«Εmotions, ένας κόσμος συναισθημάτων» – Εντυπώσεις απ’ την περιοδική έκθεση του Μουσείου Ακρόπολης

.

.

Όπως έχω ξαναγράψει, σε τέτοιες αναρτήσεις προσπαθώ να καταγράψω ό,τι ξεχώρισα εγώ από μια έκθεση, με το καθαρά υποκειμενικό μου βλέμμα. Το ίδιο θα κάνω λοιπόν και σήμερα, όσο θα σας αναφέρω τι μου τράβηξε την προσοχή στην περιοδική έκθεση που φιλοξενείται στο ισόγειο του Μουσείου Ακρόπολης, την οποία επισκέφτηκα την προηγούμενη Πέμπτη.

Τις τυπικές πληροφορίες, μπορείτε να τις διαβάσετε εδώ, κι έτσι θα σας μεταφέρω απ’ τη σελίδα του Μουσείου, μόνο ένα μικρό μέρος της εισαγωγής:

«Πρόκειται για μια αφηγηματική έκθεση που διηγείται και φωτίζει το αθέατο σύμπαν των συναισθημάτων στην προσωπική, κοινωνική και πολιτική ζωή του αρχαίου κόσμου. Η περιήγηση στην έκθεση είναι ένας θορυβώδης περίπατος στην ψυχή του ανθρώπου, τα πάθη της οποίας εκφράζονται μέσα από το φίλτρο της αρχαίας τέχνης (…)Την πορεία του επισκέπτη υποδεικνύει μια τεράστια σπείρα με κατακόρυφα «λάβαρα» από βινύλιο σε πολλές αποχρώσεις του κόκκινου χρώματος -από το ρόδινο ανοιχτό έως το βαθύ και σκοτεινό κόκκινο-, που αντιστοιχούν συμβολικά στην ποικιλία και την ένταση των συναισθημάτων» .

Από σπουδαία Μουσεία του κόσμου λοιπόν, όπως το Λούβρο, αλλά κι από δικά μας, όπως για παράδειγμα το Μουσείο της Σάμου, συγκεντρώθηκαν 129 εκθέματα, τα οποία με μεγάλο ενδιαφέρον παρατήρησα και πρέπει σ’ αυτό το σημείο να πω ότι ο σημαντικότερος λόγος για τον οποίο βρέθηκα εκεί, ήταν τα μαθήματα του Άγγελου Χανιώτη, καθηγητή Αρχαίας Ιστορίας και Κλασικών Σπουδών του Ινστιτούτου Ανώτατων Σπουδών (Princeton) που παρακολούθησα στο Μathesis.

Σίγουρα το ίδιο συνέβη και μ’ αρκετούς άλλους ανθρώπους, αφού σ’ αυτά τον ακούσαμε για πρώτη φορά ν’ αναφέρεται στη σημασία των συναισθημάτων στον αρχαίο κόσμο. Το γιατί ασχολήθηκε με το συγκεκριμένο θέμα (είναι και ένας απ’ τους τρεις επιμελητές της έκθεσης), θα το μάθετε διαβάζοντας την συνέντευξή του που θα βρείτε εδώ κι εγώ θα προχωρήσω αμέσως στην περιγραφή όσων εκθεμάτων για κάποιο λόγο με συγκίνησαν περισσότερο.

Εννοείται λοιπόν πως λόγω καταγωγής στάθηκα στα εκθέματα απ’ τη Σάμο, αφού θαύμασα την μυθική Γοργώ, τον ικέτη Χρύση, τον πληγωμένο Φιλοκτήτη, τον θλιμμένο Αχιλλέα, τα συμπλέγματα των ανώνυμων ζευγαριών, την Αφροδίτη με τον Έρωτα. Κι αφού βέβαια είχα προσέξει το αγγείο με τη λέξη ΦΙΛΙΑΣ που όπως αναγράφεται δείχνει πως χρησιμοποιήθηκε σε συμπόσια για σπονδές στη φιλία. Ωραίο αυτό… Απ’ τα πιο σπουδαία συναισθήματα της ζωής μας.

Με καλή διάθεση συνέχισα να περιηγούμαι στο χώρο σκεπτόμενη βλέποντας ένα φαλλό με πόδια ζώου και φτερά, που χρησιμοποιούνταν για την προστασία του σπιτιού απ’ το φθόνο και το κακό μάτι, πως ανάλογα φαλλόσχημα σύμβολα υπάρχουν και υπήρχαν και στην Ινδία, όπως μάθαμε σε ένα άλλο μάθημα του Μathesis απ’ την κυρία Μαρία Ευθυμίου. Οι ιστορίες των λαών συναντιούνται… Πάντα συνέβαινε.

