«Απο- ιατρικοποιώντας τη δυστυχία»: συζήτηση στο ΣΕΑ, 4 Φεβρουαρίου 2023

Διημερίδα 3-4 Μαρτίου 2023, “Μαθαίνοντας-Ξεμαθαίνοντας: Διάλογοι πάνω στη τρέλα” Διοργάνωση: Πρωτοβουλία ‘Ψ’ & Δίκτυο Ακούγοντας Φωνές

Έχοντας περάσει 13 χρόνια από τη δημιουργία της πρώτης ομάδας αυτοβοήθειας το Μάρτιο του 2010 και 8 χρόνια από την πρώτη συνέλευση της Πρωτοβουλίας Ψ-, οι δύο συλλογικότητες συστεγάζονται σε μια προσπάθεια να στεγάσουν τα όνειρά τους και να έρθουν πιο κοντά. Κρατώντας η καθεμιά τα ιδιαίτερα ποιοτικά χαρακτηριστικά της, την κουλτούρα και τις αρχές της αναζητήσαμε σημεία επικοινωνίας και ήρθαμε πιο κοντά ανοίγοντας συχνά διάλογο και συνδιοργανώνοντας κάποιες εκδηλώσεις. Από αυτή τη συγκατοίκηση προέκυψε και η ανάγκη για μια νέα διημερίδα.


Μέσα από τις συζητήσεις μας νιώσαμε έμπρακτα την αξία όρων όπως “ειδικός από εμπειρία”, “συνεργατικές κοινότητες μάθησης”, “αλληλεγγύη”, “ανάπτυξη του δυναμικού αυτοβοήθειας’, “αναγνώριση της προσωπικής ευθύνης της ασθένειας και της υγείας”. Κι έτσι όλα αυτά τα χρόνια μεγαλώσαμε γιατί ήρθαμε κοντά ο ένας στην άλλη. Αναγνωρίσαμε πως η μάθηση δεν αποτελεί μια στείρα “ανάγνωση” ενός κόσμου που βρίσκεται κάπου έξω και περιμένει να τον γνωρίσουμε, αλλά “μια αέναη γέννηση ενός κόσμου μέσω της διεργασίας της ζωής”. Τελικά “μάθηση και ανάπτυξη είναι απλώς οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος”.


Το μεγάλωμα μοιάζει να περνάει μέσα από μια συλλογική αναζήτηση μιας άλλης αντίληψης και γνώσης, όπου νέα νοήματα αναδύονται από τη μεταξύ μας αλληλεπίδραση. Για αυτό και χρειάζεται και στα θέματα ψυχικής υγείας να γίνουμε ο “αδαής δάσκαλος”, που έλεγε ο Ζοζέφ Ζακοτό, να παραμερίσουμε την “ειδημοσύνη” μας, να συνειδητοποιήσουμε την άγνοιά μας, ξεπερνώντας την υπεροψία και τη βεβαιότητά μας σχετικά με αυτά που γνωρίζουμε, για χάρη της νέας γνώσης που μας περιμένει και η οποία δεν κρύβεται μόνο σε βιβλία.


Χρειάζεται να δούμε πως οι άνθρωποι είναι ειδικοί για τις ζωές τους καθώς αυτοί είναι φορείς της αλήθειας του βιώματός τους και έχουν το αναφαίρετο δικαίωμα να ζητήσουν και να λάβουν την υποστήριξη που χρειάζονται. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο έγνοια μας είναι να είμαστε ανοιχτοί/ες στις διαφορετικές εμπειρίες των ανθρώπων, να υποστηρίζουμε τις ανάγκες τους και να διατηρούμε ασφαλές και σταθερό το πλαίσιο της σχέσης με μετριοφροσύνη. Χρειάζεται μέσα από μια, καλώς εννοούμενη, ταπεινότητα να αλληλεπιδράσουμε και να ανταλλάξουμε εμπειρίες για την ανάπτυξη μιας κριτικής συνειδητοποίησης, έτσι ώστε ο ψυχικός μας πόνος και η δυσφορία μας να γίνονται αντιληπτές και κατανοητές μέσα από μια πληθώρα φακών και όχι μονοδιάστατα ως μια (ψυχ)ιατρική κατάσταση”, μια “νόσος του εγκεφάλου”, μια “διαταραχή που οφείλεται σε χημική ανισορροπία”,μια “προσωπική αδυναμία” κοκ.


