Η Ιταλική φιλελληνική τέχνη

“La morte di Marco Botzaris” (1841), Ludovico Lipparini

Στα ελληνικά αλλά και στα ιταλικά, διατίθεται το σχετικό σύντομο ντοκιμαντέρ που μπορείτε να παρακολουθήσετε απ’ το Made in Italy, όπως πάντα με μια απλή εγγραφή (αν μπαίνετε για πρώτη φορά). Κι ένα άρθρο για το ζωγράφο Ludovico Lipparini, μπορείτε να διαβάσετε εδώ. Το υπογράφει ο καθηγητής Απόστολος Αποστόλου κι είναι δημοσιευμένο στα ιταλικά. Απ’ αυτό δανείστηκα και τη φωτογραφία του πίνακα που βλέπετε παραπάνω.

Να τι αναφέρεται πάντως για το ντοκιμαντέρ, που θα είναι διαθέσιμο ως τις 16 Απριλίου:

«Με αφορμή τους γιορτασμούς για τα 200 χρόνια από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης παρουσιάζουμε μια από τις μορφές της Ιταλικής συμμετοχής, την καλλιτεχνική, που εξέφραζε τα διάχυτα αισθήματα συμπάθειας προς τον ένδοξο άγωνα των Ελλήνων για την ελευθερία, προάγγελο του αντίστοιχου αγώνα για την παλιγγενεσία της Ιταλίας.

Το γεγονός της Ελληνικής Επανάστασης ώθησε πολλούς Ιταλούς, σήμερα εν πολλοίς ξεχασμένους, να μεταβούν στην Ελλάδα για να ενώσουν τις δυνάμεις τους σε εκείνες των Ελλήνων αγωνιστών, ταυτόχρονα όμως ενέπνευσε ένα καλλιτεχνικό ρεύμα, το ρεύμα του Φιλελληνισμού στην τέχνη, που απομακρύνεται από τον φθίνοντα Νεοκλασικισμό και θα κυριαρχήσει επί σχεδόν τριάντα χρόνια».

Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης: Η Θεία Κωμωδία του Δάντη μέσα από 33 διαφορετικές γλώσσες – «Από το σκοτεινό δάσος στον Παράδεισο»

«Η Παγκόσμια Ημέρα ποίησης καθιερώθηκε το 1999 από την XXX Συνεδρίαση της Γενικής Συνέλευσης της ΟΥΝΕΣΚΟ και από το 2000 γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Μαρτίου, την πρώτη μέρα της άνοιξης. Ο συμβολισμός της ημερομηνίας αναγνωρίζει στην ποιητική έκφραση σημαντικό ρόλο στην πρόωθηση του διαπολιτισμικού διαλόγου και αλληλοκατανόησης, της γλωσσικής ποικιλότητας, της επικοινωνίας και της ειρήνης.

Φέτος το Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο της Αθήνας γιορτάζει την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης με το ηχογραφημένο βιβλίο με τίτλο Dalla selva oscura al Paradiso («Από το σκοτεινό δάσος στον Παράδεισο»), που επιτρέπει την ακρόαση επιλεγμένων αποσπασμάτων από τη Θεία Κωμωδία του Δάντη Αλιγκιέρι σε τριαντατρείς διαφορετικές γλώσσες. Το ηχογραφημένο βιβλίο είναι παραγωγή του Υπουργείου των Εξωτερικών Υποθέσεων και της Διεθνούς Συνεργασίας με αφορμή τα επτακόσια χρόνια από το θάνατο του μεγάλου Φλωρεντινού ποιητή, και θα αποτελέσει σημαντικό εργαλείο μελέτης και προβληματισμού στις παρουσιάσεις και διαλέξεις που θα διοργανωθούν σε όλη την Ιταλία για την προώθησή του».

Φυσικά μας αφορά κι εμάς όλο αυτό, καθώς όπως έχω εξηγήσει και σ’ άλλες αναρτήσεις και θα διαβάσατε ήδη, αφενός φέτος συμπληρώνονται 700 χρόνια απ’ το θάνατο του πατέρα της Ιταλικής Ποίησης και Γλώσσας κι αφετέρου Έλληνες λογοτέχνες όπως ο Νίκος Καζαντζάκης, ο Κωστής Παλαμάς κι άλλοι, έσκυψαν με μεγάλο ενδιαφέρον πάνω απ’ τους στίχους του Δάντη, τους μετέφρασαν, συνέταξαν κριτικά σημειώματα κτλ.

Επιπλέον, όσο βρισκόμουν στη Βερόνα, είδα από κοντά τα μέρη που συνδέονται μ’ εκείνον κι έτσι μπορείτε κι εσείς με την σειρά σας να λάβετε γνώση, να συμβουλευτείτε δηλαδή την σχετική ανάρτηση.

