ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ‘Ψ’ : ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΠΟΡΡΙΨΗ Η ΕΠΙΚΡΑΤΟΥΣΑ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ

Για μιαν ακόμη φορά, η ανάρτηση της φωτογραφίας ενός δεμένου “στα τέσσερα” νοσηλευόμενου μέσα σε ψυχιατρική κλινική του Δρομοκαϊτείου, πάνω σ΄ ένα πακτωμένο στο έδαφος κρεβάτι, ήλθε να δείξει ποια είναι η καθημερινότητα στο σύστημα τη ψυχικής υγείας, παρ΄ όλα τα λεκτικά πυροτεχνήματα των κρατούντων περί ”ψυχιατρικής μεταρρύθμισης”. 

 

Σ΄αυτό το ανθρώπινο σώμα, μ΄ αυτή την κακοποιητική διαχείρισή του, από την κυρίαρχη ψυχιατρική, ως ενός “αντικειμένου”, ενσαρκώνεται μια ιστορία ενός προσώπου, με την δική του ιδιαιτερότητα, τις πολύπλοκες ανάγκες και “δυσκολίες”, στη συνάντησή τους με τις ακαμψίες και τον διαχειριστικό χαρακτήρα ενός συστήματος ψυχικής υγείας που, την “θεραπευτική” του προσέγγιση, εξακολουθεί να την διαπερνά και να την καθορίζει το δίπολο “καταστολή-απόρριψη”.

 

Στο πρόσωπο για το οποίο γίνεται λόγος, έναν εικοσάχρονο νέο, έχει τεθεί μια διάγνωση στο “φάσμα του αυτισμού” και η ΜΚΟ στην οποία (ύστερα από μια πολυδαίδαλη διαδρομή) είχε καταλήξει να φιλοξενείται, τον έστειλε, λόγω “επιθετικής συμπεριφοράς”, στο Δρομοκαΐτειο, αρνούμενη, μετά, να τον δεχτεί πίσω στο οικοτροφείο όπου φιλοξενούνταν. 

 

Η μόνη “θεραπευτική” αντιμετώπιση στο Δρομοκαΐτειο ήταν η εσαεί μηχανική του καθήλωση. Απαντώντας στις διαμαρτυρίες από το Δρομοκαΐτειο (που “μας φορτώσατε ένα περιστατικό με διάγνωση αυτισμού, που δεν είναι στις αρμοδιότητες μας…..να πάει σε ΄ειδική’ μονάδα” κλπ), το Υπουργείο Υγείας ανάθεσε σε άλλη ΜΚΟ να πάρει τον ασθενή σε οικοτροφείο, η οποία, όμως (αν και χρηματοδοτείται και αυτή, όπως όλες οι ΜΚΟ, από τον κρατικό προϋπολογισμό), αρνήθηκε και το μόνο που δέχτηκε να κάνει, είναι να στέλνει προσωπικό στο Δρομοκαΐτειο να “βοηθάει” τον (δεμένο πάντα) ασθενή. 

 

Βέβαια, ο ασθενής λύνεται όταν πηγαίνει εκεί η μητέρα του και τον παίρνει έξω για βόλτα. Αυτά, ωστόσο, είναι “ψιλά γράμματα” για τους θεραπευτές του νεοϊδρυματικού ψυχιατρικού μας συστήματος (δημόσιου και ΜΚΟ), που θα ‘πρεπε, αντλώντας από αυτό (αυτή την απλή βόλτα με τη μητέρα), ν΄ ανιχνεύσουν (και να επινοήσουν) διαδρομές και διαύλους προσέγγισης μέσα από τις δυσκολίες και την πολυπλοκότητα του προσώπου, προκειμένου να βρουν τρόπους επικοινωνίας και σχέσης μαζί του – τρόπους που δεν είναι, και δεν θα είναι ποτέ, καταγεγραμμένοι σε κανένα διαγνωστικό και θεραπευτικό εγχειρίδιο.

 

Γύρω-γύρω, λοιπόν, ψυχίατροι και σωματείο εργαζομένων να φωνασκούν “πάρτε τον” (με επικεφαλής τον πρόεδρό του, που είναι ταυτόχρονα ο γνωστός για τον επίπλαστο συνδικαλισμό και λαϊκισμό του πρόεδρος της ΠΟΕΔΗΝ), ΜΚΟ να τον εναποθέτουν στο ψυχιατρείο και να αρνούνται να τον πάρουν πίσω σε οικοτροφείο, το Υπουργείο στο ρόλο του εκ του μακρόθεν θεατή και, στη μέση, ο ασθενής… διαρκώς δεμένος. Μια ιστορία που θυμίζει, αν και διαφέρει σε μεγάλο βαθμό, αυτήν του Χ.Δ στο γειτονικό Δαφνί, όπου σωματείο και ψυχίατροι, ξεσηκωμένοι, εδώ και χρόνια, φωνάζουν “πάρτε τον από εδώ”, τον σχεδόν μονίμως δεμένο (με μικρά μόνο “διαλείμματα”) ασθενή – με τους ψυχιάτρους, μάλιστα, να φτάνουν στο σημείο να κάνουν ακόμα και εισαγγελική εντολή για εγκλεισμό των διαμαρτυρόμενων γονιών. 

 

Ως Πρωτοβουλία ‘Ψ’ απαιτούμε την άμεση παύση όλων των κατασταλτικών πρακτικών στον προαναφερόμενο ασθενή στο Δρομοκαΐτειο (όπως, άλλωστε, για όλους τους ασθενείς). Καμιά μηχανική καθήλωση, καμιά καταστολή. Ανάπτυξη ενός εξατομικευμένου θεραπευτικού προγράμματος, με την διάθεση, για την υλοποίησή του, προσωπικού επαρκούς αριθμητικά και ταυτόχρονα, επαρκώς εκπαιδευμένου. Προετοιμασία των όρων για άμεση μετάβασή του σε κατάλληλη και πραγματικά θεραπευτική στεγαστική δομή, ικανή ν΄ ανταποκρίνεται στις θεραπευτικές του ανάγκες. 