Και όλα αυτά μοιάζει να χρειάζεται να πάνε και πιο πέρα. Είναι σημαντικό η κριτική σκέψη να παει πέρα από την κριτική της ψυχιατρικής, που είναι βέβαια πιο εύκολο να στοχευτεί σαν το κυρίαρχο σύστημα. Είναι σημαντικό να προχωρήσουμε πιο πέρα και να ασκήσουμε κριτική σε όλες τις γνώσεις και απόψεις που διεκδικούν νέες αυθεντίες. Αυτό περιλαμβάνει και τις γνώσεις/απόψεις των κινημάτων και επιζώντων ψυχιατρικής/ ληπτριών υπηρεσιών, βασικά όλοι μας πρέπει να κάνουμε την αυτοκριτική μας!


Προσκεκλημένοι ομιλητές θα μας βοηθήσουν να κρατήσουμε αυτήν τη συζήτηση ανοιχτή.


Σας καλούμε να συμμετάσχετε, να καταθέσετε ιδέες και προτάσεις, να γνωριστούμε από κοντά. Στο χώρο ευπρόσδεκτες είναι και αναλογικές μορφές έκφρασης μέσω ζωγραφικής, ποίησης, θεάτρου και ότι άλλο έχει να προσφέρει ο καθένας και η καθεμία. Για να καταθέσετε μια πρόταση για ομιλία, εργαστήριο και οτι άλλο στείλτε μας ένα mail στο athinahvsynantisi@gmail.com


Ο χώρος θα ανακοινωθεί σύντομα


Είσοδος ελεύθερη
με προαιρετική οικονομική ενίσχυση


Δίκτυο Ακούγοντας Φωνές Αθήνας
Πρωτοβουλία για ένα Πολύμορφο Κίνημα στην Ψυχική Υγεία

.

Λίγα λόγια για τις ομιλήτριες και τον ομιλητή (το αρχείο θα ανανεώνεται στην πορεία καθώς θα προστίθενται και άλλοι ομιλητές/ριες):


Η Ντίνα (Κωνσταντίνα) Πουρσανίδου είναι μέλος της συντακτικής ομάδας του Asylum για περισσότερο από μια δεκαετία. Άρχισε να χρησιμοποιεί υπηρεσίες ψυχικής υγείας το 1991, όταν είχε την πρώτη της σοβαρή κρίση. Ως αποτέλεσμα αυτής της κρίσης, έκανε ένα διδακτορικό στο οποίο εξέτασε την κατάθλιψη των εφήβων ως κοινωνικο-πολιτισμικό φαινόμενο στην Αγγλία και στην Ελλάδα (χώρα καταγωγής της). Κατόπιν, μετά τη δεύτερη κρίση της που διήρκεσε μερικά χρόνια και περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, ακούσια νοσηλεία σε ψυχιατρικό νοσοκομείο στο Μάντσεστερ, εργάστηκε ως ερευνήτρια (καθώς έχει, όπως προαναφέρθηκε, προσωπική εμπειρία απ’ τη χρήση ψυχιατρικών υπηρεσιών) σε πολλά αγγλικά πανεπιστήμια. Αυτή τη στιγμή, εργάζεται στο Πανεπιστήμιο του Central Lancashire σ’ ένα έργο στον τομέα της εγκληματολογικής ψυχικής υγείας. Τέλος, είναι ένας απ’ τους ανθρώπους που διευθύνουν το Survivor Researcher Network (CIC), με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο.


Η Λυδία Σαπουνά είναι καθηγήτρια Κοινωνικής Εργασίας στο School of Applied
Social Studies, University College Cork, Ιρλανδία. Μέσα από τη δουλειά της προσπαθεί να προωθήσει μια κριτική σκέψη και πράξη στο χώρο της ψυχικής υγείας.


