ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ‘Ψ’: AΛΛΗ ΜΙΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ-ΜΝΗΜΟΣΥΝΟ- ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

.

Και φέτος, όπως κάθε χρόνο στις 10 Οκτώβρη, η Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας, από το 1994 που καθιερώθηκε, λειτουργεί πιο πολύ σαν ένα ετήσιο μνημόσυνο, σαν «μέρα μνήμης» με, από ποικίλες πλευρές, συζητήσεις, εκδηλώσεις, διακηρύξεις και ευχολόγια παρά, έστω και κατ΄ ελάχιστον, έμπρακτης, και με υλικούς όρους, οικοδόμησης μιας ελπίδας ενάντια και πέρα από τον καθημερινό ζόφο που πνίγει την ψυχική υγεία της συντριπτικής πλειονότητας των λαϊκών στρωμάτων σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Εκείνο στο οποίο, και μόνο, επιβεβαιώνεται ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), είναι οι προβλέψεις του για την ραγδαία επιδείνωση της ψυχικής υγείας, ιδιαίτερα των πιο φτωχών και εξαθλιωμένων κοινωνικών στρωμάτων. Αλλά οι όποιες προτάσεις και επισημάνσεις του (προς τις κυβερνήσεις) για το τι πρέπει να γίνει, τόσο στο επίπεδο των παραγόντων που προκαλούν και/ή επιδεινώνουν τον ψυχικό πόνο, όσο και στο επίπεδο των υπηρεσιών για την αντιμετώπισή του, είναι πάντα, απλώς, ο σύντομος επίλογος, το κλείσιμο, μιας «έκθεσης ιδεών» – αντί να είναι το «άνοιγμα της συζήτησης» – που, φυσικά, δεν μπορεί να είναι απλώς μια «συζήτηση».

Το ζήτημα της ψυχικής υγείας είναι ζήτημα δικαιωμάτων και ζωής, ζήτημα μιας ριζικά εναλλακτικής «κουλτούρας και πράξης», αγώνων και διεκδικήσεων και όχι διαφόρων πάνελ, εθιμοτυπικών εκδηλώσεων και θεωρησιακών συζητήσεων που, λόγω και της πανδημίας, γίνονται, πολλά από αυτά, διαδικτυακά, ως μια ακόμα πιο έμπρακτη εφαρμογή της ανέκαθεν «κοινωνικής αποστασιοποίησής» τους, και προ κορονοϊού, από την πραγματικότητα στην οποία αναφέρονται.

Πράγματι, λοιπόν, η πρόβλεψη του ΠΟΥ, ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 90, ότι η κατάθλιψη, θα αποτελεί μέχρι το 2020 (δηλαδή, φέτος), ιδιαίτερα μέσω των αυτοκτονιών, την δεύτερη αιτία θανάτου μετά τις καρδιοπάθειες, έχει ήδη πλήρως επιβεβαιωθεί εδώ και κάποια χρόνια. Οι εκτιμήσεις τους, ήδη για την προ της πανδημίας περίοδο, μιλούσαν για μια αυτοκτονία κάθε 40 δευτερόλεπτα παγκοσμίως, δηλαδή, για πολύ πάνω από 800.000 διασταυρωμένους θανάτους το χρόνο, σε όλο τον κόσμο, λόγω αυτοκτονίας (οι πραγματικοί είναι πολύ περισσότεροι), ένας αριθμός πολύ πιο πάνω από το «άθροισμα των θανάτων λόγω πολέμων και ανθρωποκτονιών».

Ο αριθμός όσων κάνουν απόπειρα αυτοκτονίας είναι, φυσικά, πολύ μεγαλύτερος (με την απόπειρα ν΄ αποτελεί πρωτεύοντα παράγοντα κινδύνου για την επόμενη απόπειρα), ενώ είναι πολύ σημαντικά τα στοιχεία που δείχνουν ότι η αυτοκτονία είναι η δεύτερη κύρια αιτία θανάτου για τους νέους (15-29 ετών) και, επίσης, ότι το 80% περίπου των αυτοκτονιών συμβαίνουν στις χώρες που χαρακτηρίζονται, σύμφωνα με τις, επίσημες ταξινομήσεις, ως χαμηλού (ή και μεσαίου) εισοδήματος. Μεγάλες είναι οι επιπτώσεις από την εξάρτηση από το αλκοόλ (πάνω από 100 εκ. χρήστες με ποικίλες διαταραχές και με 3 εκ. θανάτους το χρόνο) και από την πολλαπλασιαστική αύξηση της εξάρτησης από τα ναρκωτικά.

Επαναλαμβάνεται και φέτος η διαπίστωση ότι (πάντα προ της πανδημίας) ένας στους τέσσερις ανθρώπους παγκοσμίως θα αντιμετωπίσει κάποιο πρόβλημα ψυχικής υγείας σε κάποια στιγμή της ζωής του.

Ωστόσο, παρά τις αυξημένες ανάγκες, στις πιο φτωχές χώρες πάνω από το 75% των πασχόντων (με προβλήματα ψυχικής υγείας και εξάρτησης) δεν έχει πρόσβαση και δεν λαμβάνει υπηρεσίες ψυχικής υγείας και/ή απεξάρτησης. Δεν μιλάμε, φυσικά, για τις κοινωνικές διακρίσεις, το κοινωνικό στίγμα, την καταστολή, την ποινικοποίηση των προβλημάτων ψυχικής υγείας, την συστηματική παραβίαση των δημοκρατικών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το κυρίαρχο ιδρυματικό/κατασταλτικό σύστημα υπηρεσιών που επικρατεί παντού (πλην ελαχίστων εξαιρέσεων νησίδων, κι΄ αυτών σε κρίση), πέρα από την κυρίαρχη ψυχιατρική κουλτούρα και πρακτική που το διαπερνά, γίνεται ακόμα πιο ασφυκτικό λόγω της αντιμετώπισής του παντού, παγκοσμίως, ως του ανέκαθεν «φτωχού συγγενή» του συστήματος της Υγείας, καθώς, από τον συνολικό προϋπολογισμό για την Υγεία, διατίθεται, το πολύ, μέχρι το 2% για την Ψυχική Υγεία. Αλλά, σύμφωνα με τα αναφερόμενα, ακόμα και η όποια «διεθνής αναπτυξιακή βοήθεια», όπως αποκαλείται, δεν ξεπέρασε ποτέ το 1% της συνολικής «αναπτυξιακής βοήθειας» για την Υγεία συνολικά.

