Επόμενη «εκπαιδευτική συνάντηση» Πρωτοβουλίας ‘Ψ’

Η επόμενη «εκπαιδευτική συνάντηση» της «Πρωτοβουλίας για ένα Πολύμορφο Κίνημα στην Ψυχική Υγεία» θα έχει ως θέμα τις «ΜΚΟ στην Ψυχική Υγεία. Προέλευση, ρόλος και λειτουργία στο σύστημα των υπηρεσιών. Η επίκληση της ‘καινοτομίας’«.

Η επικέντρωση δεν θα είναι αποκλειστικά στο ρόλο τους στην Ψυχική Υγεία, αλλά και σ΄ άλλους τομείς, όπου χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατα μιας «ολοκληρωμένης κρατικής προνοιακής πολιτικής» και ιδιαίτερα σ΄αυτόν στον οποίο ένα μεγάλο μέρος τους έχει στραφεί τα τελευταία χρόνια και αφορά  την «κοινωνική αποστολή» που άνωθεν τους έχει ανατεθεί (επίσης με το ‘αζημίωτο’, όπως στην Ψυχική Υγεία και όπου αλλού) στην «διαχείριση» του «προσφυγικού».

Εισηγητικές παρεμβάσεις θα κάνουν ο Γιώργος Ευθυμίου, ο Θ. Μεγαλοοικονόμου, η Αγγελική και ο Γιάννης και θ΄ ακολουθήσει συζήτηση. 

Η «εκπαιδευτική συνάντηση» θα γίνει την Παρασκευή, 31 Μαΐου 2019, ώρα 19.00, στο χώρο του «Hearing Voices Αθήνας«, στην οδό Τροίας 44, (κοντά στην πλ. Βικτωρίας).

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

Advertisements

«Τα Τετράδια Ψυχιατρικής»- Αφιέρωμα: Εξαρτημένες μητέρες και τα παιδιά τους / Ψυχική Υγεία των προσφύγων-μεταναστών

.

Τετραδια Ψυχιατρικής- εξαρτημένες και πρόσφυγες

.


Πρόσφατα κυκλοφόρησε το νέο τεύχος του εξαιρετικού περιοδικού “Τα Τετράδια Ψυχιατρικής” που είναι αφιερωμένο στις εξαρτημένες μητέρες και τα παιδιά τους απ’ τη μια πλευρά και στην ψυχική υγεία των προσφύγων-μεταναστών απ’ την άλλη.

Για την ακρίβεια στο τεύχος αυτό συγκεντρώθηκαν οι ομιλίες από δύο αντίστοιχες ημερίδες: η πρώτη διοργανώθηκε απ’ το Δίκτυο για τις Εξαρτημένες γυναίκες, μητέρες και τα παιδιά τους κι η δεύτερη απ’ τον Συντονισμό για τους Πρόσφυγες και Μετανάστες.

Στο εισαγωγικό άρθρο σύνταξης η ψυχίατρος Κατερίνα Μάτσα, εκείνη δηλαδή με την μεγαλύτερη εμπειρία στο χώρο, γράφει χαρακτηριστικά μεταξύ άλλων:

Η στροφή στις ουσίες, στην ηλικία της εφηβείας ή και της προεφηβείας, συνδέεται, οπωσδήποτε με οδυνηρά βιώματα τυραννίας από τον πατέρα ή τον αδελφό, βιώματα εξουσιαστικών σχέσεων μέσα και έξω από την οικογένεια και την ανάγκη να αντιδράσουν (ενν: οι γυναίκες αυτές), έστω και σπασμωδικά σε αυτά, να ξεφύγουν από την καταπίεση. Θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε αυτή τη στροφή και ως μια μορφή διαμαρτυρίας ή και εξέγερσης ενάντια στον παραδοσιακό ρόλο της γυναίκας συζύγου, μητέρας και νοικοκυράς, για τον οποίο προοριζόταν και τον οποίο αντιπροσώπευε, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, η μητέρα, η οποία λειτουργούσε περισσότερο ως αντί-πρότυπο. Ήταν όμως μια εξέγερση εξαρχής υπονομευμένη, καθόλου απελευθερωτική, αφού παγιδεύτηκε από τα ίδια τα εσωτερικευμένα στερεότυπα για το γυναικείο φύλο, αναπαράγοντας τον αποκλεισμό, την εσωτερική κι εξωτερική εξορία”.

