«Κορίτσια στο περιθώριο. Μαρτυρίες»: το νέο βιβλίο της Μαρίας Φαφαλιού —Κυκλοφορεί Τρίτη, 22 Νοεμβρίου 2022, απ’ τις εκδόσεις «Αλεξάνδρεια»


ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Κορίτσια στις παρυφές της κοινωνίας. Στο περιθώριο. Συχνά «εν κινδύνω». Κάποιες φορές σε αναμορφωτήρια, σε κρατητήρια, ή ακόμα και στη φυλακή. Σχεδόν πάντοτε όμως -όπου κι αν βρίσκονται- «έγκλειστα» στο αδιέξοδο της αδυναμίας να πάρουν τη ζωή στα χέρια τους.

Στοχασμοί για τις συνθήκες που ωθούν σε παραβατικές ή μη συμπεριφορές. Αλλά και στοχασμοί για τις κινητήριες δυνάμεις που συντείνουν ώστε να ξεφύγουν κάποια κορίτσια από τον ασφυκτικό κλοιό και να διαμορφώσουν τη ζωή τους όπως πραγματικά θα την ήθελαν. Στοχασμοί, τέλος, για τον ρόλο της Πολιτείας και του Πολίτη.

Ένα μωσαϊκό της κοινωνικής ιστορίας του τόπου μας στα τελευταία εκατό και πλέον χρόνια, μέσα από μαρτυρίες, φωτογραφίες, σκίτσα, ημερολόγια, αποκόμματα από εφημερίδες, επιστημονικά άρθρα, λογοτεχνικά κείμενα.

Το βιβλίο, διαχρονικό και συνάμα όσο ποτέ άλλοτε επίκαιρο, το προλογίζει ο πρώην «Συνήγορος του Παιδιού» Γιώργος Μόσχος.

Η Μαρία Φαφαλιού γεννήθηκε το 1950 και μεγάλωσε στην Αθήνα. Έζησε πολλά χρόνια στο Λονδίνο, όπου απέκτησε τα τρία αγόρια της και τελείωσε μεταπτυχιακές σπουδές στην κοινωνική ψυχολογία. Είναι ιδρυτικό μέλος και στέλεχος εκπαιδευτικών και πολιτιστικών οργανώσεων στην Αγγλία και την Ελλάδα. Στην Αθήνα ίδρυσε την αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία «Καλειδοσκόπιο» (1995-2014), όπου εργάστηκε για την ψυχοκοινωνική/επαγγελματική αποκατάσταση ευπαθών ομάδων, ιδιαίτερα ατόμων με προβλήματα ψυχικής υγείας. Έχει γράψει βιβλία κοινωνικής ιστορίας, πολλά σε συνεργασία με τον Κώστα Ν. Χατζηπατέρα. Η έμφαση είναι πάντοτε στις προσωπικές μαρτυρίες. Υλικό από τα βιβλία αυτά αντλήθηκε για εικαστικές εκθέσεις, ημερίδες, θεατρικές παραστάσεις, εκδόσεις, τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές εκπομπές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.Έργα της είναι: Σαράντα παληές ιστορίες από τη Χίο (1979, 1985), Παλιές ιστορίες από τη Χίο (1994, 2004), Tales and Legends from Chios (1990, 1994), Ιερά οδός 343. Μαρτυρίες από το Δρομοκαΐτειο (1995, 2018), Οι σελίδες της Δάφνης, 1940-41 (2010), Χιώτες στο θαύμα του Σαράντα. Μαρτυρίες (2010, 2015), Το ρούχο της αθωότητας. Ποίηση ανθρώπων με ψυχιατρική εμπειρία (επιμ. 2013), Ο εαυτός μας και ο άλλος. Στοχασμοί για τις ανθρώπινες σχέσεις (2016, 2017), Η ψυχή και το σώμα. Ανάλεκτα για τη μακροζωΐα (2018), Κορίτσια σε περίκλειστους χώρους. Μαρτυρίες 1942-1952 (2020), Γυναίκες στη φυλακή. Μαρτυρίες (2021). Έργα της από κοινού με τον Κ. Ν. Χατζηπατέρα: Μαρτυρίες, 1940-41 (1982, 2005). Μαρτυρίες, 1940-44. Πόλεμος-Κατοχή (1988, 1993), Crete, 1941. Eyewitnessed (1991, 1989, 2007, 2016, 2018), Ημέρες Κρήτης, 1941. «Επιχείρηση Ερμής» (1991), Μαρτυρίες. Κρήτη, 1941 (1993), Greece, 1941. Eyewitnessed (1995, 2001), Μαρτυρίες, 1941-44. Η Αθήνα της Κατοχής, τόμος Α΄ (2002), Μαρτυρίες, 1941-44. Η Αθήνα της Κατοχής, τόμος Β΄ (2003).