Τώρα, με την πλανητική πανδημία, οι επιπτώσεις στην ψυχική υγεία εκατοντάδων εκατομμυρίων είναι δραματικές. Με το φόβο που καλλιεργείται για τη ζωή (ποικιλοτρόπως χειραγωγούμενο), με την αναστολή/διακοπή των κοινωνικών σχέσεων, την ανασφάλεια, και την συνεπακόλουθη συναισθηματική ένταση, για το αν και, πότε ο κορονοϊός θα τεθεί υπό έλεγχο. Με τις ζοφερές επιπτώσεις και ανατροπές στο πεδίο της αγοράς εργασίας, που οδήγησαν από την περαιτέρω ελαστικοποίηση των σχέσεων εργασίας μέχρι την πλήρη απώλεια της δουλειάς για πολλούς. Με την αναβίωση αντιλήψεων για την υγειονομική κρίση (και τις ψυχολογικές της επιπτώσεις) ως μιας ατομικής και/ή συλλογικής ενοχής. Ολο αυτό αποτέλεσε, προφανώς, μια πρωτόγνωρη, οδυνηρή εμπειρία, που είχε άμεσες συνέπειες σε όλες τις βασικές παραμέτρους, στα ίδια τα θεμέλια του τρόπου που νοιώθει ο καθένας και «ζει τη ζωή του».

Τόσο ο ΠΟΥ, όσο και άλλοι διεθνείς οργανισμοί (Παγκόσμια Ομοσπονδία για τη Ψυχική Υγεία – WFMH), τόνισαν ότι «η ήδη περιορισμένη πρόσβαση σε ποιοτική, προσιτή υγειονομική περίθαλψη στον κόσμο πριν από την πανδημία, και ιδιαίτερα σε ανθρωπιστικές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και συγκρούσεων, έχει μειωθεί περαιτέρω λόγω του COVID-19 καθώς η πανδημία έχει διαταράξει τις υπηρεσίες υγείας σε όλο τον κόσμο». Και επισημάνθηκε ο κίνδυνος (που τις συνέπειές του τις είδαμε διεθνώς και τώρα και στην Ελλάδα) για τις δομές φροντίδας (γηροκομεία κλπ), ψυχιατρικά ιδρύματα, αλλά και τα εμπόδια που ορθώνονταν με την μεγάλη μείωση, έως πλήρη αποφυγή, της δια ζώσης συνάντησης των ανθρώπων (θεραπευτών και ασθενών), όπως, επίσης (κάτι που έγινε σε ευρεία έκταση στη Λομβαρδία της Ιταλίας στο πρώτο κύμα της πανδημίας, αλλά και αλλού), το κλείσιμο εγκαταστάσεων ψυχικής υγείας για τη μετατροπή τους σε εγκαταστάσεις φροντίδας για άτομα με COVID-19.

Είναι ενδιαφέρον ότι, έστω και στο σύνηθες λεκτικό επίπεδο των οδηγιών του, ο ΠΟΥ, με δεδομένα τα τραγικά συμβάντα των μαζικών θανάτων σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες σε γηροκομεία και άλλα ιδρύματα, δίνει έμφαση στην «επένδυση σε πολιτικές που θα δίνουν προτεραιότητα στην ανάπτυξη πολυάριθμων κοινοτικών υπηρεσιών έναντι των μεγάλων και άκαμπτων ιδρυμάτων». Βέβαια, προσθέτει ότι «αυτό τον μετασχηματισμό τον έχουν πετύχει αρκετές αναπτυγμένες χώρες αλλά τον έχουν ανάγκη πολύ περισσότερες», χωρίς να λαμβάνει υπόψιν ότι οι μαζικοί θάνατοι λόγω κορονοϊού, πχ, στα γηροκομεία, έγιναν στις «αναπτυγμένες ευρωπαϊκές χώρες», πράγμα που δείχνει την άκρως επίπλαστη αντίληψη που οι «ειδικοί» του ΠΟΥ (και της WFMH) έχουν για τη έννοια της «κοινοτικής υπηρεσίας» – όταν, μάλιστα, γνωρίζουμε όλοι πολύ καλά την ιδρυματική παλινδρόμηση, εδώ κα χρόνια, των υπηρεσιών ψυχικής υγείας και κοινωνικής φροντίδας παντού σε όλη την Ευρώπη.

Γιατί αυτό που, σε συνάρτηση με τις δραστικές περικοπές που έχουν γίνει σε όλα τα συστήματα Υγείας και Ψυχικής Υγείας παντού τα τελευταία χρόνια, έφερε στην επιφάνεια η υγειονομική κρίση διεθνώς και που έπαιξε κομβικό ρόλο στην οδύνη και στους θανάτους χιλιάδων, είναι η παντελής χρεωκοπία του ιδρυματικού/φυλακτικού συστήματος, που βασίζεται στον πρωταρχικό, έως και αποκλειστικό, ρόλο της νοσοκομειακής νοσηλείας, στον εγκλεισμό, στον περιορισμό, στη «ζωή μέσα στο ίδρυμα». Είναι αυτή η δραματική εμπειρία που, μεταξύ πολλών άλλων, φέρνει στο προσκήνιο, με ακόμα πιο επιτακτικό τρόπο, την ανάγκη για την οργάνωση και λειτουργία ενός κοινοτικά βασισμένου συστήματος υπηρεσιών υγείας, σωματικής και ψυχικής, που ασκείται μέσα στους χώρους της καθημερινής ζωής, κοντά στο σπίτι, από κοινοτικές υπηρεσίες εύκολα και άμεσα προσβάσιμες – ακριβώς στη βάση της λογικής και των πρακτικών που αμφισβήτησαν με ριζικό τρόπο το νοσοκομειοκεντρικό/ιδρυματικό μοντέλο.