Ακολουθούν οι εισηγήσεις των ψυχολόγων Ελένης Μαρίνη (υπεύθυνης της Κινητής Μονάδας Street -work του ΚΕΘΕΑ ΕΞΕΛΙΞΙΣ), Μυρτώς Παπαδοπούλου (μέλους της ίδιας Μονάδας) και Μαρίας Σφηκάκη (Επιστημονικά Υπεύθυνης του Ειδικού Προγράμματος Εξαρτημένων Μητέρων με τα Παιδιά τους της Μονάδας Απεξάρτησης 18 Άνω).

Πέρα απ’ τους κοινούς άξονες των ομιλιών τους που συνάδουν και με όσα επισημαίνουν οι κοινωνικοί λειτουργοί Έλλη Δρακάκη (απ’ τον ΟΚΑΝΑ), Αθηνά Χαραλάμπους (ΓΝΑ «Αλεξάνδρα») καθώς και άλλες εισηγήτριες και τις ελλείψεις που εντοπίζουν, εμμένουν και στην επιτακτική ανάγκη για πρώιμη  παρέμβαση και διεπιστημονική συνεργασία (ώστε να δημιουργηθούν εξειδικευμένες υπηρεσίες στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια φροντίδα υγείας όπως σε χώρες της Ευρώπης σαν την Δανία, τη Φινλανδία κ.α),  για τη δημιουργία ξενώνα που να παρέχει προσωρινή φιλοξενία των γυναικών, για την ύπαρξη μητρώου καταγραφής και παρακολούθησης των βρεφών που γεννήθηκαν από εξαρτημένες μητέρες κτλ, ξεχώρισα ένα σημείο που υπογράμμισε  η κυρία Σφηκάκη και σας το παραθέτω:

«Προβληματισμοί εγείρονται για την καταλληλότητα της εξαρτημένης γυναίκας στην ανάληψη του μητρικού της ρόλου. Η Taylor (1993) αναφέρει ότι οι έρευνες είναι αντιφατικές ως προς την ικανότητά της. για παράδειγμα ερευνητικό πρωτόκολλο στη Σκωτία συμπεραίνει ότι οι εξαρτημένες γυναίκες είναι ικανές να φροντίσουν με υπευθυνότητα τα παιδιά τους, ενώ βρέθηκε ότι οι ελπίδες και οι προσδοκίες που έχουν γι’ αυτά δεν διαφέρουν απ’ τις μητέρες που δεν κάνουν χρήση. Πιο συγκεκριμένα, κατά τη διάρκεια της χρήσης κάνουν σοβαρή προσπάθεια να σταματήσουν από φόβο μην κάνουν κακό στο έμβρυο και έχουν την επιθυμία, όταν αυτό γεννηθεί να γίνουν καλές μητέρες. Η δική μας κλινική εμπειρία επιβεβαιώνει αυτό το εύρημα, με τη διαμεσολάβηση φυσικά της θεραπείας».

Στάθηκα σ’ αυτό το σημείο γιατί βέβαια είναι παρήγορο, ειδικά αν σκεφτούμε πως οι εγκυμοσύνες των περισσοτέρων απ’ τις γυναίκες αυτές είναι ανεπιθύμητες, προκύπτουν μες το εξαρτητικό τους περιβάλλον και συχνότατα οι πατέρες είναι ομοίως χρήστες.

Για να δούμε όμως και μερικά σημεία απ’ τις ομιλίες όσων συμμετείχαν στη δεύτερη ημερίδα για την ψυχική υγεία των προσφύγων και μεταναστών, την οποία άλλωστε παρακολούθησα κι εγώ.

Είχα ήδη ξεχωρίσει τις ομιλίες των: Θόδωρου Μεγαλοοικονόμου (ψυχιάτρου), Δώρας Κουτσανέλλου (ψυχολόγου) και Δήμητρας Ξενάκη (ψυχολόγου) κι έτσι εύλογα θα σας παραθέσω μερικά αποσπάσματα απ’ αυτές.

Ο Θόδωρος Μεγαλοοικονόμου στην ομιλία του με τίτλο  «Η ανάγκη για μια διαπολιτισμική προσέγγιση στην ψυχική οδύνη του πρόσφυγα», επισήμανε τα εξής:

«Πέρα από το στοιχειώδες ζήτημα της γλωσσικής επικοινωνίας, που και αυτό επαφίεται στην περιστασιακή (και όχι καθημερινή και/ή όποτε προκύπτει ανάγκη) διάθεση μεταφραστών από κάποιες ΜΚΟ (μεταφραστών που θα έπρεπε να είναι κατάλληλοι για  το συγκεκριμένο έργο το οποίο καλούνται να επιτελέσουν), υπάρχει το ζήτημα της ουσιαστικής επικοινωνίας του λειτουργού ψυχικής υγείας με τον πρόσφυγα που προσέρχεται (ή προσάγεται) στις υπηρεσίες. Αν, δηλαδή, ο λειτουργός είναι σε θέση, αν έχει τα εφόδια, «να δει», «ν’ ακούσει» και να κατανοήσει την έκφραση της οδύνης του πρόσφυγα στο ιδιαίτερο έδαφος της δικής του  πολιτισμικής συγκρότησης, των ιδιαίτερων αξιών, πεποιθήσεων και νοημάτων που αυτό το πολιτισμικό υπόβαθρο σηματοδοτεί και τα οποία μορφοποιούν την έκφραση της ψυχικής οδύνης».

