Θεατρική Παράσταση – Το κορίτσι που γίνεται γορίλας και άλλες ιστορίες ανάρρωσης

Πρέπει να διευρύνουμε την αντίληψή μας για το τι σημαίνει να είσαι ανθρώπινος. Αντί για την ερώτηση «τι δεν πάει καλά με σένα;» χρειάζεται να ρωτήσουμε «τι σου συνέβη;»
Jacqui Dillon, Μεγάλη Βρετανία
 
Η Jacqui από την Αγγλία, η Elisabeth από τη Δανία, ο Odi από τη Νιγηρία και o Ron από τη Σκωτία μοιράστηκαν κάποια στιγμή στη ζωή τους μια κοινή εμπειρία: «άκουσαν φωνές». Η σκηνοθέτις Βίκυ Αδάμου καταπιάνεται για δεύτερη φορά με τη συγκεκριμένη θεματική, 5 χρόνια μετά τις επιτυχημένες «Στρατηγικές Επιβίωσης» (Κέντρο Ελέγχου Τηλεοράσεων, 2016). Αυτή τη φορά σε συν-σκηνοθεσία με τον Χρήστο Καπενή, φτιάχνουν μία παράσταση που μιλάει για την ορατότητα, την αποδοχή, τη συμπερίληψη.


Η παράσταση είναι εμπνευσμένη από τις μαρτυρίες των τεσσάρων ανθρώπων, οι οποίες περιγράφονται στο βιβλίο «Ζώντας με τις φωνές: 50 ιστορίες ανάρρωσης» (εκδ. Νησίδες, 2014), που κατάφεραν να μάθουν από τις φωνές τους και βρίσκονται σε διαδικασία ανάρρωσης. Παράλληλα, αντλεί υλικό και από την προσωπική εμπειρία των δημιουργών. «Είναι μία παράσταση για τους ανθρώπους και τις φωνές τους. Με τον Χρήστο Καπενή γεννηθήκαμε στη Νέα Φιλαδέλφεια, λίγα μέτρα από τον ζωολογικό κήπο που φιλοξενούσε μεγάλα άγρια ζώα κλεισμένα σε μικρά σκοτεινά κλουβιά. Κάθε χρόνο κάναμε βόλτα στο ξακουστό πανηγύρι της Πρωτομαγιάς που είχε ως ατραξιόν το κορίτσι που γίνεται γορίλας. Οι δύο μας όμως, συναντηθήκαμε πολλά πολλά χρόνια αργότερα στην πρώτη παράσταση που σκηνοθέτησα για τις φωνές. Συνεχίζουμε να περπατάμε σε παράλληλους δρόμους. Μας συνδέουν πολλά και μας χωρίζουν ακόμα περισσότερα. Συνειδητά επιλέγουμε να δούμε μαζί από το ίδιο κάδρο τέσσερις  ιστορίες ανθρώπων που είχαν την ξεχωριστή εμπειρία να ακούσουν τις φωνές τους. Η πέμπτη ιστορία είναι η δική μας ιστορία, θα μπορούσε να είναι και η δική σας», λέει Βίκυ Αδάμου.


Ο γνωστός συγγραφέας και δημοσιογράφος Ηλίας Μαγκλίνης ξεκινάει από το πραγματικό αυτό γεγονός του freak show στη Νέα Φιλαδέλφεια και μέσα από τη γραφή του δημιουργεί μία πρωτότυπη πέμπτη ιστορία, αναδεικνύοντας τις διαστάσεις μιας μεταμορφωτικής εμπειρίας. Στο Κορίτσι που γίνεται γορίλας και άλλες ιστορίες ανάρρωσης, τα multimedia έχει επιμεληθεί ο Βασίλης Αποστολάτος. Οι ρόλοι μοιράζονται σε μία μικτή ομάδα ηθοποιών και χορευτών, ενώ ο Δημήτρης Τάσαινας ερμηνεύει ζωντανά πρωτότυπη μουσική και τραγούδι. Πρόκειται για μια site specific παράσταση, που αξιοποιεί πλήρως το ιδιαίτερο προαύλιο των Πρώην Πλεκτηρίων-Υφαντηρίων Αθηνών, στην οδό Κορυτσάς 39 στον Βοτανικό. Οι θεατές παραμένουν αποκλειστικά στον εξωτερικό χώρο και γίνονται κοινωνοί της εμπειρίας των «φωνών» και της ανάρρωσης, με πολλούς διαφορετικούς τρόπους: παρακολουθούν σαν από κλειδαρότρυπα τις ιστορίες των ηρώων, παραβρίσκονται σε μία «διάλεξη» πάνω στο ζήτημα και τέλος συμμετέχουν σε ένα μεγάλο πάρτι στη ζούγκλα!


Ωστόσο, εκτός από τη φυσική παράσταση, οι θεατές έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν μια «αυξημένη παρακολούθηση», αφού 6 κάμερες θα καταγράφουν τη δράση στους εσωτερικούς χώρους, από διαφορετικά σημεία. Μέσα από τον υπολογιστή ή το κινητό τους, οι θεατές θα μπορούν να δουν τι πραγματικά συμβαίνει πίσω από κλειστές πόρτες. Αυτή η αυξημένη πρόσβαση στην παράλληλη δράση των εσωτερικών χώρων, αποδίδει το πώς αισθάνεται ένας άνθρωπος που ακούει φωνές λειτουργώντας σαν μια «κάμερα εσωτερικής παρακολούθησης», όπως λέει και η Elizabeth στο έργο. Μέσω της καταγραφής από κάμερα, η παράσταση σπάει τα όρια του φυσικού χώρου και διευρύνει την αντίληψη του κοινού, μεταδίδοντας -παρά τον ρυθμό και τη ροή της παράστασης – μια αίσθηση της εσωτερικότητας.
 
Το Σάββατο 4 Σεπτεμβρίου, μετά την παράσταση θα ακολουθήσει συζήτηση με τον ψυχίατρο Λυκούργο Καρατζαφέρη, μέλος του Ελληνικού Δικτύου «Ακούγοντας Φωνές» και τους συντελεστές της παράστασης.
 
 
Life after Death Theatre Company
Το κορίτσι που γίνεται γορίλας και άλλες ιστορίες ανάρρωσης
Μια performance εμπνευσμένη από μαρτυρίες ανθρώπων που άκουγαν φωνές
 
Πρώην Πλεκτήρια-Υφαντήρια Αθηνών, Κορυτσάς 39
3-6, 10-13, 17-20 και 24-26 Σεπτεμβρίου, στις 21:15
Εισιτήρια: ticketservices.gr – 15 ευρώ / άνεργοι, φοιτητές, 65+: 10 ευρώ / online προσβαση:25 ευρώ
Πληροφορίες: 6976228271 – 10:00 με 13:00 και 18:00 με 20:00
 
Συντελεστές
Σκηνοθεσία: Βίκυ Αδάμου, Χρήστος Καπενής
Δραματουργία: Βίκυ Αδάμου
Πρωτότυπο κείμενο: Ηλίας Μαγκλίνης
Πρωτότυπη μουσική: Δημήτρης Τάσαινας 
Φωτισμός, προβολές: Βασίλης Αποστολάτος 
Επιμέλεια κίνησης: Πετρίνα Γιαννάκου
Σκηνικα Κοστούμια: Lazy Boy*
Οργάνωση παραγωγής: Χριστίνα Σαμπανίκου
Βοηθοί παραγωγής: Ultravoilet-1838
Φωτογραφίες: Ανδρέας Κανελλόπουλος
Teaser: Στέφανος Κοσμίδης
 
Στην παράσταση ακούγεται μέρος μαρτυρίων από το βιβλίο «Ζώντας με τις φωνές»
Ερμηνεύουν: Αλίκη Ανδρειωμένου, Κωνσταντίνα Βέρρου, Χρήστος Καπενής, Μελίσσα Κωστάκη, Γιώργης Παρταλίδης, Ελεάνα Στραβοδήμου και Δημήτρης Τάσαινας.
 