Στην Ελλάδα, την φετινή Παγκόσμια Ημέρα της Ψυχικής Υγείας,, το όργανο που αντιπροσωπεύει τους ψυχιάτρους, η Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία (ΕΨΕ), την υποδέχεται με μια πρόταση νόμου για τις ακούσιες νοσηλείες, που προβλέπει την απρόσκοπτη επαναφορά της τέλεσής τους και σε ιδιωτικές ψυχιατρικές κλινικές, την ασυδοσία των κατασταλτικών μέτρων (μηχανικών καθηλώσεων κλπ) και την ακούσια θεραπεία στην κοινότητα.

Θεωρούμε ότι τα προβλήματα ψυχικής υγείας, ανέκαθεν, αλλά και η όποια επιδείνωσή τους εν μέσω της πανδημίας, έχουν πρωτίστως την πηγή τους στο πεδίο της κοινωνικής αλληλεπίδρασης και των κοινωνικών σχέσεων. Έχουν να κάνουν με τον κοινωνικό χώρο, υλικό και ψυχικό, που διατίθεται στην καθεμιά και στον καθένα (ανάλογα με την πολυπλοκότητα των εκάστοτε αναγκών), να βρει χώρο έκφρασης και απάντησης σε αυτές ανάγκες. Όσο πιο πολύ στενεύουν τα κοινωνικά περιθώρια για έκφραση (και απάντηση) αυτών των αναγκών (και η συνθήκη της πανδημίας με τις συνέπειές της στην καθημερινότητα, στην εργασία κλπ, στενεύει όλο και πιο ασφυκτικά αυτά περιθώρια),τόσο οξύνεται η ψυχική οδύνη. Τη ίδια στιγμή που το σύστημα ψυχικής υγείας γίνεται όλο και λιγότερο προσβάσιμο, όλο και πιο απορριπτικό, όλο και πιο κατασταλτικό, όλο και πιο απανθρωποποιητικό.

Για ποια ψυχική υγεία μιλάμε σ΄ αυτή την «αγορά εργασίας» (που «αρρωσταίνει και όποιον έχει δουλειά και όποιον δεν έχει»), σ΄ αυτό το ανύπαρκτο «κοινωνικό κράτος»; Για ποια «φροντίδα ψυχικής υγείας» σ΄ ένα σύστημα ψυχιατρικών υπηρεσιών όπου το 65% των νοσηλειών είναι ακούσιες, με αστυνομία και χειροπέδες, και του οποίου ο μόνος του «νεωτερισμός» είναι η περαιτέρω ιδιωτικοποίησή του, μέσω των συγκοινωνούντων δοχείων του ψυχιατρικού κατεστημένου του πανεπιστήμιου, των ιδιωτικών κλινικών και του δημοσίου (με την «ευγενή χορηγία», πάντα, των φαρμακευτικών εταιρειών);

Ψυχική Υγεία για μας είναι ο καθημερινός αγώνας ενάντια σε κάθε καταστρατήγηση των δικαιωμάτων, στιγματισμό, απόρριψη, αποκλεισμό των ψυχικά πασχόντων, σε μια διαρκή έμπρακτη (και όχι στα λόγια) αμφισβήτησης των ιδρυματικών κατασταλτικών πρακτικών, του στεγνού βιολογισμού και του μονόδρομου του ψυχοφάρμακου, με το άνοιγμα διαδρομών έμπρακτης αλληλεγγύης, ελευθερίας και χειραφέτησης, σε σύνδεση πάντα με τα κοινωνικά κινήματα, που αμφισβητούν έμπρακτα αυτό, που στην κοινωνική οργάνωση και, ταυτόχρονα, στο σύστημα των ψυχιατρικών υπηρεσιών παράγει αρρώστια και ακυρώνει την υποκειμενικότητα του καθενός. Μόνο έτσι μπορεί «η ελευθερία να είναι θεραπευτική».

9/10/2020

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

Ανακοίνωση της Πρωτοβουλίας ‘Ψ’: ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ «ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ» – «Μια από τα ίδια», όπως κάθε χρόνο, και ακόμα χειρότερα

Άλλη μια «Παγκόσμια Ημέρα για την Ψυχική Υγεία», κάθε χρόνο στις 10 Οκτώβρη, που δεν χρησιμεύει παρά απλώς για να υπενθυμίσει την προϊούσα εξάπλωση και επιδείνωση των προβλημάτων ψυχικής υγείας παγκοσμίως (και φυσικά στην Ελλάδα) και συμβαδίζει με την ταυτόχρονη υποχρηματοδότηση, συρρίκνωση και βιολογικοποίηση των συστημάτων ψυχικής υγείας στην μια χώρα μετά την άλλη.

Η φετινή «Παγκόσμια Ημέρα» είναι αφιερωμένη στην «Προαγωγή της Ψυχικής Υγείας και στην Πρόληψη των Αυτοκτονιών». ΄Ηδη από την δεκαετία του 90 τα think tank του ΠΟΥ είχαν κάνει και αυτά τις εκτιμήσεις τους για το ζοφερό μέλλον που έβλεπαν να έρχεται (όπως κάνουν τα think tank όλων των οργανισμών του κυρίαρχου συστήματος), προβλέποντας, ήδη από τότε, ότι οι αυτοκτονίες θα είχαν τέτοια ραγδαία άνοδο ώστε, μέχρι το 2020, να φτάσουν ν΄ αποτελούν, διεθνώς, τη δεύτερη αιτία θανάτου (μετά τα καρδιαγγειακά νοσήματα).

Η Ελλάδα ήταν μια από τις χώρες στις οποίες αυτό επιβεβαιώθηκε στο υπέρτατο βαθμό μετά το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης και τα διαδοχικά μνημόνια μετά το 2010, όταν οι κατ΄ έτος αυτοκτονίες, σε μια χώρα με τα πιο χαμηλά ποσοστά αυτοκτονιών στην Ευρώπη, απέκτησαν τον πιο υψηλό ρυθμό ανόδου και έφτασαν μέχρι και να διπλασιαστούν σε σχέση με αυτές προ του ξεσπάσματος της κρίσης (οι πραγματικές και όχι αυτές που «καταφέρνει» να καταγράψει η ΕΛΣΤΑΤ).

