Δημόσια Κεντρική Ιστορική Βιβλιοθήκη Σάμου: Ένα κόσμημα του νησιού

Πινακίδα εισόδου (φωτογραφία: Αικατερίνη Τεμπέλη)

Τον περασμένο Νοέμβριο βρέθηκα πάλι στο νησί της Σάμου, στη γενέτειρά μου δηλαδή, κι αυτή τη φορά κατάφερα να περάσω λίγο χρόνο και στη Βιβλιοθήκη που βρίσκεται στο Βαθύ, στην παραλιακή λεωφόρο, στην οδό Σοφούλη πιο συγκεκριμένα, στο νούμερο 47.

Βιβλιοστάση στο Βαθύ της Σάμου (φωτογραφία: Αικατερίνη Τεμπέλη)

Αφού άφησα κι εγώ τη συνεισφορά μου στη Βιβλιοστάση που υπάρχει ακριβώς απέξω (κι ελπίζω να το κάνετε κι εσείς γιατί υπήρχαν ελάχιστα βιβλία εκεί), μπήκα στο τόσο όμορφο αυτό κτίριο που ευτυχώς διαθέτει πάμπολλους τόμους.

Ισόγειο βιβλιοθήκης (φωτογραφία: Αικατερίνη Τεμπέλη)

Το διώροφο νεοκλασικό, που κοσμεί την πόλη της Σάμου (έχει χαρακτηριστεί σαν «έργο τέχνης» απ’ το Υπουργείο Πολιτισμού) ήταν κάποτε το αρχοντικό του ξυλέμπορου Μιλτιάδη Γεωργίου, στο οποίο διέμεινε για ένα μικρό χρονικό διάστημα κι ο ηγεμόνας του νησιού, Παύλος Μουσούρος. Χτίστηκε τη διετία 1893-1895.

Κεντρικός διάδρομος ισογείου (φωτογραφία: Αικατερίνη Τεμπέλη)

Ο ιδιοκτήτης του το κληροδότησε με διαθήκη, το 1900, με σκοπό ακριβώς τη δημιουργία βιβλιοθήκης. Αρχικά τα βιβλία που προερχόταν από δωρεές συγκεντρώνονταν στο Πυθαγόρειο Γυμνάσιο Σάμου κι αργότερα μεταφέρθηκαν στον συγκεκριμένο χώρο.

Η σκάλα που οδηγεί στον πάνω όροφο (φωτογραφία: Αικατερίνη Τεμπέλη)

Κύριος οργανωτής της βιβλιοθήκης θεωρείται ο γυμνασιάρχης Αριστομένης Στεργιογλίδης, ο οποίος και τύπωσε στα 1898 τον πρώτο κατάλογό της. Η Βιβλιοθήκη τότε αριθμούσε 3.752 τόμους. Σήμερα διαθέτει συνολικά περίπου 30.000 τεκμήρια.

Ο πολύ ζεστός χώρος του παιδικού τμήματος στο ισόγειο (φωτογραφία: Αικατερίνη Τεμπέλη)

Διαθέτει επίσης, ένα βιβλιοαυτοκίνητο σε λειτουργία, ώστε να μπορούν να φτάνουν τα βιβλία σε απομακρυσμένες περιοχές και σε σχολεία του νησιού και ηλεκτρονική βιβλιοθήκη. Το 2007 μάλιστα απέκτησε και ειδικό ηλεκτρονικό εξοπλισμό για άτομα με Αναπηρία.

Μια απ’ τις ήσυχες γωνιές στον πρώτο όροφο (φωτογραφία: Αικατερίνη Τεμπέλη)

Προσωπικά, αφού συνομίλησα για λίγο με τους ευγενέστατους υπαλλήλους που βρήκα στο γραφείο τους στο ισόγειο (οι οποίοι-ες έτυχε να γνωρίζουν και μέλη της πατρικής μου οικογένειας), περιεργάστηκα τους χώρους και κοίταξα τους τίτλους των διάφορων βιβλίων. Τράβηξα φυσικά και τις φωτογραφίες που βλέπετε μ’ ένα κινητό, βιαστικά ομολογουμένως, για να μπορέσω όμως έστω να τις μοιραστώ μαζί σας όπως κάνω τώρα.

Πρώτος όροφος, κεντρικό τραπέζι (φωτογραφία: Αικατερίνη Τεμπέλη)

Είναι ευχής έργον που υπάρχουν τόσα πολλά βιβλία και χαίρομαι που διοργανώνονται κι αξιόλογες εκδηλώσεις σ’ αυτή τη Βιβλιοθήκη. Ο χώρος ίσως να χρειάζεται μια μικρή ανακαίνιση, αλλά και μόνο που μπορεί να καθίσει κάποια, κάποιος εκεί και να διαβάσει με ησυχία, βλέποντας τη θάλασσα απ’ το παράθυρο, φτάνει. Μην παραλείψετε λοιπόν να την επισκεφτείτε όταν βρεθείτε στο νησί. Θα την απολαύσετε την ανάγνωσή σας.-

Η θέα απ’ το μεσαίο παράθυρο του πρώτου ορόφου (φωτογραφία: Αικατερίνη Τεμπέλη)

.