Η Δώρα Κουτσανέλλου στη δική της ομιλία με τίτλο «Γυναίκες πρόσφυγες/μετανάστριες και παρεμβάσεις ψυχολογικής υποστήριξης» στην οποία άκουσα με πολύ ενδιαφέρον όσα είπε για τις μουσουλμάνες γυναίκες, ανέφερε μεταξύ άλλων:

«Αν ενσκήψει κανείς στην ατομική εμπειρία της κάθε μίας από αυτές τις γυναίκες και στις αντανακλάσεις αυτής της εμπειρίας στη ζωή και στις σχέσεις, μπορεί να διαπιστώσει ότι η επικρατούσα τάση για αποκλειστική προσέγγιση αυτών των εμπειριών με κριτήριο τη θρησκευτική κυρίως κουλτούρα είναι ανεπαρκής. Μόνο αν κατανοήσουμε προσεκτικά κάθε μία από αυτές τις εμπειρίες, λαμβάνοντας σοβαρά υπόψη τις διαφορετικές ιστορικές πολιτικές και κοινωνικές αφετηρίες τους, μπορούμε να διακρίνουμε τις διαφορετικές όσο και κοινές προσωπικές και συλλογικές διαδρομές προς έναν κοινό στόχο. Μια ‘καλύτερη ζωή‘ ».

Με τη σειρά της η Δήμητρα Ξενάκη μοιράστηκε εμπειρίες, σκέψεις, προβληματισμούς στη διαδρομή της με πρόσφυγες και μετανάστες ως εθελόντρια σε Κοινωνικό Ιατρείο κι αφού εξήγησε πως: «Ως θεραπευτική επιλογή, όσο υπάρχει αυτό το «ΚΑΙ» που εμπεριέχει στην αφήγηση των προσφύγων ΚΑΙ τα δύσκολα καταστροφικά γεγονότα αλλά ΚΑΙ την αναφορά και εστίαση στις ικανότητες που χρειάστηκαν για να ανταπεξέλθουν σ’ αυτά τα γεγονότα, είναι ένας τρόπος που στόχο έχει να ενεργοποιήσει τις υγιείς δυνάμεις των ανθρώπων που έρχονται από πολέμους και καταστροφές» έθεσε μια σειρά ερωτημάτων που σχετίζονται τόσο με τον χαρακτηρισμό των προσφύγων από ιθύνοντα ως ειδικής κατηγορίας ανθρώπων «εκπληκτικής ανθεκτικότητας», όσο και με το δικό μας ρόλο ως ειδικών:

«Κι εμείς οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας δεν απουσιάζουμε απ’ το να έχουμε μια ισχυρή φωνή στην κοινωνία γι’ αυτή την εξαντλητική κι απάνθρωπη ψυχική κατάσταση που υφίστανται τόσο καιρό άνθρωποι που ακολούθησαν το δρόμο της προσφυγιάς

Αυτό αρκεί να σκεφτούμε όλες, όλοι. Εγώ πριν κλείσω με μια παράγραφο από κείμενο που μετέφρασε ο κοινωνικός ανθρωπολόγος Νίκος Λάιος, θα γράψω ξανά πως αξίζει να διαβαστεί ολόκληρο το τεύχος μιας και φυσικά έκανα υποκειμενική επιλογή αφενός κι αφετέρου δεν μπορούσα να δώσω και μεγαλύτερη έκταση εδώ ώστε να συμπεριλάβω κι άλλες πληροφορίες. Οι ομιλίες για παράδειγμα του ψυχιάτρου Φώτη Κουνιάκη και της ψυχολόγου Χρύσας Γιαννοπούλου ήταν εξίσου διαφωτιστικές όπως θα δείτε όσες, όσοι διαβάσετε το συγκεκριμένο τεύχος.

