Το μυστικό της Νοημοσύνης: Οι 12 πυλώνες της σοφίας

.

.


.

Μ’ αυτό το αφιέρωμα στο εξώφυλλο του, κυκλοφόρησε πρόσφατα (30/10/2010), το περιοδικό «New Scientist» και μιας κι ασχολούμαστε εδώ με τα ζητήματα που σχετίζονται με το IQ, σκέφτηκα να σας αναφέρω τι γράφει ο Adrian Owen σ’ αυτό το άρθρο.  Ο Owen,  είναι ειδικός στις νευροεπιστήμες, εργάζεται στο Medical Research Council στο Cambridge (MRC Cognition and Brain Sciences Unit) και θεωρείται ένας απ’ τους 100 επιστήμονες με την μεγαλύτερη επιρροή στην Βρετανία, σύμφωνα με τη λίστα του Times Eureka Science Magazine.

Αρχικά λοιπόν ο Owen,  ξεκινά με μια διαπίστωση, για την οποία έχει γίνει λόγος ξανά απ’ αυτό το blog: ότι δηλαδή ακόμα δεν μπορούν να συμφωνήσουν όλοι όσοι ασχολούνται μ’ αυτό τον επιστημονικό τομέα, σε έναν και μόνο όρο που να εξηγεί συγκεκριμένα, τι ακριβώς είναι η νοημοσύνη. Και άρα καταλαβαίνετε αρχικά, πόσο προβληματικό είναι το να μετράει κάποιος κάτι το οποίο ακόμα δεν μπορεί να οριστεί πλήρως. Αν προσθέσετε τώρα σ’ αυτό το πρόβλημα, ένα ακόμα, ότι δηλαδή ούτε στον τρόπο μέτρησης της νοημοσύνης συμφωνούν οι ειδικοί, θα αντιληφθείτε πόσο σαθρά είναι τα αποτελέσματα των απανταχού τεστ νοημοσύνης. Πως λοιπόν να γίνει λόγος για αξιοπιστία και εγκυρότητα;

Δεν τίθεται θέμα φυσικά, για το αν υπάρχουν όντως ατομικές διαφορές στις γνωστικές ικανότητες, αλλά το ζήτημα είναι πως αυτές οι διαφορές, δεν μπορούν να μετρηθούν με τον αντικειμενικό τρόπο που θα μετρούσαμε π.χ. το ύψος και το βάρος κάποιου. Αλλά κι όταν μετριούνται αυτές οι διαφορές, όπως τέλος πάντων κι αν μετριούνται, πόσο αξιόπιστο είναι το αποτέλεσμα; Ποιος ο δείκτης συσχέτισης των τεστ IQ με την γενικότερη επιτυχία στη ζωή κάποιου; Ή με την ευτυχία; Και πως επηρεάζεται το τελικό σκορ, απ’ το πολιτισμικό υπόβαθρο του εξεταζόμενου;

Παρ’ όλα αυτά τα προβλήματα που ανακύπτουν όμως, όπως ήδη σας έγραψα,  ευρέως χρησιμοποιούνται τα τεστ νοημοσύνης, με πιο δημοφιλές το Wechsler (Adult Intelligence Scale). Απ’ το 1955 που δημοσιεύτηκε αυτό το τεστ, γίνονται προσπάθειες ώστε να διερευνηθεί από ποια στοιχεία ακριβώς αποτελείται η νοημοσύνη, καθώς έχει παρατηρηθεί ότι υπάρχουν συγκεκριμένες συνάφειες: π.χ. αυτοί που είναι καλοί στα μαθηματικά, θυμούνται και καλύτερα αριθμούς κτλ. Τι μας κάνει όμως λιγότερο ή περισσότερο έξυπνους από άλλους; Δηλώνει όντως κάτι για μας, ο περίφημος και οπωσδήποτε αμφιλεγόμενος δείκτης νοημοσύνης;

Σ’ αυτό δεν χρειάζεται καν να σας αναπτύξω τα προσωπικά μου επιχειρήματα. Θα σας παραθέσω απλώς ένα παλιότερο απόσπασμα απ’  το ίδιο περιοδικό και θα σας προτείνω να διαβάσετε αυτό εδώ το άρθρο που δημοσιεύτηκε στην «Ελευθεροτυπία»:

Αμερικανοί και Καναδοί ερευνητές αμφισβήτησαν την ακρίβεια και την αξιοπιστία του λεγόμενου Δείκτη Νοημοσύνης (IQ), επικαλούμενοι μάλιστα ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα «ευφυούς» ανθρώπου, την περίπτωση του τέως προέδρου των ΗΠΑ, Τζορτζ Μπους. Όσο απίστευτο κι αν ακούγεται, ο Μπους συγκαταλέγεται στο 10% των πλέον ευφυών ανθρώπων στον κόσμο (!), σύμφωνα τουλάχιστον με τον Δείκτη Νοημοσύνης του (περίπου 120), κάτι που δεν επαληθεύτηκε καθόλου στην πράξη, δεδομένων των αμέτρητων ανοησιών που διέπραξε στη διάρκεια της θητείας του.

Ο David Perkins, ο οποίος διδάσκει Παιδαγωγική Ψυχολογία στο Harvard Graduate School, υποστηρίζει ότι κάθε άνθρωπος με υψηλό δείκτη νοημοσύνης έχει ασφαλώς κάποια πλεονεκτήματα, αυτό όμως δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι πρόκειται για ένα πραγματικά ευφυές άτομο. «Ο υψηλός δείκτης νοημοσύνης είναι ό,τι και το υψηλό ανάστημα για έναν καλαθοσφαιριστή. Για να γίνει κάποιος καλός καλαθοσφαιριστής ασφαλώς βοηθάει το ύψος, αλλά αυτό από μόνο του δεν επαρκεί. Κατ’ αναλογία, για να σκέπτεται κάποιος σε βάθος, δεν αρκεί να διαθέτει έναν δείκτη νοημοσύνης πάνω από το μέσο όρο. Θα πρέπει να έχει πολύ περισσότερα προσόντα».

Πήρατε νομίζω μια ιδέα και αν διαβάσετε και το άρθρο που σας προτείνω θα καταλάβετε ακόμη περισσότερα πράγματα. Για να γυρίσουμε εμείς τώρα στο αφιέρωμα του «New Scientist».. Ποιοί είναι οι 12 πυλώνες της σοφίας, για τους οποίους γίνεται λόγος; Θα σας αναφέρω μερικoύς απ’ αυτούς: την οπτικοχωρική μνήμη, την πνευματική περιστροφή, τον επαγωγικό συλλογισμό, την λεκτική διατύπωση συλλογισμών και την οπτική προσοχή. Για ευνόητους λόγους δεν γίνεται και δεν πρέπει να αναπαραγάγω εδώ ολόκληρο το άρθρο, αλλά έστω και με αυτές τις αναφορές νομίζω ότι καταλαβαίνετε πως αυτό που προσπαθούν να πετύχουν οι επιστήμονες, είναι ένα είδος διάσπασης της νοημοσύνης, στα στοιχεία που την συνθέτουν. Προσπαθούν δηλαδή να καταλάβουν,  ποιες επιμέρους γνωστικές ικανότητες, συνθέτουν την συνολική νοημοσύνη ενός ατόμου.

Προκαλούν μάλιστα και τους αναγνώστες του περιοδικού όχι μόνο να πάρουν μέρος σ’ ένα test που πλαισιώνει το αφιέρωμα, για να τσεκάρουν επιτόπου το αν διαθέτουν αυτές τις ικανότητες, αλλά και σε μια ακόμη δοκιμασία που θα βρείτε online εδώ και η οποία χρειάζεται περίπου μισή ώρα για να ολοκληρωθεί. Φυσικά, θα αξιοποιήσουν πλήρως όλα τα αποτελέσματα αυτών των δοκιμασιών και φαντάζομαι ότι στο μέλλον, θα μας πουν κι άλλα για τον ακόμα ερευνούμενο τομέα της νοημοσύνης.  Αν έχετε μισή ώρα ελεύθερη και γνωρίζετε καλά αγγλικά, δεν χάνετε τίποτα να το τολμήσετε.  Κάτι θα μάθετε οπωσδήποτε για την ευφυΐα σας.