Συζήτηση στη Locomotiva για το βιβλίο της Μαρίας Φαφαλιού «Γυναίκες στη Φυλακή» & προβολή ντοκιμαντέρ της Εύας Στεφανή: 20/1/2022 στις 7 μ.μ.

«ΤΟ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗΡΙΟ» στο Μεταξουργείο: Έκθεση κούκλας από τις κρατούμενες των Γυναικείων Φυλακών Θήβας – Παρασκευή 17, Σάββατο 18 & Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2021

«ΤΟ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗΡΙΟ» στο Μεταξουργείο

Έκθεση κούκλας από τις κρατούμενες των Γυναικείων Φυλακών Θήβας
Παρασκευή 17, Σάββατο 18 & Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2021


«Το Επισκεπτήριο», η έκθεση με κούκλες φτιαγμένες από τις κρατούμενες των Γυναικείων Φυλακών Θήβας θα πραγματοποιηθεί για 17η χρονιά, στο «Εργαστήρι Μαιρηβή», Δεληγιώργη 33, στο Μεταξουργείο, στο πλαίσιο του προγράμματος «Λόγος και Ύφασμα» της «Άρσις».Από τότε που οι φυλακές Κορυδαλλού μεταφέρθηκαν στον Ελαιώνα της Θήβας, η πρόσβαση είναι δύσκολη και οι επισκέπτες λιγοστοί. Οι κρατούμενες στέλνουν τις χειροποίητες κούκλες τους σε εμάς, ελπίζοντας οι επισκέπτες να είναι πολλοί. Τα έσοδα από τις πωλήσεις των έργων θα κατατεθούν στο λογιστήριο των φυλακών, ξεχωριστά για την κάθε κρατούμενη.

Παρουσίαση του βιβλίου «Γυναίκες στη Φυλακή – Μαρτυρίες», το Σάββατο 18/12 στις 19:00

Στο πλαίσιο της έκθεσης θα γίνει η παρουσίαση του βιβλίου «Γυναίκες στη Φυλακή – Μαρτυρίες» της Μαρίας Φαφαλιού.


Θα μιλήσουν οι: 
Κατερίνα Πούτου, κοινωνική λειτουργός και ιδρυτικό μέλος της «Άρσις», Κλήμης Πυρουνάκης, θεολόγος, συντονιστής του Δικτύου Στήριξης Φυλακισμένων και Αποφυλακισμένων Γυναικών, τέως διευθυντής του σχολείου δεύτερης ευκαιρίας στο κέντρο κράτησης γυναικών, στον Ελαιώνα Θηβών και η Μαρία Φαφαλιού, συγγραφέας και κοινωνική ψυχολόγος.

Προβολή ντοκιμαντέρ «Κλειστοί χώροι – Τα περιστέρια του Κορυδαλλού»
Μετά την παρουσίαση του βιβλίου θα προβληθεί το ντοκιμαντέρ της Εύας Στεφανή «Κλειστοί χώροι – Τα περιστέρια του Κορυδαλλού» με μαρτυρίες έγκλειστων γυναικών.