Για το τέλος όμως, κάτι απ’ το αφιέρωμα στο περιοδικό Scince for the People για το οποίο έχει γίνει ξανά λόγος στις αναρτήσεις που θα δείτε εδώ κι εδώ. Πιο συγκεκριμένα, πρόκειται για αναδημοσίευση του άρθρου της Πατρίτσια Πάρσονς με τίτλο «Ριζοσπαστική Θεραπεία: ζώντας από μέσα ως έξω»  (μια θεραπεία που βασίστηκε στις ιδέες των Τhomas Szasz, R. D. Laing, Erving Goffman) και στάθηκα πολύ σ’ αυτό το σημείο:

“Οι μηχανισμοί που μας προτρέπουν να εσωτερικεύσουμε την καταπίεση, που βιώνουμε, δεν μας είναι όλοι γνωστοί. Χρειάζεται να συνδυάσουμε θεωρητική και πρακτική εργασία σε μια διαλεκτική διαδικασία ανάπτυξης μιας “νέας κοινωνικής ψυχολογίας, που εντοπίζει κάθε άνθρωπο μέσα σε ένα συγκεκριμένο κοινωνικό, πολιτικό και οικονομικό πλαίσιο·  μιας κοινωνικής ψχολογίας που αναπτύσσεται και θρέφεται απ’ τις εγγενείς αντιφάσεις αυτών των πλαισίων”.

Καλή ανάγνωση.

.

.

.

.

Κινητοποίηση στα γραφεία της ΕΕ και συνέντευξη τύπου στη Βουλή στις 4/12: Κάτω τα χέρια από τους πρόσφυγες – Να σταματήσει η ποινικοποίηση της αλληλεγγύης

.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

.

Τετάρτη 4 Γενάρη 2016:
13:00: Συγκέντρωση στα γραφεία της ΕΕ (Βασ. Σοφίας) και πορεία στη Βουλή
14:00: Συνέντευξη Τύπου μπροστά στη Βουλή, κινημάτων αλληλεγγύης & Βάσκων ακτιβιστών που συνελήφθησαν στην Ηγουμενίτσα

.

Την Τεταρτη 4 Γενάρη, αντιρατσιστικές οργανώσεις, κινήματα αλληλεγγύης, κοινωνικές και πολιτικές συλλογικότητες διαδηλώνουμε και οργανώνουμε συνέντευξη τύπου στην Αθήνα μαζί με τους Βάσκους συντρόφους μας που είχαν συλληφθεί στην Ηγουμενίτσα και αντιμετωπίζουν βαριές κατηγορίες για την επιχείρηση μεταφοράς 8 προσφύγων από την Ελλάδα στη χώρα των Βάσκων. 
Οι δύο ακτιβιστές κάτω από την πίεση του κινήματος, τη διεθνή και εγχώρια αλληλεγγύη που αναπτύχθηκε από την πρώτη στιγμή της σύλληψής τους, αφέθηκαν ελεύθεροι την Παρασκευή 30/12 με την υποχρέωση καταβολής χρηματικής εγγύησης. Το ίδιο και οι 2 από τους 8 πρόσφυγες που κρατούνταν μέχρι σήμερα. Απαιτούμε την παύση κάθε κατηγορίας σε βάρος τους.
.
Εκφράζουμε την αλληλεγγύη μας στην έμπρακτη αμφισβήτηση της Ευρώπης – Φρούριο που επιχείρησαν οι διεθνείς ακτιβιστές και οι πρόσφυγες και ενώνουμε τη φωνή και τις δυνάμεις μας με το διεθνές κίνημα πολιτικής ανυπακοής – καταγγελίας της απάνθρωπης ρατσιστικής πολιτικής της ΕΕ που υλοποιούν κατά γράμμα η Ελληνική και η Ισπανική Κυβέρνηση. Δηλώνουμε πως θα συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε μαζί με τα θύματα της φτώχειας και του πολέμου, μέχρι να πέσουν όλοι οι φράχτες, να σταματήσουν οι πνιγμοί στη Μεσόγειο, να κλείσουν τα προσφυγικά στρατόπεδα-φυλακές. Έως ότου εξασφαλίσουμε την ελεύθερη μετακίνηση προσφύγων και μεταναστών από τις χώρες προέλευσής τους προς οποιαδήποτε Ευρωπαϊκή χώρα επιθυμούν οι ίδιοι να εγκατασταθούν, καθώς και την ισότιμη πρόσβασή τους σε κάθε κοινωνικό δικαίωμα εντός της ΕΕ. Την ώρα που στο εσωτερικό της ΕΕ οι Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις υλοποιούν τα πιο σκληρά μέτρα λιτότητας και φτωχοποίησης των κατοίκων της, οι ίδιοι παρέα με ακροδεξιούς και φασίστες διαφόρων ειδών επιχειρούν να μας πείσουν πως εχθρός μας δεν είναι αυτές οι πολιτικές αλλά τα θύματα της φτώχειας και του πολέμου που αναζητούν καταφύγιο στις Ευρωπαϊκές χώρες. Από τη δική μας μεριά αντιπαρατάσσουμε την αλληλεγγύη και την ενότητα ΟΛΩΝ των θυμάτων των ιμπεριαλιστικών πολέμων, της λιτότητας και του ρατσισμού, απέναντι στις κυβερνήσεις και τους μηχανισμούς επιβολής τους. Η αλληλεγγύη θα νικήσει!
.
Antinazi Zone – YRE
Αντιπολεμική Διεθνιστική Κίνηση / Δίκτυο Ελεύθερων Φαντάρων Σπάρτακος
Αντιφασιστικός Συντονισμός επιτροπών – πρωτοβουλιών – συλλογικοτήτων Αθήνας-Πειραιά
ΑΡΕΝ
Δίκτυο για τα Πολιτικά και Κοινωνικά Δικαιώματα
Δίκτυο Κοινωνικής Υποστήριξης Προσφύγων και Μεταναστών
Δίκτυο Πολιτών Χολαργού – Παπάγου
Επιτροπή Αλληλεγγύης στου Πολιτικούς Κρατούμενους στην Τουρκία και το Κουρδιστάν
Κίνηση Απελάστε τον Ρατσισμό
Κοινωνικό Ιατρείο/Φαρμακείο Αλληλεγγύης Ιλίου
Κοινωνικό Ιατρείο/Φαρμακείο Αλληλεγγύης Κ. Πατησίων /Αχαρνών
Κυριακάτικο Σχολείο Μεταναστών
Πίσω Θρανία – Μια Πρωτοβουλία για την Εκπαίδευση Χωρίς Διακρίσεις
.
Στην κινητοποίηση και τη συνέντευξη τύπου συμμετέχουν/στηρίζουν:
.
Αντιεξουσιαστική Κίνηση
Αναρχοσυνδικαλιστική Πρωτοβουλία Ροσινάντε
Ανασύνθεση ΟΝΡΑ
ANTAΡΣΥΑ
ΑΡΑΓΕΣ/ Αριστερή Αγωνιστική Ενωτική Συσπείρωση
ΑΡΚ
Δικτύωση για τη Ριζοσπαστική Αριστερά
ΕΕΚ
Λαϊκή Ενότητα (ΛΑΕ)
NAΡ
Ξεκίνημα 
.
.
.
.
.
.
.