Στις επισημάνσεις του ΠΟΥ περιλαμβάνονται ζητήματα γνωστά από μακρού, τα οποία και ως Πρωτοβουλία ‘Ψ’ έχουμε επανειλημμένως επισημάνει, όπως ότι η ανεργία, η οικονομική καταστροφή και η προσφυγιά είναι μεταξύ των κυριότερων ψυχοπιεστικών παραγόντων που οδηγούν στην εξάπλωση και επιδείνωση των ψυχοπαθολογικών εκδηλώσεων, των εισαγωγών για ψυχιατρική νοσηλεία, των καταθλιπτικών συμπτωμάτων, των αυτοκτονιών. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, περίπου ένας στους δέκα καταγράφεται, διεθνώς, με κάποιας μορφής, ήπια, ή πιο σοβαρή, «ψυχική διαταραχή», περισσότεροι από 350 εκ. άνθρωποι σε όλο τον κόσμο υποφέρουν από συμπτώματα στο καταθλιπτικό φάσμα, ενώ περί τις 800.000 είναι ετησίως οι καταγεγραμμένες, διεθνώς, αυτοκτονίες και, φυσικά, πολλαπλάσιες οι απόπειρες. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, στους νέους 15 έως 27 ετών η αυτοκτονία έχει φτάσει να γίνει η κύρια αιτία θανάτου (πηγάζοντας από τις διάφορες μορφές βίας, κακοποίησης, απομόνωσης, απουσίας μέλλοντος κλπ). Είναι, τέλος, ενδιαφέρουσα και η επισήμανση που κάνει για τις σοβαρές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία που έχει η απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων, οι (κυρίαρχες πλέον) συνθήκες εργασιακής ανασφάλειας, οι ελαστικές σχέσεις εργασίας.

Βέβαια, όλα αυτά ήταν ανέκαθεν απλές επισημάνσεις, χωρίς ποτέ κανένα πρακτικό αντίκρισμα. Είναι, άλλωστε, και στη φύση όλων αυτών των διεθνών οργανισμών να λειτουργούν, συχνά και μέσω κάποιων σωστών επισημάνσεων, ως το άλλοθι των κυρίαρχων εξουσιών για την εφαρμογή των διαμετρικά αντίθετων πολιτικών από αυτές που εξυπακούονται από αυτές τις επισημάνσεις.

Σ’ αυτή τη χώρα είχαμε, ακριβώς στις παραμονές της «Παγκόσμιας Ημέρας» αυτών των διακηρύξεων, ένα σαφέστατο δείγμα από τη μεριά του Υπουργείου Υγείας για το ποια πολιτική προεικονίζεται και στον τομέα της Ψυχικής Υγείας. Όχι, δηλαδή, ότι, ήδη από πριν, «δεν ξέραμε», αλλά η αιφνιδιαστική, με «επείγουσες νομοθετικές διαδικασίες» εκπαραθύρωση του εκλεγμένου, μέσα από συλλογικές/δημοκρατικές διαδικασίες Διοικητικού Συμβουλίου του ΚΕΘΕΑ, προκειμένου να μπορούν να διορίσουν ανεμπόδιστα τους εντεταλμένους τους για την υλοποίηση των πολιτικών που έχουν έτοιμες προς εφαρμογή, μιλάει για το τι μας περιμένει σε όλο τον χώρο της Ψυχικής Υγείας και της Υγείας γενικότερα.

Είναι σαφής η στόχευση στην υπονόμευση και στη διάλυση των «στεγνών» προγραμμάτων, συνδεδεμένων με πρακτικές κοινωνικής επανένταξης, στήριξης στην εκπαίδευση κλπ – και το ΚΕΘΕΑ, από συστάσεώς του, λειτουργεί σ΄ αυτή τη βάση, της οποίας «φέρων οργανισμός» ήταν ανέκαθεν αυτή ακριβώς η δημοκρατική λειτουργία, η γενική συνέλευση για την εκλογή του (άμισθου) ΔΣ κλπ, την οποία καταργεί η δεξιά κυβέρνηση Μητσοτάκη/Κικίλια. Μια «συνέλευση των μελών», δηλαδή, αυτών που συμμετέχουν στα θεραπευτικά προγράμματα, των οικογενειών τους, των λειτουργών της μονάδας, των εθελοντών. Αυτοί που πρώτοι απ΄ όλους θα πληγούν από αυτή την επέλαση του αυταρχισμού, θα είναι ακριβώς όλες και όλοι αυτοί που είχαν κατακτήσει, μέσω αυτών των διαδικασιών, ένα λίγο-πολύ ισότιμο ρόλο μέσα στην ίδια την συνέλευση της δομής. Κάτι που αποτελεί το ζητούμενο για την ίδια την πραγματική και όχι επίπλαστη θεραπευτικότητα μιας μονάδας (ψυχικής υγείας, απεξάρτησης κοκ).

Η επίθεση στο ΚΕΘΕΑ δεν είναι παρά ένα πρώτο βήμα στην αποδιάρθρωση των υπαρχουσών δομών απεξάρτησης (του 18Ανω κλπ), στα πλαίσια μιας πολιτικής προσανατολισμένης στο μονόδρομο των υποκατάστατων (μεθαδόνης κλπ), συνδυασμένης με το «νόμο και τάξη», μετά τους πρόσφυγες, και για τους τοξικοεξαρτημένους (που το ίδιο το κυρίαρχο σύστημα πολλαπλασιάζει και έχει γκετοποιήσει σε διάφορα σημεία, αλλά που τώρα αυτό, προφανώς «ενοχλεί» την «τουριστική ανάπλαση»), μέσω των «χώρων ελεγχόμενης χρήσης» (που θεσμοθέτησε η προηγούμενη κυβέρνηση), αλλά και της βίαιης απομάκρυνσης, με τις «επιχειρήσεις- σκούπα» (έως και του εγκλεισμού) μακριά από το κέντρο της πόλης… «να μη φαίνονται».