Πηγές:

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%94%CE%B7%CE%BC%CF%8C%CF%83%CE%B9%CE%B1_%CE%9A%CE%B5%CE%BD%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%BA%CE%B1%CE%B9_%CE%99%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%B9%CE%BF%CE%B8%CE%AE%CE%BA%CE%B7_%CE%A3%CE%AC%CE%BC%CE%BF%CF%85

Αρχαιολογικό Μουσείο Βαθέως Σάμου – Μέρος ΙΙ

.

Το Μέρος Ι μπορείτε να το διαβάσετε κάνοντας κλικ εδώ.

.

Ένα απ’ τα αυτά, τα εξέχοντα χαμένα αναθήματα για τα οποία σας έγραψα στην προηγούμενη ανάρτηση, είδε και περιέγραψε ο Ηρόδοτος. Ο λόγος για έναν χάλκινο λέβητα, που έφτανε σε ύψος τα 5 μέτρα, στηρίζονταν σε τρεις γονατιστές μορφές νέων και στο χείλος του έφερε προτομές γρυπών, τοπικής παραγωγής. Η αλήθεια είναι πως κι εγώ, ξόδεψα πολύ χρόνο παρατηρώντας παρόμοιους γρύπες. Εντυπωσιακοί το λιγότερο… Δεν θυμάμαι να έχω δει σε άλλο μουσείο της χώρας μας, τόσους πολλούς.

.

Γρύπες 2
Σφυρήλατες προτομές γρυπών τέλη 8ου αι.π.Χ – αρχές 7ου (φωτογραφία: Αικατερίνη Τεμπέλη)

.

Και δεν έχω δει, γιατί στη Σάμο φτιάχνονταν κι εξάγονταν οι περισσότεροι κι ας μας ήρθαν απ’ την Ανατολή. Οι Γρύπες ήταν μυθικά τέρατα με μορφή πτηνού, που απωθούσαν τα κακά πνεύματα. Τροποποιήθηκε η μορφή τους στα εργαστήρια του νησιού όπου και βρέθηκε το πιο πλούσιο σύνολό τους (υπάρχουν τόσο σφυρήλατοι, όσο και χυτοί) απ’ τον 8ο και 7ο αι. π.Χ. Φτιάχνονταν με μήτρες κι έφταναν τα 0,80 μ. σε ύψος. Η Σάμος ήταν ένα απ’ τα κέντρα επεξεργασίας, παρασκευής κι εξαγωγής γρυπών ως και πέρα από την Ετρουρία. Έτσι και στο Ηραίο, τους έβλεπε κανείς σε πολλά σκεύη.

.

Για να συνεχίσουμε όμως την περιήγησή μας με τη βοήθεια της φαντασίας… Στο χώρο του ιερού λοιπόν, υπήρχε μεγάλος βωμός (οι αρχαιολόγοι κάνουν λόγο για οκτώ οικοδομικές φάσεις) με παραστάσεις θηρομαχιών και Σφιγγών μεταξύ άλλων, δεξαμενή καθαρμών, εκθέσεις των αφιερωμάτων των πιστών (αναθήματα χρυσά, αργυρά, από ελεφαντόδοντο σαν αυτό που βλέπετε παρακάτω και άλλα πολύτιμα υλικά, τα πιο σπουδαία εκ των οποίων εκθέτονταν στη βόρεια παρυφή της Ιεράς Οδού για να λούζει το φως του ήλιου και να τ’ αναδεικνύει έτσι), εργαστήρια, χώρους πώλησης ειδών σχετικών με τη λατρεία της θεάς κ.α.

.

Ελεφαντοστό έκθεμα 2 Σαμος
Ελεφαντοστέινο χτένι του 640-630 π.Χ (φωτογραφία: Αικατερίνη Τεμπέλη)

.

Σπονδικές φιάλες, ηθμοί (σουρωτήρια) και αρύταινες (κουτάλες) για το κρασί, κρατήρες, οινοχόες και πόσα άλλα ακόμα… Να, για παράδειγμα, δείτε αυτό το αντικείμενο του 7ου π.Χ αι, τον Κέρνο της Σάμου, όπως είναι γνωστό. Σκεύος για σπονδές στις τελετές προς τιμήν της θεάς, διακοσμημένο με κύπελα, ρόδια και ζώα. Το ρόδι άλλωστε, συνδεόταν με τη γονιμότητα και την Ήρα. Κι όχι μόνο αυτό.

.

Κέρνος Σάμου
Κέρνος της Σάμου (φωτογραφία: Αικατερίνη Τεμπέλη)

.

Φανταστείτε τώρα μια Αιγύπτια να καταφτάνει με τη μητέρα της στο ναό από μακριά, βλέποντας στο πρόσωπο της τοπικής θεάς τη δική της Μουτ και να της φέρνει για να της αφιερώσει έναν καθρέφτη (κάτοπτρο) με δίστιχη επιγραφή στα ιερογλυφικά (μοναδικό αυτό το εύρημα επί ελληνικού εδάφους, να ξέρετε). Οι σχέσεις των Αιγυπτίων άλλωστε με τους ντόπιους ήταν εξαιρετικές κι υπήρχε ολόκληρη συνοικία Σαμίων, στη Ναύκρατιν της Αιγύπτου.