Κι όσο οι άνθρωποι αρέσκονται να έχουν είδωλα, άλλο τόσο επιθυμούν και να τα γκρεμίζουν, θυμήθηκα, βλέποντας τα όστρακα-ψήφους για την εξορία του Θεμιστοκλή και άλλων επιφανών απ’ την αρχαία Αθήνα. Τα σκοτεινά μας πάθη, ανέκαθεν ήταν ισχυρά κι έτσι έμεινα αρκετή ώρα να παρατηρώ τους κατάδεσμους, τις κατάρες, που απ’ τα βάθη των αιώνων ξεδιπλώνονταν μπροστά μου:

«Ο Φίλων» γράφει η επεξηγηματική επιγραφή «δένει» τα χέρια , τα πόδια και την ψυχή του Μικίωνα και προσεύχεται να γίνει η γλώσσα του σαν το μολύβι της πινακίδας» , ενώ πιο δίπλα άλλος ανώνυμος «δένει, θάβει βαθιά κι εξαφανίζει απ’ τους ανθρώπους εκατόν έντεκα (!) συμπολίτες του» με έτερο κατάδεσμο. Τι να συνέβη αναρωτιέμαι… Προς τι τόσο μίσος για τόσους πολλούς; Ή οι λόγοι άραγε αφορούσαν δικαστική διαμάχη, μιας και μαγεία ασκούνταν και για τέτοιους λόγους όπως αναφέρεται σ’ ένα βιβλίο που μπορείτε να συμβουλευτείτε ελεύθερα εδώ; Αλλά με την απορία μένω.

Πέρασα λίγο πιο γρήγορα (σε μια προσπάθεια ν’ αποφύγω τα γύρω μου πλήθη), τα αφιερώματα με μέρη του σώματος, γεννητικά όργανα (ανδρικά και γυναικεία), τις ερωτήσεις  προς το Μαντείο της Δωδώνης (π.χ. κάποιοι γονείς ρωτούν αν το παιδί τους θα μιλήσει) και έφτασα στο εντυπωσιακό νεκρικό προσωπείο μιας ηλικιωμένης γυναίκας. Μέγα μυστήριο ο θάνατος.

Κι όσο κι αν βρήκα τρυφερό το ότι υπάρχει επιτύμβια στήλη για ένα γουρουνάκι (τόσο αγαπητό ήταν φαίνεται το ζώο) που έπεσε θύμα τροχαίου της εποχής εκείνης και θαύμασα τις λεπτομέρειες στο ανάγλυφο, βουβάθηκα μπροστά στον αποχαιρετισμό μιας νεαρής γυναίκας της Ζωής (τραγική ειρωνεία το όνομά της) απ’ τους γονείς της.

Αν σταθείτε εκεί και διαβάσετε τα λόγια αυτών των ανθρώπων για τη μονάκριβη θυγατέρα τους που πέθανε γεννώντας ένα νεκρό παιδί, έτσι θα νιώσετε κι εσείς. Τι οδύνη, τι συντριβή… Μου θύμισε τις φράσεις του  Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας απ’ τη συλλογή διηγημάτων «Αμερικανική λήθη«: «Αν δεν έχεις κλάψει ποτέ και θες να το κάνεις, κάνε ένα παιδί» .

Δεν ήθελα να μείνω πολύ σ’ αυτό το σημείο, ομολογώ, κι έτσι προχώρησα βλέποντας κλεφτά κι άλλες επιτύμβιες στήλες προς τις σκηνές απ’ τον Τρωικό πόλεμο, στις οποίες πρωταγωνιστεί ο Αχιλλέας, μέχρι που έφτασα στην τοιχογραφία με τη θυσία της Ιφιγένειας. Η σκηνή αυτή του  62-69 μ. Χ., κυριαρχεί τόσο στις αφίσες της έκθεσης, όσο και στον αντίστοιχο οδηγό που μπορείτε να προμηθευτείτε απ’ το Πωλητήριο του Μουσείου.