Με τη συνεργασία του Ελληνικού Δικτύου «Ακούγοντας Φωνές» – hearing voices.gr
παράρτημα του παγκοσμίου δικτύου Hearing Voices Network
Με την υποστήριξη του Ινστιτούτου Εκπαίδευσης και Έρευνας στη Συστημική Ψυχοθεραπεία «Λόγω ψυχής» – logopsychis.gr/
Η παράσταση επιχορηγείται από το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ‘Ψ’: ΓΙΑ ΤΟ ΦΟΝΙΚΟ ΣΤΗΝ ΚΑΛΑΜΑΤΑ: Η ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΤΗΤΑ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟΥΣ ΨΥΧΙΚΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Ή ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΤΟΥΣ ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΗ;

Στις 3 Αυγούστου, εν μέσω του καταιγισμού των συμβάντων που σχετίζονται με την πανδημία, τις γυναικοκτονίες, τις πυρκαγιές και πλήθος άλλα, συνέβη και ένας φόνος στην περιοχή της Καλαμάτας που οι λόγοι, οι καταστάσεις που οδήγησαν σ’ αυτόν, δεν πρέπει με κανένα τρόπο να συσκοτιστούν, να διαφύγουν της προσοχής και όπως όλα, να αναχθεί, στη βάση και της κυρίαρχης γραμμής των κυβερνώντων, στην «ατομική ευθύνη» – εν προκειμένω, αυτής που πατάει στην ποικιλοτρόπως τροφοδοτούμενη κοινωνική κατασκευή του «σχιζοφρενή δολοφόνου με το μαχαίρι».

Αυτό που φαίνεται να έγινε, είναι ότι, στην Μικρή Μαντίνεια, λίγο πιο έξω από την πόλη της Καλαμάτας, ο Κ.Κ, άτομο με ψυχιατρική εμπειρία (αναφέρονται πολλαπλές ψυχιατρικές νοσηλείες) είχε, από την προηγούμενη μέρα, αναστατώσει τη «γειτονιά», που είναι ένα ξενοδοχείο και μια παραλία κάτω από σπίτι του, όταν άρχισε να ρίχνει αντικείμενα στους λουόμενους εκεί, ενώ το βράδυ χτυπούσε με βαριοπούλα τους τοίχους του σπιτιού του, που είναι μεσοτοιχία με το ξενοδοχείο και ταυτόχρονα έβαλε και φωτιά σ’ ένα δέντρο. Ειδοποιήθηκε η αστυνομία που, όμως, δεν έκανε καμιά παρέμβαση και γνωρίζοντας το «ιστορικό» του Κ.Κ, αλλά μη θέλοντας, όπως αναφέρθηκε από παρευρισκόμενους, «να ξυπνήσουν τον εισαγγελέα μέσα στη νύχτα», έφυγαν και επανήλθαν την επόμενη μέρα με την εισαγγελική παραγγελία. Το τι ακριβώς έγινε όταν του είπαν ότι είχαν πάει για να τον προσάγουν για ψυχιατρική εξέταση και νοσηλεία και τι συγκεκριμένα διαμείφθηκε μεταξύ τους, δεν είναι γνωστό. Το αποτέλεσμα ήταν ότι μπήκαν στο σπίτι όταν άκουσαν τις φωνές της μητέρας που την μαχαίρωσε θανάσιμα και, όταν τους είδε, αποπειράθηκε και ο ίδιος να αυτοκτονήσει.

Μέχρις εδώ μπορούμε να σκεφτούμε διάφορα για τον τρόπο (συχνά βίαιο) που παρεμβαίνει, ή αδιαφορεί και δεν παρεμβαίνει, η αστυνομία σε παρόμοιες και αντίστοιχες περιπτώσεις. Αυτό που εν προκειμένω δεν θίχτηκε στη όποια, ελάχιστη, δημοσιότητα πήρε το συμβάν αυτό, είναι η παντελής απουσία μιας άλλης (πέραν της αστυνομικής) «εξουσίας» – αυτής της ψυχιατρικής. Κανείς δεν αναφέρει ότι το Κέντρο Ψυχικής Υγείας (ΚΨΥ) Καλαμάτας που έχει, ή θάπρεπε να έχει (γι΄ αυτό άλλωστε υπάρχει), την θεραπευτική ευθύνη για όλα τα προβλήματα ψυχικής υγείας όλων των κατοίκων του «τομέα ευθύνης» του, είναι, από τον περασμένο Οκτώβριο, χωρίς κανένα ψυχίατρο. Οι ελάχιστοι ψυχίατροι της ψυχιατρικής κλινικής του γενικού νοσοκομείου (με δεδομένη την υποστελέχωσή της, την μείωση των κλινών κλπ), που καλούνται να αντιμετωπίσουν και να απαντήσουν, εν πολλοίς πυροσβεστικά, σε όλα τα αιτήματα για ψυχιατρική βοήθεια του νομού Μεσσηνίας, ποτέ δεν μπόρεσαν, και ούτε τους ζητήθηκε ποτέ, να έχουν την αντίληψη και την πρακτική της κοινοτικής φροντίδας για τα περιστατικά του τομέα, πόσο μάλλον όταν το ΚΨΥ έμεινε χωρίς κανένα ψυχίατρο.

Ο Κ.Κ, μ’ ένα «δύσκολο» οικογενειακό ιστορικό, ψαράς, με ψαροταβέρνα που κάποια στιγμή «ξέμεινε» και αναγκάστηκε να την κλείσει, με σοβαρά περιστατικά βίας «προς τρίτους», τα οποία τον οδήγησαν και στη φυλακή (χωρίς, ωστόσο, στις καθημερινές του σχέσεις, η συμπεριφορά του να έχει τα χαρακτηριστικά του βίαιου ατόμου), με όλο και πιο μεγάλη δυσκολία να εξασφαλίζει τα μέσα για την καθημερινή του επιβίωση (ζούσε από την ελάχιστη σύνταξη της 86χρονης μητέρας του, την οποία φρόντιζε), με πιο πρόσφατο ματαιωτικό συμβάν την περσινή απόρριψη, από το εκεί ΚΕΠΑ, του ποσοστού αναπηρίας που θα του εξασφάλιζε το γνωστό γλίσχρο μηνιαίο προνοιακό επίδομα – κι΄ αυτό παρά τις πολλαπλές ψυχιατρικές νοσηλείες του. Για μεγάλο χρονικό διάστημα έμεινε, προφανώς, χωρίς καμιά παρακολούθηση και θεραπεία λόγω της πολύμηνης παντελούς έλλειψης (έστω και ενός) ψυχιάτρου από το ΚΨΥ. Δεν ήταν η πρώτη φορά που ζούσε το «θεραπευτικό κενό», στο οποίο ζει η πλειονότητα των ψυχικά πασχόντων σ΄ αυτή τη χώρα.