Ο Harry Gijbels είναι νοσηλευτής ψυχικής υγείας και ακαδημαϊκός με πάνω από 40 χρόνια εμπειρίας στην ψυχική υγεία και την εκπαίδευση. Συνεχίζει να ασχολείται ενεργά με το Hearing Voices Network Ireland.


Η Λυδία μαζί με τον Harry Gijbels, έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην ίδρυση του δικτύου Critical Voices Network Ireland και είναι συνδιοργανωτές του ετήσιου συνεδρίου Critical Perspectives in Mental Health στο University College Cork, δημιουργώντας έτσι ένα συλλογικό χώρο ακτιβισμού και αναζήτησης άλλων τρόπων κατανόησης και διαχείρισης της ψυχιατρικής εμπειρίας.


Η Jacqui Dillon, ακτιβίστρια, συγγραφέας και ομιλήτρια έχει δώσει εκατοντάδες διαλέξεις και έχει δεκάδες δημοσιεύσεις παγκοσμίως για το τραύμα, την κακοποίηση, την ψύχωση, την αποσύνδεση και τη θεραπεία. Διετέλεσε πρόεδρος του Δικτύου Hearing Voices στην Αγγλία και είναι Επίτιμη Λέκτορας Κλινικής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Ανατολικού Λονδίνου, Επισκέπτρια Ερευνήτρια στο Κέντρο Κοινοτικής Ψυχικής Υγείας στο Πανεπιστήμιο του Birmingham. Έχει επιμεληθεί βιβλία, έχει δημοσιεύσει πολλά άρθρα και εργασίες, είναι στη συντακτική επιτροπή του περιοδικού Psychosis: Psychological, Social and Integrative Approaches και έχει ιδρύσει τη Beck Road Alliance (BRA) για την υποστήριξη παιδιών επιζώντων σεξουαλικής κακοποίησης.

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ‘Ψ’: ΘΑΛΑΜΟΙ/ΦΥΛΑΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΩΝ ΣΤΟ ΨΝΑ

Σε «ειδικούς θαλάμους» θα νοσηλεύονται από εδώ και πέρα στο ΨΝΑ οι κρατούμενοι σε φυλακές που έχουν ανάγκη ψυχιατρικής νοσηλείας. Το Διοικητικό Συμβούλιο του ψυχιατρείου, ύστερα από πρόταση του Επιστημονικού Συμβουλίου, έσπευσε, με ταχύτατους ρυθμούς, να υιοθετήσει σχετικό αίτημα του Σωματείου Υπαλλήλων Εξωτερικής Φρούρησης Καταστημάτων Κράτησης Αττικής (ΣΥΕΦΚΚΑ).

Επικαλούμενοι έλλειψη επαρκούς αριθμού φρουρών και κατασκευάζοντας πιθανούς «κινδύνους» που υποτίθεται ότι εγκυμονεί η ταυτόχρονη νοσηλεία παραπάνω του ενός κρατουμένων σε διαφορετικά τμήματα, ή ακόμα και σε διαφορετικούς θαλάμους στο ίδιο τμήμα, ζήτησαν/απαίτησαν να γίνεται η νοσηλεία όλων των κρατουμένων στο ίδιο τμήμα και στον ίδιο θάλαμο.

Και το λεγόμενο «Επιστημονικό Συμβούλιο», σε πλήρη σύμπλευση του ρόλου που ασκεί η κυρίαρχη ψυχιατρική με την αστυνομία και τους κάθε είδους φρουρούς (ο καθένας, φυσικά, από το σημείο και την πλευρά που του έχει ανατεθεί) για την διαφύλαξη της «δημόσιας τάξης», έσπευσε να προτείνει και το ΔΣ ν΄ αποφασίσει ό,τι ζήτησαν οι φρουροί. Σύμφωνα με την απόφαση, μετά την εισαγωγή ενός κρατούμενου για νοσηλεία σ΄ ένα τμήμα του ΨΝΑ, αν υπάρξει δεύτερος, τρίτος κλπ, θα εισάγονται όλοι στο ίδιο τμήμα και στον ίδιο θάλαμο.