Τι να πει όμως κάποια, κάποιος, και για το βλέμμα που ανταλλάσουν Αχιλλέας και Πενθεσίλεια, τη στιγμή που εκείνος ενώ τη σκοτώνει την ερωτεύεται; Πως με λίγες γραμμές πέτυχε ο καλλιτέχνης της εποχής ν’ αποδώσει τέτοια ένταση συναισθημάτων σ’ αυτόν τον κύλικα, είναι εκπληκτικό… Πανταχού παρούσες οι αντιφάσεις μας.

Μακάρι να μπορούσα να σας γράψω πολλά ακόμα για κάθε έκθεμα, αλλά είναι αδύνατον. Θα συμπληρώσω μόνο πως είχα το χρόνο, αλλά όχι και ησυχία για να τα μελετήσω όσο ήθελα και πριν τελειώσω την περιήγησή μου, ασχολήθηκα  με τους υπόλοιπους κατάδεσμους (κατάρες, defixiones στα λατινικά), κάποιοι εκ των οποίων ήταν τρυπημένοι με καρφιά για να διατηρηθεί η ενέργειά τους, με τα ομοιώματα που προφανώς χρησιμοποιούνταν για άσκηση συμπαθητικής μαγείας κτλ.

Βέβαια, αυτός ο κρατήρας του 310-300 π. Χ, με το μύθο της Μήδειας, προς το τέλος της έκθεσης, είναι απ’ τους ωραιότερους που έχω δει κι αν πάτε στην έκθεση θα σας δοθεί η ευκαιρία να παρατηρήσετε πολλές σκηνές του. Ευτυχώς υπάρχει στον οδηγό που αγόρασα, γιατί δυστυχώς δεν επιτρέπεται η φωτογράφηση στο χώρο της έκθεσης.

Απογοητεύτηκα μάλιστα, γιατί ενώ αυτό το βιβλιαράκι έχει τα πιο σημαντικά εκθέματα και η τιμή του είναι εξαιρετικά προσιτή (3 ευρώ, όσο και η είσοδος δηλαδή), δεν  συμπεριλαμβάνει αρκετά απ’ αυτά για τα οποία σας έγραψα κι ήθελα πολύ να σας τα δείξω. Απ’ τη στιγμή που οι φωτογραφίες δεν επιτρέπονται, περίμενα πως θα υπήρχαν λοιπόν σ’ αυτό όλα τα εκθέματα, αλλά φευ… Θα πρέπει ν’ αρκεστώ σ’ όσα είδα και σ’ ό,τι θα μείνει στη μνήμη μου, για όσο…

Κλείνοντας φυσικά θ’ αναφερθώ στα κεντρικά εκθέματα, στον Έρωτα  (αντίγραφο έργου του Λυσίππου, του 2ου αι. μ. Χ.) και στον Πόθο (αντίγραφο έργου του Σκόπα, επίσης του 2ου αι. μ. Χ). Και θα μοιραστώ μαζί σας, ό,τι αναγράφεται εκεί: «Πόθος είναι η επιθυμία για κάτι μακρινό, για κάτι που λείπει σε αντίθεση με τον Ίμερο που είναι η επιθυμία για κάτι που βρίσκεται στο παρόν κατά την πλατωνική διάκριση». Κι ο καθένας σας ας κάνει τις δικές του σκέψεις…

.

.

.

.

Mathesis – Μια αξιέπαινη προσπάθεια

.

update: 15/3/2016

.

Mathesisc 1

.

Σήμερα θα κάνουμε κάτι διαφορετικό εδώ. Θα ξεφύγω λίγο απ’ τη συνηθισμένη θεματολογία του blog και θα σας πω για κάτι που συμβαίνει όχι μόνο σε μένα, αλλά και σ’ άλλους ανθρώπους που γνωρίζω και μπορεί να ενδιαφέρει και ‘σας. Θα καταλάβετε τι εννοώ, αφού πρώτα σας πάρω μαζί μου σ’ ένα ταξίδι. Ένα συναρπαστικό ταξίδι στη χώρα της Γνώσης.

.

Ποια θα είναι η αφετηρία μας; Ο περασμένος χρόνος. Και πιο συγκεκριμένα ο μήνας Νοέμβριος. Δεν πάει πολύ πίσω δηλαδή η χρονομηχανή μας, αλλά κατευθύνεται προς ένα νησί. Που βρίσκεται κάπου στον αγαπημένο Νότο… Εκεί λοιπόν ξεκίνησε το εγχείρημα του Mathesis απ’ τις Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης (ΠΕΚ) και το Ίδρυμα Τεχνολογίας κι Έρευνας (ΙΤΕ).

.