 

Χωρίς αυτά, όχι μόνο οι προοπτικές ζωής, αλλά και η ίδια η ζωή του ασθενή είναι σε κίνδυνο.


24/3/2019

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ


.

.

«Tο αμάρτημα της μητρός μου» του Γεωργίου Μ. Βιζυηνού σε σκηνοθεσία Ηλία Λογοθέτη (12ος χρόνος) στο θέατρο του Δρομοκαϊτείου Θεραπευτηρίου, 24-25/11/2017

.

*Αναδημοσίευση από το «Άνεμος magazine».

ΤΟ-ΑΜΑΡΤΗΜΑ-ΤΗΣ-ΜΗΤΡΟΣ-ΜΟΥ-1


.

Η παράστασή ΤΟ ΑΜΑΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΣ ΜΟΥ του ΓΕΩΡΓΙΟΥ Μ. ΒΙΖΥΗΝΟΥ που συγκίνησε κοινό και κριτικούς ξεκινώντας την πορεία της από το Θέατρο Τέχνης του Καρόλου Κουν, παίζεται για 12 συναπτά έτη στην Αθήνα, σε παραγωγή της μη κερδοσκοπικής εταιρείας  ΩΔΗ-θεατρικές παραστάσεις.

Η πρότασή μας στους ιθύνοντες του Δρομοκαϊτείου να παιχτεί η παράσταση στο θέατρο του Θεραπευτηρίου στη μνήμη του μέγιστου Έλληνα συγγραφέα μας Γ. Βιζυηνού, ο οποίος ως γνωστόν άφησε την τελευταία του πνοή εκεί, έγινε δεκτή.
Το Μουσείο και η αίθουσα του Βιζυηνού θα είναι ανοικτά για το κοινό και θα είναι ένα σημαντικό γεγονός.
Η παράσταση  έχει ορισθεί για 24 και 25 Νοεμβρίου στις 8.30μ.μ.

ΤΟ ΑΜΑΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΣ ΜΟΥ του Γεωργίου Μ. Βιζυηνού,
σε σκηνοθεσία ΗΛΙΑ ΛΟΓΟΘΕΤΗ
και παραγωγή της Θεατρικής Εταιρείας ΩΔΗ,  (12ος χρόνος)

Το αυτοβιογραφικό διήγημα του Γεωργίου Βιζυηνού Το Αμάρτημα της Μητρός μου  παρουσιάζεται χωρίς καμία απολύτως αλλαγή στη γλώσσα ή περικοπή του κειμένου. Η παράσταση  παράλληλα με την εξέλιξη της πλοκής, αναδεικνύει τη γοητεία της γλώσσας, τη λεπτότητα των αισθημάτων και τις αποχρώσεις του χαρακτήρα του Βιζυηνού και της μητέρας του και αποτελεί μια σύγχρονη πρόταση χρήσης εικαστικού και μουσικού περιβάλλοντος.

Ο Γεώργιος Βιζυηνός αυτοσυστήνεται στο Αμάρτημα της Μητρός μου με τον παροιμιώδη ιλιγγιώδη τρόπο του και η συνταρακτικά γραμμένη ιστορία του ομώνυμου διηγήματος ζωντανεύει επί σκηνής. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα τραγούδια που ακούγονται είναι ποιήματα του Γεωργίου Βιζυηνού που μελοποιήθηκαν ειδικά για την παράσταση αυτή.

ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Ηλίας Λογοθέτης
ΣΚΗΝΟΓΡΑΦΙΑ: Μαρία Ζαχαρή
ΜΟΥΣΙΚΗ: Μιχάλης Γληνιαδάκης
ΦΩΤΙΣΜΟΙ: Κατερίνα Μαραγκουδάκη

ΠΑΙΖΟΥΝ:
Ηλίας Λογοθέτης
Μαρία Ζαχαρή
Ιωάννα Δαρμή
Σάββας  Σουρμελίδης

.

Περισσότερα εδώ.

.

.

.

Πανελλαδική Συσπείρωση για την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση: Να αποσυρθεί άμεσα η εγκύκλιος Κουρουμπλή για την τομεοποίηση

.

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΣΥΣΠΕΙΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ

ΝΑ ΑΠΟΣΥΡΘΕΙ ΑΜΕΣΑ Η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΚΟΥΡΟΥΜΠΛΗ
ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΜΕΟΠΟΙΗΣΗ

.

Πριν καν η νέα ηγεσία του Υπουργείου Υγείας κάνει την όποια ανακοίνωση προθέσεων σχετικά με την όποια στοιχειώδη δράση προκειμένου ν΄ αντιμετωπιστούν τα αποκαϊδια στο χώρο της ψυχικής υγείας (όπως παντού) που άφησε η προηγούμενη κυβέρνηση, βγήκε, με την υπογραφή του νέου Υπουργού, μια εγκύκλιος που αφορά το πολύπαθο ζήτημα της Τομεοποίησης των υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας.

Τη στιγμή που ο αρμόδιος αναπληρωτής υπουργός μόλις αναλάμβανε την Ψυχική Υγεία, κάποιοι, «πολύ βιαστικοί» (γιατί άραγε;), μέσα από το Υπουργείο έσπευδαν να πλασάρουν στον Υπουργό προς υπογραφή το πιο αλλοπρόσαλλο κατασκεύασμα που θα μπορούσε να συλλάβει ο «νους του ανθρώπου» για ένα ζήτημα ζωτικής και θεμελιακής σημασίας, όπως είναι αυτό της Τομεοποίησης.