Σίγουρα είναι σημαντικό να γνωρίζει κανείς πολύ περισσότερα για την ιστορία του Κ.Κ. Είναι σημαντικό να γνωρίζει τον τρόπο με τον οποίο σχετιζόταν με τη μητέρα του, όπως και τον τρόπο με τον οποίο απαντούσε στις ματαιώσεις όλα αυτά τα χρόνια. Εκείνο που φαίνεται να γνωρίζουμε, πλέον, είναι πως και οι δυο τους, μητέρα και γιος μοιάζει να αποτελούσαν εκείνα τα «δύσκολα περιστατικά» για τα οποία κανείς «δεν θέλει να ξέρει» και συχνά οι υπηρεσίες κάνουν ό,τι μπορούν για να τα «ξεφορτωθούν». Δεν μπορούμε, λοιπόν, να μην υπογραμμίσουμε την απουσία θεραπευτικής φροντίδας και τη (μη) λειτουργία – χωρίς κανένα ψυχίατρο (χώρια που και ο «ένας ψυχίατρος» ουδόλως αρκεί για μιαν ουσιαστική θεραπευτική δουλειά) – της θεραπευτικής υπηρεσίας, του ΚΨΥ.  

Ως αποτέλεσμα της πολιτικής όλων, διαχρονικά, των κυβερνήσεων να διατηρούν την ψυχική υγεία ως τον όλο και πιο «φτωχό συγγενή» ενός συστήματος Υγείας όλο και πιο υποχρηματοδοτημένου και υποστελεχωμένου, αυτή η απουσία συντελεί τα μέγιστα στην απελπισία και στο αδιέξοδο που βιώνεται και στο θυμό και στην επιθετικότητα που προκαλείται, που παράγεται σ’ ένα άτομο που έχει ριχτεί κυριολεκτικά στον κοινωνικό πάτο και στο οποίο η μόνη απάντηση που παρέχεται, όταν αυτή η οδύνη βγαίνει με εκρηκτικό τρόπο στην επιφάνεια, είναι ο «αστυνομικός τη στολή» για εκ νέου εισαγωγή στο ψυχιατρείο. Είναι περιπτώσεις σαν αυτή του Κ.Κ που έχουν, κατ΄ εξοχήν, ανάγκη την ολοκληρωμένη κοινοτική φροντίδα που, όταν υπάρχει, σχεδόν ποτέ δεν έχουν κατάληξη όπως αυτή. Η απουσία της κοινοτικής φροντίδας έχει σαν αποτέλεσμα τις επανειλημμένες εισαγγελικές παραγγελίες για ακούσια νοσηλεία όταν ο ασθενής γίνεται «ανήσυχος», «ενοχλητικός για το περιβάλλον» και «επικίνδυνος» – να κλειστεί, να κατασταλεί και μετά…. αβοήθητος στο δρόμο.

Και είναι γνωστό ότι σχεδόν το 65% των νοσηλειών στα ψυχιατρικά τμήματα γίνεται μετά από εισαγγελικές παραγγελίες – ένα μέτρο που θα έπρεπε να αποτελεί κυριολεκτικά την έσχατη λύση και όχι τον κανόνα στην ψυχιατρική φροντίδα.

Ερωτήματα που αναδύονται από το συγκεκριμένο περιστατικό και θα ήταν άξιο λόγου να απαντηθούν όχι μόνο από τους διοικούντες των υπηρεσιών του νομού, αλλά και από τους αρμόδιους του Υπουργείου, είναι τα παρακάτω:

Αυτό τον καιρό ποιό είναι το δίκτυο των υπηρεσιών ψυχικής υγείας στον νομό Μεσσηνίας (και, προφανώς, όχι μόνο σ΄ αυτόν, αλλά παντού) που πλαισιώνει την μετανοσοκομειακή φροντίδα των ανθρώπων που νοσηλεύονται στα ψυχιατρικά τμήματα; Ποιόν γιατρό και ποια κατάλληλα εκπαιδευμένη διεπιστημονική ομάδα επαγγελματιών ψυχικής υγείας βρίσκει ο ψυχίατρος που έχει απαντήσει στην κρίση και έχει νοσηλεύσει ένα άτομο (για παράδειγμα, όπως συχνά συμβαίνει, στην «άλλη άκρη», πχ, σε ψυχιατρική κλινική στην Αθήνα) για την μετανοσοκομειακή του φροντίδα;

Το Κ.Ψ.Υ. είχε ασχοληθεί με την περίπτωση του Κ.Κ. και τι είχε κάνει μέχρι και το τραγικό συμβάν;

Ποιος είναι ο σχεδιασμός για το μέλλον ώστε να μην υπάρξουν άλλες αντίστοιχες περιπτώσεις;

Ο Κ.Κ σίγουρα θα πάρει τον προδιαγεγραμμένο, πλέον, δρόμο του προς το αρ. 69 ΠΚ, ως, ως συνήθως, «ακαταλόγιστος» κλπ. Αυτοί που τον έσπρωξαν, τον οδήγησαν σ΄ αυτή την κατάσταση, αυτοί που σε όλο το μήκος της κάθετης ιεραρχίας ευθύνονται για την θεραπευτική του εγκατάλειψη, για την διάλυση του ΚΨΥ Καλαμάτας, όπως όλων των ΚΨΥ και, γενικά, όλων των υπηρεσιών ψυχικής υγείας σ΄ αυτή τη χώρα, πότε και πώς θα «πληρώσουν» γι΄ αυτό, το πιο «βαρύ τίμημα», που τους αναλογεί;

10/8/2021


ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ‘Ψ’: «Η ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΨΥΧΙΚΑ ΠΑΣΧΟΝΤΩΝ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΤΕΛΕΙΩΜΟ»

Ακόμα ένα περιστατικό παντελώς απρόκλητης αστυνομικής βίας κατά ψυχικά πάσχουσας ασθενούς είδε το φως της δημοσιότητας χάρη στην καταγγελία που έκανε, και στη σχετική μήνυση κατά των αστυνομικών που υπέβαλλε, διοικητική υπάλληλος που ήταν στη βάρδια και αυτόπτης μάρτυρας του συμβάντος. Χωρίς αυτή, την θαρραλέα μαρτυρία αυτής της διοικητικής υπαλλήλου, θα πέρναγε και αυτό το συμβάν έξω από τα όποια φώτα της δημοσιότητας, ανάμεσα στο πλήθος άλλων περιστατικών βίας που αποτελούν την κανονικότητα της όποιας εμπλοκής των αστυνομικών αρχών σε ζητήματα και διαδικασίες που αφορούν τους ψυχικά πάσχοντες (και φυσικά, όπως το ζούμε καθημερινά, όχι μόνο αυτούς, αλλά όλους και όλες μας ).