Αυτή η προσκυνήτρια λοιπόν (είναι δυσανάγνωστο το όνομά της στο σημαντικότατο αυτό εύρημα) σίγουρα θα παρατηρούσε με δέος γύρω της τα υπέροχα γλυπτά κούρων και κορών τα οποία πλαισίωναν την Ιερά Οδό που προανέφερα και τέσσερα απ’ αυτά ήταν κολοσσιαία. Φύλακες υπέρτατοι. Τον έναν τους, στεγάζει το Μουσείο. Επιβλητικό άγαλμα, αρχικού ύψους 4.75 μέτρων του 580 π.Χ.

.

Κούρος Σάμου
Κούρος της Σάμου (φωτογραφία: Αικατερίνη Τεμπέλη)

.

Ο κορμός του βρέθηκε το 1980 σε ανασκαφές κοντά στην Ιερά Οδό, το πρόσωπό του το 1984 και ο αριστερός μηρός είχε βρεθεί εκεί κοντά ήδη απ’ το 1973 εντοιχισμένος σε ελληνιστική οικία. Κατασκευάστηκε από ντόπιο καλλιτέχνη, χρησιμοποιήθηκε Σαμιώτικο λευκότεφρο, φλεβωτό μάρμαρο και ήταν βαμμένο με ερυθροκάστανη ώχρα. Με διαφορετικά χρώματα είχαν τονιστεί λεπτομέρειες στα μάτια, τα χείλη, το εφήβαιο και τα μαλλιά. Τα μαλλιά τους τα άφηναν μακριά οι άντρες στη Σάμο τότε και τα περιποιούνταν πολύ, γι’ αυτό τα βλέπετε να πέφτουν στην πλάτη του αγάλματος. Να ήταν άραγε μαύρα ή ξανθά; Ίχνη χρώματος πάντως κόκκινου και ανοιχτού ιώδες διακρίνονται καθαρά στο ακόλουθο κυπριακό ειδώλιο. Κρίμα βέβαια που δεν μπορούμε να τα δούμε όπως ήταν αρχικά όλα αυτά, αλλά τουλάχιστον τα φανταζόμαστε ως ένα βαθμό.

.

Κυπριακό ειδώλιο
Κυπριακό ειδώλιο όρθιας γυναίκας, πρώιμος 6ος αι. π.Χ. (φωτογραφία: Αικατερίνη Τεμπέλη)

.

Αυτή νομίζω είναι η κατάλληλη στιγμή για να σας πω ότι το Μουσείο έχει πάμπολλα εκθέματα από μέρη μακρινότερα απ’ την Κύπρο. Επειδή, στα τέλη του 8ου αι. π. Χ., οι Σάμιοι έχουν ήδη πλοία ικανά για μεγάλα, υπερπόντια ταξίδια ταξιδεύουν προς τον Εύξεινο Πόντο, την Εγγύς Ανατολή και φτάνουν ως την Ισπανία (ο Κωλαίος έφτασε λοιπόν τον 7ο αι. π.Χ ως τις Ηράκλειες στήλες και τη Νότια Αγγλία). Απ’ την Ανδαλουσία είναι το χτένι ας πούμε που υπάρχει στη δεύτερη φωτογραφία της ανάρτησης. Και πολλά ακόμη ευρήματα είναι από ξένες χώρες όπως αυτό το πολύ ιδιαίτερο θυμιατήρι από στεατίτη και η χάλκινη παρωπίδα αλόγου απ’ τη Συρία που βλέπετε παρακάτω.

.

Θυμιατήρι απ' τη Συρία
Αφιερώματα απ’ τη Συρία 9ος-7ος αι. π.Χ. (φωτογραφία: Αικατερίνη Τεμπέλη)

.

Αλλά να μην σας τα πω εγώ όλα, έτσι; Ρωτήστε για την Ήρα του Χηραμύη που βρίσκεται στο Λούβρο και ποια η σχέση της με άλλο άγαλμα που βρέθηκε στη Σάμο; Μάθετε ποιο είναι το πιο αρχαίο άγαλμα που βρέθηκε απ’ το Ηραίο, και ποια καινοτομία έφερε στην τέχνη ο Γενέλεως, ο πιο σπουδαίος Σάμιος καλλιτέχνης του μέσου του 6ου π.Χ. αι. Δείτε τη σπουδαία συλλογή με τα ξύλινα αντικείμενα που διατηρήθηκαν τόσους αιώνες, παρατηρήστε τον δαίμονα Μπες κι ό,τι άλλο τραβήξει την προσοχή σας κι αφήστε τις εξαιρετικά καταρτισμένες κυρίες Φωτία και Αριέττα να σας εξηγήσουν περισσότερα (τις Ευχαριστώ πολύ, με την ευκαιρία).

.

cover Σαμος

.