Φωτιά στη θάλασσα : Ένα ντοκιμαντέρ για τη Lampedusa και το προσφυγικό

.

.

Μπορεί το καλοκαίρι να πνέει τα λοίσθια κι οι περισσότεροι από ‘μας να προσπαθούμε να κρατηθούμε από κάθε απόχρωση του μπλε για να δημιουργήσουμε τις δικές μας διαφυγές και ν’ αντέξουμε, μπορεί η πολλά υποσχόμενη ανάπτυξη κάπου να ‘χασε το δρόμο της για τη χώρα μας κι αντ’ αυτής να πληθαίνουν τα λουκέτα των συνοικιακών και όχι μόνο καταστημάτων κι επιχειρήσεων, μπορεί οι περικοπές κι οι νέοι φόροι να είναι ο μόνιμος βραχνάς μιας σταθερά επιδεινούμενης καθημερινότητας σε ουκ ολίγα κράτη της Ευρώπης, αλλά μες σ’ αυτό το χάος είναι επίσης γεγονός πως κάποιοι βρήκαν επαίσχυντους τρόπους όχι απλώς ν’ αυξήσουν τα κέρδη τους, αλλά να πλουτίσουν. Ναι, να πλουτίσουν.

Και δεν υπερβάλλω γράφοντάς το αυτό καθώς τα τελευταία νέα απ’ τη Σικελία αναφέρουν πως για μερικούς επιτήδειους αποδεικνύεται πιο επικερδές το ν’ ασχοληθούν ποικιλοτρόπως με τις διάφορες οργανώσεις υποδοχής προσφύγων, απ’ το να εμπορευτούν ναρκωτικά.Τα ΜΜΕ ασχολούνται εκεί απ’ τον Δεκέμβριο του 2014 (και το θέμα αναζωπυρώθηκε φέτος τον Ιούνιο) με την Mafia Capitale και τους ευφάνταστους μηχανισμούς λειτουργίας της. Κι αυτό νομίζω υπογραμμίζει την κρισιμότητα μιας κατάστασης που μοιάζει να γίνεται ολοένα και περισσότερο ανεξέλεγκτη.