Την είχαν δεμένη με χειροπέδες, όπως πάντα τους ασθενείς που μεταφέρουν ακουσίως για ψυχιατρική εξέταση/νοσηλεία και, όταν αυτή δυσανασχέτησε (μετά από την συνήθη πολύωρη αναμονή έως ότου κάποιος/α γίνει δυνατό να εξεταστεί) και απλώς σηκώθηκε από εκεί που καθόταν, χωρίς να ασκήσει καμιά βία (και πώς άλλωστε;), ο αστυνομικός την τράβηξε από τα μαλλιά, την χαστούκισε, την κλώτσησε, την έριξε χάμω, προκειμένου να την «συνετίσει».

Είναι καθημερινό το φαινόμενο της αστυνομικής βίας (ως πρώτο βήμα προς την εναπόθεση στο ίδρυμα/νοσοκομείο προκειμένου να αναλάβει, εδώ, η ψυχιατρική βία) που υφίστανται τα άτομα με ψυχιατρική εμπειρία. Έχουμε πλήθος περιστατικών με μερικά από αυτά να έχουν οδηγήσει στο θάνατο και, πιο συχνά, να έχουν αφήσει μόνιμες και σοβαρές αναπηρίες στα άτομα που υπέστησαν αυτή την βίαιη μεταχείριση από την αστυνομία.

Καθώς η διαδικασία της ακούσιας νοσηλείας, παρά τους λεκτικούς πομφόλυγες των εκάστοτε κυβερνώντων περί «ψυχιατρικής μεταρρύθμισης», εξακολουθεί να εκτελείται από την αστυνομία, με χειροπέδες, περιπολικό κλπ, η βία είναι ο κανόνας και όχι η εξαίρεση. Ακόμα και στο νομοσχέδιο που είχε ετοιμάσει ο Σύριζα (όπου θεσμοθετούσε την – εξευτελιστική ακόμα και για μια κατ΄ όνομα «αριστερά» – «ακούσια θεραπεία στην κοινότητα») και όπου προβλεπόταν και μια δήθεν παρέμβαση υπηρεσιών ψυχικής υγείας στην εκτέλεση της ακούσιας νοσηλείας, δεν παραλειπόταν η παρουσία της αστυνομίας και προπαντός η ανάγκη «ειδικών» και «κατάλληλα διαμορφωμένων» ασθενοφόρων (με ειδικό «θάλαμο/κελί» μέσα κλπ). Χώρια που το ψυχιατρικό σώμα, σχεδόν σύσσωμο (ΕΨΕ κλπ), είχε εκφράσει την πλήρη άρνησή του για την όποια ουσιαστική θεσμοθέτηση της παρέμβασης των υπηρεσιών ψυχικής υγείας στην ακούσια νοσηλεία.

Είναι γνωστό ότι όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις, μηδεμιάς εξαιρουμένης, έχουν δεχτεί, τη μια πίσω από την άλλη, κριτικές (πιο πολύ εθιμοτυπικού χαρακτήρα, χωρίς ποτέ να έχουν κάποιο αποτέλεσμα και χωρίς να επιφέρουν τις όποιες συνέπειες) από διεθνείς οργανισμούς για την οφθαλμοφανή βαρβαρότητα στην αντιμετώπιση των ψυχικά πασχόντων, στην κατάσταση στις φυλακές, στην αντιμετώπιση των προσφύγων κλπ – όπως, πχ, οι διαδοχικές εκθέσεις της CTP – Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων και της Απάνθρωπης ή Ταπεινωτικής Μεταχείρισης ή Τιμωρίας. Και είναι με τον ίδιο προσχηματικό τρόπο που «τρέχει» αυτά τα ζητήματα και η τωρινή κυβέρνηση, με την υφυπουργό για την ψυχική υγεία Ζ. Ράπτη (μεταξύ άλλων, εντολοδόχου των κλινικαρχών για την ακούσια νοσηλεία στις ιδιωτικές κλινικές και την περαιτέρω ιδιωτικοποίηση της ψυχικής υγείας), από κοινού με το υπουργείο Δικαιοσύνης (της υποχρεωτικής συνεπιμέλειας) και το Υπουργείο ΠροΠο (με τη γνωστή δράση της αστυνομίας επί Χρυσοχοίδη), να συνάπτουν «Μνημόνιο Συνεργασίας και Κατανόησης» για θέματα ψυχικής υγείας. Δηλαδή, για την«επεξεργασία του σχετικού νομοθετικού πλαισίου με στόχο, αφενός, την δημιουργία μηχανισμού για την ορθή μεταφορά και διαχείριση των περιστατικών ακούσιας νοσηλείας και, αφετέρου, την περαιτέρω θωράκιση και διασφάλιση του απόλυτου σεβασμού των δικαιωμάτων των ψυχικά ασθενών κατά την διαδικασία της ακούσιας νοσηλείας όπως αυτά αποτυπώνονται σε υπερεθνικές και εθνικές πηγές δικαίου».

Καταλαβαίνει κανείς πως η ίδια η χρήση της λέξης «δικαιώματα» των ψυχικά πασχόντων, ειδικά από αυτή την κυβέρνηση και ιδιαίτερα από το «τρίο» του εν λόγω μνημονίου, δεν σηματοδοτεί άλλο από την περαιτέρω καταστρατήγησή τους. Το ίδιο ισχύει και όσον αφορά στην «δημιουργία μηχανισμού για την ορθή μεταφορά και διαχείρισης των περιστατικών ακούσιας νοσηλείας». Εδώ έχουμε να περιμένουμε τα χειρότερα με διάφορα λεκτικά περιτυλίγματα.

Γιατί ξέρουμε πολύ καλά ότι

-όσο το ποσοστό των ακούσιων νοσηλειών παραμένει στο 65% των εισαγωγών, η κατάσταση δεν πρόκειται ν΄ αλλάξει,

-όσο έχουμε συνθήκες σαν κι΄ αυτές (που μέσα από φωτογραφίες είδαν πρόσφατα το φως της δημοσιότητας) της ψυχιατρικής κλινικής του Θριασίου με ράντζα ακόμα και μέσα στην τραπεζαρία (αντίστοιχες έχουν αναδειχθεί στην ψυχιατρική κλινική στον Ευαγγελισμό, στου Γεννηματά, στις κλινικές των ψυχιατρείων, καθημερινά παντού), η κατάσταση δεν πρόκειται ν΄ αλλάξει,

-χωρίς ένα ολοκληρωμένο κοινοτικά βασισμένο και επαρκώς στελεχωμένο σύστημα υπηρεσιών, χωρίς κατάργηση της λογικής και της πρακτικής του εγκλεισμού, με την άσκηση μιας ριζικά εναλλακτικής ψυχιατρικής πρακτικής, η κατάσταση δεν πρόκειται ν΄ αλλάξει,

-χωρίς την πλήρη απεμπλοκή της αστυνομίας, στη βάση των προηγούμενων όρων, ως του αυτονοήτως βασικού εκτελεστή των ακούσιων νοσηλειών, η κατάσταση δεν πρόκειται ν΄ αλλάξει,

-χωρίς την ουσιαστική εφαρμογή των προβλέψεων του όποιου νόμου, όσο ανεπαρκής και αν είναι, για τις προθεσμίες για την εκδίκαση της ακούσιας νοσηλείας, την εξασφάλιση της παρουσίας του ίδιου του άμεσα ενδιαφερόμενου με ουσιαστικό νομικό πλαίσιο στήριξης κλπ – προθεσμίες που δεν έχουν τηρηθεί ποτέ και παρουσία που σχεδόν ποτέ δεν έχει εξασφαλιστεί από το κυρίαρχο σύστημα Δικαιοσύνης – η κατάσταση δεν πρόκειται ν΄ αλλάξει.