Να είστε καλά.

.

.

.

Η επίδραση του Πυγμαλίωνα – Υπάρχουν παιδιά-θαύματα;

.

william-beechey-the-oddie-children-1789-1347515217_b

.

Σήμερα θα σας γράψω πάλι για ένα πείραμα. Αυτό του  καθηγητή R. Rosenthal, που έκανε το 1968 σε συνεργασία με τον L. Jacobson. Οι δυό τους, επισκέφτηκαν ένα σχολείο μιας φτωχής περιοχής του Chicago και εφάρμοσαν σε 18 τάξεις ένα μη λεκτικό τεστ νοημοσύνης, το οποίο ονόμασαν οι ίδιοι: «The Harvard Test of Inflected Acquisition». Υποτίθεται πως αυτό το τεστ θα έδειχνε ποια παιδιά μελλοντικά θα γινόταν ιδιοφυΐες, ποια ήταν δηλαδή εξαιρετικά προικισμένα από άποψη νοημοσύνης.

Με εντελώς τυχαίο τρόπο επέλεξαν το 20% των παιδιών των 18 τάξεων, για να τα ‘χρίσουν’ ως εξαιρετικά ευφυή και είπαν στους δασκάλους τους πως αυτά τα παιδιά θα ‘άνθιζαν’ μέσα στους επόμενους 8 μήνες που θα ολοκληρωνόταν η σχολική χρονιά. Τάχα το προέβλεψε το τεστ. Ωστόσο η διαφορά αυτών των παιδιών από τα άλλα, στην πραγματικότητα υπήρχε μόνο στο μυαλό των δασκάλων τους. Κι όμως.

Όταν οι οχτώ μήνες πέρασαν, τα τυχαία επιλεγμένα παιδιά εξετάστηκαν με το ίδιο τεστ που είχε χρησιμοποιηθεί και στην αρχή και βρέθηκε να έχουν κάνει σημαντικότατη πρόοδο. Πράγμα το οποίο εξηγεί τον ρόλο των προσδοκιών του περιβάλλοντος, των δασκάλων εν προκειμένω, στην νοητική ανάπτυξη των παιδιών. Οι ερευνητές ονόμασαν αυτό το φαινόμενο Pygmalion effects in the classroom, δανειζόμενοι τον μύθο του βασιλιά της Κύπρου Πυγμαλίωνα που ερωτεύτηκε το άγαλμα της κοπέλας που ο ίδιος έφτιαξε (σύμφωνα τουλάχιστον με τον Οβίδιο).

Το τεστ έγινε ξανά μετά από δύο χρόνια και τα παιδιά αυτά εξακολουθούσαν να έχουν το προβάδισμα, σε σχέση με τα παιδιά της ομάδας ελέγχου, για τα οποία δεν έγινε καμία πρόβλεψη σχετικά με την νοητική τους εξέλιξη.

Σκοπός του πειράματος, ήταν να αποδείξει πως η πραγματικότητα, μπορεί να επηρεαστεί απ’ τις προσδοκίες των άλλων και περιττό να πούμε, ότι το αποτέλεσμα δικαίωσε πανηγυρικά τους δύο ερευνητές.

Από τότε ακολούθησαν πολλές έρευνες και βρέθηκαν κι άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν τους δασκάλους και τους οδηγούν να σχηματίσουν θετική γνώμη για ένα παιδί και να το βοηθήσουν περισσότερο από ένα άλλο, όπως για παράδειγμα η εξωτερική εμφάνιση. Αν σας ενδιαφέρει μάλιστα, αυτό το θέμα, εδώ μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα. Γίνεται συσχέτιση κυρίως με την παραπτωματική συμπεριφορά, αλλά θεωρώ ότι είναι εντός του θέματος μας η ανάρτηση, εφόσον αναφέρεται στην επίδραση του περιβάλλοντος.