Και η φετινή «Παγκόσμια Ημέρα της Ψυχικής Υγείας» μας βρίσκει, λοιπόν,
-με το 65% των εισαγωγών για ψυχιατρική νοσηλεία να είναι ακούσιες,
-με τις πρακτικές της καταστολής και της «περιστρεφόμενης πόρτας» κυρίαρχες και αυτονόητες (ως, δήθεν, «ιατρικές πράξεις»),
-χωρίς καμιά κοινωνική στήριξη για όσες και όσους έχουν ανάγκη,
-με πολλαπλασιασμό των αστέγων, ένα μεγάλο ποσοστό των οποίων είναι άτομα με σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας,
-με τα πολλαπλασιαστικά αυξανόμενα προβλήματα ψυχικής υγείας των προσφύγων να μένουν αναπάντητα, συχνά να μην κατανοούνται καν και να απορρίπτονται στον Καιάδα – όπως και πολλών ντόπιων,
-με παντελή έλλειψη κοινοτικών υπηρεσιών και υποτυπώδεις παιδοψυχιατρικές υπηρεσίες
-χωρίς, «ποτέ και πουθενά», καμιά τομεοποίηση,
-με όλες τις υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας (όπως και συνολικά της Υγείας) δραματικά υποστελεχωμένες και υποχρηματοδοτημένες,
-με την ακραία βιολογικοποίηση της ψυχιατρικής και την χειραγώγηση της ψυχιατρικής κοινότητας από το βιο-φαρμακο-βιομηχανικό σύμπλεγμα.

΄Ηδη η προηγούμενη κυβέρνηση έχει αφήσει έτοιμο (καθώς δεν είχε προλάβει, λόγω εκλογών, να το ψηφίσει) το νομοσχέδιο για την «ακούσια θεραπεία στην κοινότητα», ενώ και το βίαιο κλείσιμο των ψυχιατρείων, που είχε πάρει αναβολή το 2015, παραμένει ως μια επικρεμάμενη απειλή.

Αυτή είναι η «Παγκόσμια Ημέρα της Ψυχικής Υγείας» του έτους 2019 για αυτή τη χώρα και μας περιμένουν πολλά, για αντίσταση, οργάνωση και διεκδίκηση. Στην κατεύθυνση πάντα μιας ριζικά εναλλακτικής και χειραφετητικής Ψυχικής Υγείας.

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

.

.




ΑΝΑΠΟΛΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΑΝΤΑΧΡΟΝΗ ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΨΥ (ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΓΑΡΟ ΜΟΥΣΙΚΗΣ)

.

Ανάμεσα στην πληθώρα των επετειακών εκδηλώσεων με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Ψυχικής Υγείας, αυτή τη μια και μόνη μέρα που όλοι οι κατεστημένοι θεσμικοί φορείς τη «θυμούνται» για να την ξεχνάνε τις υπόλοιπες 364 μέρες του χρόνου, έχουμε και αυτή για τα 30χρονα μιας ΜΚΟ, της ΕΠΑΨΥ, στο Μέγαρο Μουσικής (!) και με συναυλία κλασικής μουσικής.

Σ΄ ένα μεγαλεπίβολο εγχείρημα αυτοπαρουσίασης, σ΄ ένα χώρο που διάφοροι ποικιλοτρόπως διασυνδεδεμένοι θεσμικοί φορείς χρησιμοποιούν, συχνά στη λογική του θεάματος, αυτού που ο Ντεμπόρ έλεγε ότι «επειδή δεν είναι, γι΄ αυτό του επιτρέπεται να φαίνεται».

Σε μια, λοιπόν, σύντομη συμβολή, για αυτή την τριαντάχρονη διαδρομή, στην καταγραφή αυτού του «είναι που δεν είναι», ας θυμίσουμε κατ΄ αρχήν ότι όλες οι ΜΚΟ ψυχικής υγείας (και όχι μόνο) είναι κρατικοδίαιτες, χρηματοδοτούμενες, δηλαδή, από τον κρατικό κορβανά (και συχνά απευθείας την ΕΕ) για να επιτελούν μια λειτουργία ευθύνης του δημοσίου με όρους ιδιωτικής επιχειρηματικότητας: ιδιωτικές εργασιακές σχέσεις, προϊούσα ιδιωτικοποίηση-και επισφάλεια-της θέσης των ενοίκων εντός των στεγαστικών δομών τους και των όποιων παρεχόμενων υπηρεσιών.

Ανατρέχοντας πίσω στα 30 χρόνια, να θυμηθούμε ότι και η ΕΠΑΨΥ έπαιξε, το καλοκαίρι του 1990, κομβικό ρόλο στην παγίωση του σχεδίου των (γνωστών και μη εξαιρετέων) συμβούλων για την Ψυχική Υγεία της τότε ηγεσίας του Υπουργείου Υγείας για μια δίμηνη παρέμβαση στη Λέρο για την επιλογή των πιο «λειτουργικών» ασθενών. Για να μη μείνει, όπως χαρακτηριστικά δήλωνε τότε, «έξω από τα τραίνο». Και θα θυμούνται, οι πιο παλιοί της εταιρείας, περιστατικά όπως το να προσπαθούν να βάλουν στο καράβι ασθενείς που είχαν επιλέξει για μεταφορά, οι οποίοι αρνούνταν να μπουν και να γίνεται χαμός στο λιμάνι.

Κι΄ αργότερα, η πλήρης σύμπλευση με τον Λοβέρδο ως Υπουργό Υγείας και τα σχέδια για πλήρη ιδιωτικοποίηση/προσαρμογή στα μνημόνια της Ψυχικής Υγείας. Ηταν τότε που η ΕΠΑΨΥ πρωτοστάτησε στο εγχείρημα της παρακράτησης των συντάξεων των ασθενών (ενοίκων των στεγαστικών δομών), απολύοντας μάλιστα στέλεχός της (τον Αχ. Βασιλικόπουλο), που είχε αντιδράσει σε αυτές τις πρακτικές.

Την ίδια στιγμή, μια άλλη πτυχή των ασκούμενων πρακτικών, ήταν ασθενείς να καταφθάνουν, με εισαγγελική παραγγελία, από τα νησιά των Κυκλάδων στα ψυχιατρεία της Αθήνας, με έγγραφες συστάσεις από την Κινητή Μονάδα, «να μείνει αρκετό διάστημα στο ψυχιατρείο».