Γνωρίζουμε ότι απέχουμε πολύ από αυτούς τους στόχους και ότι η κυρίαρχη εξουσία, συμπεριλαμβανομένης της ψυχιατρικής, είναι υπέρ της αστυνομίας και της βίας που αυτή ασκεί. Αυτό δεν θα μας εμποδίσει ποτέ στον καθημερινό αγώνα για την αποκάλυψη της αστυνομικής, όπως και της ψυχιατρικής, βίας, στο κάθε συμβάν που γίνεται αντιληπτή και στην καθημερινή, κινηματική, πολιτική και θεραπευτική, αμφισβήτηση και απεξάρθρωση των θεσμών που ασκούν αυτές τις πρακτικές.

Είμαστε στο πλευρό της διοικητικής υπαλλήλου που κατάγγειλε το συγκεκριμένο συμβάν αστυνομικής βίας στη Σωτηρία, στις διαδικασίες της μήνυσης που έκανε και σε ό,τι χρειαστεί.

5/7/2021

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

«Τα Τετράδια Ψυχιατρικής»: Ψυχική Υγεία και Κοινωνικά Κινήματα

«Τα Τετράδια Ψυχιατρικής» που κυκλοφόρησαν πρόσφατα, περιλαμβάνουν όσα συζητήθηκαν κατά τη διάρκεια αυτού του διημέρου, στο οποίο είχα αναφερθεί εδώ. Για να θυμηθούμε λοιπόν μαζί, μερικά πράγματα:

«Η ομάδα Ψυχικής Υγείας του δικτύου Covid 19: Αλληλεγγύη Θεσσαλονίκης, με τη συμμετοχή του Κοινωνικού Χώρου για την Ελευθερία Μικρόπολις και του Δικτύου Αλληλεγγύης Κοινωνικών Ιατρείων (Αθήνα), διοργανώνουν διήμερο εκδηλώσεων (8 & 9 Ιουλίου) με κεντρικό θέμα την ψυχική υγεία στην εποχή του COVID-19. Το διήμερο αυτό διεξάγεται σε συνέχεια της προσπάθειάς μας, που ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2020, να θέσουμε στο επίκεντρο του δημόσιου λόγου και των κινηματικών διεκδικήσεων τις βίαιες επιπτώσεις του γενικευμένου εγκλεισμού, ειδικότερα για τους ανθρώπους που διαβιούσαν και πριν την πανδημία σε ανάλογη συνθήκη. Με αφετηρία μας την εναντίωση στην ψυχολογικοποίηση και την ψυχιατρικοποίηση του κοινωνικού αυτού βιώματος και της ζωής εν γένει, καθώς και στις πολιτικές της βιοεξουσίας, προτάσσουμε τη σωματική, ψυχική και κοινωνική διάσταση της υγείας ως ένα αλληλένδετο όλον».

Κι αφού ξέρετε πια γενικώς τι αφορούσε αυτό το διήμερο, ας γράψω που στάθηκα εγώ: στα συναισθήματα της Μαρίνας, μέλους της ομάδας αυτοβοήθειας του Δικτύου των Ανθρώπων που Ακούνε Φωνές, στις σκέψεις της Κώνστιας Κ., πού φιλοξενείται σε ξενώνα ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης του Δημοσίου, στις εμπειρίες που μοιράστηκε ο Γιώργος, απ’ το Κέντρο Απεξάρτησης Τοξικομανών Κρατουμένων Ελαιώνα Θηβών. Κάποιους απ’ τους ανθρώπους αυτούς τους γνωρίζω προσωπικά, άλλους όχι. Ίσως το ίδιο να συμβαίνει και μ’ εσάς που τώρα διαβάζετε αυτή την ανάρτηση. Και άλλ@ πάλι, δε γνωρίζετε κανέναν τους, αλλά δεν έχει σημασία. Σημασία έχει ότι μ’ όλους τους έχουμε ένα κοινό βίωμα: την καραντίνα. Κι έτσι διαβάζοντας αυτό το τεύχος, μαθαίνουμε πώς τη βίωσαν όσ@ βίωναν ήδη κι άλλους εγκλεισμούς, για ποικίλους λόγους.

Ο Γιώργος για παράδειγμα, αποφυλακίστηκε 16 Μάρτη. «Δεν πρόλαβα να βγω» γράφει «και ξανακλείστηκα σε 1 δωμάτιο». Την ίδια μέρα επιβλήθηκε lockdown. «Ένιωσα χαρά που αποφυλακίστηκα και τελείωσε αυτός ο τύπος εγκλεισμού, όπου πολύ γρήγορα έγινε λύπη, γιατί συνειδητοποίησα ότι δεν θα μπορούσα να κάνω αυτά που ονειρευόμουν όταν ήμουν φυλακή». H Κώνστια Κ. ζει σε ξενώνα και μας κάνει ν’ αναρωτιόμαστε: «Πόσοι από σας θα άντεχαν να απομονωθούν με ανθρώπους που δεν επέλεξαν; Μακριά από τους αγαπημένους τους. Πόσοι από σας θα άντεχαν χωρίς απασχόληση; Χωρίς ψυχαγωγία; Χωρίς σωματική άσκηση; Πού είναι η δημοκρατία αν δεν υπάρχουν αυτά;»

Κι η Μαρίνα, αφού μοιράζεται το πώς βίωσε τις μέρες του lockdown, αναφέρεται και σ’ ο,τι επακολούθησε: «Το πιο δύσκολο όμως στην όλη κατάσταση για πολλούς από εμάς ήταν η στιγμή που μετά το lockdown ξαναβγήκαμε έξω. Υπήρχε φόβος και για κάποιους αυξήθηκαν οι φωνές, οι συνειρμοί και οι ιδέες και τα συναισθήματα για τους γύρω μας και την κοινωνία».

Υπάρχουν τόσα πολλά αποσπάσματα που σημείωσα… Αλλά δε θα αναδημοσιεύσω περισσότερα, γιατί αξίζει να διαβάσετε ολόκληρες τις ομιλίες αυτών κι άλλων συμμετεχόντων, που υπάρχουν καταγεγραμμένες στο συγκεκριμένο τεύχος. Έτσι θα μάθετε και μερικά πράγματα που ενδεχομένως να μην φανταστήκατε ποτέ, για τις ζωές των άλλων: των συνανθρώπων μας δηλαδή, που ζουν σε διαφορετικές «τροχιές», όπως οι πρόσφυγες, οι πολίτες με αναπηρία, οι γονείς και συγγενείς παιδιών με αυτισμό και asperger, κ.α.