Παρόμοια φαινόμενα βέβαια έχουμε κι εδώ. Ίσως όχι τέτοιου βαθμού προς το παρόν -αν και σαφώς για τις ΜΚΟ και τον ενίοτε θολό ρόλο τους χωράει και γίνεται πολλή συζήτηση και κανείς δεν μπορεί να προβλέψει επακριβώς τι θα έρθει στο φως στο προσεχές μέλλον, άρα ευνόητα γίνονται συσχετίσεις και παραλληλισμοί-, όμως και περιπτώσεις αισχροκέρδειας έγιναν γνωστές και μικρές μαφιόζικες ομάδες οπωσδήποτε δρουν, πότε υποσχόμενες πλαστά διαβατήρια και πότε «ασφαλές» πέρασμα των συνόρων. Αλλά την ίδια ώρα εκατοντάδες αλληλέγγυοι-ες δίνουν τον δικό τους αγώνα, συχνά λοιδορούμενοι και χλευαζόμενοι, για να σταθούν στο πλάι αυτών των ανθρώπων που στο μακρύ ταξίδι τους προς την όποια Χώρα της Επαγγελίας περνούν τα μαρτύρια του Ιώβ.

Αυτά περίπου σκεφτόμουν, όσο έβλεπα πριν λίγες μέρες το ντοκιμαντέρ για το οποίο επέλεξα να σας αναφέρω σήμερα μερικά πράγματα. Έτσι είναι η ζωή άλλωστε. Γεμάτη αντιθέσεις. Chiaroscura ας πούμε. Η συγκεκριμένη ιταλική λέξη μου έρχεται και τώρα στο νου, όσο σας γράφω για το βραβευμένο με Χρυσή Άρκτο στο 66ο Φεστιβάλ του Βερολίνου «Fuocoammare«, μιας κι αυτός είναι ο πρωτότυπος τίτλος της ταινίας που εστιάζει στην Lampedusa και στο προσφυγικό.

Η Lampedusa λοιπόν είναι ένα νησί με επιφάνεια 20 τετραγωνικά χιλιόμετρα και 6.000 περίπου μόνιμους κατοίκους. Βρίσκεται 112 χιλιόμετρα απ’ τις Αφρικανικές ακτές και 193 απ’ τη Σικελία. Κάποτε δεν το είχαμε καν ακουστά, αλλά πλέον είναι πασίγνωστο κι αναφέρεται συνεχώς στα ΜΜΕ καθώς τα  τελευταία 20 χρόνια έφτασαν σ’ αυτό 400.000 πρόσφυγες. 15.000 εκτιμάται πως δεν τα κατάφεραν. Πως να το ξεχάσουμε δηλαδή;

Ο σκηνοθέτης, Gianfranco Rosi, αποφάσισε να πάει ο ίδιος και να ζήσει στο νησί για μερικούς μήνες, ώστε να δει την κατάσταση με τα μάτια του, να μιλήσει με ντόπιους και πρόσφυγες και να υφάνει τον ιστό της ταινίας του (που αρχικά σχεδίαζε να είναι μικρού μήκους) με βάση τις μαρτυρίες τους. Κάποιες απ’ αυτές, όπως ενός Νιγηριανού επιζήσαντα αλλά και ενός γιατρού που περιγράφει τι έχει βιώσει περιθάλπτοντας εξαντλημένους πρόσφυγες αλλά και κάνοντας νεκροτομές σε άλλους, είναι συγκλονιστικές. Την αλήθεια γυμνή λοιπόν παρουσιάζει ο πολλάκις βραβευμένος Ιταλός σκηνοθέτης, χωρίς περιττά ψιμύθια κι αχρείαστους εντυπωσιασμούς. Την αλήθεια με λιτότητα κι αμεσότητα.

Πρωταγωνιστής του είναι ένα παιδί δώδεκα ετών, ο Samuele, που αν και γηγενής, έλκεται περισσότερο απ’ την ξηρά κι ας μεγαλώνει σ’ έναν τόπο που τον ορίζει η θάλασσα. Ο Rosi δήλωσε πως: «Σε ότι με αφορά και για καιρό, η Λαμπεντούζα δεν ήταν παρά ένας θόρυβος φωνών και εικόνων, παραγόμενος από τηλεοπτικά σποτ και τίτλους που σοκάρουν σχετικά με θανάτους, καταστάσεις εκτάκτου ανάγκης, εισβολών και λαϊκιστικών εξεγέρσεων. Ωστόσο, όταν πήγα στο νησί, ανακάλυψα ότι η αλήθεια βρίσκεται αρκετά μακριά από αυτό που αναπαράγουν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και οι πολιτικοί και συνειδητοποίησα ότι θα ήταν αδύνατο να συμπτύξω ένα σύμπαν τόσο σύνθετο, όσο αυτό της Λαμπεντούζα, σε λίγα μόνο λεπτά. Η κατανόησή του απαιτούσε πλήρη και παρατεταμένη απορρόφηση