Επιδρούν οπωσδήποτε λοιπόν, οι εκπαιδευτικοί στην  νοητική ανάπτυξη των μαθητών τους και το πως γίνεται αυτό είναι αρκετά περίπλοκο, για να εξηγηθεί εδώ από μένα σε μια απλή ανάρτηση. Υπάρχουν πιο ειδικοί, που έχουν ασχοληθεί επί σειρά ετών με τέτοια θέματα. Αυτό που μπορούμε εμείς να κρατήσουμε, είναι αυτό που απέδειξε το πείραμα: η νοημοσύνη επηρεάζεται απ’ τις προσδοκίες του περιβάλλοντος. Και πειραματικά, αποδείχτηκε και κάτι ακόμα:

«..πως κατά τη διόρθωση γραπτών δοκιμίων οι δάσκαλοι συνηθίζουν να παραβλέπουν διάφορα λάθη στα γραπτά των καλών μαθητών και μάλιστα πολύ περισσότερα σε ποσοστό από εκείνα των μέτριων ή αδύνατων μαθητών. Γι’ αυτό και επιμένουν πολλοί στην κάλυψη του ονόματος του μαθητή κατά τις γραπτές εξετάσεις».

Εδώ μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρο το κείμενο και να σκεφτείτε με την ησυχία σας, αν πρέπει να παίρνουμε σοβαρά τους βαθμούς γενικώς και κατά πόσον αυτοί όντως είναι ενδεικτικοί για τις νοητικές ικανότητες των παιδιών.

Κι αυτό σχετίζεται έμμεσα, με το ερώτημα του τίτλου αυτής της ανάρτησης. Υπάρχουν λοιπόν, όντως παιδιά-θαύματα, παιδιά που από τη γέννηση τους είναι πιο προικισμένα νοητικά από άλλα ή η νοητική εξέλιξη οφείλεται και πάλι στην επίδραση του περιβάλλοντος; Μήπως πρόκειται για ένα συνδυασμό κληρονομικών χαρακτηριστικών, επίδρασης του περιβάλλοντος και των σημαντικών άλλων της ζωής ενός ανθρώπου;

Ένα πράγμα θα σας ξεκαθαρίσω από τώρα. Δεν είμαι αρμόδια να δώσω μια και μόνη απάντηση, αλλά όσο έψαξα κι εξακολουθώ να μελετώ, βλέπω ότι οι επιστήμονες τείνουν να καταλήξουν πως δεν υπάρχουν.

«…η κατηγοριοποίηση μερικών παιδιών ως έμφυτα ταλαντούχων είναι μεροληπτική. Τα στοιχεία δείχνουν ότι τέτοια κατηγοριοποίηση είναι άδικη και άχρηστη διότι εμποδίζει νεαρά άτομα να επιδιώξουν κάποιο στόχο λόγω της αβάσιμης πεποίθησης των δασκάλων και των γονέων τους ότι αυτά δεν θα επωφελούνταν από τις μεγάλες ευκαιρίες που δίνονται σε εκείνα που θεωρούνται ταλαντούχα.  Στο ερώτημα, «Αν δεν υπάρχουν ταλέντα, πώς μπορεί κανείς να εξηγήσει τα φαινόμενα που τους αποδίδονται;», οι συγγραφείς δεν ισχυρίζονται ότι έχουν μια πλήρη απάντηση. Εντούτοις, έχουν παραθέσει μια σειρά πιθανών επιρροών, καθώς και υποστηρικτικά στοιχεία για τα αποτελέσματά τους.  Τα έμφυτα ταλέντα είναι συναγόμενα και όχι άμεσα παρατηρήσιμα. Ένας λόγος υποθετικής ύπαρξης τους είναι για να εξηγήσει ατομικές διαφορές, αλλά αυτές μπορούν επαρκώς να αιτιολογηθούν ως οφειλόμενες σε διαφορές στις εμπειρίες όπως η εκπαίδευση και η εξάσκηση, καθώς και σε βιολογικές επιρροές που όμως δεν σχετίζονται με την ιδέα του ταλέντου».