Το ηχογραφημένο βιβλίο, τέλος, για το οποίο γίνεται λόγος παραπάνω θα το βρείτε εδώ και μπορείτε, ξαναγράφω, να έχετε πρόσβαση σ’ όλο το αφιέρωμα με μια απλή εγγραφή.

Ο Δάντης και η εξορία : «… το να ανεβοκατεβαίνει κανείς σε ξένες σκάλες…»

Το τρίτο και τελευταίο μέρος του ντοκιμαντέρ που μπορείτε να παρακολουθήσετε στα πλαίσια του αφιερώματος Made in Italy για το Δάντη (Dante Alighieri) και την σχέση του με τη μουσική, από εδώ, με μια απλή εγγραφή, είναι ένα οδοιπορικό στα ίχνη της εξορίας του Ποιητή και φυσικά ο Simone Sorini (για τον οποίο υπάρχουν βιογραφικά στοιχεία σ’ αυτή την ανάρτηση) είναι και πάλι ο ξεναγός μας:

«Οι πρωταγωνιστές αναζητούν τους τόπους και αναπαριστάνουν την πορεία (επώδυνη αλλά καλλιτεχνικά δημιουργική) του Ποιητή αφού αναγκάστηκε να φύγει από τη Φλωρεντία.

Φόντο του ταξιδιού είναι ολόκληρη η Βόρεια και Κεντρική Ιταλία με αφετηρία την Φλωρεντία και τέρμα τη Ραβένα, όπου ο Ποιητής έζησε τα τελευταία πικρά χρόνια της ζωής του, πέθανε και ετάφη, μέσα από την Τοσκάνη, τη Λιγκούρια και τη Βερόνα.

Η μουσική υπόκρουση του συνόλου SimoneSorini SYRENARUM με φωνές και όργανα της εποχής εκείνης, αποτελείται από τα ωραιότερα αποσπάσματα του ποιητικού έργου του Δάντη, μελοποιημένα με άκρα φιλολογική επιμέλεια. Πρωτοποριακή και απολύτως πρωτότυπη είναι η μελοποίηση των στίχων της Θείας Κωμωδίας».

«H Θεία Κωμωδία»: Το μεγάλο ταξίδι του Δάντη

Ας μείνουμε λίγο ακόμη όμως, στο έργο του Δάντη (Dante Alighieri) μιας και υπάρχουν κι άλλα video που μπορείτε να παρακολουθήσετε απ’ το LogInItaly, κι ένα πολύ εμπεριστατωμενο άρθρο για να διαβάσετε. Συντάκτης του ο καθηγητής της Ιταλικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, κύριος Γεράσιμος Ζώρας.

Σ’ αυτό λοιπόν μας εξηγεί, πόσο και με ποιον τρόπο ασχολήθηκαν οι Έλληνες λογοτέχνες με τη «Θεία Κωμωδία». Επικεντρώνεται στον Παλαμά και τον Καζαντζάκη, παραθέτει υπέροχα αποσπάσματα απ’ τα γραπτά τους και μπορείτε να το βρείτε εδώ.

Παρακάτω υπάρχουν κάποιες ακόμη πληροφορίες κι εγώ θα σας εξηγήσω μόνο ότι τα συγκεκριμένα video δε διαθέτουν ελληνικούς υπότιτλους, αλλά αν έχετε έστω διαβάσει τη «Θεία Κωμωδία» δε θα δυσκολευτείτε να τα καταλάβετε τη ροή των γεγονότων -αν μη τι άλλο- και να τα παρακολουθήσετε. Αν έχετε διαβάσει επιπλέον και μελέτες ώστε να ξέρετε ποιο μπορεί να ήταν το σκοτεινό δάσος που αναφέρει, γιατί λέει ότι είχε φτάσει στο μεσοστράτι της ζωής («μεσόστρατα της ζήσης μας φτασμένος…») του στο Canto I, της Κόλασης, τι συμβολίζουν τα ζώα που αναφέρονται, γιατί επικαλείται το Βιργίλιο, ποιος ή τι μπορεί να είναι το veltro κτλ, ακόμη καλύτερα. Για να είμαι ειλικρινής, δεν πιστεύω ότι αρκεί μόνο η ανάγνωση αυτού του έργου, σε καμία περίπτωση, αλλά δεν έχω και την «απαίτηση» να διαβάζουμε όλ@ σα να ‘μαστε φιλόλογοι, οπότε… Σας θυμίζω λοιπόν μόνο ότι τα video είναι διαθέσιμα με μια απλή εγγραφή κι ότι φέτος συμπληρώνονται 700 χρόνια απ’ το θάνατο του πατέρα της Ιταλικής Γλώσσας:

“Το μεγάλο ταξίδι του Δάντη” είναι ο τίτλος της βίντεο τριλογίας που αφηγείται την Θεία Κωμωδία. Η αφήγηση, με ταυτόχρονη απαγγελία επιλεγμένων αποσπασμάτων του έργου, παρακολουθεί την πορεία της ανήσυχης ψυχής του ποιητή, που συμβολίζει τον άνθρωπο διψασμένο για γνώση και πνευματική ολοκλήρωση, στα τρία βασίλεια του Καθολικού Επέκεινα. Η περίπλοκη αρχιτεκτονική των τριών ασμάτων που αποτελούν το ποίημα μας συνοδεύουν σε ένα ταξίδι τελειοποίησης μέχρι το Φως του Θεού που είναι ο προορισμός του. Σε αυτό το πνευματικό, συνάμα όμως και πολιτικό, θρησκευτικό και προσωπικό ταξίδι, ο ποιητής είναι αμείλικτος με ολόκληρη την Ευρώπη της εποχής και με τους πρωταγωνιστές της, που, ανάλογα με την επίγεια τάξη, τοποθετούνται είτε στην Κόλαση είτε στο Καθαρτήριο είτε κοντά στο φως του Θεού και στην αιώνια λύτρωση από την αμαρτία».

O Δάντης κι οι πιστοί στην Αγάπη: «Αγάπη που στο μυαλό μου μιλάει…»

Το δεύτερο μέρος του αφιερώματος στον Dante Alighieri (που μπορείτε να δείτε ελεύθερα, με ελληνικούς υπότιτλους κάνοντας μιαν απλή εγγραφή), είναι διαθέσιμο εδώ και λίγες μέρες στο LogInItaly. Το παρακολούθησα κι αυτό με μεγάλο ενδιαφέρον και σας παραθέτω τις σχετικές πληροφορίες παρακάτω. Τι κωδικοποιημένα μηνύματα άραγε έκρυβε η ερωτική του ποίηση; Μερικές ερμηνείες αναλύονται απ’ το Σιμόνε Σορινι, πάντα με την συνοδεία μουσικής:

«Ως γνωστόν, ο Δάντης δεν ήταν μόνος του στη δημιουργική χοάνη που ήταν η κεντρική Ιταλία την εποχή της ακμής του Γλυκού Νέου Ύφους. Οι “Πιστοί στην Αγάπη” υπήρξαν μια ομάδα διανοουμένων με κοινές πολιτικές και αισθητικές πεποιθήσεις, που κατά πάσα πιθανότητα έκρυβαν κάτω από το μανδύα της ερωτικής ποίησης. Πρόκειται για θέμα με αξιόλογες πνευματικές αποκαλύψεις και αναπάντεχες συναισθηματικές προεκτάσεις.

Η μελέτη του Δασκάλου Σιμόνε Σορίνι* βασίζεται αρχικά στα γραπτά των πιο διακεκριμένων μελετητών του έργου του Δάντη, όπως οι Πάσκολι, Φόσκολο, Καρντούτσι και Ροσέτι, οι οποίοι πρώτοι μελέτησαν τις ενίοτε συγκλονιστικές ομοιότητες της «στρατευμένης» ποίησης των Πιστών της Αγάπης, που αργότερα τις επανέφερε ο Βάλι, μελετητής του έργου του Δάντη που έζησε στις αρχές του Εικοστού αιώνα και θεωρείται ο ιερέας των μυστηρίων του Δάντη.

Στο δεύτερο μέρος του ντοκιμαντέρ (με αποσπάσματα από μια συναυλία-διάλεξη που πρώτη φορά βλέπει το φως της δημοσιότητας) αυτό το γοητευτικό θέμα ντύνεται με τις μουσικές της μικτής πολυφωνικής χορωδίας υπό τη διεύθυνση του ίδιου του Σιμόνε Σορίνι».

