Ο Πικάσο και ο πόλεμος

“Picasso et la Guerre”, Paris, (φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Η επικαιρότητα καθορίζει σίγουρα κάποιες φορές τις επιλογές μας. Κι αυτή τη φορά λοιπόν, έτσι έγινε. Με το ενδιαφέρον πολλών από ‘μας στραμμένο στη Συρία, τη Χιλή, την Ισπανία και σ’ άλλα μέρη του πλανήτη όπου μαίνονται συγκρούσεις, παραμονές μιας εθνικής επετείου, η ανάρτηση που σκέφτηκα ν’ ανεβάσω αφορά τον πόλεμο.

Και πιο συγκεκριμένα τον τρόπο που τον απεικόνισε ο Picasso, μέσα απ’ τα έργα του. Τον περασμένο Ιούλιο βλέπετε, ολοκληρώθηκε μια σχετική έκθεση που είχε αρχίσει στις 5 Απριλίου στο Παρίσι κι ήταν πολύ ενδιαφέρουσα. Γιατί ενώ γνωρίζουμε την εμβληματική «Guernica», υπάρχουν κι άλλα, πολλά έργα του μεγάλου ζωγράφου που αγνοούμε. Έργα που είτε δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια πολέμων, είτε έχουν αντιπολεμικό χαρακτήρα (και τα περιστέρια βέβαια σ’ αυτά έχουν την τιμητική τους).

Η έκθεση έλαβε χώρα στο Musée de l’Armée, στον τρίτο όροφο και συμπεριελάμβανε περίπου 350 εκθέματα (απ’ το 1939 μέχρι το 1973). Ο τίτλος της στα γαλλικά ήταν “Picasso et la Guerre” κι αυτόν μετέφρασα για τη σημερινή ανάρτηση. Προσέλκυσε πλήθος κόσμου (αν και στο Παρίσι τελευταία είχαν γίνει κι άλλες εκθέσεις μ’ επίκεντρο τον ίδιο καλλιτέχνη) και θεωρήθηκε πολύ επιτυχημένη.

Ευτυχώς υπάρχει ένα πολύ καλό video απ’ το χώρο με τα συγκεκριμένα έργα κι έτσι θα χρησιμοποιήσω πολύ λίγες απ’ τις δικές μου φωτογραφίες κι αυτές κυρίως για να σας «ξεναγήσω» στους εξωτερικούς χώρους του Μουσείου.

Ο Pablo Picasso λοιπόν, υπήρξε πάντα ενεργός πολιτικά στην εποχή του και η έκθεση αυτή εκτός από πρωτότυπη ήταν και διδακτική, όσον αφορά το πώς οι καλλιτέχνες μπορούν να αλλάξουν τις νοοτροπίες των ανθρώπων.

Παρουσιάστηκαν σ’ αυτήν μεταξύ άλλων, σχέδια μεσαιωνικών στρατιωτών που σχεδίασε το 1895, όταν ήταν μόλις 14 ετών. Πρόκειται για σκίτσα με μελάνι σε χαρτί που αφορούν τη μάχη του Covadonga όπου το 718-722 μ.Χ. οι Μουσουλμάνοι απωθήθηκαν από την Asturia, στην πρώτη νίκη των Xριστιανών στην Ισπανία.

Αν και ποτέ δεν υπηρέτησε στο στρατό (απαλλάχτηκε μέσω μιας μεγάλης οικονομικής συνεισφοράς, με πρωτοβουλία ενός θείου του όπως διάβασα), ο σπουδαίος καλλιτέχνης έζησε τρεις μεγάλες συγκρούσεις, τους δύο Παγκόσμιους Πολέμους και τον Ισπανικό Εμφύλιο και απεικόνισε τον Πόλεμο της Κορέας, τον αγώνα για την Ανεξαρτησία της Αλγερίας καθώς και τον Ψυχρό Πόλεμο, μεταξύ άλλων, στα έργα του.

Όταν ξέσπασε ο Πρώτος Παγκόσμιος, ο Picasso άρχισε να αλληλογραφεί με τον ποιητή Guillaume Apollinaire ο οποίος είχε στρατολογηθεί και του έστειλε νέα από το μέτωπο. Οι επιστολές του δεύτερου (υπήρχαν στα εκθέματα) ήταν γεμάτες με πατριωτικά σχέδια και περιείχαν νέα των Braque, Derain, Cocteau, κ.α.