Μην ξεχνάμε ότι κάθε θάλαμος έχει τρεις κλίνες και, όπως λειτουργεί το ΨΝΑ, κάθε θάλαμος χωράει (και έχει συνήθως) και δύο ράντζα. Έτσι, αντί για δυο φρουρούς, σε κάθε μια από τις τρεις βάρδιες (σύνολο έξι ημερησίως), για κάθε κρατούμενο που νοσηλεύεται, τώρα θα έχουμε μόνο δυο φρουρούς για δυο κρατούμενους, για τρεις, για πέντε, ή και παραπάνω.

Μπορεί κανείς να σκεφτεί τι κόλαση θα δημιουργηθεί για τις συνθήκες νοσηλείας των κρατουμένων, αλλά και για όλους/ες μέσα στο ψυχιατρικό τμήμα, όταν διαχρονικά, και μέχρι τώρα, με το καθεστώς των δυο φρουρών για κάθε νοσηλευόμενο κρατούμενο, είναι γνωστά τα περιστατικά με την απαίτηση από τους φρουρούς για την μηχανική καθήλωση των κρατούμενων ασθενών, ή και με το αυθαίρετο δέσιμό τους, από τους ίδιους τους φρουρούς, με χειροπέδες στο κρεβάτι, για μην τους δραπετεύσουν όταν θα πίνουν ήσυχοι το καφεδάκι τους, ή θα κάνουν τη βόλτα τους κλπ.

Όπως, επίσης, η πίεση, ή και, ενίοτε, η επιβολή, ανάλογα με την εκάστοτε περίπτωση, να είναι παρών ο φρουρός όταν ο γιατρός θα εξετάζει τον φρουρούμενο ασθενή. Σε συνθήκες που είναι για τον οποιονδήποτε αδύνατο να διαφύγει από το κλειστό παράθυρο του γραφείου του γιατρού, ή από την πόρτα του γραφείου έξω από την οποία μπορεί να είναι, και πάντα είναι, ο φρουρός.

Είναι σαφές ότι με την ουσιαστική παραχώρηση ενός θαλάμου του ψυχιατρικού τμήματος στο καθεστώς της φρούρησης, οι κρατούμενοι που νοσηλεύονται στερούνται, επειδή είναι κρατούμενοι, ακόμα και το δικαίωμα για μια αξιοπρεπή περίθαλψη (όσο είναι δυνατό αυτή να υπάρξει μέσα σε μια ψυχιατρική μονάδα) επειδή είναι κρατούμενοι.

Αν η φρούρηση, με τον τρόπο που ασκείται στα ψυχιατρικά τμήματα, ήδη δημιουργεί προβλήματα στην λειτουργία τους (τουλάχιστον για όσους επαγγελματίες ψυχικής υγείας είναι ταγμένοι σε μια ουσιαστική θεραπευτική φροντίδα και όχι στο μονόδρομο της καταστολής και της συμμόρφωσης), η δημιουργία ενός ειδικού θαλάμου κρατουμένων θα είναι ένας χώρος που οι φρουροί «θα λύνουν και θα δένουν», και μεταφορικά και κυριολεκτικά – το τι θα γίνεται μέσα σε αυτό τον θάλαμο θα ορίζεται από αυτούς.

Και όταν ακραιφνώς φυλακτικές λογικές και λειτουργίες μπαίνουν μέσα στη λειτουργία μιας ψυχιατρικής μονάδας, δεν πρόκειται παρά για ένα βήμα προς τη δημιουργία ενός φυλακτικού/σωφρονιστικού τμήματος μέσα στο ψυχιατρείο, όπως, άλλωστε, είναι το από μακρού ζητούμενο από κράτος και κυρίαρχη ψυχιατρική.

Όλοι και όλες οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας, όλοι και όλες οι εργαζόμενοι/ες στο ΨΝΑ, στο Δρομοκαΐτειο και παντού δεν θα πρέπει επ΄ ουδενί να δεχτούν, μαζί με πολλά άλλα, μια τέτοια απροκάλυπτη πορεία προς την παλαιο-ιδρυματική παλινδρόμηση.