Κυρίως, διαβάστε το βιβλίο του Κωνσταντίνου Τσάκου και της Μαρίας Βιγλάκη το οποίο διατίθεται δωρεάν εδώ με αυτό το υπέροχο εξώφυλλο που βλέπετε παραπάνω και το οποίο απεικονίζει τον Ευρυτίων, τον βοσκό του Γηριόνη χτυπημένο από βέλος να κείτεται κάτω από φοίνικες σε εξωτικό τοπίο (λεπτομέρεια από χάλκινο έλασμα μόλις 0.48 μ. μάλλον του 7ου αι. π.Χ. ). Τον συμβουλευόμουν συνεχώς αυτόν τον σπουδαίο τόμο, όσο έγραφα τις δύο αυτές αναρτήσεις. Θα μάθετε έτσι για το Ιερό της Αφροδίτης που ίδρυσαν στον κάμπο της χώρας οι Εταίρες που ήρθαν στη Σάμο με τον Περικλή, τον 2ο αι. π.Χ., γιατί δεν έφαγαν τίποτα μια ολόκληρη μέρα οι Λακεδαιμόνιοι για να βοηθήσουν τους Σαμιώτες και τόσα άλλα… Ύστερα κάντε μια βόλτα στη θάλασσα, όπως έκανα εγώ.

.

.

Χάρηκα που είδα πως μπορεί κάποια-ος πια να νοικιάσει και ποδήλατο απ’ τις ειδικές στάσεις του Δήμου για να γυρίσει με την ησυχία του την πόλη κι είναι πολύ σημαντικό που το καλοκαίρι διοργανώνονται και τα Ηραία (παραπάνω το σχετικό video) κι έτσι κατά κάποιο τρόπο μπορεί όποια-ος θέλει να πάρει μια «γεύση» του τι γινόταν στην αρχαία εποχή. Για τις σύγχρονες γεύσεις άλλωστε, έχει πολλές επιλογές το νησί, απ’ το οποίο δεν πρέπει να φύγετε χωρίς να προμηθευτείτε μερικά μπουκάλια απ’ το φημισμένο και πολυβραβευμένο μοσχάτο κρασί.

.

.

Κι όταν σας λείπει η Σάμος όπως συμβαίνει και σε μένα, μπορείτε στο samosbook να μαθαίνετε τα νέα. Το ίδιο κάνω κι εγώ και δεν παραλείπω να θαυμάσω τις φωτογραφίες του Νίκου Τσούλου. Τον Ευχαριστώ που μου εμπιστεύτηκε μερικές για την ανάρτηση (ελπίζω την επόμενη φορά που θα έρθω Νίκο, να δω και έκθεση της Φωτογραφικής σας Ομάδας) κι Ευχαριστώ και τη στενή μου φίλη, Καίτη Γρυδάκη, για όλα όσα έκανε για μένα όχι μόνο τώρα αλλά και όταν κυκλοφόρησε «Η σκόνη των άστρων«, το βιβλίο μου που αναφέρεται και στο νησί. Εκείνη ξέρει γιατί.-

.

.

.

.

Aρχαιολογικό Μουσείο Βαθέως Σάμου -Μέρος Ι

.

Είσοδος Αρχαιολογικού Μουσείου Σάμου
Eίσοδος Παλαιού Κτηρίου (φωτογραφία: Αικατερίνη Τεμπέλη)

.

Με μεγάλη χαρά είν’ η αλήθεια επισκέφτηκα το νησί, στις αρχές του Νοέμβρη. Είχα πολλά χρόνια να κατέβω στην πατρίδα και πολλά σχέδια για το πως θα περνούσα το λίγο χρόνο μου εκεί. Φτάνοντας στο αεροδρόμιο «Αρίσταρχος», σκεφτόμουν αν έπαιξε άραγε ρόλο στην ενασχόλησή μου με το σύμπαν, η σπουδαία παρακαταθήκη του αστρονόμου που πρώτος είπε αιώνες πριν πως η Γη γυρίζει γύρω απ’ τον ήλιο κι όχι το αντίθετο.

.

Κι όσο σκεφτόμουν τα τ’ ουρανού έστρεψα το βλέμμα μου προς τη Χώρα, την πρώτη πρωτεύουσα του νησιού και τόπου καταγωγής μου κατά το ήμισυ. Εκεί βρέθηκε μια μαρμάρινη πλάκα με αναθηματική επιγραφή, την οποία ήθελα να δω στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Βαθιού και θεωρώ πολύ ενδιαφέρουσα. Θα σας μιλήσω παρακάτω γι’ αυτήν… Πάντα με συγκινούν βλέπετε οι μικρές, προσωπικές ιστορίες.

.

Τις σκέψεις μου αυτές διέκοψε η άφιξη αγαπημένων ανθρώπων που με περίμεναν στο χώρο του αεροδρομίου κι αυτά είναι τα πιο όμορφα της ζωής. Οι ζεστές αγκαλιές και τα ειλικρινή χαμόγελα. Ξεκινήσαμε λοιπόν για το Βαθύ, περνώντας απ’ την περιοχή του Ευπαλίνειου ορύγματος (εδώ αναφέρω περισσότερα γι’ αυτό), τον λόφο με τα αρχαία τείχη κι οι εικόνες του λαμπρού παρελθόντος κατέλαβαν το μυαλό μου.