Πριν ζωγραφίσει τη «Guernica», το 1937, κατόπιν εντολής της δημοκρατικής κυβέρνησης του Francisco Largo Caballero για το ισπανικό περίπτερο της Παγκόσμιας Έκθεσης του Παρισιού, είχε βέβαια κάνει κι άλλα σχετικά προσχέδια. Θα δείτε και στα link που συμβουλεύτηκα όπως αυτό άλλωστε, αρκετές φωτογραφίες των έργων του.

Όπως μπορείτε να μάθετε επίσης, αν διαβάσετε το βιβλίο του Michèle Cone, «Artists under Vichy» (Princeton University Press, 1992), ο Picasso βρισκόταν υπό τη διαρκή απειλή να συμπεριληφθεί στη λίστα των «εκφυλισμένων καλλιτεχνών» του καθεστώτος, κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Musée de l’Armée, Paris, (φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Εργαζόταν στο στούντιο του στη rue des Grands Augustins και ήταν σχετικά ασφαλής λόγω της φήμης και της ευμάρειάς του, αλλά ανακρίθηκε επανειλημμένα κι εκφοβίστηκε από τους Ναζί ως Ισπανός πρόσφυγας. Ο Ισπανός Πρέσβης ζήτησε μάλιστα ρητά από τους Γερμανούς τότε, να του απαγορεύσουν να εκθέσει.

Του είχε δοθεί νωρίτερα η επιλογή, από τον Alfred Barr και την Επιτροπή Διάσωσης Έκτακτης Ανάγκης, να φύγει απ’ τη Γαλλία για τη Νέα Υόρκη μαζί με άλλους καλλιτέχνες, αλλά αρνήθηκε κι αυτό του έδωσε μεγάλο κύρος στα μάτια των ομοτέχνων του.

Περισσότερα στοιχεία για όσα αναφέρονται στον κατάλογο της έκθεσης που κυκλοφορεί (Gallimard, 2019) μπορείτε να διαβάσετε εδώ, αν γνωρίζετε γαλλικά.

L’ Hôtel National des Invalides, Cathédrale Saint-Louis des Invalides, Paris, (φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Με την ευκαιίρα ν’ αναφέρω, ότι το Musée de l’Armée, όπου και φιλοξενήθηκε η αυτή η έκθεση, διαθέτει έναν πολύ όμορφο κήπο κι αποτελεί μέρος του κτιριακού συγκροτήματος του L’ Hôtel national des Invalides, δηλαδή του Μεγάρου των Απομάχων που βρίσκεται στο 7ο διαμέρισμα του Παρισιού και ξεκίνησε να σχεδιάζεται την εποχή του Λουδοβίκου του 14ου. Στην εκκλησία μάλιστα του συγκροτήματος (Cathédrale Saint-Louis des Invalides), βρίσκεται ο τάφος του Μεγάλου Ναπολέοντα μαζί με άλλων επιφανών Γάλλων.

Έξω απ’ το συγκεκριμένο Μουσείο βέβαια (μπορείτε να επισκεφτείτε κι άλλα εκεί κι εννοώ ακριβώς στον ίδιο χώρο), στο πλάι της λεωφόρου, υπήρχε κι ένας άστεγος με τη σκηνή του. Περίεργο το πως «ξέφυγε» απ’ τους πάνοπλους οπλισμένους στρατιώτες που περιπολούν παντού στο Παρίσι και τους άλλους τόσους αστυνομικούς. Μου έκανε εντύπωση η κατάλευκη δαντέλα με την οποία είχε στολίσει τις εξαιρετικά φροντισμένες γλάστρες του. Τα δύο πρόσωπα μιας πόλης…

Αν το σκεφτείτε εξάλλου, τα θύματα των ποικίλλων πολέμων (συμπεριλαμβάνω και τους οικονομικούς φυσικά), είναι μπροστά στα μάτια μας κάθε μέρα κι ας μη θέλουμε κάποιες φορές, να τα δούμε. Αλλά…

Συζήτηση με αφορμή το graphic novel «Γιαννούλης Χαλεπάς»

Το Δίκτυο Ακούγοντας Φωνές
και οι Εκδόσεις Πατάκη σας προσκαλούν
την Τετάρτη 9 Οκτωβρίου 2019 στις 19:30
στο καφέ Παραρλάμα
(Εμπεδοκλέους 34, Παγκράτι)
σε μια συζήτηση με αφορμή το graphic novel
Γιαννούλης Χαλεπάς,
ο μύθος της νεοελληνικής γλυπτικής

των
Θανάση Πέτρου
Δημήτρη Βανέλλη

.