Ήταν την ίδια περίοδο που το Δίκτυο Αργώς (συλλογικό όργανο των ΜΚΟ Ψυχικής υγείας), όπου ενεργά συμμετέχει η ΕΠΑΨΥ (ο γραμματέας του Δικτύου είναι ο πρόεδρος της ΕΠΑΨΥ) είχε στείλει, διαμέσου του προέδρου του, επιστολή στον Επίτροπο Κοινωνικών Υποθέσεων της ΕΕ Λάζλο Αντόρ (γνωστό και από το σύμφωνο Αντόρ-Λυκουρέτζου για το βίαιο κλείσιμο των ψυχιατρείων), στην οποία, μεταξύ άλλων, τόνιζε : «…Αγαπητέ Επίτροπε, όπως είναι παγκοσμίως γνωστό, η Ελλάδα αντιμετωπίζει μια σοβαρή οικονομική κρίση. Κάτω από αυτό το πλαίσιο όλα τα μέλη του Δικτύου Αργώς θα συμμετάσχουν ενεργά στην Εθνική προσπάθεια για εφαρμογή του τρέχοντος προγράμματος οικονομικής προσαρμογής, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα την ποιότητα των υπηρεσιών και την συνέχεια της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης» (1 Αυγούστου, 2011). Υποστήριζαν, δηλαδή, πλήρως την εφαρμογή των μνημονίων εκλιπαρώντας για εξαίρεσή τους από τα μέτρα λιτότητας. Πράγματι λίγο αργότερα η ΕΕ, για να διασωθούν οι ιδιωτικού χαρακτήρα ψυχιατρικές δομές, τις χρηματοδότησε, για τρία χρόνια, με ένα κονδύλι 105 εκ ευρώ. Ήταν η πρώτη φορά που συνέβη να επαναχρηματοδοτούνται, με κοινοτικά κονδύλια, δομές οι οποίες είχαν ήδη δημιουργηθεί στη βάση ευρωπαϊκών προγραμμάτων.

Σ΄ ένα περιβάλλον κατακερματισμού, αυτοαναφορικότητας και διαιωνιζόμενης ασυδοσίας γενικά στο χώρο της ψυχικής υγείας, όπου η όποια επιβολή κανόνων στυγνής κοστολόγησης κλπ, των παρεχόμενων υπηρεσιών των ΜΚΟ, οδήγησε, ταυτόχρονα, αφενός, στη μείωση και αφετέρου, στην περαιτέρω ιδιωτικοποίηση της παροχής τους.

Με τη χρήση κατασταλτικών μέτρων, απαγορεύσεων (εξόδου κλπ), μηχανικών καθηλώσεων, απομονώσεων σε πολλά οικοτροφεία, αλλού εμφανώς και αλλού «αφανώς».

Με τις «επιστροφές ασθενών» στα ψυχιατρεία (σα να ήταν εμπορεύματα που τα επιστρέφουμε για να πάρουμε κάτι «πιο καλό») να έχουν γίνει κανόνας.

Με τις «χρεωκοπίες» διαφόρων ΜΚΟ και αναθέσεις των δομών, που αυτές εγκαταλείπουν, σε άλλες ΜΚΟ-μέχρι και με διαγωνισμούς του τύπου, ποιος θα πάρει αυτό το οικοτροφείο και «πόσα δίνει» γι΄ αυτό. Και με τους ενοίκους στις στεγαστικές δομές έρμαια των πρακτικών αυτών.

Και φυσικά, πιο πρόσφατα, στροφή, όπως αυτή που έκανε και η ΕΠΑΨΥ στον τομέα όπου σήμερα ρέει «ζεστό χρήμα» και που αφορά τις ποικίλες επιδερμικές εφαρμογές πρακτικών, πρωτίστως μέσω των ΜΚΟ, μιας, στην ουσία της, άκρως κατασταλτικής διαχείρισης του προσφυγικού.

Μια συνεπής, λοιπόν, τριαντάχρονη πορεία που, για το σύστημα, αξίζει το Μέγαρό της.

.

8/10/18

.

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

.

.

.

.

.

 

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΣΥΣΠΕΙΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ: ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ (ΔΙΑΛΥΣΗΣ) ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΕΙΑΣ

.

.
Πιο μουδιασμένη από ποτέ η ελληνική ψυχιατρική κοινότητα υποδέχεται, φέτος, την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας (10 Οκτώβρη), αυτή την ετήσια φιέστα του ΠΟΥ μέσω της οποίας όλοι συνήθιζαν να θυμούνται, με απλώς εθιμοτυπικό τρόπο και για μια και μόνο μέρα, ότι υπάρχει και Ψυχική Υγεία, που χρειάζεται να έλθει στο κέντρο της προσοχής μας. Για να την ξεχάσουν και πάλι από την αμέσως επόμενη μέρα, καθώς η ίδια κυρίαρχη κατασταλτική ψυχιατρική, και την ίδια μέρα της φιέστας, όπως όλες τις υπόλοιπες μέρες του χρόνου, συνέχιζε να ασκείται αδιαπραγμάτευτα, πίσω από ορατά και αόρατα τείχη, ως ένας μονόδρομος για την κατανόηση και την αντιμετώπιση των αναπάντητων αναγκών του ψυχικά πάσχοντος υποκειμένου.

Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι φέτος, σε μιαν εκδήλωση που οργανώνει επί του προκειμένου η ΕΨΕ, η ενασχόληση δεν αφορά κάποιες μεγαλεπήβολες θεματικές, όπως αυτές των προηγούμενων ετών, αλλά κάτι το πολύ άμεσο και πρακτικό : την «επείγουσα ψυχιατρική». Αυτό, δηλαδή, στο οποίο η κυρίαρχη ψυχιατρική έχει αναγάγει την ψυχιατρική φροντίδα ήδη από την προ των μνημονίων εποχή, αλλά πολύ περισσότερο σήμερα, εν μέσω της καταλυτικής αποσάρθρωσης του όλου συστήματος: στην αντιμετώπιση του «επείγοντος». Την διαχείριση, δηλαδή, καταστάσεων «κρίσης» όλο και περισσότερων ανθρώπων, άκρως εξουθενωμένων και κοινωνικά εκμηδενισμένων (αυτών και των οικογενειών τους) από τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης, μέσω των διαδικασιών της ακούσιας νοσηλείας (στο 55-60% των εισαγωγών), που θα έχουν, συνήθως μέσα σε μια κλινική γεμάτη ράντζα, μιαν αντιμετώπιση πυροσβεστικού χαρακτήρα και καταστολής των συμπτωμάτων (μέσω της μηχανικής και/ή της χημικής καθήλωσης), για να επανέλθουν, ανάλογα με τον θεράποντα και την κλινική, ταχέως, με τα λεγόμενα «αιματηρά εξιτήρια», ή πιο αργά, στις ίδιες συνθήκες του κοινωνικά και θεραπευτικά αβοήθητου, που παράγουν και παροξύνουν την οδύνη και τις λεγόμενες υποτροπές της.

