienti mentali saranno mescolati e confusi in quella che diventerà spesso solo una prigione: come appunto nell’ospedale psichiatrico di Leros, uno dei più mostruosi d’Europa.[4]Cosa accadrà in Grecia con i rifugiati?

Immigrati e stranieri sono oggi ammassati, i loro corpi mescolati e chiusi negli hotspot: troppo numerosi e “pericolosi”, sono soggetti da sorvegliare. Sull’isola di Leros vediamo in questi mesi crescere una tragica modalità di comunicazione tra la popolazione e i cittadini stranieri: segnata dal puro distanziamento sociale, come già accaduto altrove, Leros è diventata uno spazio di reclusione e di isola-mento: un’isola di confine, il paese-confine di un’Europa che sembra incapace di pensare modi diversi di accogliere e di proteggere.

In questo orizzonte di abbandono si aggiunge l’avvenimento di qualche notte fa a Moria. ll campo profughi è stato evacuato in seguito a un incendio, divampato in più punti per ragioni ancora da chiarire. Il campo è stato parzialmente evacuato. La struttura al momento dell’incendio accoglieva 12.700 richiedenti asilo (quattro volte più della sua capienza teorica) ed è il più grande d’Europa.

La polis è malata, la polis sanguina e non sa più cosa fare dei suoi morti, della terra in fiamme e delle persone obbligate ad un nuovo esodo, senza destino. Una nuova malattia che distrugge la Città, e non è un’assurda maledizione degli dei o un disastro naturale. Nasce dalle contraddizioni politiche e sociali, innescando il conflitto delle persone con quelle forze che di solito chiamiamo «fato», scrive Savvas Mixail,[5]autore di tanti testi filosofici e antropologici. Seguendo le sue parole proviamo a comprendere perché la città muore a se stessa, escludendo, nell’indifferenza, gli ultimi. Il concetto di miasma è stato sempre uno dei principi regolatori, invocato per dare alla Polis la possibilità di sopravvivere: senza l’eliminazione dello scarto fuori dalle mura della città, i cittadini vivevano sotto il la minaccia di una disintegrazione sempre possibile, sempre vicina. La reclusione nei campi, l’abbandono, la cancellazione delle panchine ne sono lo strano sintomo. È questo che stiamo osservando in modo massiccio anche nel campo di Moria, a Leros, ad Atene e altrove.

[1] Giorgio Agamben (1995), Homo Sacer. Il potere sovrano e la vita nuda. Torino: Einaudi.

[2] Zygmut Bauman (2017), Vite di scarto. Bari, Laterza. Bauman, Z. (2017). Vite di scarto. Bari, Laterza.

[3] Michel Foucault (1972), Histoire de la folie à l’âge classique, Paris, Gallimard.

[4] [Sulle vicende di Leros, isola di detenzione, di esclusione, di torture, cfr. lo splendido romanzo di Simona Vinci (2016), La prima verità. Torino, Einaudi. Nel manicomio di Leros un progetto ispirato a Basaglia avrebbe operato in anni recenti un complesso processo di deistituzionalizzazione].

[5]Μιχαήλ, Σ. (2020), Αντιγόνη Αντί Θεος Αντι Τύραννος, Εκδόσεις Άργα, Ιούλιος.

Hip hop καφενείο + συλλογή ειδών πρώτης ανάγκης για τους/τις μετανάστ(ρι)ες στα στρατόπεδα συγκέντρωσης: Κατάληψη Παπουτσάδικο, Σάββατο 3 Οκτώβρη 2020, 19.00-23.00 μ.μ.

Κατάληψη Παπουτσάδικο

Ελεύθερος ο πρόσφυγας Α. Α. Ο αγώνας για την πλήρη διασφάλιση των δικαιωμάτων του συνεχίζεται.

Κατόπιν των ανακοινώσεων από διάφορες πολιτικές συλλογικότητες και οργανώσεις αλλά και των δημοσιοποιήσεων στον ημερήσιο τύπο, ο Α.Α. αναγνωρισμένος πρόσφυγας από το Ιράκ, αφέθηκε ελεύθερος την Παρασκευή 31.7! Ωστόσο ο αγώνας του συνεχίζεται, δεδομένου ότι εκκρεμεί η ανάκληση του ασύλου του. Η διαδικασία ανάκλησης του ασύλου του διεκπεραιώνεται στο πλαίσιο μιας νέας πολιτικής πρακτικής που εγγράφεται στη φαρέτρα των νομικών αυθαιρεσιών και των μορφών καταστολής πλέον και ενάντια στους αναγνωρισμένους πρόσφυγες. Ενδεικτικά να πούμε ότι για τον Α.Α. δεν υπάρχει ακόμη έκδοση της απόφασης κράτησης από την Πέτρου Ράλλη (συλληφθείς την 22.7) ενώ η ενδεχόμενη απέλασή του «θα ισοδυναμούσε με εκτέλεση, ακριβώς λόγω της ταυτότητας φύλου που φέρει, και που ήταν και ο λόγος της διαφυγής του από τη χώρα καταγωγής, που τον κράτησε μέχρι στιγμής ζωντανό». Η περίπτωση του Α.Α. προφανώς και δεν είναι μεμονωμένη. Η ακραία αυτή νέα πολιτική γραμμή ασκείται ενάντια σε αναγνωρισμένες προσφύγισσες/ες μέσω της σύλληψης και άσκησης- ακόμη και πολύ μικρών ποινικών διώξεων με αναστολή- ακόμη και για αδικήματα που σε καμία περίπτωση στο παρελθόν δεν θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην ανάκληση του ασύλου τους. Στη συνέχεια η ΕΛΑΣ με βάση το νόμο 3646/19 παραπέμπει αίτημα στην Υπηρεσία Ασύλου για την ανάκληση του καθεστώτος τους, η οποία Υπηρεσία Ασύλου φαίνεται να αποδέχεται.


Είναι φανερό ότι για την ρατσιστική και αντιμεταναστευτική πολιτικής  της κυβέρνησης (εντολοδόχου της γενικότερης αντιπροσφυγικής πολιτικής των Βρυξελλών) δεν υπάρχουν όρια στη βαρβαρότητα με την οποία εκφράζεται. Από τη Μόρια και τη Βιάλ (και τα κλειστά στρατόπεδα που ετοιμάζουν, με χρηματοδότηση της ΕΕ, στα νησιά), μέχρι και την πλ. Βικτωρίας, όταν αυτό που αναμένει ακόμα και όσους πάρουν άσυλο είναι μια «πανελλαδική πλατεία Βικτωρίας», όταν, όλο και πιο πολύ, ακόμα και ο κάθε «αναγνωρισμένος πρόσφυγας» θα έχει επικρεμάμενη την τύχη του Α.Α., η ανάγκη για ένα όλο και πιο διευρυμένο και όλο και μαχητικό κίνημα αλληλέγγυων για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων όλων των προσφύγων και των μεταναστών, γίνεται όλο και πιο επιτακτικό.

Φίλες/οι του Α.Α.

Πρωτοβουλία για ένα Πολύμορφο Κίνημα στην Ψυχική Υγεία