.

Ευπαλίνειο
Eυπαλίνειο όρυγμα (φωτογραφία: Νίκος Τσούλος)

.

Μυθική έμεινε η διαμονή στο νησί της Κλεοπάτρας και του Αντωνίου, που ξεφάντωναν και διασκέδαζαν καθημερινά τότε εκεί. Πέρασαν προφανώς την τελευταία τους ευτυχισμένη τους περίοδο στη Σάμο, πριν την ναυμαχία στο Άκτιο και τη συντριβή τους. Στα δικά τους παλάτια κατέλυσε έπειτα ο νικητής της ναυμαχίας, Οκταβιανός Αύγουστος, που εκτίμησε το ήπιο κλίμα. Και πόσους Ρωμαίους αυτοκράτορες δεν φιλοξένησαν έκτοτε αυτά τα λαμπρά αίθρια με τους κήπους και την άπλετη θέα στη θάλασσα…

.

Σ’ αυτό το λόφο (στη νοτιοδυτική πλευρά του λιμανιού του Πυθαγορείου) εικάζεται πως βρισκόταν και το παλάτι του Πολυκράτη (538-522 π.Χ), του αμφιλεγόμενου αυτού ηγεμόνα, που η σύγκρουσή του με τον Πυθαγόρα έγινε τότε η αφορμή για να αυτοεξοριστεί ο σπουδαίος φιλόσοφος στη Μεγάλη Ελλάδα.

.

Δεν ξέρω πόσες/οι που δεν σχετίζεστε με το νησί τον γνωρίζετε, αλλά ο Ηρόδοτος του αποδίδει το πιο σημαντικό οικοδομικό πρόγραμμα του 6ου αι. π.Χ. (ίσως όλης της τότε Ελλάδας). Το Ηραίο, το Ευπαλίνειο Όρυγμα που ήδη ανέφερα και πόσα άλλα…

.

Κάστρο
Αρχαία Τείχη (φωτογραφία: Νίκος Τσούλος)

.

Αλλά επειδή όπως σας εξομολογήθηκα μ’ αρέσουν οι μικρές, προσωπικές ιστορίες, ένα θα σας πω για να καταλάβετε το ποιόν του ανθρώπου: πρόσφερε τότε στο γιατρό Δημοκήδη για να τον έχει κοντά του δώδεκα φορές μεγαλύτερη αμοιβή, από κείνη που του έδινε ο Πεισίστρατος των Αθηνών. Κι η καθεμία, ο καθένας σας, ας βγάλει τα συμπεράσματά του: φιλοδοξία, νεοπλουτισμός,ανάγκη επίδειξης; Ίσως κι όλα αυτά μαζί και ποιος ξέρει τι ακόμα…

.

Με τέτοιες σκέψεις και πολλές συζητήσεις για οικεία πρόσωπα και φίλες/ους που διαμένουν ακόμη στη Σάμο, φτάσαμε στο Βαθύ κι ο ουρανός με υποδέχτηκε με τα πιο όμορφά του χρώματα, όσο οι δικοί μου φρόντιζαν να ξαναγευτώ αγαπημένες λιχουδιές. Μια βραδινή βόλτα, μ’ έκανε να αισθανθώ σαν να μην έφυγα ποτέ και περνώντας απ’ το Μουσείο στην επιστροφή για το σπίτι, αποφάσισα πως θα το επισκεπτόμουν πρωί πρωί. Κι έτσι έκανα.

.

Tο Αρχαιολογικό Μουσείο Βαθέως λοιπόν στεγάζεται σε δύο κτήρια (στο νέο στεγάζονται τα γλυπτά και στο παλαιό συγκεντρώθηκαν τα έργα μικροτεχνίας) κι επειδή είχα πολλά χρόνια να το εξερευνήσω, με καθοδήγησαν ανάλογα οι ευγενικές κυρίες που συνάντησα εκεί. Αφού φρόντισαν να μου δώσουν το ενημερωτικό φυλλάδιο πήγα να δω και να φωτογραφήσω τα διάφορα εκθέματα, που η συντριπτική τους πλειοψηφία προέρχεται απ το Ηραίο.

.

Ηραίο
Ηραίον (φωτογραφία: Νίκος Τσούλος)

.

Εσκεμμένα δεν το ανέφερα ως τώρα. Άλλωστε και τα λίγα που θα σας γράψω, δεν είναι αρκετά, αλλά θα πάρετε έστω μια ιδέα για το σπουδαίο αυτό ιερό της Ήρας. Σύμφωνα με το μύθο η θεά γεννήθηκε στις όχθες του ποταμού Ίμβρασου ή Παρθένιου, κάτω από μια λυγαριά. Η λατρεία της χρονολογείται από την ύστερη εποχή του Χαλκού, δηλαδή απ’ το β’ μισό της 2ης χιλιετίας π.Χ.

.