Δυο στοιχεία χαρακτηρίζουν αυτή την εγκύκλιο : πρώτον, ότι βγήκε χωρίς καμιά συζήτηση, χωρίς καμιά «διαβούλευση» με τους λειτουργούς στο χώρο, σαν ένας φετφάς προς εφαρμογή, τη στιγμή που η Τομεοποίηση, προκειμένου πραγματικά να εφαρμοστεί και να λειτουργήσει, ως το θεμελιακό στοιχείο, που αποτελεί, αλλαγής του τρόπου λειτουργίας του ψυχιατρικού θεσμού (και όχι ως απλώς γεωγραφική κατανομή των μονάδων) θα έπρεπε, ιδιαίτερα σ΄ ένα χώρο όπου προεξάρχουν οι αμυντικές συμπεριφορές και οι ιδρυματικές αντιστάσεις, να είναι συνυφασμένη με συμμετοχικές διαδικασίες.

Δεύτερον, ότι το περιεχόμενό της εκφράζει μια πραγματική, και μη αναμενόμενη σε τέτοιο βαθμό, ασχετοσύνη για ένα θέμα που θα έπρεπε στοιχειωδώς να κατέχουν (να γνωρίζουν τι είναι, πώς λειτουργεί, πώς εφαρμόζεται) οι μηχανισμοί του Υπουργείου. Οι συντάξαντες αυτά τα επί μέρους συνονθυλεύματα, που αποτελούν οι τομείς (ΤΟΨΥ) τους οποίους συγκρότησαν, αγνοούν όχι μόνο την μη ύπαρξη κάποιων εκ των υπηρεσιών που ενέταξαν, αλλά, επίσης, και την υπάρχουσα λειτουργία, εδώ και χρόνια, κάποιων εκ των υπηρεσιών, την οποία, με το πλάνο τους αυτό, διαλύουν τελείως. Εκτός αν, πίσω από την ασχετοσύνη, κρύβεται και κάποια «κακή πρόθεση», μια σκόπιμη προσπάθεια διάλυσης των όποιων εναλλακτικών εγχειρημάτων, προκειμένου να ευοδωθούν διάφορα συμφέροντα, πανεπιστημιακά, ιδιωτικά κλπ.

Ενδεικτικά μόνο επισημαίνουμε : τη στιγμή που είναι γνωστό ότι το ΚΨΥ Αγ. Αναργύρων λειτουργεί, από το 2006, σε διασύνδεση με το 9ο ΨΤΕ του ΨΝΑ (Δαφνί), το βάζουν σε ΤΟΨΥ με κλινική του Δρομοκαιτείου και την ψυχιατρική κλινική του Αγ. Ολγα, ενώ το 9ο ΨΤΕ σε ΤΟΨΥ με αναφορά στα νότια προάστια.

Ταυτόχρονα, το ΚΨΥ Κερατσινίου (Δρομοκαϊτειο) πάει στον ίδιο ΤΟΨΥ με ψυχιατρική κλινική του ΨΝΑ (Δαφνί), τη στιγμή που οι γιατροί του ΚΨΥ είναι από το Δρομοκαϊτειο και το πιο φυσικό θα ήταν να διασυνδεθεί με μια κλινική απ΄ αυτό.

Οι στεγαστικές δομές αποσυνδέοντα απότομα από τις θεραπευτικές ομάδες που τις δημιούργησαν και τις στηρίζουν και σκορπίζονται εδώ και κει.

Οι ΤΟΨΥ είναι γιγαντιαίοι, καταστρατηγώντας κάθε έννοια της Τομεοποίησης ως μιας θεραπευτικής παραμέτρου, τη στιγμή που έχει διεθνώς κατοχυρωθεί ότι σε τομείς πάνω 100.00 κατοίκους εξασθενεί, ή και ακυρώνεται πλήρως, αυτή η θεραπευτική τους παράμετρος.

Τα Χανιά και το Ρέθυμνο μπαίνουν σε ενιαίο ΤΟΨΥ (γιατί άραγε), η κινητή μονάδα (από τις ελάχιστες του Δημοσίου) του ΚΘ Λέρου δεν υπάρχει εδώ και πολύ καιρό λόγω της άνωθεν υπονόμευσης της λειτουργίας της, με τη μη χορήγηση της ελάχιστης χρηματοδότησης που είχε ανάγκη για να κινείται, η ψυχιατρική κλινική στη Ρόδο είναι περίπου ανύπαρκτη, τα τμήματα οξέων του ΚΘΛ συρρικνωμένα και εξασθενημένα – έτσι ώστε, συστηματικά, τους τελευταίους μήνες, τα περιστατικά από τα Δωδεκάνησα να στέλνονται στο Δρομοκαϊτειο – και πολλά, πολλά άλλα.

Στον κάθε γιγαντοτομέα που συγκρότησαν, συσσωρεύονται, επίσης, δεκάδες μονάδες των ΜΚΟ, χωρίς καμιά διασύνδεσή των υπηρεσιών τους με αυτές του Δημόσιου (αλλά ούτε, φυσικά, και των υπηρεσιών του Δημόσιου μεταξύ τους).

Μπαίνουν, βέβαια, και οι ιδιωτικές κλινικές – και το πρώτο που αναρωτιέται κανείς είναι, άραγε οι κλινικάρχες των νότιων προαστίων θα παίρνουν πελατεία μόνο από τα νότια προάστια και των βορείων μόνο από τα βόρεια; Πουθενά στον κόσμο δεν υπάρχει διασύνδεση των ιδιωτικών κλινικών με τις μονάδες ψυχικής υγείας του Δημόσιου στα πλαίσια του «τομέα ευθύνης». ΄Η μήπως πρόκειται για κάποιες υπόγειες λογικές επιβίωσης των υπό χρεωκοπία ιδιωτικών κλινικών με την δημιουργία των όρων να παίρνουν ένα μέρος της «πελατείας» του Δημόσιου, στο όνομα της τυπικής λειτουργίας τους στα πλαίσια του ΤΟΨΥ; Ισως η συμπερίληψή τους να μην είναι άσχετη με τις νομοθετικές ρυθμίσεις των προηγούμενων μνημονιακών κυβερνήσεων, που δίνουν τη δυνατότητα στους κλινικάρχες να έχουν ΜΚΟ και στους ΜΚάρχες να έχουν ιδιωτικές κλινικές, με όλες τις ευκολίες των ΜΚΟ να επιλέγουν ενοίκους για τις στεγαστικές τους δομές απευθείας από τις ιδιωτικές κλινικές κλπ.