17/1/2023

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

Συζήτηση στο «Περιβολάκι» με αφορμή το βιβλίο του Θόδωρου Μεγαλοοικονόμου «Δρομοκαΐτειο. Λέρος. Δαφνί. Ο ένας τοίχος μετά τον άλλο»

«Θα μπορούσαν τα ψυχεδελικά να θεραπεύσουν την κατάθλιψη;»: Ντοκιμαντέρ για τις νέες έρευνες στο Arte

Δεν είναι η πρώτη φορά που τα ψυχεδελικά εξετάζονται όσον αφορά τις πιθανές θεραπευτικές τους ιδιότητες. Και στις δεκαετίες του ’50 και του ’60, έγιναν παρόμοιες έρευνες στις ΗΠΑ, μέχρι που η κουλτούρα των χίπις τα ενστερνίστηκε σε τέτοιο βαθμό (κυρίως το LSD τη δεκαετία του ’60), ώστε ο πρόεδρος Νίξον να τα δαιμονοποιήσει ενστερνιζόμενος τον ηθικό πανικό της εποχής και να προβεί στην απαγόρευσή τους. Σταμάτησαν τότε συνακόλουθα βέβαια κι όλες οι ερευνητικές διαδικασίες.

Επανέρχονται τώρα όμως στο προσκήνιο (τα τελευταία δύο χρόνια ειδικά, συζητιούνται πολύ), μιας και θεωρείται ότι ίσως να μπορούν να θεραπεύσουν την κατάθλιψη (ωθώντας κατά κάποιο τρόπο τον εγκέφαλο σε επανακαλωδίωση), αλλά και την εξάρτηση απ’ το αλκοόλ. Παρακολούθησα λοιπόν το σχετικό ντοκιμαντέρ κι έχω να σας γράψω μερικά πράγματα για να καταλάβετε περισσότερα όσα δε γνωρίζετε ούτε αγγλικά ούτε γερμανικά ώστε να το δείτε. Πριν απ’ αυτό όμως, να τι αναφέρει το δελτίο τύπου του καναλιού:

«Θα μπορούσαν τα ψυχεδελικά να θεραπεύσουν την κατάθλιψη; Απαγορευμένες ουσίες όπως το LSD και η ψιλοκυβίνη δοκιμάζονται τώρα για διάφορα δεινά. Αρκετές μελέτες βρίσκονται σε εξέλιξη με μία από τις μεγαλύτερες να διεξάγεται από το νοσοκομείο Charité στο Βερολίνο και το Κεντρικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας στο Mannheim της Γερμανίας. Δεδομένου ότι οι κίνδυνοι και οι παρενέργειες των ουσιών δεν έχουν ακόμη ερευνηθεί πλήρως, η χρήση τους για θεραπευτικούς σκοπούς παραμένει εξαιρετικά αμφιλεγόμενη».

Καταρχάς είναι σημαντικό το γεγονός ότι αναγνωρίζεται από ειδικούς που μιλούν σ’ αυτό το ντοκιμαντέρ, πως τόσο η ψυχιατρική όσο κι η ψυχοθεραπεία είναι αναποτελεσματικές για πάμπολλους ανθρώπους (περίπου για το 30%, σύμφωνα με διάφορες μελέτες) που πάσχουν. Στρέφονται λοιπόν σε νέες «λύσεις», όπως θεωρείται ότι είναι τα ψυχεδελικά, αλλά ξεκαθαρίζουν επίσης ότι κι αυτά δεν ενδείκνυται για όλα τα πάσχοντα άτομα. Για πολλούς λόγους. Το ότι το «ταξίδι» στο οποίο οδηγούν το μυαλό μπορεί να είναι πολύ άσχημο, είναι ένας μόνο απ’ αυτούς. Πράγμα που σημαίνει ότι μπορεί να χειροτερέψει η κατάσταση των ανθρώπων που βιώνουν αγχώδεις διαταραχές, διαταραχές πανικού κτλ. Κι όχι μόνο…