Η Ήρα, όχι η σύζυγος του Δία όπως ίσως θα σκεφτήκατε, αλλά η Μητέρα Θεά “των πάντων γενέθλαν” (γεννήτρια όλων) ήταν εκείνη που λατρευόταν εκεί, κατά τον Λέσβιο ποιητή Αλκαίο. Ο γάμος της με το Δία γιορτάζονταν βέβαια, αλλά για να μάθετε περισσότερα γι’ αυτές τις γιορτές, τα Ηραία ή Εκατόμβαια καθώς για τα Τόναια, πρέπει να ανατρέξετε στις σχετικές πηγές κι αξίζει να το κάνετε, πιστέψτε με ή να επισκεφτείτε το νησί το καλοκαίρι. Το γιατί, θα σας το εξηγήσω στην πορεία.

.

Προς το παρόν φανταστείτε ένα λαμπρό ναό με ιέρειες και ιερείς, όπως τον αντίκρισε ο Ηρόδοτος το 460 π.Χ., στον οποίο έφτανε κανείς απ’ την Ιερά Οδό. Με 155 κολώνες, ύψους 20 μέτρα έκαστη (εκ των οποίων σώζεται μόνο μία σήμερα). Όμορφα παγώνια, τα ιερά πτηνά της θεάς, κυκλοφορούσαν ελεύθερα παντού εκεί, όπου άνθρωποι απ’ όλο τον τότε γνωστό κόσμο έφταναν για να καταθέσουν τα πλούσια ή φτωχά αφιερώματά τους, ανάλογα με την κοινωνικοοικονομική τους θέση.

.

Γλυπτά σύμπλεγμα Σάμος
Το «σύνταγμα» του Γενέλεω (560-550 π.Χ). Αφιέρωμα ευκατάστατου Σαμίου που παρουσιάζει στη Θεά την οικογένειά του (φωτογραφία: Αικατερίνη Τεμπέλη)

.

Θυμάστε εκείνη την μαρμάρινη πλάκα που σας έλεγα πως βρέθηκε στη Χώρα; Αναφέρει λοιπόν τι δώρισαν στη θεά δύο Σάμιοι, άποικοι της Περίνθου, κατά σειρά: μια χρυσή Γοργώ, μια αργυρή σειρήνα, μια αργυρή φιάλη, έναν χάλκινο λυχνούχο. Αντικείμενα πολύτιμα δηλαδή, αξίας 200 σαμιακών στατήρων, ποσό που υπολογίζεται στο 1/10 της περιουσίας που είχαν αποκτήσει κι ήταν εξαιρετικά μεγάλο για την εποχή. Αυτές οι προσωπικές ιστορίες που λέγαμε…

.

Κι άλλα πολλά περίεργα και πολύτιμα αντικείμενα έφτασαν στα αρχαία χρόνια στο Ηραίο, απ’ όλο τον τότε γνωστό κόσμο, αφού οι Σάμιοι ναυτικοί ταξίδευαν παντού. Κάποια βρέθηκαν, κάποια καταστράφηκαν κατά τη διάρκεια φυσικών καταστροφών, κάποια κλάπηκαν στη διάρκεια των πολέμων και θα τα βρείτε στα Μουσεία του Λούβρου, της Κωνσταντινούπολης, σε μουσεία της Ιταλίας και της Γερμανίας και πάμπολλα άλλα χάθηκαν.

.

(συνεχίζεται εδώ)

.

.

.

.

.

«Γεώργιος Νέγρος, Ο Τίγρης του Αιγαίου» – Του Τέου Ρόμβου

.

.

Νομίζω πως ο καλύτερος τρόπος ν’ αρχίσω αυτή την ανάρτηση, είναι τα δικά του λόγια. Αυτές οι λίγες γραμμές που έγραψε για να σας παρουσιάσει το βιβλίο, αντί συστάσεων και βιογραφικού:

.

.

Αγαπητοί φίλοι, επισκέπτες, αναγνώστες του ιστολόγιου,

Οδηγήθηκα στη συγγραφή ενός βιβλίου για τη ζωή των πειρατών έχοντας κατά νου τη γοητεία που είχαν ασκήσει πάνω μου, σαν παιδί, οι περιπέτειες αυτών των ανθρώπων της θάλασσας και που φάνταζαν στα μάτια μου σαν ένα ταξίδι προς την Ελευθερία.

Ο πειρατής Γεώργιος Νέγρος ήταν πρόσωπο υπαρκτό. Γεννήθηκε το 1807 στο Βαθύ Σάμου και έδρασε στο Αιγαίο από το 1840 μέχρι το 1851 οπότε τον ξεκάνανε. Για το γράψιμο του βιβλίου χρειάστηκαν έρευνες πολλές και άπειρα διαβάσματα και στοχασμοί, ώσπου να κατανοήσω και να συμπεράνω κάτι που ίσως όλοι εσείς το ξέρατε από την αρχή. Ότι η προσωπική και η κοινωνική απελευθέρωση μπορεί να είναι τα ζητούμενα αλλά και γω σαν έλλογο ον δεν δύναμαι να εξωραΐζω και να εγκωμιάζω τη βία και το έγκλημα.