Η προχειρότητα των κατασκευαστών αυτού του εκτρώματος φαίνεται, πάνω απ΄ όλα, στο γεγονός ότι, όπως προαναφέρθηκε, δεν υπάρχει καμιά γραμμή, καμιά πολιτική, κανένα προτεινόμενο σύστημα διασύνδεσης των υπηρεσιών, καμιά λογική δικτύου, απλώς «λίθοι, πλίνθοι και κέραμοι ατάκτως ερριμμένα».

Η «αριστερή μας κυβέρνηση» θα τα αφήσει όλα αυτά έτσι όπως τα βρήκε; Η Ψυχική Υγεία, όπου η «ανθρωπιστική καταστροφή» εκφράζεται με τον πιο ανάγλυφο τρόπο, θα είναι μια από τις πρώτες προτεραιότητες προκειμένου ν΄ αντιμετωπιστεί η μνημονιακή διάλυση και ν΄ ανοίξει ο δρόμος προς μιαν ουσιαστική Αποϊδρυματοποίηση, προς ένα κοινοτικά βασισμένο σύστημα Ψυχικής Υγείας, ή θα είναι, για μιαν ακόμη φορά, ο «φτωχός συγγενής», στο περιθώριο του περιθωρίου του όποιου ουσιαστικού (και όχι διαχειριστικού) ενδιαφέροντος;

Κι΄ ακόμα, οι διαχρονικοί μηχανισμοί του Υπουργείου, πιστοί εκτελεστές των εντολών της τρόικας (ανάμεσά τους και ο εντεταλμένος της νεοφιλελεύθερης διάλυσης της ψυχικής υγείας Διοικητής του ΨΝΑ, που έχει, από τον Δεκέμβριο, παραδώσει κι΄αυτός την δική του παρωδία Τομεοποίησης) θα εξακολουθήσουν ακόμα να έχουν θέση και λόγο;

Σε κάθε περίπτωση, ένα πρώτο δείγμα, αν όχι τίποτα άλλο, τουλάχιστον «καλής θέλησης», θα ήταν η άμεση απόσυρση από τον Υπουργό Υγείας αυτού του καταστροφικού εκτρώματος για την Τομεοποίηση, που φέρει την υπογραφή του, και το άνοιγμα από τον αρμόδιο αναπληρωτή υπουργό μιας ουσιαστικής, συμμετοχικής διαδικασίας για την άμεση αντιμετώπιση των προβλημάτων επιβίωσης των μονάδων και, σε σύνδεση με αυτά, την επεξεργασία μιας πραγματικής Τομεοποίησης των υπηρεσιών.

.

10 Μαρτίου 2015

.

Πανελλαδική Συσπείρωση για την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση

.

.

.

.

.

Χρήστος Τσηριγώτης: Ο πρώτος Έλληνας ψυχίατρος

.

Χρήστος Τσηριγώτης.

Ο περισσότερος κόσμος, όταν ακούει τη λέξη ψυχιατρείο, σκέφτεται το Δαφνί, το σημερινό ΨΝΑ δηλαδή και θεωρεί πως αυτό είναι το πρώτο που ιδρύθηκε στην χώρα μας. Άλλοι πάλι έχουν την εντύπωση πως προηγήθηκε το Δρομοκαΐτειο. Αλλά το πρώτο και μάλιστα μοναδικό επί 23 συναπτά έτη ίδρυμα για ψυχικά πάσχοντες, δεν βρισκόταν στην Αθήνα.

Ήταν το Φρενοκομείο της Κέρκυρας, που ιδρύθηκε το 1838 (οι πρώτοι ασθενείς όμως, 8 τον αριθμό, κατέφτασαν εκεί ήδη από το 1836). Κι ο πρώτος Έλληνας γιατρός που αντικατέστησε τους Βρετανούς και διατέλεσε διευθυντής του, ήταν ο Χρήστος (Χριστόδουλος) Τσηριγώτης.

Για κείνον είχε γράψει το 1960 ένα βιβλίο, ένας άλλος τέως Διευθυντής του ιδρύματος, ο αείμνηστος Ανδρέας Δημ. Γκούσης. Ο τίτλος του είναι: «Χρήστος Τσιριγώτης, ο πρώτος Έλλην Ψυχίατρος» κι αυτό θα σας παρουσιάσω σήμερα εδώ.

Για να δούμε λοιπόν, πως αρχίζει η ιστορία:

«Περί του 1860, ένας έφηβος ξεκινούσε από ένα χωριό της Βορείου Κερκύρας, την Περίθεια, έχοντας ως εφόδια, κυρίως, τις ευχές των γονέων του. Πήγαινε στο φημισμένο Πανεπιστήμιον της Πίζας. Τα όνειρα του φερέλπιδος σπουδαστού Χρήστου Τσηριγώτη και οι πόθοι των γονέων του Κορνηλίας και Ιωάννου, που σκληρά εργάζονταν για να του στείλουν λίγα χρήματα, δεν άργησαν να πραγματοποιηθούν. Πλουτισμένος με πολλές γνώσεις και εφωδιασμένος με τον δραστήριον και αδάμαστον χαρακτήρα του διωρίσθηκε το 1874 Διευθυντής του Φρενοκομείου Κερκύρας, το οποίον είχεν ιδρύσει το 1938 ο τότε αρμοστής της Επτανήσου Ντούγκλας (ενν: τον Sir Edward Douglas).