Επίσης, μη φανταστείτε ότι τα άτομα που συμμετέχουν σ’ αυτές τις κλινικές δοκιμές, παίρνουν απλώς νόμιμα τις δόσεις τους και κάνουν τα «ταξίδια» τους όποτε θέλουν στο σπίτι τους για κάμποσους μήνες, μέχρι να δουν αν τους περνάει η κατάθλιψη ή αν είναι πια σε θέση να κόψουν το αλκοόλ (τα γράφω όσο πιο απλά μπορώ για να καταλαβαίνετε άπαντες). Κάθε άλλο. Η χορήγηση γίνεται υποτίθεται μία μόνο φορά (ή μερικές ακόμη αν κριθεί απαραίτητο), σε απόλυτα ελεγχόμενο περιβάλλον, με πολύ καθαρές από προσμείξεις ουσίες, παρουσία των ειδικών, ακολουθεί ανάλυση των «ταξιδιών» σε ψυχοθεραπευτικό πλαίσιο, επανέλεγχοι κτλ.

Και, θ’ αναρωτηθείτε, ποια είναι συμπεράσματα; Λειτουργεί αυτό το «πείραμα»; Θα δείτε τι λένε τρία απ’ τα άτομα που παίρνουν μέρος στις δοκιμές που γίνονται στη Γερμανία και τι υποστηρίζουν οι ειδικοί που εμπνεύστηκαν αυτές τις έρευνες. Πάντως, τονίζω, ότι ακόμη όλα είναι σε πρώιμο στάδιο, υπάρχουν πολλοί παράγοντες που πρέπει να μελετηθούν τόσο όσον αφορά τις ερευνητικές παραμέτρους όσο και τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις κι εγείρονται ποικίλα ερωτήματα (όπως αυτό του κινδύνου του εθισμού), παρά τα επιχειρήματα των ειδικών που προσπαθούν να καθησυχάσουν τις εύλογες αμφιβολίες.

Μαγικές λύσεις πάντως, δεν υπάρχουν. Κι όπως έχω ξαναγράψει, οι άνθρωποι δε ζουν σε κοινωνικό κενό, πράγμα που σημαίνει ότι τα κοινωνικό-οικονομικά προβλήματα είναι πάντα υπαρκτά κι εξακολουθούν να τους επηρεάζουν, όποια θεραπεία κι αν ακολουθούν.

Θυμίζω επιπλέον ότι το LSD χρησιμοποιήθηκε στο παρελθόν για τον ψυχολογικό χειρισμό των ατόμων, χωρίς τη συναίνεση τους, όπως μπορείτε να διαβάσετε σ’ αυτήν την ανάρτηση κι ότι τα σχετικά με τις μικροδόσεις της συγκεκριμένης ουσίας που μοιάζει να είναι της μόδας πάλι, εδώ που τα λέμε, τα έχω αναφέρει και σ’ εκείνην την ανάρτηση. Προτείνω επίσης, αν σας ενδιαφέρει το ζήτημα να συμβουλευτείτε κι ορισμένα άρθρα όπως αυτό κι αυτό.

Το ντοκιμαντέρ των Mirjana Momirovic και Caroline Haertel, θα είναι διαθέσιμο ως τις 4/7/2023 και μπορείτε να το παρακολουθήσετε από εδώ στην ενότητα «Φάρμακα που θεραπεύουν».

«Απο-ιατρικοποιώντας τη δυστυχία»: Άρθρο μου για το σπουδαίο βιβλίο που κυκλοφορεί απ’ τις «Εκδόσεις των Συναδέλφων», στην «Εφημερίδα των Συντακτών»

(φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Δημοσιεύεται σήμερα, στο ένθετο «Νησίδες» της «Εφημερίδας των Συντακτών», άρθρο μου για το σπουδαίο αυτό βιβλίο, που αξίζει να διαβαστεί από πολλούς ανθρώπους. Μας αφορούν άπαντες τέτοια ζητήματα.

Θερμές ευχαριστίες.