Για τους συναδέρφους του Ψ χώρου, πολύ χρήσιμα θα φανούν οπωσδήποτε, αυτά που εξηγούν τα μέλη της συλλογικότητας του Μιλάνου, Salute Fuorimercato, για το τραύμα της πανδημίας.

Τέλος, πέρα απ’ τα σχετικά με την πανδημία θέματα, υπάρχει κι ένα κείμενο που τιτλοφορείται «Καλλιτεχνική δημιουργία & ψυχική υγεία: Ένα κοινωνικό φλερτ» και το υπογράφει η φίλη εικαστικός Θεοδώρα Κοκκίνου. Είναι στην ουσία, η καταγραφή της ομιλίας της, που έλαβε χώρα σε εκπαιδευτική συνάντηση της Πρωτοβουλίας ‘Ψ’, το Νοέμβριο του 2019 και χαίρομαι που τώρα θα μπορέσετε να μάθετε τι μας είπε κι όσ@ δεν ήσασταν εκεί.

Κλείνοντας, θα γράψω ότι «Τα Τετράδια Ψυχιατρικής» τα διαβάζω πάντα. Κάποιες φορές όπως αυτή, όταν προλαβαίνω, σχολιάζω και κάποια τεύχη, κάποιες άλλες όχι, αλλά δεν τα χάνω με τίποτα. Μπορείτε να τα βρείτε κι εσείς π.χ., στη «Λοκομοτίβα» ή να γραφτείτε συνδρομήτριες, συνδρομητές. Να το σχετικό mail: tetradiapsy@gmail.com

Καλή σας ανάγνωση.

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ‘Ψ’: ΔΙΑΡΚΩΣ ΝΕΑ ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΗ ΚΑΤΑΣΤΟΛΗ ΚΑΙ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

Μέσα στον ορυμαγδό των κοινωνικών και πολιτικών εξελίξεων, που συντελούν στοχευμένα στην περαιτέρω απεξάρθρωση του κοινωνικού ιστού, κάνοντας όλο και πιο αβίωτη τη ζωή όλο και περισσότερων, ελάχιστη είναι η προσοχή που δίνεται στον ανέκαθεν «φτωχό συγγενή» του συστήματος, στην ψυχική υγεία, όπου μέτρα, υπουργικές αποφάσεις, πρακτικές, επιδιώξεις, οδηγούν συστηματικά στον περαιτέρω κατασταλτικό χαρακτήρα του συστήματος των υπηρεσιών και στην ιδιωτικοποίησή του.

Θεωρούμε ότι τα μέτρα αυτά, οι πρακτικές και η λειτουργία του όλου συστήματος που ευοδώνουν και διαμορφώνουν, απαιτούν εγρήγορση και άμεση οργάνωση αντιδράσεων και αντιστάσεων, καθώς οδηγούν, βάσει σχεδίου (όπου συμπλέουν κράτος, ιδιώτες κλπ), σε μια παλαιολιθικού χαρακτήρα ψυχιατρική πρακτική εγκλεισμού και απόρριψης, με όλα τα σύγχρονα κατασταλτικά και απανθρωποποιητικά εργαλεία της κυρίαρχης ψυχιατρικής «επιστήμης».

Πιο πρόσφατο συμβάν είναι το αίτημα (23/6/21) του ΔΣ του ποικιλοτρόπως γνωστού συλλόγου νοσηλευτών ΣΥΝΟΨΥΝΟ για τη σύσταση «μιας εξειδικευμένης ομάδας παρέμβασης στην ψυχολογική κρίση» ασθενών που νοσηλεύονται. Θα αποτελείται από 3-4 άτομα σε κάθε βάρδια με αποκλειστική αποστολή την «εφαρμογή τεχνικών και μέτρων αποκλιμάκωσης, όπως χορήγηση ενέσιμης φαρμακευτικής αγωγής, εφαρμογή προστατευτικού κλινοστατισμού… κλπ». Είναι χαρακτηριστικό της κουλτούρας που τους διέπει και της «κοινωνικής ανάθεσης» για καταστολή την οποία επιτελούν και στην οποία έχουν, δυστυχώς, ανάγει το ρόλο του νοσηλευτή, ότι ταυτίζουν (αδιάβαστοι πάντα και για τα στοιχειώδη) τις λεγόμενες «τεχνικές αποκλιμάκωσης» με την μηχανική καθήλωση. Γιατί αυτό που θέλουν, είναι ν΄ απαλλαγούν από το «βάρος» αυτού που θεωρούν απαραίτητο να γίνεται (να είναι οι ασθενείς, ακόμα και με το παραμικρό, δεμένοι), στη λογική ενός αποκαθαρμένου, αποστειρωμένου και ιατρικοποιημένου ρόλου του νοσηλευτή, σε διαμετρική αντίθεση με τον ουσιαστικά θεραπευτικό και πρωταγωνιστικό ρόλο που θάπρεπε να έχει ο/η νοσηλευτής/τρια και που προφανώς ουδέποτε πέρασε από το μυαλό των (διαδρομιστών του Υπουργείου και της κάθε εξουσίας) γραφειοκρατών του ΣΥΝΟΨΥΝΟ. Θέλουν, πρακτικά, κάτι σαν ένα καθαρά αστυνομικό σώμα να αναλάβει τη «βρώμικη δουλειά». Καμιά έκπληξη, φυσικά, ότι τέτοια στρώματα παρατρεχάμενων της εξουσίας και των λογικών της κυρίαρχης ψυχιατρικής αποτελούν το όχημα της περαιτέρω κατασταλτικής και αντιθεραπευτικής διολίσθησης της ψυχιατρικής. Οι «πρόθυμοι για όλα» συνεργάτες.

Όλο αυτό συμπλέει με τα σχέδια που προωθεί η ηγεσία του Υπουργείου, που ξεκίνησαν με την πλήρως πια νομιμοποιημένη θεσμοθέτηση της εκτέλεσης (και μάλιστα όσο πιο ανεξέλεγκτα γίνεται) ακούσιων νοσηλειών σε ιδιωτικές ψυχιατρικές κλινικές. Και, προφανώς, δεν είναι τυχαίο ότι πριν λίγες εβδομάδες επενέβη ο ίδιος ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Ι. Ντογιάκος για να βάλει ένα, κατά κάποιον τρόπο, φρένο στις ακολουθούμενες διαδικασίες αφού στην (ούτως ή άλλως, χαριστική στους ιδιώτες) εγκύκλιο της Ζ. Ράπτη αναφέρεται ότι οι ιδιωτικές ψυχιατρικές κλινικές, για να μπορούν να δέχονται ακούσιες νοσηλείες, θα πρέπει να έχουν «βεβαίωση καλής λειτουργίας» (και «όχι αρνητική έκθεση ελέγχου») από την Επιτροπής Προστασίας των Δικαιωμάτων. Σε εγκύκλιό του, της 11/6/21, προς τους εισαγγελείς Πρωτοδικών της χώρας, ανέφερε ότι η εφαρμογή της υπουργικής εγκυκλίου ξεκίνησε χωρίς να λαμβάνονται υπόψη αυτές οι προϋποθέσεις που έθετε η εγκύκλιος αυτή. Προφανώς, καθώς άνοιξε και πάλι, βάσει και του νόμου, πλέον, ο ασκός του Αιόλου των ακούσιων νοσηλειών προς τις ιδιωτικές κλινικές, κάποιες από τις προϋποθέσεις που έθετε, όπως η «έκθεση καλής λειτουργίας», θα θεωρήθηκαν δευτερεύουσας σημασίας λεπτομέρειες. Χώρια που, ακόμα και αν τηρηθούν και εφαρμοστούν και αυτές, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν η εν λόγω Επιτροπή Δικαιωμάτων, στην οποία έχει ανατεθεί το εν λόγω έργο, είναι σε θέση να το κάνει, να κρίνει, δηλαδή, και με ποια κριτήρια, την καλή λειτουργία κλπ. Τι σημαίνει «καλή λειτουργία»… και μάλιστα ιδιωτικής κλινικής; Υπάρχει; Οταν στην Επιτροπή συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, και στελέχη του ΣΥΝΟΨΥΝΟ που θέλει «ειδικό σώμα» τις ψυχιατρικές κλινικές για το δέσιμο των ασθενών;