Σίγουρα, όλο αυτό το ταξίδι του γραψίματος υπήρξε μια διαδρομή προσωπικής συνειδητοποίησης, έκλαμψης, επιφοίτησης κι ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει, και εάν κάπου, κάποτε βρεθούμε από κοντά, μπορούμε να το κουβεντιάσουμε…

Παρακάτω μπορείτε να ανασκαλέψετε σ’ ένα σημαντικό κομμάτι των πηγών (εφημερίδες της εποχής, συμβόλαια και δικόγραφα, διαταγές της Οθωμανικής Ηγεμονίας Σάμου και του Ελληνικού Βασιλείου, έγγραφα της Δημαρχίας της Ερμούπολης και της Νομαρχίας Κυκλάδων, αλληλογραφία από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους), που χρησιμοποίησα για να αναστήσω την εποχή  και για να πάρει σάρκα και ψυχή ο πειρατής.

Τέος Ρόμβος

        κάπου στο Αιγαίο

.

.

Στο blog του λοιπόν, που θα βρείτε εδώ, μπορείτε να δείτε τις πηγές που χρησιμοποίησε για την συγγραφή του βιβλίου, αλλά σας προτείνω να διαβάσετε και τις συνεντεύξεις του, να ενημερωθείτε για το σύνολο του έργου του, ώστε να αντιληφθείτε τι τον κάνει ξεχωριστό.

Αυτό του το βιβλίο, εκδόθηκε απ’ τις εκδόσεις «ΠΑΝΟΠΤΙΚόΝ»  (τηλ. 231 0270399).  Συμπτωματικά, το έμαθα όταν διάβαζα το άλλο δικό του βιβλίο «Ασσασίνοι του Βορρά, Δροσουλίτες του Νότου» κι αφού είχα συζητήσει με πολλούς ανθρώπους, για το «Τρία φεγγάρια στην πλατεία» και το θρυλικό βιβλιοπωλείο «Octopus» που είχε κάποτε.

Ο λόγος που σας τον προτείνω επομένως σήμερα, δεν είναι σχετικός μόνο με το ότι έγραψε ένα βιβλίο για έναν πειρατή, που έτυχε να γεννηθεί στο Βαθύ της Σάμου.

Είναι οι εικόνες που ξεπηδούν απ’ τις λέξεις του, οι ήρωες του που δεν είναι συνηθισμένοι, οι ιστορίες του που δεν γλυκερές και προβλέψιμες. Είναι η αφοσίωση του στα θέματα που μελετά, οι λογοτεχνικές του αναφορές, η στάση ζωής του εντέλει.

Αρχίστε να τον διαβάζετε (διαθέτει και δωρεάν στο blog του, βιβλία του) και στο μέλλον σίγουρα, θα σας ξαναγράψω για κείνον.

Καλή σας ανάγνωση.

.

.

.

* Η φωτογραφία του εξωφύλλου είναι από εδώ.

.

.

Κοινωνική και Διαφημιστική Καμπάνια Σάμου – 23 και 24 Ιουνίου στην Πλατεία Κλαυθμώνος

.

.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

.

Μετά από ιδιωτική πρωτοβουλία, μαζί με την βοήθεια εμπορικών συλλόγων και επιχειρηματιών της Σάμου και σε συνεργασία με το Νοσοκομείο παίδων Αγίας Σοφίας και το Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών Γ. Γεννηματάς, η Δυναμική promotion samou αναμένεται να πραγματοποιήσει στις 23 & 24 Ιουνίου στην πλατεία Κλαυθμώνος, διαφημιστική «καμπάνια» για την Σάμο και εθελοντική αιμοδοσία.

Από τις 10:00 έως 21:00, θα έχει τοποθετηθεί ένα 6m περίπτερο όπου θα εκθέσουμε τα τοπικά προϊόντα της Σάμου όπως κρασί, ούζο, βότανα κ.α. Θα μοιραστούν 10000 βιβλιαράκια με την ιστορία της Σάμου και τα χωριά της, 5000 μαγνητάκια στο σχήμα της Σάμου και η μασκότ μας, το δελφίνι, θα δώσει 1000 μπαλόνια στους μικρούς μας φίλους.

Παραπλεύρως του περιπτέρου θα βρίσκεται μια μονάδα αιμοδοσίας για όποιον θέλει να διαθέσει λίγα λεπτά από το χρόνο του, για να δώσει λίγο αίμα για τα παιδιά και τους συνανθρώπους μας που το έχουν ανάγκη και αυτομάτως συμμετέχουν στην κλήρωση για τέσσερις πενθήμερες διανυκτερεύσεις στη Σάμο για δυο άτομα με πρωινό.