Αφιέρωσε πολύ χρόνο λοιπόν και το αποτέλεσμα τον δικαίωσε, καθώς το ντοκιμαντέρ του απέσπασε εκτός απ’ τη Χρυσή Άρκτο και το Οικουμενικό Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής και το Κινηματογραφικό Βραβείο της Διεθνούς Αμνηστίας. Επιπλέον, έκανε ακόμα και τον Ιταλό πρωθυπουργό να δηλώσει ότι το «Fuocoammare« μπορεί να μεταστρέψει τη συζήτηση για το προσφυγικό. Αλλά τέτοιες πολιτικές δηλώσεις ακούμε καθημερινά και νομίζω πως κανείς πλέον δεν δίνει βάση σε αοριστολογίες και παχυλές υποσχέσεις. Ρεαλιστικές προτάσεις περιμένουμε που θα δώσουν λύσεις στο δράμα αυτών των τόσο ταλαιπωρημένων ανθρώπων και πράξεις. Πράξεις.

Ολοκληρώνοντας, θέλω να σας αναφέρω πως σ’ αυτό το blog έχουν δημοσιευτεί κείμενα που είναι σχετικά με το προσφυγικό και σας προτείνω να διαβάσετε, όπως αυτό του Κώστα Μπαϊρακτάρη, καθηγητή ψυχολογίας στο ΑΠΘ. Αξίζει βέβαια  να ενημερωθείτε και για όσα έγραψε ο ψυχίατρος Θόδωρος Μεγαλοοικονόμου, εδώ κι εδώ. Λίγο καιρό πριν, τέλος, ανεβηκε κι αυτή η ανάρτηση που προσθέτει επιπλέον πληροφορίες για την ευαλωτότητα των προσφύγων που φιλοξενούνται στη γειτονική μας Ιταλία και τα «αόρατα, υποτιμημένα» τους τραύματα. Τραύματα, που δεν διαφέρουν απ’ αυτά όσων διαμένουν προσωρινά στην Ελλάδα.-

.

.

.

.

.

Συναυλία υποστήριξης και αλληλεγγύης σε πρόσφυγες και μετανάστες: 10 Ιουνίου στο Ίλιον -Διοργάνωση Εκδήλωσης: Ιατρείο Κοινωνικής Αλληλεγγύης Ιλίου

.

Ιλίου-Συναυλία

.

.

.

.

.

 

 

Πρόσφυγες-Μετανάστες : Ιδρυματικός Εγκλωβισμός και Κερδοσκοπικός Ανθρωπισμός – Του Κώστα Μπαϊρακτάρη

.

.

   Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν στις παρούσες συνθήκες στην Ελλάδα, αφ’ ενός τα συμβάντα που σχετίζονται με τα εγκλήματα που συντελούνται στη Μεσόγειο, στο Αιγαίο, στα βόρεια σύνορα και στην ηπειρωτική Ελλάδα σε βάρος των προσφύγων και μεταναστών και αφ’ ετέρου οι επιστημονικές-πολιτικές προσεγγίσεις, σε θεωρητικό και πρακτικό επίπεδο, έναντι όλων όσων συμβαίνουν εξαιτίας των γεωπολιτικών συγκρούσεων στην περιοχή μας.

.

   Γινόμαστε έτσι και για την Ελλάδα μάρτυρες μιας ιστορικής περιόδου η οποία -πέρα από τα όποια κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά της χαρακτηριστικά σε εθνικό και διεθνές επίπεδο- αναδεικνύει και επιστημονικά ζητήματα που μας αφορούν καθώς μας επιτρέπουν να εμβαθύνουμε σε ερωτήματα αναφορικά με τους τρόπους επινόησης θεωριών και πολιτικών κοινωνικού ελέγχου πληθυσμιακών ομάδων, κατασκευής θεσμών, εφαρμογής πρακτικών και τεχνολογιών άσκησης μικρο- και μακροεξουσίας σε ποικίλους, τόπους αποκλεισμού πληθυσμών – νέων θυμάτων γεωπολιτικών συρράξεων και αναταραχών. Συμβάντα τα οποία μας επιτρέπουν να κατανοήσουμε τις βαθύτερες διεργασίες κατασκευής, συντήρησης και αναπαραγωγής διακρίσεων, κοινωνικών στερεοτύπων και προκαταλήψεων, φαινομένων ρατσισμού και ξενοφοβίας όπως επίσης και μηχανισμών εσωτερίκευσης τους από το κοινωνικό σώμα. Μιας κοινωνίας όμως που οι πρόγονοί μας υπήρξαν και πρόσφυγες, και θύματα της ναζιστικής θηριωδίας και μετανάστες, ενώ κατά χιλιάδες νέοι και νέες εξαναγκάζονται σήμερα εξ αιτίας της κρίσης και των συνεχιζόμενων μνημονιακών πολιτικών να μεταναστεύουν.