Θα ακολουθήσει συζήτηση.
Είσοδος ελεύθερη

Πληροφορίες:
Πότε: Παρασκευή 17, Σάββατο 18 & Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2021
Ώρες: 11π.μ. – 8μ.μ.
Πού: «Εργαστήρι Μαιρηβή» Δεληγιώργη 33, Μεταξουργείο
Τηλ.: 210 5222181, 6942420062

Παρουσίαση βιβλίου: «Γυναίκες στη φυλακή – Μαρτυρίες» της Μαρίας Φαφαλιού

(φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Το εξαιρετικό βιβλίο της Μαρίας Φαφαλιού «Γυναίκες στη φυλακή – Μαρτυρίες», που κυκλοφόρησε πρόσφατα απ’ τις εκδόσεις «Αλεξάνδρεια» και περιλαμβάνει πάνω από 100 εικαστικά έργα, παρουσιάζεται σήμερα εδώ. Το προλογίζει ο Συντονιστής του «Δικτύου Στήριξης Φυλακισμένων και Αποφυλακισμένων Γυναικών», Κλήμης Πυρουνάκης και στην κατατοπιστική της εισαγωγή η συγγραφέας, εξηγεί τη μεθοδολογία της, τον τρόπο δηλαδή με τον οποίο συγκέντρωσε από πάμπολλες πηγές το υλικό της και με ποιο σκεπτικό εντέλει το χώρισε σε διάφορα κεφάλαια, έστω κι αν κάποια θέματα είναι αλληλοδιαπλεκόμενα.

Πολύ ορθή λοιπόν, βρήκα την επιλογή της να δοθεί ο κύριος λόγος στις ίδιες τις γυναίκες που βίωσαν τον εγκλεισμό: «το βιβλίο αυτό δίνει βήμα στις γυναίκες, ώστε να γραφτεί κυρίως κάτι από αυτές και όχι για αυτές, να πουν τη δική τους αλήθεια, τη δική τους ιστορία, όπως εκείνες τη βίωσαν. Ο κορμός του βιβλίου είναι η ιστορία ανθρώπων, όχι «περιπτώσεων», μέσα από αφηγήσεις, ημερολόγια, γράμματα, ποιήματα, έργα ζωγραφικής. Είναι η ωμή μαρτυρία των κρατούμενων γυναικών. Είναι ακόμα η μαρτυρία των λειτουργών, των εθελοντών, εκείνων που γνώρισαν τις γυναίκες από κοντά. Είναι και οι απόψεις του γενικού κοινού. Τέλος, είναι η επιστημονική προσέγγιση του θέματος. Πιστεύω ότι το υλικό αυτό στην ολότητά του δίνει μια εικόνα του σύνθετου και συχνά αντικρουόμενου μωσαϊκού των ελληνικών γυναικείων φυλακών όπου πλέον βρίσκονται και πολλές αλλοδαπές κρατούμενες, των οποίων οι μαρτυρίες βέβαια συμπεριλαμβάνονται στο βιβλίο αυτό».

Κι οι μαρτυρίες όλων αυτών των προσώπων, όλων αυτών των γυναικών θίγουν καίρια ζητήματα: το σοκ της εισαγωγής στο σωφρονιστικό ίδρυμα, το νεκρό χρόνο (τις ατέλειωτες ώρες που περνούν χωρίς να έχουν τίποτα να κάνουν), την συνύπαρξη με άλλες άγνωστες γυναίκες, την ψυχολογική επιβάρυνση (οι διαταραχές ύπνου για παράδειγμα, αποτελούν έναν απ’ τους βασικούς λόγους που οδηγούν στη χρήση ψυχοφαρμάκων και συνακόλουθα την πολυφαρμακία), τις σχέσεις με τους σωφρονιστικούς υπαλλήλους, με το οικογενειακό πλαίσιο, με τα παιδιά που πολλές φορές μεγαλώνουν μαζί τους στα κελιά, την ανάγκη για εκπαίδευση, για επαγγελματική εξειδίκευση, για κοινωνική επανένταξη κ.α.