Θα συζητηθούν ζητήματα όπως η σχέση της δημιουργικότητας
με την τρέλα, τα άσυλα και τον καταναγκασμό,
τις ταξικές ανισότητες, την ιστορία της ψυχιατρικής
και τον ρόλο της κοινωνίας από τους:
Λεμονιά Αβαγιάννη (μέλος Δικτύου Ακούγοντας Φωνές)
Λυκούργο Καρατζαφέρη (ψυχίατρος)
Αικατερίνη Τεμπέλη (συγγραφέας, ψυχολόγος)
Θανάση Πέτρου και Δημήτρη Βανέλλη.

.

.

«Αγάπα με αν τολμάς» : Στο Μουσείο Εικαστικών Τεχνών Ηρακλείου ως τις 31 Μαΐου 2019 – Επιμέλεια έκθεσης : Ίρις Κρητικού

.

.

Αυστριακή Πινακοθήκη: Österreichische Galerie Belvedere – Vincent Van Gogh, Theodor Friedl, Édouard Manet, Pierre-Auguste Renoir κ.α. (Μέρος Ε’)

Σας έγραφα εδώ λοιπόν πως αυτό που μ’ έκανε ν’ αποφασίσω να επισκεφτώ το Belvedere κι όχι κάποια άλλα Μουσεία της Βιέννης, ήταν το ότι δεν ήθελα να χάσω την ευκαιρία να θαυμάσω από κοντά ένα έργο του Vincent Van Gogh που εκτίθεται εκεί. Οπωσδήποτε ήταν ο πιο καθοριστικός παράγοντας, ο πίνακας δηλαδή με τίτλο Plain of Auvers (1890). Φυσικά πολύς κόσμος συνωστιζόταν γύρω του κι η δυσκολία να τον φωτογραφήσω ήταν μεγάλη, αλλά έκανα ό,τι καλύτερο μπόρεσα κι έτσι τον βλέπετε παρακάτω.

Vincent Van Gogh, Plain of Auvers (1890)

Γενικά, κανένα σχεδόν έργο δεν ήταν εύκολο να φωτογραφηθεί σ’ αυτό το Μουσείο, λόγω του κόσμου, των αντανακλάσεων απ’ τα φώτα, τα παράθυρα κτλ, αλλά άξιζε η προσπάθεια. Και στην πορεία αποδείχτηκε πως σωστά μ’ οδήγησε σ’ αυτό το χώρο το ένστικτό μου. Γιατί είδα πίνακες εκεί από καλλιτέχνες κι έργα γλυπτών που χρόνια τώρα ξεχωρίζω και με συγκινούν. Όπως για παράδειγμα αυτό του Theodor Friedl.

Theodor Friedl – Cupid and Psyche (around 1890)

Υπάρχουν επίσης σημαντικότατοι πίνακες του Claude Monet, του Édouard Manet, tου Edgar Degas, του Pierre Auguste Renoir, του Edvard Munch, του Koloman (Kolo) Moser, του Ernst Ludwing Kirchner, του Maximilian Oppenheimer κ.α., καθώς και γλυπτά του Auguste Rodin αλλά και το γλυπτό του Έλληνα Joannis Avramidis (standing figure, around 1960). Όπως καταλαβαίνετε πολλές ώρες θα μπορούσε να «ξοδέψει» κάποια, κάποιος στο Βelvedere, θαυμάζοντας, παρατηρώντας κ.ο.κ.


Édouard Manet ( Lady in a fur, 1880) – Pierre-Auguste Renoir (After the Bath, 1876)

Κατάφερα επίσης να δω εκεί ένα έργο έστω του Friedensreich Hundertwasser, στον οποίο έχω μεγάλη αδυναμία αλλά δεν επιτρεπόταν να το φωτογραφήσουμε. Έτσι παραθέτω μόνο τη φωτογραφία που έχω την άδεια να βάλω εδώ κι ελπίζω την επόμενη φορά που θα βρεθώ σ’ αυτή την πόλη να μπορέσω να επισκεφτώ και το δικό του Μουσείο.