*Ο Δάσκαλος Σιμόνε Σορίνι, διάσημος και διεθνώς καταξιωμένος ερμηνευτής μεσαιωνικής μουσικής, είναι αοιδός με λαούτο*, ένα είδος παραδοσιακού τραγουδιστή που η μουσικολογία δεν ασχολήθηκε παρά περιστασιακά μαζί του, αλλά σήμερα ζωντανεύει ξανά χάρη στις μελέτες και στη μουσική του. Μάλιστα ο Σορίνι σε συνεργασία με τον Πολιτιστικό Σύλλογο LaPoliedrica στόχο έχει τη διάσωση παλιών, πολύτιμων τεχνών που σήμερα δυστυχώς απειλούνται με αφανισμό.Μετά το πτυχίο στη μουσικολογία, ο Σιμόνε Σορίνι ασχολήθηκε με την φιλολογική έρευνα εστιάζοντας στις κοινές ρίζες και διασυνδέσεις μεταξύ των πολιτισμών. Είναι συγγραφέας του έργου L’Opera Sacra di Leonard Meldert («Το ιερό έργο του Λέοναρντ Μέλνδτερτ»), αφιερωμένη στο έργο ενός σπουδαίου φλαμανδού συνθέτη που έζησε στην όψιμη Αναγέννηση και που είχαν χαθεί τα ίχνη του. Χάρη στη μονογραφία αυτή μπήκε στη συντακτική ομάδα της μεγάλης ηλεκτρονικής μουσικής εγκυκλοπαίδειας New Grove.Ο Σορίνι είναι τενόρος και μουσικός, και προϊόντος του χρόνου εμβάθυνε τις γνώσεις του σχετικά με τα μεσαιωνικά και αναγεννησιακά έγχορδα μουσικά όργανα όπως το λαούτο, η κιθάρα, η μικρή κιθάρα και το ούτι, που τα χρησιμοποιεί για να συνοδεύει το τραγούδι. Χάρη στο μη ακαδημαϊκό και αμέσως αναγνωρίσιμο ύφος του έγινε σημείο αναφοράς για τους ερμηνευτές της παλιάς παραδοσιακής μουσικής με πολλές συναυλίες και συμμετοχές σε μουσικά φεστιβάλ σε όλη την Ευρώπη, καθώς σε Μεξικό, Καναδά, Ρωσία, Βουλγαρία, Συρία και ΗΠΑ. Διδάσκει τραγούδι σε μουσικά εργαστήρια και σεμινάρια, και πολλές φορές οι συναυλίες του έχουν και διδακτικό χαρακτήρα.Μαζί με την τραγουδίστρια και μουσικό Κλάουντια Βιολέτ Βιβιάνι ίδρυσε και διευθύνει τα σύνολα Narnia Cantores και Simone Sorini SYRENARUM, που ασχολούνται με την καθαρή ιστορική μουσική. Η τελευταία τους παραγωγή ήταν ο δίσκος Raphael Urbinas, στον οποίο βασίστηκαν μια συναυλία και ένα ντοκιμαντέρ με τα μελοποιημένα σονέτα του Ραφαέλο, όπου οι μουσικές προσμίξεις και η συνάντηση διαφορετικών πολιτισμών στήνουν έναν διάλογο μεταξύ μουσικών παραδόσεων και οργάνων, παλιών και μοντέρνων».

**Η φωτογραφία της ανάρτησης είναι από εδώ.

Λεονάρντο Σάσα: 100 χρόνια απ’ τη γέννηση του – Το αφιέρωμα του LogInItaly

Leonardo Sciascia

Εκατό χρόνια συμπληρώθηκαν φέτος το Γενάρη, απ’ τη γέννηση του Σικελού συγγραφέα και το LogInItaly για το οποίο σας είχα γράψει εδώ περισσότερα, ετοίμασε σχετικό αφιέρωμα. Περιλαμβάνει δύο ταινίες (με ελληνικούς υπότιτλους, εκ των οποίων ανέβηκε ήδη η πρώτη), που βασίστηκαν στα ομότιτλα μυθιστορήματά του κι ένα ντοκιμαντέρ που γυρίστηκε πρόσφατα (χωρίς ελληνικούς υπότιτλους). Όπως πάντα, με μια απλή εγγραφή μπορείτε να τα παρακολουθήσετε όλα.

«Η μέρα της κουκουβάγιας»

Να δούμε όμως μαζί τι αναφέρει το προαναφερόμενο site για τη ζωή του:

«Ο Λεονάρντο Σάσα γεννήθηκε στις 8 Ιανουαρίου 1921 στο Ρακαλμούτο, ένα μικρό χωριό κοντά στον Αγκριτζέντο, τον αρχαίο Ακράγαντα, και υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους Ιταλούς διανοουμένους της μεταπολεμικής περιόδου, με μεγάλη επιρροή στην Ιταλική κοινωνία. Ξεκίνησε την καριέρα του ως εκπαιδευτικός, έπειτα όμως αφιερώθηκε στην πολιτική και στη λογοτεχνία. Έγραψε δεκάδες βιβλία και δοκίμια στα οποία φανέρωσε τις εσωτερικές διεργασίες της κοινωνίας της Σικελίας περιγράφοντας τα προβλήματά της και κυρίως την επικίνδυνη διαπλοκή του οργανωμένου εγκλήματος με την πολιτική…»

«Στον καθένα αυτό που του αξίζει»

Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε φυσικά εκεί κι αν δεν είχατε διαβάσει ως τώρα βιβλία του (αρκετά ευτυχώς κυκλοφορούν στα ελληνικά), ίσως βρείτε κάποιους λόγους για να το κάνετε τώρα.

*Η φωτογραφία του συγγραφέα είναι από εδώ, του πρώτου βιβλίου του από εδώ και του δεύτερου από εδώ.