Φυσικά σε κάποια κεφάλαια στάθηκα περισσότερο κι εκείνο που αφορά την ψυχική υγεία, ευνόητα, ήταν ένα απ’ αυτά. Η στέρηση της ελευθερίας είναι εξάλλου απ’ τα πιο επώδυνα κι αγχογόνα βιώματα κι οι συνέπειες είναι τεράστιες για τον ψυχισμό των ανθρώπων. Ξέρουμε όμως καλά, ότι αν κι ο νόμος ορίζει ως ποινή αυτή την μία φαινομενικά στέρηση, στην πράξη, οι στερήσεις είναι πολύ περισσότερες. Και δεν αναφέρομαι μόνο στις ψυχολογικές, αλλά και στις υλικές: οι ταξικές διαφορές είναι παρούσες και στη φυλακή. Όσες κρατούμενες έχουν κάποια οικονομική ευμάρεια, μπορούν έστω να εξασφαλίσουν μια διαφορετική ποιότητα ζωής, οπωσδήποτε καλύτερη, σε σχέση με ‘κείνες που προέρχονται από τα χαμηλότερα κοινωνικό-οικονομικά στρώματα, τις αλλοδαπές, τις Ρομά, που δε μπορούν να προμηθευτούν ούτε τα είδη πρώτης ανάγκης, πρέπει να περιοριστούν στα γεύματα της φυλακής, να φορούν ό,τι είναι δυνατόν να τους παραχωρηθεί κ.ο.κ.

Οι διάφορες εθελοντικές ομάδες, οι φιλανθρωπικές οργανώσεις και βέβαια η κοινωνική υπηρεσία, καταφέρνουν κάποιες φορές να καλύψουν ορισμένες απ’ τις ελλείψεις. Και κρατήστε στο νου σας αυτό που σχολιάζει η Α., όσον αφορά το τι ήταν βοηθητικό από κάποιες εθελόντριες: «δε σε βλέπανε σα σκουπίδι, ούτε σα δασκάλες, ούτε σαν «γκουρού», ούτε σαν πληρωμένες υπάλληλοι από το Υπουργείο Δικαιοσύνης, προορισμένες να κάνουν το καθήκον τους και μετά να σε ξεπεράσουν για να σε κλειδώσουν πάλι μέσα…» Και βέβαια έχει σημασία, ν’ αναγνωρίζουμε και τα δικά μας κίνητρα όταν θέλουμε κάτι να προσφέρουμε σ’ αυτές τις γυναίκες. Στην ίδια κατεύθυνση λοιπόν, με την προηγούμενη μαρτυρία είναι κι η συνταξιούχος κοινωνική λειτουργός, Έφη Χατζή, όταν σχολιάζει τα περί «φιλανθρωπίας» και θα σας πρότεινα να προσέξετε πολύ καλά, τα όσα εξηγεί, με παραδείγματα. Αλληλέγγυ@ να ‘μαστε, όχι φιλάνθρωπ@.

Στάθηκα, λοιπόν, και σ’ αυτά τα σημεία που ανέφερα παραπάνω, είχα στη σκέψη μου επίσης τον αγώνα της Κατερίνας Γκουλιώνη για την κατάργηση της κολπικής εξέτασης όσο μελετούσα μαρτυρίες εξαρτημένων από ουσίες, γυναικών, συγκινήθηκα μ’ αυτό το «όσο μαθαίνεις, ομορφαίνεις» που έχει πει η Γαρδένια στο κεφάλαιο που αφορά την εκπαίδευση και μ’ όσα διάβασα στο κεφάλαιο για τα παιδιά που μεγαλώνουν στη φυλακή, γεγονός που φυσικά γνωρίζω αλλά δε θα έπρεπε με κανένα τρόπο να συμβαίνει απ’ τη στιγμή που μπορεί να εφαρμοστεί το μέτρο του κατ’ οίκον περιορισμού των κηδεμόνων. Εξοργιστικό κι απαράδεκτο, το λιγότερο που μπορώ να υπογραμμίσω. Ας ελπίσουμε πως οι νέες αλλαγές στον ποινικό κώδικα θα βάλουν την απαραίτητη τελεία σ’ αυτό το ζήτημα.