Φωτογραφία του Friedensreich Hundertwasser μπροστά στο έργο του που φιλοξενείται στο Belvedere

Να αναφέρω κλείνοντας πια αυτή τη σειρά των αναρτήσεων, ότι όλα όσα φωτογράφησα το διάστημα που βρέθηκα στο Μουσείο, μπορείτε να τα δείτε στο flickr, στο album που υπάρχει εδώ. Σας συνιστώ βέβαια έστω και απ’ τον υπολογιστή σας να τα παρατηρήσετε τα έργα που υπάρχουν εκεί και να περιηγηθείτε στο κτηριακό συγκρότημα του οποίου το site είναι αυτό. Και μακάρι, σας το εύχομαι ειλικρινά, να έχετε την ευκαιρία στο μέλλον να τα δείτε όλα κι από κοντά.-

.

*Όλες οι φωτογραφίες της ανάρτησης τραβήχτηκαν από μένα κι έχουν ανέβει στο flickr.


ΠΡΟΒΟΛΗ της stand-up παράστασης «Nanette» στο «Παπουτσάδικο» – Απόψε, Παρασκευή 11/1/2019 στις 20:30 μ.μ.


Σ’ αυτόν τον κόσμο, όσο κι αν τον πασπαλίζουν με επιφανειακές ισότητες, είμαστε πολλές αυτές που δεν χωράμε, είμαστε πολλοί αυτοί που περισσεύουμε. Δεν είμαστε από τη “σωστή” τάξη, δεν είμαστε από τη “σωστή” φυλή. Δεν έχουμε το “σωστό” σώμα, τον “σωστό” τρόπο ζωής, δεν έχουμε  τη “σωστή” αρρενωπότητα ή την “σωστή” θηλυκότητα.

Αλλά ζούμε στον “πολιτισμένο” κόσμο, οπότε δεν πειράζει, όλα καλά. Έτσι μας λένε. Αρκεί να μην είμαστε “θρασείς”. Αρκεί να θέλουμε να χωρέσουμε στους ρόλους και στα πρότυπα. Αρκεί να προσπαθούμε. Αλλιώς, να μένουμε αόρατες και σιωπηλές, πειθήνιες και παθητικές. Να μην αμφισβητούμε, να μην αντιστεκόμαστε.

Γιατί όσο περισσότερο αναμοχλεύουμε την χαβούζα των “πρέπει” και των “μη” του κανόνα, τόσο περισσότερη δυσωδία αναβλύζει, τόσο περισσότερο κινδυνεύει να ξεμπροστιαστεί αυτός ο κόσμος που είναι φτιαγμένος για λίγους και ορισμένος από ακόμη πιο λίγους. Και μπροστά στον κίνδυνο, οι απαντήσεις είναι ανάλογες. “Εξόντωσε (κατάστρεψε, σκότωσε) τη γυναίκα, για να εξαφανίσεις το παρελθόν που αντιπροσωπεύει”. Έτσι “σβήνονται” οι απείθειες, έτσι “εξαφανίζονται” οι αρνήσεις. Έτσι κρύβονται στη χαβούζα τα προνόμια και οι εξουσίες. Έτσι είπε ο περίτρανος εκφραστής του “πολιτισμού”, o Πικάσο. Και όπως και με τα έργα του, μίλησε εκ μέρους “όλων”.

Ας κρατήσουν λοιπόν αυτόν τον επιχρωματισμένο “πολιτισμό” τους όσο ακόμα μπορούν. Γιατί εμείς που δεν χωράμε στους “όλους”, εμείς οι Zackies, οι Ελένες, οι Κατερίνες, οι Σαναά, οι εργάτριες αυτού του κόσμου, δεν έχουμε σκοπό να “βγάλουμε το σκασμό”, δεν έχουμε σκοπό να μείνουμε με σταυρωμένα χέρια. Όπως λέει και η Hannah Gadsby στην παράσταση Nanette, “δεν υπάρχει τίποτα πιο δυνατό, από μια κατακερματισμένη γυναίκα που ξανάχτισε τον εαυτό της.” Κι εμείς συμπληρώνουμε: ΤΟ ΝΟΥ ΣΑΣ ΓΙΑΤΙ ΕΙΜΑΣΤΕ ΠΟΛΛΕΣ

Κατάληψη Παπουτσάδικο

«Αναπόσπαστες σχέσεις» στο Μουσείο Εικαστικών Τεχνών Ηρακλείου – Εγκαίνια: Σάββατο 12/1/2019 στις 18.30 μ.μ.