Μέχρι της εποχής εκείνης, όπως γράφει σ’ ένα του βιβλίο ο Τσηριγώτης «…οι Φρενοβλαβείς εν τοις Ιονίοις Νήσοις απεστέλλοντο και εκρατούντο εν τοις δεσμωτηρίοις, αναμεμιγμένοι μετά των εξαμβλωμάτων της κοινωνίας. Εξετίθεντο ούτως εις την χλέβην των κακούργων. Ουδεμία διάκρισις εγένετο μεταξύ του φονέως και του ατυχούς φρενήρους». Η επίδρασις των νέων επιστημονικών αντιλήψεων που είχεν ενστερνισθή ο Τσηριγώτης, διακρίνονται  πλήρως από τη συνέχειαν του βιβλίου του: «…Εάν η Αρμοστεία επεδίωκε την βλετίωσιν της τύχης των φρενοβλαβών, ώφειλε να ανεγείρη ίδιον κτήριον, κατά μίμησιν των Ευρωπαϊκών, ουχί δε να μεταβάλη, οίον διά μαγικής ράβδου, εις Φρενοκομείον πεπαλαιωμένον στρατώνα του Μηχανικού. Διά του μέτρου τούτου απεχωρίσθην μόνον οι φρενοβλαβείς των καταδίκων».

Μετά την Ένωσιν της Επτανήσου με την Μητέρα Ελλάδα το ετοιμόρροπον Ίδρυμα των Φρενοβλαβών Κερκύρας, όπως αναφέρει ο Τσηριγώτης «…ανεπαρκές δε και στενάχωρον απέβη ένεκα της εν αυτώ συσσωρεύσεως απάντων των εκ της Ελλάδος φρενοβλαβών».

Αι παρατηρήσεις τας οποίας περιλαμβάνει εις τα 4 βιβλία του, εκδοθέντα το 1877, 1878, 1879 και 1880, ο πρώτος αυτός Έλλην Ψυχίατρος της Νεωτέρας Ελλάδος, εξακολουθούν να είναι και σήμερον (ενν: μέχρι το 1960 που εκδόθηκε το βιβλίο) παραδεκται»

Ο Τσηριγώτης επηρεασμένος απ’ τις ιδέες του Ιταλού Chiarugi και του Γάλλου Pinel, προσπάθησε για δέκα χρόνια να μετατρέψει το Φρενοκομείο σε πραγματικό Νοσοκομείο. Πίστευε πως «οι φέροντες έστω και λείψανα μόνον της διανοίας των δικαιούνται να τύχωσι περιποιήσεων». Για θεραπευτικούς λόγους πρότεινε λουτρά (ως τότε εφαρμοζόταν η τυπτοθεραπεία δηλαδή ο ξυλοδαρμός), απέτρεψε κάθε κακομεταχείριση των πασχόντων, εναντιώθηκε στον εγκλεισμό τους σε μοναστήρια (εδώ θα βρείτε μια ενδιαφέρουσα ιστορική αναδρομή για την αντιμετώπιση των ψυχικά πασχόντων στη χώρα μας) και προώθησε την απασχολησιοθεραπεία (εργοθεραπεία).

Επισκέφτηκε επίσης ψυχιατρεία της Ιταλίας, μαζί με τον αρχιτέκτονα Κατσαρό, προκειμένου να πάρουν ιδέες για την ανακαίνιση του Καταστήματος, αφού είχε εγκριθεί πια ένα κονδύλι γι’ αυτό το σκοπό. Έγραψε δε το 1878 στη «Στατιστική του Εν Κερκύρα Φρενοκομείου» : «Επιφυλασσόμεθα να πραγματευθώμεν το ζήτημα, εάν ο πολιτισμός πρέπει να θεωρηθή ει μη μία των αιτιών της γεννέσεως των φρενοπαθειών«. Εξαιρετικά πρωτοπόρα σκέψη, για την εποχή του οπωσδήποτε.

.

ANDREAS GOUSIS2
Ο Ανδρέας Δημ. Γκούσης στο γραφείο του στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Κερκύρας

.

Το 1887 όμως, έφυγε απ΄την Κέρκυρα και ήρθε στην Αθήνα για ν’ αναλάβει τη Διεύθυνση του νεοσύστατου τότε Δρομοκαϊτειου Θεραπευτηρίου και στο βιβλίο του Ανδρέα Γκούση αναφέρονται τα εξής σχετικά:

«Ο Χίος ευεργέτης Δρομοκαΐτης κτίζει το 1885, έξω από την Αθήνα, ένα μεγάλο θεραπευτήριον, που φέρνει ως σήμερα το όνομά του. Κατά παράκλησιν του δωρητού όσον και του Χαρ. Τρικούπη ανέλαβεν ο εκ Περιθείας της Κερκύρας Τσηριγώτης την διευθυνσιν του νέου ιδρύματος. Ήταν ο αρμοδιώτερος της εποχής. Εκτός από την αρίστην κατάρτισιν που είχε, από τις σπουδές και την ανελλιπή ενημέρωσίν του επί των εξελίξεων της Ψυχιατρικής, κατείχεν επί πλέον και την πλουσίαν εμπειρίαν που απέκτησε από το Φρενοκομείον Κερκύρας. Με τις βάσεις που αυτός έθεσε, εξελίχθησαν εις την σημερινήν των μορφήν τόσον το Ίδρυμα της Κερκύρας, όσον και εκείνο των Αθηνών. Το 1903 απεχώρησε από το Δρομοκαΐτειον».

Στη συνέχεια διατέλεσε προσωπικός γιατρός του Βασιλιά Γεωργίου του Α’ και πέθανε πλήρης ημερών στις 18 Σεπτεμβρίου του 1919, στο σπίτι του, που βρισκόταν στην οδό Αχαρών 22Α.