Η ψυχιατρική, λοιπόν, δεν έχει να ασχοληθεί παρά με το «επείγον», αυτό που η ίδια, σε μεγάλο βαθμό, παράγει μέσα από τον τρόπο που λειτουργεί, τον οποίο, πολύ περισσότερο, ουδόλως αμφισβητεί ως τρόπο σκέψης και πράξης.

Είναι χαρακτηριστικό ότι, ενώ, στα λόγια, πολλοί μιλούν για ανάγκη κοινοτικών υπηρεσιών (τις οποίες, όμως, ουδόλως επιδιώκουν έμπρακτα και «λειτουργώντας προς» αυτές, μέσα από την αμφισβήτηση των ιδρυματικών κανόνων και πρακτικών) κανείς δεν αναφέρεται στο σκάνδαλο της χρησιμοποίησης ενός κτιρίου αξίας 7.3 εκ. ευρώ, το οποίο παραχωρήθηκε στο ΨΝΑ, μέσω ΕΣΠΑ, για λειτουργία Κέντρου Ψυχικής Υγείας (στο Γκάζι), για την μεταστέγαση οικοτροφείων και των εξωτερικών ιατρείων του ψυχιατρείων – χρήσεων που καμιά σχέση δεν έχουν με ΚΨΥ.

Η αρμόδια ηγεσία του Υπουργείου Υγείας δεν κάνει άλλο από το να διαχειρίζεται την διάλυση των υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας, συμβάλλοντας σε αυτή τη διάλυση και αναλωνόμενη σε ατέρμονες συζητήσεις και συσκέψεις επιτροπών για μια «διοικητική μεταρρύθμιση», που, για μιαν ακόμη φορά, ανάγεται σε μιαν απλή «έκθεση ιδεών» (και μάλιστα, «κακών ιδεών») για μια Τομεοποίηση που ποτέ δεν θα γίνει, δίνοντας, όμως, μέσα από το σχετικό νομοσχέδιο που έχει κατατεθεί, δυνατότητες για αποφασιστικό ρόλο επί των τεκταινομένων στις ΜΚΟ. Τη στιγμή που, αυτές οι τελευταίες έχουν ξανάρθει, ως ήταν αναμενόμενο, στο κέντρο του ενδιαφέροντος. Οχι μόνο λόγω των σκανδάλων διαφθοράς σε κάποιες από αυτές, που εξακολουθούν, την ουσία και σε όλη τους την έκταση, να μην αντιμετωπίζονται και από την παρούσα, δήθεν «αριστερή», κυβέρνηση (που, όπως σε όλα, και εν προκειμένω, άλλα έλεγε όταν ήταν αντιπολίτευση), αλλά και γιατί οι ΜΚΟ αποτελούν επιλογή και τέκνο της ΕΕ. Αυτής της ΕΕ που επιβάλει τα μνημόνια και καταστρέφει τις πλατειές λαϊκές μάζες, μεταξύ των οποίων και τους, ως επί το πλείστον, από τα φτωχά λαϊκά στρώματα προερχόμενους ψυχικά πάσχοντες.

Παρ΄ όλα όσα λένε οι κυβερνώντες, το κλείσιμο των τριών εναπομεινάντων ψυχιατρείων έχει μπει ξανά στο προσκήνιο και η όλη διαπραγμάτευση αφορά απλώς τον τρόπο και τους ρυθμούς που θα γίνει. Το νομοσχέδιο για την «διοικητική μεταρρύθμιση» δεν είναι παρά ένα εργαλείο προς αυτή την κατεύθυνση. Κλείσιμο ως κατάργηση, χωρίς καθόλου εναλλακτικές κοινοτικές υπηρεσίες. Για τον χώρο που έχει ανοιχτεί και τον ακόμα μεγαλύτερο που θ΄ ανοίξει με το βίαιο κλείσιμο των ψυχιατρείων, προαλείφονται οι γνωστές μας ΜΚΟ. Αλλωστε, αυτή είναι μια< διαδεδομένη πρακτική σε όλη την ΕΕ και απλώς μεταφέρεται, με τους γνωστούς τρόπους, και στην «χώρα πειραματόζωο» των μνημονιακών «μεταρρυθμίσεων».

Οι ΜΚΟ ψυχικής υγείας όχι μόνο δεν έχουν φέρει καμιά «καινοτομία», όπως αρέσκονται να την ονομάζουν, αλλά αποτελούν πρότυπα νεο-ιδρυματικών πρακτικών, με τη χρήση, πάντα, των γνωστών παλαιο-ιδρυματικών μεθόδων της επιλογής του «περιστατικού», της τιμωρίας, της μηχανικής καθήλωσης, της απομόνωσης κοκ. Και είναι χαρακτηριστικό για το πώς λειτουργεί το όλο διαπλεκόμενο σύστημα ότι ο Επίτροπος της ΕΕ Νιλς Μουιζνιεκ έσπευσε, με μια δακρύβρεχτη επιστολή, που συγκίνησε πολλούς/ες, να στηλιτεύσει, όπως γινόταν παλιά επί Λέρου, την καταπάτηση των δικαιωμάτων των ψυχικά πασχόντων, τις πολλές μηχανικές καθηλώσεις, τις ακούσιες νοσηλείες κλπ (ένα κλασσικό υποκριτικό περιτύλιγμα υπόγειων αντιδραστικών μεθοδεύσεων), για να καταλήξει στην άκρως υποκριτική προτροπή «να απαλλάξετε την φροντίδα υγείας, ιδιαίτερα την ψυχιατρική, από περαιτέρω περικοπές στον προϋπολογισμό κατά τη διαπραγμάτευση και σχεδίαση των μέτρων λιτότητας».