Για όσους ενδιαφέρονται να δώσουν λίγο αίμα εκείνες τις μέρες και δεν μπορούν να παραβρεθούν στην πλατεία, μπορούν να επικοινωνήσουν για να κλείσουν ραντεβού στα τηλέφωνα:

  • Νοσοκομείο Παίδων Αγίας Σοφίας 2107703789 υπεύθυνη κα. ΤΣΙΟΛΗ
  • Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών Γ. Γεννηματάς 2107778859 υπεύθυνη κα. ΜΑΚΡΗ

Για όσους παραβρεθούν εκείνες τις μέρες τους περιμένουν πολλές εκπλήξεις, όπως να παρακολουθήσουν τοπικούς χορούς της Σάμου από τις χορευτικές ομάδες του Πολιτιστικού Συλλόγου Βαθέως Σάμου «ΚΑΠΕΤΑΝ ΛΑΧΑΝΑΣ» στις 12:00 και την χορευτική ομάδα «ΚΕΡΚΗΣ» στις 19:30 και τις δυο ημέρες, καθώς και συναυλία από το συγκρότημα της Πένης Σκάρου το Σάββατο στις 18:00 που θα παρουσιάσει το νέο της single «ΘΕΛΩ Ν΄ΑΦΕΘΩ» feat SEXPYR που κυκλοφορεί στο itunes strores από την inside out/Warner music σε ένα δίωρο πρόγραμμα που θα εμπεριέχει γνωστές ροκ επιτυχίες!

Θα υπάρχει απευθείας αναμετάδοση από ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς σταθμούς όπου θα κληρώσουν και 12 ταξίδια στη Σάμο.

Για οποιαδήποτε πληροφορία ή διευκρίνηση μπορείτε να επικοινωνήσετε στο
Email: dinamikisamos@gmail.com

.

.

*Σχετικές δημοσιεύσεις

.

.

.

Άρωμα Σάμου..

.

.

.

Για το νησί μου θα σας γράψω λίγα πράγματα σήμερα.. Για την Σάμο. Για τα όμορφα που γίνονται στο Δημοτικό Σχολείο των Μυτιληνιών όπου τα παιδιά ηχογραφούν cd, κάνουν συναυλίες αφιερωμένες στους ρεμπέτες της Σάμου, εκδίδουν εφημερίδα.. Έβλεπα τώρα το site τους και σκεφτόμουν πόσα αξιόλογα πράγματα συμβαίνουν, όταν οι εκπαιδευτικοί έχουν όρεξη και όραμα. Δείτε το κι εσείς εδώ, ακούστε τα τραγούδια τους, μάθετε για την ιστορία του τόπου. Αξίζει το χρόνο σας η προσπάθεια τους.

.

Κι αν δεν γνωρίζατε ότι το ρεμπέτικο άνθισε στη Σάμο, αν δεν έτυχε ν’ ακούσετε ποτέ για τον θρυλικό Μανώλη Καραπιπέρη και για τους αδερφούς Γιαγά, μπορείτε να διαβάσετε την εξαιρετική μελέτη του Νίκου Διονυσόπουλου που εκδόθηκε απ’ τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης με τίτλο: «Η Σάμος στις 78 στροφές«.  Συνοδεύεται από δύο cd και εδώ θα πληροφορηθείτε τα πάντα  για το θέμα.

.

Κι ύστερα, μπορείτε να μάθετε για ένα σχετικό άγνωστο μνημείο, για το Ευπαλίνειο Όρυγμα, ένα υδραγωγείο 2500 ετών, μήκους 1036 μέτρων, που με συντονιστή τον Κώστα Ζάμπα (γνωστό απ’ τα έργα στην Ακρόπολη), αποκαταστάθηκε και είναι προσβάσιμο σε όλους τους επισκέπτες. Ο Ευπάλινος, που το σχεδίασε και ήταν ο μηχανικός του έργου, το ξεκίνησε το 550 π.Χ, με εντολή του τυράννου Πολυκράτη και κατάφερε να λύσει το πρόβλημα λειψυδρίας που αντιμετώπιζε το νησί, φέρνοντας νερό στην εντός των τειχών πόλη από την περιοχή των Αγιάδων.

.

.

Αρχικά ήταν επισκέψιμα τα πρώτα 500 μέτρα της διαδρομής, αλλά αργότερα λόγω της επικινδυνότητας σε διάφορα σημεία του ορύγματος, περιορίστηκε η πρόσβαση στο κοινό σε απόσταση μόλις 100 μέτρων. Μπορείτε να δείτε  εδώ ένα ακόμη σχετικό video κι αν σας δοθεί η ευκαιρία, δείτε το κι από κοντά. Δεν περιγράφεται η αίσθηση του να περπατάει κάποιος εκεί.

.

Γενικά η Σάμος προσφέρεται για περιπάτους.  Κάποτε μάλιστα ονομαζόταν κι Άνθεμις αλλά κι Ανθεμούσα, εξαιτίας των πολλών λουλουδιών που ανθίζουν εκεί όλες τις εποχές του έτους. Μερικά απ’ αυτά τα λουλούδια είναι εξαιρετικά σπάνια, όπως κάποια είδη άγριας ορχιδέας κι εδώ μπορείτε να δείτε σχετικές φωτογραφίες.

.

Κανονικά υπάρχει εδώ ολόκληρη κατηγορία με προτεινόμενα blogs που αφορούν το νησί, αλλά μπορώ να σας προτείνω τα δύο που επισκέπτομαι συχνότερα και είναι αυτό κι αυτό. Όχι επειδή βάλθηκα να σας διαφημίσω την Σάμο, αλλά επειδή όντως εκεί συμβαίνουν κάποια αξιοπρόσεκτα πράγματα και θεωρώ ότι αξίζει να τα γνωρίζετε.

.

Να είστε καλά!

.

.

.

.

.