Η θεσμοθέτηση των δυνατότητας εκτέλεσης ακούσιων νοσηλειών σε ιδιωτικές κλινικές πέραν όλων των άλλων, είναι και ένα σαφές βήμα προς την ιδιωτικοποίηση των υπηρεσιών. Ένα εγχείρημα στο οποίο συμμετέχουν τόσο οι φορείς του κερδοσκοπικού, όσο και αυτοί του «μη» κερδοσκοπικού τομέα, οι λεγόμενες ΜΚΟ ψυχικής υγείας, σε αγαστή συνεργασία πάντα με την εκάστοτε ηγεσία του Υπουργείου, όποια κι αν είναι, από την εποχή του Λοβέρδου μέχρι σήμερα με την Ζ. Ράπτη.

Είναι χαρακτηριστικό το πώς η ΜΚΟ ΕΠΑΨΥ ανακοινώνει τη συνάντηση των ηγετικών στελεχών της με την Ζ. Ράπτη, το τι συζητήθηκε κλπ: μεταξύ άλλων το «καινοτόμο σχέδιο management οργανισμών ψυχικής υγείας (ΝΠΙΔ/ΝΠΔΔ) με στόχο την αναβάθμιση της ποιότητας φροντίδας και του ανθρώπινου δυναμικού». Από μόνο του το πλάνο, ακόμα και ως λέξεις, μαρτυρά για τους στόχους της ιδιωτικοποίησης (ποικιλότροπες συμπράξεις δημόσιου/ιδιωτικού τομέα κλπ). Κι΄ αφού ακολουθούν οι αναφορές σε κατ΄ όνομα δράσεις (πηγές νέων κονδυλίων), όπως η «ψυχολογική στήριξη ασθενών με covid-19», η «έγκαιρη παρέμβαση στην ψύχωση» κλπ, η ανακοίνωση καταλήγει με την «επιβεβαίωση του καλού κλίματος επικοινωνίας μεταξύ της ΕΠΑΨΥ και του υπουργείου Υγείας και συναποφασίστηκε η εμβάθυνση και διεύρυνση της συνεργασίας τους με στόχο την παροχή της βέλτιστης ποιότητας φροντίδας στην κοινότητα».

Ζήτησαν ενίσχυση και για τον ξενώνα εφήβων της ΕΠΑΨΥ, την ίδια στιγμή που είχαν διώξει και εγκαταλείψει στο Δρομοκαΐτειο 18χρονη έφηβη, της οποίας είχαν ζητήσει την εισαγωγή λόγω «μη διαχειρίσιμης συμπεριφοράς», που πήγαζε σε μεγάλο βαθμό από την επικρεμάμενη εκδίωξή της από τη δομή λόγω ενηλικίωσης, χωρίς καμιά μέριμνα για την μετάβασή της έστω σε δομή ενηλίκων της ίδιας ΜΚΟ, καθώς μια κενή θέση που υπήρχε, καλύφθηκε, βάσει των επικρατουσών απροσωποποιητικών διαδικασιών μεταφοράς των ασθενών στις στεγαστικές δομές ως αντικειμένων, από άλλο άτομο! Δεν μπορούσαν, δηλαδή, και στην πραγματικότητα αρνούνταν, να την κρατήσουν μέχρι να βρεθεί θέση! Πάγια πολιτική όλων ανεξαιρέτως των ΜΚΟ ψυχικής υγείας να ξεφορτώνονται, όλο και πιο συχνά, ενοίκους των στεγαστικών τους δομών λόγω ανικανότητας να διαχειριστούν τις ανάγκες τους. Και πού να τους ξεφορτωθούν; Στο ψυχιατρείο, που πάντα το θέλουμε και μας είναι χρήσιμο για τους εσαεί εγκλεισμούς από τις δήθεν μεταρρυθμιστικές ΜΚΟ. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, προσθέτουμε και μια-δυο χρηματοδοτούμενες δραστηριότητες, πχ, για τους πρόσφυγες, τώρα που τρέχουν τα κονδύλια για προγράμματα και παρεμβάσεις που κατ΄ ουδένα τρόπο αγγίζουν, έστω και κατ΄ ελάχιστον, την οδύνη και τις ανάγκες των προσφύγων.

Σ΄ όλα αυτά έρχεται να προστεθεί και η πρόσφατη εγκύκλιος για την λεγόμενη «έγκαιρη παρέμβαση στην ψύχωση», μια παρέμβαση αποκομμένη από ένα δίκτυο υπηρεσιών κοινοτικά βασισμένων, των οποίων η λεγόμενη «έγκαιρη παρέμβαση» θα μπορούσε να είναι μια μόνο πλευρά των ολιστικών παρεμβάσεών τους στην κοινότητα. Όπως είναι διατυπωμένο και θεσμοθετημένο, το όλο πλάνο δεν αφορά παρά, αφενός, θεωρητικές παραδόσεις σε κάποια πανεπιστημιακά αμφιθέατρα και αφετέρου, το περαιτέρω επιχειρηματικό άπλωμα (πανεπιστήμιου και ΜΚΟ) για κάποιες επιλεγμένες περιπτώσεις, που μπορεί ν΄ αποκτήσουν και πελατειακό χαρακτήρα, καθώς, μάλιστα, προβλέπεται και η ακριβής κοστολόγηση και του παραμικρού βήματος προς την «έγκαιρη παρέμβαση».

Και μέσα σ΄ όλο αυτό το βαλτώδες πεδίο, όπου κάθε εγκύκλιος δεν κάνει άλλο από το να σκάβει ακόμα πιο βαθειά μέσα στο βούρκο όπου σπρώχνεται όλο το σύστημα των υπηρεσιών, να μην ξεχάσουμε και το «μνημόνιο συνεργασίας» μεταξύ Υπουργείου Υγείας, Δικαιοσύνης και Προστασίας του Πολίτη, της 8/6/21, «για θέματα κοινού ενδιαφέροντος στον τομέα της ψυχικής υγείας». Θέματα, δηλαδή, που αφορούν στη διαχείριση της ακούσιας νοσηλείας και την επεξεργασία σχετικού νομοθετικού πλαισίου (για τη μεταφορά των ακουσίως προσαγόμενων για νοσηλεία κλπ).