Είναι το ίδιο αίτημα που είχε υποβάλει το δίκτυο των κρατικοδίαιτων ΜΚΟ «Αργώς»,πριν λίγα χρόνια, στην απευθείας επικοινωνία του (που εξακολουθεί να διατηρεί) με τις Βρυξέλλες. Μνημόνια παντού, στην Παιδεία, στους μισθούς, στις απολύσεις στους ασήκωτους φόρους στους πλειστηριασμούς, στις διακοπές του ηλεκτρικού ρεύματος, στο όποιο κοινωνικό κράτος, αλλά όχι στην Ψυχική Υγεία, δηλαδή, μεταφραζόμενο, «όχι στις ΜΚΟ». Πέραν του γεγονότος ότι είναι τα μνημόνια που καταστρέφουν και/ή επιδεινώνουν την ψυχική υγεία, η επίπτωσή τους, δηλαδή, στο όλον της ύπαρξης του υποκειμένου, το ζήτημα εδώ δεν είναι η σκόπιμη αγνόηση των κοινωνικών παραμέτρων της ψυχικής υγείας, αλλά, πρωτίστως, η επιδίωξη του «ιδίου οφέλους», η προώθηση του ιδιωτικού χαρακτήρα των, υποτίθεται, «μη κερδοσκοπικών» (αλλά εύκολο να μετατραπούν σε κερδοσκοπικές) ΜΚΟ. Είναι η πλήρης ιδιωτικοποίηση της ψυχικής υγείας (όπως και όλης της Υγείας, της Παιδείας, του νερού και όλων των «κοινών») που απαιτεί ο άνωθεν επιβαλλόμενος νεο-φιλελεύθερος άξονας των «μεταρρυθμίσεων», η τήρηση του οποίου, όπως λένε όλοι,ΔΝΤ, ΕΕ κλπ είναι ο απαραίτητος όρος για να δοθεί η εκάστοτε «επόμενη δόση». Αλλωστε, ο Μουιζνιεκ ξέρει απ΄ αυτά, καθώς η χώρα του, η Λετονία, εφαρμόζει ένα αυστηρό πρόγραμμα δραστικής περιστολής των δημόσιων δαπανών και μαζικών ιδιωτικοποιήσεων παντού, και στην Ψυχική Υγεία.

Η Ψυχική Υγεία βρίσκεται σε κατάσταση πλήρους διάλυσης, κατάσταση που πρόκειται να γίνει ακόμα χειρότερη, με πρωταρχική ευθύνη, πλέον, της παρούσας κυβέρνησης. Η καθημερινότητα της ψυχιατρικής πρακτικής ήταν ανέκαθεν, αλλά τώρα είναι πολύ περισσότερο, μια καθημερινή και πλήρως ανεξέλεγκτη, έως και αυτονόητη, καταπάτηση των δικαιωμάτων των ψυχικά πασχόντων υποκειμένων.

Μόνο ένα κοινωνικό κίνημα ριζικής και έμπρακτης αμφισβήτησης των ασκούμενων πολιτικών μπορεί ν΄ ανοίξει δρόμους πέρα από την υπάρχουσα κατάσταση. Οι απολύτως απαραίτητες και άμεσα αναγκαίες, στο δημόσιο σύστημα υπηρεσιών, μαζικές προσλήψεις μόνιμου προσωπικού, όλων των ειδικοτήτων και με αξιοπρεπείς αμοιβές, δεν μπορεί να έχει κανένα αποτέλεσμα αν δεν συνδεθεί με την έμπρακτη διεκδίκηση και άσκηση μιας εναλλακτικής ψυχιατρικής πρακτικής, με την αμφισβήτηση του κυρίαρχου ψυχιατρικού παραδείγματος.

Με το άνοιγμα του δρόμου προς μιαν άλλη σχέση θεραπευτή-θεραπευόμενου, μια σχέση, πρωτίστως, ισότιμων υποκειμένων και ισότιμα συμμέτοχων σ΄ ένα κοινό αγώνα για μιαν άλλη Ψυχική Υγεία – στιγμή προς μιαν άλλη κοινωνική σχέση, όπου θεραπεία θα σημαίνει, στη βάση και της εξασφάλισης των αναγκαίων υλικών προϋποθέσεων, επικοινωνία, διάλογο, διαπραγμάτευση. Μια σχέση ουσιαστικής και ισότιμης συν-ύπαρξης, όπου η ελευθερία του καθενός θα είναι προϋπόθεση της ελευθερίας όλων.

10 Οκτωβρίου 2016

.
ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΣΥΣΠΕΙΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ

.

.

.

.

.

«Με την ψυχή στο σώμα»: Καλλιτεχνική εβδομάδα στο Πολιτιστικό Καφενείο «διαδρομές» /Αφιερωμένη στον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Ψυχικής Υγείας – 5 έως 12 Οκτώβρη

.

DIADROMES

.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Με αφορμή την παγκόσμια ημέρα Ψυχικής Υγείας (10/10/14) η Εταιρία Κοινωνικής Ψυχιατρικής & Ψυχικής Υγείας σε συνεργασία με το Κοινωνικό Συνεταιρισμό Περιορισμένης Ευθύνης (ΚοιΣΠΕ) «διαδρομές» θα διοργανώσει μια εβδομάδα αφιερωμένη στη τέχνη και στο πολιτισμό, για μικρούς και μεγάλους, στο χώρο του πολιτιστικού Καφενείου «διαδρομές«.

Σκοπός του Καφενείου είναι να δημιουργεί στο χώρο του μια όμορφη ατμόσφαιρα επικοινωνίας, ξεκούρασης, ευχαρίστησης και δημιουργίας. Έτσι η Καλλιτεχνική Εβδομάδα θα είναι μια συνάντηση ανθρώπων της τέχνης και του πολιτισμού και όχι μόνο, για να παρουσιάσουν τα έργα τους και να μοιραστούν τις εμπειρίες τους .

Θα περιλαμβάνει ζωγραφική, ποίηση, λογοτεχνία, χορό, παραμύθια, ντοκυμαντέρ και μουσική. Θα οργανωθεί και διαγωνισμός μαγειρικής. Το αναλυτικό πρόγραμμα μπορείτε να το δείτε εδώ.

.

.

.

.

.