2 = 1 + 1

ΑΝΑΠΟΣΠΑΣΤΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

Μ’ έναν αριθμητικό, τη φορά αυτή , τίτλο εγκαινιάζει το έτος 2019 το Μουσείο Εικαστικών Τεχνών Ηρακλείου , το Σάββατο 12 Ιανουαρίου στις 18.30 το απόγευμα.

Πρόκειται για μια έκθεση όπου οι καλλιτέχνες εκλήθησαν να υποβάλλουν συνθέσεις ζευγαριών άρρηκτα συνδεδεμένων μεταξύ τους τόσο κατά προσωπική όσο και κατά αφηρημένη έννοια ή και συγκεκριμένη ακόμα που παραπέμπει σε υπερβατικές συναναστροφές και προτάσεις.

Έτσι, έχουν δημιουργηθεί έργα που απεικονίζουν διαχρονικούς εραστές και συντρόφους όπως π.χ ο Καίσαρ και η Κλεοπάτρα ,ο Δάφνης και η Χλόη , αλλά και ο ουρανός με το φεγγάρι η το αμφίβιο πουλί με την λιμνοθάλασσα, το παιδί και το δελφίνι η ακόμα δίδυμες έννοιες, όπως ο αγνός κι ο βέβηλος έρως, ο ήλιος και το φεγγέρι καθώς και τόσα άλλα πολλά παραδείγματα. Είναι περίεργο όμως ότι σ’ όλ’ αυτά τα θέματα εμπεριέχεται όχι μόνο το πνεύμα των καλλιτεχνών που επέλεξαν τη σύνθεσή τους ελεύθερα κι όπως ταίριαζε στην ψυχοσύνθεση του καθ ενός, αλλά και η εις βάθος ανάλυση του πειραματισμού της δουλειάς στο προτεινόμενο εικαστικό αποτέλεσμα.

Με άλλοτε σκερτσόζικο ύφος κι άλλοτε κάτω από αυστηρά μελετημένη γραφή οι καλλιτέχνες προσφέρουν άφθονο υλικό , πηγαίο, για να σχολιάσει ο κάθε θεατής με τον δικό του τρόπο το προσφερθέν αποτέλεσμα. Μερικά παραδείγματα ακόμα, Ο Πέτρος κι ο Παύλος, η ψυχή και ο έρως, ο Αδάμ και η Ευα…Και ως προς τούτο η παρούσα έκθεση πρωτοτυπεί κι επιθυμεί να διοχετεύσει εκ νέου τη χαρά τόσο στο κοινό που παρακολουθεί τις δράσεις του Μουσείου όσο και στους καθ αυτούς καλλιτέχνες που μετέχουν και βρίσκονται κοντά μας. Η είσοδος εξακολουθεί και είναι δωρεάν όπως και οι συμμετοχές των καλλιτεχνών. Το ωράριο παραμένει το ίδιο κάθε βράδυ 18.00 έως 20.00 εκτός Σαββάτου και Κυριακής αλλά και που ανοίγει πάντα κατόπιν προφορικής συνεννοήσεως η με ενημέρωση στο μέιλ met.heraklion@gmail.com.

Συμμετέχουν οι καλλιτέχνες Τάσος Δήμος – Γιάννης Δημητράκης – Μαρία Μαραγκουδάκη – Κώστας Ντιός – Μηνάς Καμπιτάκης – Αννα Αργυροπούλου – Ευα Διβαρη – Άννα Πανταζή – Εφη Μάνου – Σέντη Χανιαδάκη – Ελίζαμπεθ Διονυσοπούλου – Θανάσης Μπερούτσος – Πέπη Χατζηδάκη – Κώστας Παγωμένος -Ζωή Σειτάνη – Ευγενία Πανουτσοπούλου – Παναγιώτης Μαυρόπουλος – Κέλλυ Κομπίτσα – Λυδία Μαργαρώνη – Νίκος Σαλιακάς – Αννα Κατιμερλή- Μιράντα Σκυλουράκη – Καλλιόπη Κωνιού – Στέλα Κουκουλάκη – Μαρία Γρηγοριάδη-Νεκτάριος Παχιαδάκης-Λαμπρινή Μποβιάτσου-Θωμάς Τουρναβίτης