Λίγο πριν το τέλος, θέλω να παραθέσω κάτι που έγραψε ο ίδιος ο Τσηριγώτης, το 1878, γιατί θεωρώ πως έτσι θα μάθουμε περισσότερα πράγματα για όσα γνώριζε, για την πορεία της Ψυχιατρικής εκείνης της περιόδου, αλλά ακόμη-ακόμη και για λέξεις που μεταχειριζόμαστε χωρίς να έχουμε υπόψη πολλά για την προέλευση τους:

«Ας μοι επιτραπή φιλολογική τις μάλλον ή ψυχολογική παρέκβασις. Η λέξις φρενοκομείον είναι κατάλληλος ή όχι;

Από του παρελθόντους έτους μεταχειρίσθην την λέξιν φρενιατρείον. Αποβλέπων εις τον προορισμόν θεραπευτηρίων, εθεώρησα ταύτην ως καταλληλότερον. Η λέξις φρενοκομείον, εκ του ρήματος κομέω-ώ και του ουσιαστικού φρην αποτελουμένη, δηλοί κυρίως περιποίησιν των φρένων, αρμόζει δε μάλλον εις τα υπάρχοντα σήμερον εν τη εσπερία άσυλα, όπου αποστέλλονται οι υπό ανιάτων φρενοπαθειών πάσχοντες, αίτινες έχουσιν περιποιήσεως και περιθάλψεως.

Οι Ιταλοί μεταχειρίζονται ότε μεν την λέξιν Frenocomio, ότε δε την λέξιν Manicomio, αλλ’ η χρήσις της πρώτης είναι επικρατεστέρα και ελλόγως, διότι η δευτέρα περιέχει την έννοιαν θεραπευτηρίου υπό μανίας πασχόντων. Οι Γάλλοι μεταχειρίζονται αδιαφόρως τας λέξεις Hospice, Asile, Maison d’Aliénés λέξεις μηδόλως δηλούσας τον προορισμόν των τοιούτων Ιδρυμάτων, αίτινα σήμερον επί βάσεων επιστημονικών εγκατεστημένα, είναι πράγματι ειδικά θεραπευτήρια, αντάξια των άλλων Νοσοκομείων, ουχί δε απλαί οικοδομαί προς περιορισμόν».

Δεν μπορώ να μην σχολιάσω, πριν ολοκληρώσω, πως όσο διάβαζα τα παραπάνω, μου ήρθαν στο νου οι λίγες μέρες που πέρασα εργαζόμενη στην Κέρκυρα, στα πλαίσια της αποασυλοποίησης χρονίως πασχόντων.

Θυμήθηκα όμως και σκηνές απ’ το βιβλίο οι «Άθλιοι των Αθηνών» και τη Μαριώρα, την ηρωίδα του του Ιωάννη Κονδυλάκη που κατέληξε στο Φρενοκομείο του νησιού. Ανέφερε εκεί με τον τρόπο του ο Κονδυλάκης, πόσο δύσκολο ήταν για τους συγγενείς των ψυχικά πασχόντων να τους επισκεφτούν, καθώς ένα τέτοιο ταξίδι (ειδικά για όσους έμεναν στα νησιά του Αιγαίου, στην Κρήτη κτλ), απαιτούσε αρκετά χρήματα. Πολλοί πέθαναν λοιπόν, χωρίς να ξαναδούν ποτέ τις οικογένειες τους.

Και βέβαια θυμήθηκα τον πεζογράφο Μιχαήλ Μητσάκη που νοσηλεύτηκε για λίγο εκεί (20/12/1895 – 5/1/1895), αφού είχε προηγηθεί η δημοσιογραφική του έρευνα στον ίδιο χώρο (τραγική ειρωνία οπωσδήποτε) κι είχε γράψει το διήγημα «Εις τον οίκο των τρελλών».

Αλλά και τον σπουδαίο γλύπτη Γιαννούλη Χαλεπά, που παρέμεινε στο Φρενοκομείο της Κέρκυρας για 13 έτη, 10 μήνες και 27 ημέρες, δηλαδή από τις 19/7/1888 ως τις 06/6/1902, χωρίς να του επιτρέπεται καμία δραστηριότητα και χωρίς επισκέψεις απ’ τους οικείους του.

Εκεί κλείστηκε κι η αγαπημένη του ρομαντικού ποιητή Αχιλλέα Παράσχου, η Αμαλία, όταν ο πατέρας της την ανάγκασε να παντρευτεί άλλον, με μέριμνα του ίδιου του ποιητή που ήταν τότε Έπαρχος Θήρας και την επισκεπτόταν στο Φρενοκομείο μέχρι που πέθανε, όπως διάβασα εδώ.

Στην Κέρκυρα πέθανε επίσης, χαρακτηρισμένη ως παράφρων κι η μητέρα του Λευκάδιου Χέρν. Τόσοι άνθρωποι, τόσες ιστορίες…

Αλλά για να μην ξεφύγω κι άλλο απ’ το θέμα, να σας εξηγήσω, πως περισσότερα για τον Χρήστο Τσηριγώτη, μπορείτε να διαβάσετε όσες και όσοι ενδιαφέρεστε, εδώ. Για τον Ανδρέα Δημ. Γκούση, βρήκα μια κατατοπιστική ανάρτηση σ’ αυτό το ιστολόγιο κι αξίζει να τη μελετήσετε. Το «American Corrective Therapy Journal» (όπως μας πληροφορεί ο Γιώργος Ζούμπος) έγραψε κάποτε για κείνον σε ένα αφιέρωμα πέντε σελίδων  για το Ψυχιατρείο της Κέρκυρας, το Μάη του 1969:

«…Μεταβολές στη δραστηριότητα των ασθενών πραγματοποιήθηκαν πρόσφατα με τις καινοτομίες αυτές και στο 16ο Συνέδριο Χειρουργικής ο Δρ Γκούσης είπε: η δυστοκία αυτών των ψυχικώς ασθενών δεν μπορεί να αποκρυβεί με ημίμετρα. Πρέπει πρώτα να αλλάξει η νοοτροπία αυτών που έχουν «σώας τα φρένας» προς αυτούς που δεν τας έχουν σώας για να αλλάξουν ριζικά και οι πραγματικοί όροι ζωής των ασθενών».