Το ζήτημα της διαχείρισης και των διαδικασιών της ακούσιας νοσηλείας εκκρεμεί από την εποχή του σχετικού νομοσχεδίου του Σύριζα (το 2019), που θεσμοθετούσε ταυτόχρονα και την ακούσια θεραπεία στην κοινότητα και δεν είχε προλάβει να πάει στη Βουλή λόγω εκλογών.

Να είμαστε έτοιμοι/ες για το χειρότερο όταν, όπως φάνηκε και από δηλώσεις των υποψηφίων στις πρόσφατες εκλογές για ανάδειξη του νέου ΔΣ της ΕΨΕ, η επίσημη ψυχιατρική τάσσεται υπέρ των πιο σκληρών μέτρων και όλοι, πανεπιστημιακοί, ηγετικά μέλη των ΜΚΟ ψυχικής υγείας και άλλοι είχαν ήδη ταχτεί και υπέρ της ακούσιας θεραπείας στην κοινότητα.

Κανένας εφησυχασμός. Η κατάσταση στο χώρο της ψυχικής υγείας συμπυκνώνει στο έπακρο, και με τον πιο εκρηκτικό τρόπο, όλη την κοινωνική απορρύθμιση, την απανθρωποποιητική αντιμετώπιση και την περιθωριοποίηση όλων και πιο πλατειών στρωμάτων. Με την προϊούσα υποστελέχωση και υποχρηματοδότηση των υπηρεσιών να κάνουν ακόμα πιο άκαμπτους τους πολυπλόκαμους μηχανισμούς της καταστολής.

Είδαμε όλη αυτή την περίοδο πολύ καλά ότι η πανδημία έχει ένα ταξικό πρόσημο και οι συνέπειές της είναι πιο οδυνηρές και θανατηφόρες στους πιο φτωχούς και στους πιο ευάλωτους. Αποτελώντας, ταυτόχρονα, αφορμή και ευκαιρία για περαιτέρω καταστρατήγηση των όποιων δικαιωμάτων τους (σε στεγαστικές δομές, ψυχιατρικές κλινικές κλπ), όπως, άλλωστε, συμβαίνει με όλα, τα όποια εναπομείναντα, κεκτημένα όλων των λαϊκών στρωμάτων.

Το θεραπευτικό ήταν πάντα και πολιτικό και σήμερα είναι ακόμα περισσότερο.

29/6/2021

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

«Mysteries of Mental Illness» στο PBS: Μια σειρά εκπομπών για τις ψυχικές διαταραχές

Ξεκίνησε πρόσφατα αυτή η σειρά εκπομπών για τις ψυχικές διαταραχές να προβάλλεται απ’ το PBS, αλλά γιατί μας ενδιαφέρει εμάς, θα σκεφτείτε… Η απάντηση είναι: επειδή ειδικά, τη σειρά των σύντομων video που τιτλοφορούνται Decolonizing Mental Health μπορείτε να την παρακολουθήσετε ελεύθερα κι εσείς, με αγγλικούς υπότιτλους πατώντας το cc.

Ο λόγος που εστιάζω σ’ αυτά, είναι ότι οι ομιλητές τους θίγουν ζητήματα που «ξεχνάμε» συχνά, όπως δηλαδή το διαφορετικό πολιτισμικό υπόβαθρο και η διαφορά κουλτούρας. Για παράδειγμα, δείτε εδώ τον Paul Hoang, που όντας πρόσφυγας απ’ το Βιετνάμ βίωσε και το τι θα πει να θαλασσοδέρνεσαι για να φτάσεις κάπου κι εξηγεί ότι στη χώρα του δεν υπάρχει ορολογία για τις ψυχικές διαταραχές.

Γράφω και λίγα πράγματα στα ελληνικά, όπως θα διαπιστώσετε, για όσ@ τυχόν δυσκολεύονται με την αγγλική γλώσσα. Η Natasha Stovall, ως ειδικός απ’ την πλευρά της λοιπόν, λέει πως ξεχνάμε τον ελέφαντα στο δωμάτιο: οι περισσότεροι που καταφεύγουν στα γραφεία των ψυχοθεραπευτών είναι λευκοί και μιλά συγκεκριμένα λοιπόν, για το colorblindness και τη race-agnostic φύση της θεραπείας.

Ευρωπαϊκά προσανατολισμένοι είμαστε πράγματι οι περισσότεροι ειδικοί, όπως μας θυμίζει η ψυχοθεραπεύτρια Shawna Murray-Browne (της οποίας ο αδερφός δολοφονήθηκε στη φυλακή από συγκρατούμενό του ενώ είχε πάρει διάγνωση σχιζοφρένειας) και τέτοιες θεωρίες επικαλούμαστε, αλλά ο κόσμος έχει κι άλλες ηπείρους, όπου επικρατούν άλλες αντιλήψεις κι αφού πια ζούμε σε πολυπολιτισμικές κοινότητες, ας είμαστε πιο ουδέτεροι στο λόγο μας και περισσότερο υποστηρικτικ@ όπως προτείνει κι ο Paul Hoang.

Στη φυλακή, σε σωφρονιστικό κατάστημα ανηλίκων, βρέθηκε από μικρός κι ο Lloyd Hale (απ’ τα 13 του όπως εξηγεί είχε συμπτώματα σχιζοφρένειας κι ακουστικές ψευδαισθήσεις*), κι αυτό που πολύ τον βοήθησε ήταν ότι τον άκουσε η εκεί ειδικός, χωρίς καθόλου να τον κρίνει (σπουδαίο το ν’ ακούμε, κάνοντας στην άκρη την ανάγκη μας να πούμε οτιδήποτε).

Με τα λίγα που έγραψα, ενδεικτικά, θα καταλάβετε ότι όλα τα video (που διαρκούν περίπου γύρω στα 5 λεπτά, κατά μέσο όρο), έχουν κάτι να μας μάθουν, μιας και μιλούν σε πολλά απ’ αυτά τα ίδια τα άτομα με ψυχιατρική εμπειρία, λέγοντας τι τα βοήθησε ν’ ανταπεξέλθουν σε όσα τους συνέβησαν. Κι αυτό είναι ακόμη πιο σημαντικό.

*Χρησιμοποίησα την ορολογία που επικρατεί, χωρίς να την ασπάζομαι όπως και σ’ άλλες αναρτήσεις έχω ξεκαθαρίσει, απλώς για να συνεννοούμαστε χωρίς παρανοήσεις.

**Για το πως αντιμετωπίζονται τα άτομα που έχουν κάποια ψυχιατρική διάγνωση στην Ασία, έχω γράψει εδώ κάποια πράγματα κι εδώ καθώς κι εδώ, για την Αφρική. Υπάρχουν όμως και τοπικά, μικρά έστω, αλλά πολύ ελπιδοφόρα προγράμματα όπως αυτό, που κάτι αλλάζουν ευτυχώς…