Και τι είναι το Mathesis; Για να σας αποκαλύπτω σιγά-σιγά μερικά πράγματα… Το Mathesis  λοιπόν είναι ένα Κέντρο Ανοιχτών Διαδικτυακών Μαθημάτων που εμπνεύστηκε ο κύριος Στέφανος Τραχανάς (κάνοντας κλικ εδώ, μπορείτε να διαβάσετε μια πρόσφατη συνέντευξή του), ιδρυτικό μέλος τόσο του ΠΕΚ όσο και του ΙΤΕ. Ξεκίνησε πριν τέσσερις μήνες με 11.000 φοιτητές και μες σ’ αυτούς ήμουν κι εγώ. Ενδεχομένως κι ..ένας τουλάχιστον ακόμη, σκέφτηκα χτες, βλέποντας αυτό το σκίτσο του Αρκά, που ανακάλυψε ο Vangelis Dar. Πόσο μας εκφράζει, δε λέγεται.

.

Αρκάς

.

Διάλεξα  να παρακολουθήσω αρχικά το μάθημα της κυρίας Μαρίας Ευθυμίου «Ένα τέλος, μια αρχή: Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, 11ος -18ος αιώνας» μιας και το ότι ασχολούμαι με την Ιστορία δεν το γράφω για να γεμίσω το βιογραφικό μου, αλλά επειδή είναι αλήθεια. Αν συνυπολογίσετε πως δύο απ’ τα βιβλία μου είναι ιστορικά μυθιστορήματα, νομίζω θα καταλάβετε πως έχω αρκετούς λόγους για να το κάνω. Ο κυριότερος όμως είναι ένας: μ’ αρέσει να μαθαίνω καινούρια πράγματα. Κι ας είμαι σε διαρκή μάχη με το χρόνο, που συνήθως δεν μου κάνει τα χατίρια.

.

Στο μάθημα λοιπόν της κυρίας Ευθυμίου έμαθα πολλά πράγματα. Έχει απίστευτη μεταδοτικότητα, χιούμορ (που πάντα εκτιμώ στους ανθρώπους) και την απολαμβάνω δεν σας κρύβω όταν διαβάζει παλιά έγγραφα χρησιμοποιώντας την ντοπιολαλιά κάθε τόπου. Ίσως επειδή είμαι από χωριό και ποτέ δεν κατάλαβα γιατί πρέπει να κρύβουμε τόσο κάποια τέτοια στοιχεία στο λόγο μας. Αξίζει ν’ αναφέρω εδώ πως ο σπουδαίος Παζολίνι είχε ιδρύσει Ακαδημία, για να μη χαθεί η γλώσσα του τόπου του. Εμείς πάλι, ξέρετε… Προσπαθούμε να φανούμε όσο το δυνατόν πιο ..Αθηναίοι.

.

Αλλά ας μην ξεφύγω και την πάω αλλού τη συζήτηση. Ας πω πως με χαρά και μια μικρή δόση περηφάνιας, ολοκλήρωσα το μάθημα (υπάρχει κι η «απόδειξη») όπως και πολλοί άλλοι συμφοιτητές μου και μάλλον δεν θα τα είχα καταφέρει τόσο καλά, αν δεν μ’ αγκάλιαζε έτσι, η σχετική ομάδα που υπάρχει στο Facebook. Κάποιοι άνθρωποι δηλαδή, που κάνουν μεγάλο κόπο για ν’ απομαγνητοφωνήσουν τα video με τις ομιλίες των καθηγητών και τα μοιράζονται με όλους μας. Έτσι καταλήγουμε όχι μόνο με πολύ επιμελημένα pdf, αλλά και με πρόσθετες γνώσεις και βιβλιογραφία. Όσα Ευχαριστώ και να γράψω για όλες κι όλους τους, δεν θα ‘ναι αρκετά.

.

Με τη βοήθεια αυτών των απομαγνητοφωνήσεων, διαβάζοντας και παρακολουθώντας ολοκλήρωσα επιτυχώς και το δεύτερο μάθημα. Αυτό δηλαδή που διδάσκει ο κύριος Άγγελος Χανιώτης (εδώ μπορείτε να διαβάσετε μια δική του συνέντευξη) με τίτλο: «Η μακρά ελληνιστική εποχή: Ο ελληνικός κόσμος από τον Αλέξανδρο στον Ανδριανό«. Εκείνος με κέρδισε αναφέροντας και μόνο τον κοινωνικό ψυχολόγο Stanley Milgram (για τον οποίο τόσα έχω γράψει κατά καιρούς εδώ) στην εισαγωγή του κι εξίσου χάρηκα τις πολλαπλές του αναφορές στα ποιήματα του Καβάφη.