Και κλείνοντας, θέλω να γράψω κάτι προσωπικό. Αυτό το δυσεύρετο βιβλίο, όπως και το άλλο του Κώστα Φιλανδριανού για το Δαφνί που παρουσιάστηκε εδώ, εδώ κι εδώ, είναι δώρα ενός ανθρώπου που εκτιμώ απεριόριστα και χωρίς εκείνον, δεν θα μπορούσα να τα μοιραστώ σήμερα όλ’ αυτά μαζί σας. Τον ευχαριστώ λοιπόν, από καρδιάς.

Καλή σας ανάγνωση.

.

.

.

.

.

Οι εντυπώσεις του ποιητή Κώστα Βάρναλη απ’ το Δαφνί – Παρουσίαση του βιβλίου: “Αληθινοί Άνθρωποι”

.

Το Θωρηχτό Χουντ.

Μέρος ΙΙΙ (συνέχεια από εδώ)

.

Ας πάμε λοιπόν στο “Θωρηχτό Χουντ”, τον ενδιαφέρων “τύπο” του Ψυχιατρείου, για τον οποίο σας έκανα ήδη λόγο απ’ την προηγούμενη ανάρτηση. Ο άνθρωπος αυτός, ο Γιάννης Κ., ένας μικροκαμωμένος μελαχροινός με μαύρα αστραφτερά μάτια που δεν είχε φτάσει ακόμα τα τριάντα, ήταν “ο πιο χαριτωμένος απ’ όλους τους αρρώστους” όπως γράφει ο Βάρναλης*:

.

Έχει κάτου από τη γλώσσα του, πέντε μικρά χρωματιστά πετραδάκια: γαλάζια, κόκκινα, άσπρα, σαν εκείνα τα γυάλινα χρωματιστά πετραδάκια, που βάζουνε στα ψεύτικα δαχτυλίδια. Αυτά τα πετραδάκια είναι οι πέντε του αισθήσεις. Το καθένα απ’ αυτά αντιπροσωπεύει και μιαν αίσθηση. Άμα χάσει το πετραδάκι της όρασης, τυφλώνεται, άμα χάσει της ακοής, κουφαίνεται. Γι’ αυτό τα ΄χει μέρα-νύχτα μέσα στο στόμα του. Και μ’ αυτά κοιμάται.

-Τι είσαι Γιάννη; τον ξαναρωτά ο γιατρός.

-Εγώ είμαι χώμα, είμαι και ηλεχτρισμός, είμαι και ψάρι. Εσύ είσαι ελιά ή δεν είσαι, σε παρακαλώ;

-Γιατί σε φέραν εδώ;

-Εμένα δε με φέρνουνε. Εγώ είμαι το ‘θωρηχτό Χουντ’. Είμαι σίδερο. Υπήρξα Ηρακλής, Όμηρος, Χριστός (…)

-Μια λες, πως είσαι χώμα, μια λες, πως είσαι ψάρι, μια λες, πως είσαι βαπόρι -τι είναι αυτά; του παρατηρεί ο γιατρός

-Κάθε άνθρωπος μετατρέπεται αμέσως. Μη σου φαίνεται παράδοξο. Αυτή τη δύναμη την έχω εγώ μονάχα.

-Γιατί εσύ μονάχα;

-Γιατί με λένε Γιάννη, δε με λένε Πέτρο! (…)

-Είσαι παντρεμένος, Γιάννη;

-Γυναίκα θα πει μηχανή, θα πει κυπαρρίσι. Όταν έκλεψα τη γυναίκα μου, την πήρα μέσα στο σώμα μου. Την έχω τώρα μέσα μου, όπως εσύ είσαι στο σπίτι σου, όπως μια αρρώστια είναι μέσα σου. Η γυναίκα είναι μια ασθένεια… νύχτας”.

.

Την εποχή εκείνη, ας το διευκρινίσω δεν θεωρούνταν αντιδεοντολογικό το πείραγμα, το “κούρντισμα” όπως λεγόταν τότε, των γιατρών προς τους ασθενείς τους. Υπάρχουν και στο βιβλίο λοιπόν, τέτοιοι καταγεγραμμένοι διάλογοι σαν αυτόν που ήδη διαβάσατε, όπου κυριαρχούν η θυμηδία και το περιπαικτικό ύφος.

.

Σώζονται παρομοίως χάρη στον Βάρναλη, αντιγραφές από ιατρικές φόρμες (“αναμνηστικά” τα έλεγαν τότε) που περιείχαν ερωτήσεις των γιατρών προς τους πάσχοντες (“τι είναι αρετή;”, “τι είναι Θεός;” κ.α.) και μας δίνουν μια σαφή εικόνα για το που βρισκόταν η επιστήμη της ψυχιατρικής στα 1938 και τι ερευνούσε. Να ένα παράδειγμα απ’ το φάκελο του κ. Λ.:

.

-Τι είναι τηλέφωνο;

-Τηλέφωνο είναι ένα… τηλέφωνο, το οποίον πουλάνε και τα καταστήματα της οδού Σταδίου, το οποίον το βάζεις στο σπίτι σου, το οποίον περνά ένας τεχνίτης ένα σύρμα… μοιάζει σα φεγγάρι ή μοιάζει σαν τον άνθρωπο και αποδίδει την ακουστικήν πράξιν, το άκουσμα δηλ. Να ομιλήσεις και ν’ ακούσεις”.

.

Ρώμος Φιλύρας

.

Εκτός όμως απ’ τις επισκέψεις αυτές στο Δαφνί, ο Κώστας Βάρναλης πήγε και στο Δρομοκαΐτειο, το 1938. Για να δει τον Ρώμο Φιλύρα, που βρισκόταν έγκλειστος εκεί. Είχε προηγηθεί το εξής επεισόδιο, που ο σπουδαίος ποιητής μας περιγράφει:

.