Η φυλάκιση πάντως, θα παραμένει ένα μέτρο τιμωρητικό και μόνο, που κανένα αποτέλεσμα δε θα έχει, αν δεν υπάρξει η πρόβλεψη για καθολική εκπαίδευση κατά τη διάρκεια του εγκλεισμού, για ουσιαστική επαγγελματική εξειδίκευση (που θα λαμβάνει υπόψη πρωτίστως τις επιθυμίες και τις ανάγκες των ωφελούμενων) και συνακόλουθα για ουσιαστική στήριξη κατά την διάρκεια της κοινωνικής επανένταξης. Όσα θα διαβάσετε σ’ αυτό το βιβλίο, θα σας το κάνουν σαφές αυτό. Και θα σας μάθουν και πολλά ακόμη, γι’ αυτό τον «άλλο κόσμο» πίσω απ’ τα συρματοπλέγματα.

Μόνο να ευχαριστήσουμε επομένως μπορούμε, όλ@ μας την κυρία Φαφαλιού που το υπογράφει χωρίς ίχνος κριτικής διάθεσης απέναντι σ’ αυτές τις γυναίκες και σίγουρα συμβάλλει στο ν’ ανακινηθεί πάλι ο διάλογος για τις συνθήκες κράτησης στα σωφρονιστικά καταστήματα που επιβάλλεται ν’ αλλάξουν. Πέτυχε την «πρώτη γνωριμία» των αναγνωστριών/αναγνωστών μ’ αυτές τις γυναίκες κι ευελπιστώ ότι θα βοηθήσει τόσο στη μείωση του στίγματος όσο και «στο άνοιγμα δρόμων για την επανένταξη των πρώην κρατουμένων στην κοινωνία», όπως άλλωστε επιθυμεί κι η ίδια, μεταξύ άλλων. Διαβάστε το οπωσδήποτε. _

Βιβλιοπαρουσίαση: «Γυναίκες στη φυλακή» της Μαρίας Φαφαλιού στο REd n’ NOIR

Είναι σπουδαίο βιβλίο, το διαβάζω αυτό το διάστημα και σύντομα θα γράψω τη γνώμη μου εδώ. Εντωμεταξύ, θα γίνει αυτή η παρουσίασή του.

«Γυναίκες στη φυλακή» της Μαρίας Φαφαλιού: Κυκλοφορεί απ’ τις εκδόσεις «Αλεξάνδρεια»

Μια πρώτη γνωριμία με τις ποινικές κρατούμενες στις ελληνικές φυλακές. Μέσα από δικές τους μαρτυρίες, ποιήματα, σκίτσα, ημερολόγια, φωτογραφίες, πλαισιωμένες από τον λόγο εκείνων που τις γνώρισαν από κοντά, καθώς και από τον λόγο των ειδικών. Γνωστές και άγνωστες πτυχές από τη ζωή στα Καταστήματα Κράτησης Γυναικών. Το «πριν» από τη φυλακή. Το «μετά» τη φυλακή. Ιστορίες που δεν ξέρουμε, ή που τάχα δεν ξέρουμε. Γυναίκες τόσο μακριά και συνάμα τόσο κοντά μας. Ένα ταξίδι σ’ αυτόν τον γνωστό / άγνωστο κόσμο. Έναυσμα για σκέψη και για δράση – από την Πολιτεία πρώτιστα, αλλά και από καθέναν από μας.

Το βιβλίο, που περιλαμβάνει πάνω από 100 εικαστικά, προλογίζει ο Συντονιστής του «Δικτύου Στήριξης Φυλακισμένων και Αποφυλακισμένων Γυναικών» Κλήμης Πυρουνάκης.