.

Έχει χιούμορ κι όπως τόνισε στην συνέντευξη για την οποία ήδη έγινε λόγος, δεν ντρέπεται καθόλου για τα σαρδάμ του, που είναι αναπόφευκτα επακόλουθα του προφορικού λόγου. Αναφέρθηκε επίσης στη Σάμο αρκετές φορές κατά τη διάρκεια του μαθήματος (όπως και η κα Ευθυμίου) κι είναι χρήσιμο για μένα, να μαθαίνω περισσότερα πράγματα και για την ιστορία του τόπου μου. Τέτοιους ακαδημαϊκούς λοιπόν εκτιμώ προσωπικά και ξεχωρίζω: που ούτε τα λάθη φοβούνται, ούτε να δείξουν μιαν ανάλαφρη πλευρά τους, ακομπλεξάριστους με μια λέξη. Τους σοβαροφανείς, σφιγμένους και στημένους πάντα τους βαριόμουν.  Περιττό να πω λοιπόν ότι θα με «δουν» και οι δύο και σ’ άλλα μαθήματά τους.

.

Einstein 3 d

.

Επειδή όμως μ’ αρέσει απίστευτα η Κοσμολογία, έκανα την τρέλα να γραφτώ και στο μάθημα του κυρίου Θεόδωρου Τομαρά (εδώ θα μάθετε περισσότερα για κείνον) που αρχίζει αύριο κι έχει τίτλο: «Εισαγωγή στη Σχετικότητα και την Κοσμολογία«.

.

Και χαρακτηρίζω τρέλα την κίνηση μου αυτή, μιας και ξέρω εκ των προτέρων πως δεν έχω τον χρόνο να διαβάσω όσο πρέπει, για ν’ αποδώσω σωστά. Αφού είναι σχεδόν σίγουρο πως θα τον απογοητεύσω τον καθηγητή μας λοιπόν (λέμε τώρα, όχι πως θ’ ασχοληθεί ο άνθρωπος), έπεσα σε βαθιά περισυλλογή για να βρω τρόπους να εξοικονομήσω ώρες από κάπου κι έτσι πήγα να πάρω την ..ευλογία του Εinstein,  μήπως και σε κάτι βοηθήσει. Εξ’ ου κι η σχετική φωτογραφία. Η ζωή δεν περνάει χωρίς πλάκα κι αν δεν πάμε κόντρα σε μερικές πιθανότητες, τι θα ‘χουμε να θυμόμαστε κάποτε; Κι αν δεν το περάσω το μάθημα, τουλάχιστον κάτι θα μάθω. Κι αυτό δεν είναι λίγο.

.

Και ξεκινάει την κατάλληλη στιγμή, αφού λίγες μέρες πριν επιστήμονες του Παρατηρητηρίου LIGO ανακοίνωσαν πως ανίχνευσαν βαρυτικά κύματα, επιβεβαιώνοντας έτσι τις προβλέψεις της Γενικής Θεωρίας της Σχετικότητας του Einstein.

.

Πάλι θα γράψω όμως κλείνοντας, αφού ενθαρρύνω και ‘σας να δείτε τα μαθήματα και γιατί όχι να επιλέξετε κάποια απ’ αυτά εδώ, πως χωρίς την ομάδα που έχουμε στο Facebook δεν θα τα ‘χα καταφέρει. Και τα μέλη θέλω να Ευχαριστήσω λοιπόν και τους τέσσερις, πάντα πρόθυμους να βοηθήσουν, διαχειριστές. Είναι χαρά μου να μαθαίνω μαζί σας αγαπητοί συμφοιτητές και συμφοιτήτριες κι εύχομαι καλή επιτυχία σ’ όλους κι όλες σας. Τιμή μου που σας γνώρισα κι ελπίζω στο μέλλον να τα πούμε κι από κοντά. Ανεκτίμητη η βοήθειά σας!

.

Και βέβαια ένα μεγάλο Ευχαριστώ κι από μένα στους ανθρώπους που συμμετέχουν σ’ αυτό το εγχείρημα και μας δίνουν αυτή την υπέροχη ευκαιρία να μάθουμε! Να μάθουμε…

.

Να ‘στε καλά για να κάνουμε κι άλλα ταξίδια στο Mathesis. Μαζί…

.

.

.

.