Ξαφνικά μας παρουσιάστηκε στην οδό Σταδίου ως βασιλιάς Ρωμανός Β’ κι αρραβωνιαστικός της πριγκιπέσσας Ισλάνδας της Ιταλίας. Τότε τον παραλάβανε οι μισοβάρβαροι δανδήδες του Ζαχαράτου. Τον βάζανε στη μέση και γελούσαν εις βάρος της μεγαλύτερης λυρικής συνείδησης του καιρού μας”.

.

Όσοι επισκέπτεστε συχνά αυτό το ιστολόγιο, θα ξέρετε πως για τον Ρώμο Φιλύρα έχω γράψει κι άλλες αναρτήσεις (μπορείτε να τις δείτε εδώ, εδώ κι εδώ), μιας κι είναι απ’ τους λογοτέχνες που εκτιμώ απεριόριστα το έργο τους. Διάβασα λοιπόν με μεγάλο ενδιαφέρον όσα μας καταμαρτυρά ο Βάρναλης γι’ αυτή την επίσκεψη, για την οποία αρχικά δυσφόρησε ο Φιλύρας:

.

Μόλις μας είδε κατσούφιασε. Κι όμως είμαστε τόσο φίλοι κ’ είχαμε τόσα χρόνια να ιδωθούμε! Σούφρωσε τα φρύδια του, άρχισε να διορθώνει νευρικά τα γυαλιά του στη μύτη και δεν μπορούσε να κρύψει τη δυσφορία του. Μα του πέρασε.

Κάθησε στο τραπέζι, έβαλε στη φούχτα του μπροστά στο στόμα κι άρχισε να μας μιλάει. Μιλάει γρήγορα, μειδιά συχνά ειρωνικά και κάπου κάπου χαχανίζει σαρκαστικά (…)

-Έμαθα πως γράφεις πολύ εδώ.
-Εγώ δε γράφω… κει που θα γράφω κουταμάρες… Αν είμουνα καλά… αρρώστησα, βλέπεις. Μα και συ, όταν έπινες στην Πλάκα, δεν είσουνα καλύτερα. Είχες σκοτεινάδες… Αν είχα ανάγκη να ζήσω, θα έγραφα κανένα άρθρο...”

.

Σχέδιο ψυχικά πάσχοντα

.

Τη συνέχεια της συνομιλίας τους θα την διαβάσετε στο βιβλίο. Κι είναι νομίζω η κατάλληλη στιγμή να σας εξηγήσω πως και το πρώτο μέρος του, στο οποίο εσκεμμένα δεν αναφέρθηκα, αυτό που φέρει δηλαδή τον υπότιτλο “Ζωντανοί άνθρωποι” είναι εξίσου ενδιαφέρον, αφού περιέχει περιγραφές, αναμνήσεις, διαλόγους, πληροφορίες για μεγάλους λογοτέχνες μας όπως ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, ο Κωνσταντίνος Καβάφης, ο Λορέντζος Μαβίλης, ο Ιωάννης Κονδυλάκης (για τον οποίο αν σας ενδιαφέρει να μάθετε περισσότερα, υπάρχουν εδώ, εδώ κι εδώ κάποιες σχετικές αναρτήσεις) κ.α.

.

Για όλους αυτούς τους λόγους, αξίζει να έχετε στη βιβλιοθήκη σας ένα τέτοιο βιβλίο (πρωτοεκδόθηκε το 1939). Όσο για τον ίδιο τον Κώστα Βάρναλη, σας προτείνω να δείτε το αφιέρωμα που υπάρχει εδώ (για να καταλάβετε και ποια γεγονότα τον οδήγησαν στη δημοσιογραφία), εδώ θα βρείτε συγκεντρωμένα τα ποιήματα του κι εδώ τα βιβλία του που κυκλοφορούν απ’ τις εκδόσεις «Κέδρος».

.

Επιτρέψτε μου να κλείσω αυτό τον κύκλο των τριών αναρτήσεων, με ένα ποίημα του Ρώμου Φιλύρα που το εμπιστεύτηκε στο Βάρναλη μαζί με κάποια άλλα, εκείνη τη μέρα και το θεωρώ συγκλονιστικό:

.

Τα δάκρυα των πραγμάτων

.

Τα δάκρυα των πραγμάτων, βιργιλική μια εικόνα,

του σεντουκιού τα δάκρυα, τα δάκρυα του κομμού,

τα δάκρυα των κοκκάλων στις νύχτες του Αιώνα,

τα δάκρυα των ονείρων και του παραδαρμού.

.

Τα δάκρυα του μπουφέ μας, το ξύλο του που τρώει

νυχτόημερο σαράκι και τρίζουν του οι αρμοί,

της ταμπακέρας θρήνοι, που στήνουν μοιρολόι

στα βάθη των κρυμμένων γιαγιάδων οι καημοί.

.

Τα δάκρυα της ζωής μας, του πένθους μας, του πόνου,

τα δάκρυα του παρκέτου, σταγμοί της οροφής,

δάκρυα της υδρορροής στο πέρασμα του Χρόνου

κ’ οι κοπετοί κ’ οι στόνοι μιας θλίψης μας κρυφής.

.

Και της βροχής τα δάκρυα στα τζάμια στους φεγγίτες

μονότονα σα χτύποι παλιού ξυπνητηριού

μουδιάζουν τα τριδόνια και του βραχνά τους πνίχτες

σ’ άκρατα μεσανύχτια σιωπή κοιμητηριού!

.

Καλή σας ανάγνωση.

.

.

*Τα πνευματικά δικαιώματα των έργων του ποιητή ανήκουν στην κόρη του, Ευγενία Βάρναλη και στις εκδόσεις «Κέδρος«.

.

.

.

.

.

Πορεία στο Χαϊδάρι ενάντια στο βίαιο κλείσιμο των ψυχιατρείων – Σάββατο 31/5/2014 στις 11 πμ

.

.

ΑΦΙΣΑ ΠΟΡΕΙΑΣ 31-5 ΤΕΛΙΚΟ ΝΕΟ_0001

 

keimeno poreia 31-5

 

.

.

.

.

.

.