Αξίζει να διαβάσετε φυσικά, ολόκληρη την εργασία, που θα την βρείτε εδώ, αλλά έχει νόημα να σημειώσουμε πως παίζουν ρόλο, κάποιοι σημαντικοί παράμετροι που οφείλουμε να λάβουμε υπόψη μας. Καταρχήν οι αυτοαναφορές. Θυμάστε τι έγραφε στην αδερφή του ο Galton, για τις γνώσεις που ήδη είχε  σε πολύ μικρή ηλικία; Γνώσεις ομολογουμένως αξιοθαύμαστες. Το θέμα όμως είναι, πως το έγραφε ο ίδιος. Τι θέλω να πω μ’ αυτό; ‘Οτι όπως διάβασα κι εγώ με τη σειρά μου, οι περισσότερες μαρτυρίες για παιδιά-θαύματα είναι αυτοαναφορικές, ετεροχρονισμένες και ανεκδοτολογικού χαρακτήρα. Σε ελάχιστες περιπτώσεις υπάρχουν και άλλοι, που επιβεβαιώνουν τα επιτεύγματά τους.

Ωστόσο υπάρχουν και περιπτώσεις παιδιών, που αναμφίβολα είχαν να επιδείξουν εξαιρετικές γνώσεις, όπως ο William James Sidis, που έμαθε να διαβάζει μόνος του όταν ήταν μόλις δεκαοχτώ μηνών. Στα οχτώ του γνώριζε οχτώ γλώσσες και στα έντεκα γράφτηκε στο Χάρβαρντ και έδωσε διάλεξη για τον τετραδιάστατο χώρο, στη Μαθηματική Εταιρία του Πανεπιστημίου. Έγραψε το δικό του βιβλίο γεωμετρίας στα αρχαία ελληνικά. Είχε το υψηλότερο IQ που έχει καταγραφεί στην ιστορία και πολυσχιδείς ικανότητες που άφηναν τους πάντες άφωνους. Ήταν αδιαμφισβήτητα μία ιδιοφυΐα (κι όμως πέθανε μόνος, φτωχός και ξεχασμένος απ’ όλους).

Αλλά είδατε τι υποστηρίζουν οι επιστήμονες παραπάνω. Κάνουν λόγο για ατομικές διαφορές, για διαφορετικές εμπειρίες στην εκπαίδευση και την εξάσκηση και βιολογικές επιρροές, που κανείς δεν αμφιβάλλει πως υπάρχουν.

Αν το θέλετε πάντως και με ποσοστά, που εμένα ως γνωστόν δεν μου λένε τίποτα, μόνο το 1% των παιδιών θεωρείται ότι μπορεί να είναι χαρισματικό.

Όσο διάστημα ψάχνω το θέμα (εξ’ ου και η διαφορά στην ημερομηνία δημοσίευσης με την ημερομηνία της ανάρτησης), διάβασα κάποιες ενδιαφέρουσες δημοσιεύσεις, που σας τις προτείνω ανεπιφύλακτα. Θα τις βρείτε εδώ, εδώ κι εδώ. Δεν είναι οι μοναδικές φυσικά. Αν θελήσετε να ψάξετε, θα βρείτε αρκετό υλικό για μελέτη. Kαι βέβαια αρκετά video, σχετικά με την επίδραση του Πυγμαλίωνα.

Καλή σας ανάγνωση.

 

.

.

.

Stephen Wiltshire: Πέρα απ’ τον Αυτισμό…

Ο Stephen Wiltshire, είναι πράγματι ένας μοναδικός καλλιτέχνης. Αρκεί να πετάξει με ελικόπτερο πάνω από μια πόλη, να την παρατηρήσει για λίγο και μετά να την ζωγραφίσει ολόκληρη από μνήμης, με κάθε είδους λεπτομέρεια, όπως μπορείτε να δείτε στο σχετικό video. Μ’ αυτό τον τρόπο ζωγράφισε το Τόκυο, τη Ρώμη, τη Μαδρίτη, την Ιερουσαλήμ, το Ντουμπάι, το Χονγκ Κονγκ, το Λονδίνο, την Νέα Υόρκη και ..συνεχίζει.

Έχουν γίνει για κείνον αφιερώματα σε πολλά τηλεοπτικά δίκτυα, έχει κάνει πολλές εκθέσεις ανά τον κόσμο (και μια αναδρομική έκεθεση στο Λονδίνο με τεράστια επιτυχία), έχει γράψει τρία βιβλία εκ των οποίων το «Floating Cities» (που ήταν νούμερο ένα, στη  Sunday Times Bestseller List), έχει πλέον δική του γκαλερί και έχει τιμηθεί απ’ την Βασίλισσα Ελισάβετ την Β’, με τον τίτλο : Member of the Order of British Empire, ως αναγνώριση της προσφοράς του στο χώρο της τέχνης. Και δεν είναι μόνο αυτά. Έχει καταφέρει και πολλά ακόμα. Δύσκολο να πιστέψει κανείς πως αυτός ο άνθρωπος διαγνώστηκε στα τρία του ως αυτιστικός κι έμαθε να μιλάει πλήρως σε ηλικία 9 ετών, έτσι;

Ο λόγος όμως που σας τον παρουσιάζω σήμερα μέσα απ’ αυτή την ανάρτηση, είναι για να καταλάβετε πως υπάρχουν πολλά είδη ευφυίας και πως αν κάποια παιδιά βοηθηθούν πολύ νωρίς ώστε να αναπτύξουν τα ταλέντα τους, μπορούν να ξεπεράσουν κάθε προσδοκία και κυρίως να κερδίσουν το δικαίωμα να ζουν αυτόνομα και ανεξάρτητα. Οι άνθρωποι έχουμε την τάση να ταυτίζουμε την νοημοσύνη, με τις σχολικές επιδόσεις, με το αμφιλεγόμενο κατά πολλούς,  IQ.  Όμως στην πραγματικότητα, ακόμα και για τον όρο «νοημοσύνη», δεν συμφωνούμε όλοι απολύτως, όταν προσπαθούμε να τον εξηγήσουμε. Πόσο μάλλον…

.

Artist+Stephen+Wiltshire+Holds+Press+Conference+SOJ4_tVeOgzl

.

Το σχολείο και η κοινωνία εστιάζουν περισσότερο στη λεκτική και τη λογικο-μαθηματική νοημοσύνη, αλλά υπάρχει και η σωματική/κιναισθητική νοημοσύνη, η χωρική νοημοσύνη, η διαπροσωπική ή κοινωνική νοημοσύνη, η μουσική/ρυθμική νοημοσύνη, η νατουραλιστική νοημοσύνη και η ενδοπροσωπική νοημοσύνη.

Θα σας έγραφα περισσότερα επ’ αυτού, αλλά δεν χρειάζεται, επειδή κάποιοι άλλοι το έκαναν ήδη και μάλιστα πολύ καλά. Κάντε κλικ εδώ και θα μάθετε τα πάντα για τα ‘ άλλα’  είδη νοημοσύνης. Κι ίσως έτσι, μπορέσετε να βοηθήσετε πιο ουσιαστικά παιδιά με δυσκολίες, παιδιά διαφορετικά, παιδιά με ειδικές ανάγκες, που χρειάζονται μια ώθηση για να δείξουν τι μπορούν να κάνουν.

Σας προτείνω φυσικά να επισκεφτείτε την προσωπική σελίδα του Stephen Wiltshire που θα βρείτε εδώ και να διαβάσετε μόνοι σας την ιστορία του, να δείτε τα έργα του και να μάθετε περισσότερα για τις ιδιαίτερες ικανότητες του. Εγώ πέρασα αρκετό χρόνο σήμερα εκεί. Ελπίζω το ίδιο να κάνετε κι εσείς τις επόμενες μέρες και να δώσετε το ‘μήνυμα’ αυτής της ανάρτησης και σε κάποιους που ίσως δεν μας διαβάζουν, αλλά χρειάζεται να ξέρουν… Είναι απαραίτητο να ξέρουν, για να προσπαθήσουν και να βοηθηθούν έτσι, κάποια παιδιά εκεί έξω..  Έχει νόημα!

.

.

.

.

.