.

   Γινόμαστε μάρτυρες μιας περιόδου όπου εκατοντάδες χιλιάδες συνάνθρωποί μας διακινδυνεύουν τη ζωή τους στο Αιγαίο (θάλασσα των Πνιγμένων) αναζητώντας το δικαίωμα να υπάρχουν, την ελευθερία, ένα καινούργιο όνειρο ή ένα νέο ξεκίνημα για τους ίδιους και τα παιδιά τους υπερβαίνοντας τη βιογραφική ρωγμή που υφίστανται συνεπεία των πολέμων. Μάρτυρες μιας ακραίας βαρβαρότητας των μνημονιακών κυβερνήσεων και των πολιτικών εντολοδόχων τους που εφαρμόζουν τις κλασσικές μεθόδους της συστημικής βιο-εξουσίας απέναντι σε χιλιάδες παιδικές ψυχές και τους οικείους τους στα λασπόνερα της Ειδομένης,, το λιμάνι του Πειραιά και στα απανταχού Κέντρα Κράτησης.

.

   Είμασταν όμως και μάρτυρες της παραδειγματικής αντίδρασης μιας μεγάλης μερίδας του νησιωτικού και ηπειρωτικού πληθυσμού που ανιδιοτελώς διακινδυνεύει την ζωή του για την διάσωση ανδρών, γυναικών και παιδιών καθώς και της αλληλέγγυας και φιλόξενης στάσης μεγάλης μερίδας του λαού απέναντι στους συνανθρώπους μας. Μιάς ανιδιοτελούς αλληλεγγύης που όμως συστηματικά και τεχνηέντως μετατρέπεται σε προκαταλήψεις και ξενοφοβία

.

   Ασφαλώς και οι ιμπεριαλιστικοί πόλεμοι αποτελούν εργαλεία και μέσα αναδιανομής του πλούτου ή επανακαθορισμού γεωπολιτικών σφαιρών επιρροής όπου οι λαοί συνειδητά οδηγούνται είτε στη σφαγή, είτε στην εξαθλίωση, είτε στην προσφυγιά. Ασφαλώς και ο φράχτες που υψώνονται στην Ελλάδα και στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες (σε μια Ε.Ε. που διέρχεται μια «προ της τελικής διάλυσης» κατάσταση συγκριτικά με αυτό που σήμερα ως πολιτική-οικονομική υπόσταση είναι) αποσκοπούν στο να αποτρέψουν βίαια το ταξίδι για μια καλύτερη ζωή των μεταναστών και των προσφύγων.

.

   Ωστόσο, οι σφαγές και οι διωγμοί συνοδεύονται διαχρονικά από «μέτρα φροντίδας» των επιζώντων (πληγέντων ή προσφύγων). Εδώ και μερικές δεκαετίες η «φροντίδα» αυτή ανατίθεται διεθνώς στον λεγόμενο «τρίτο τομέα» ή «τρίτο πυλώνα» δηλαδή στις Μ.Κ.Ο και σε όλες τις λεγόμενες μη-κερδοσκοπικές εταιρείες που αναλαμβάνουν κατ΄ αποκοπή ένα «ανθρωπιστικό» ή «υποστηρικτικό» «έργο», παράλληλα με τις άλλες επιχειρήσεις που αναλαμβάνουν έργα υποδομών, κ.ά. Βλέπουμε άλλωστε πώς ακριβώς ο κερδοσκοπικός ανθρωπισμός υποκίνησε στις μέρες μας δεκάδες Μ.Κ.Ο από την Ελλάδα και το εξωτερικό να κατακλύσουν τα νησιά, την Ειδομένη αλλά και τα ανά την Ελλάδα δήθεν «Κέντρα Φιλοξενίας» και τα Στρατόπεδα Συγκέντρωσης ανταποκρινόμενες στην ανάγκη του συστήματος για κατασκευή ενός ανθρωπιστικού προσωπείου στη διαχείριση του ελέγχου των προσφύγων και μεταναστών. Είναι χαρακτηριστικό ότι αυτές οι «μη κερδοσκοπικές» επιχειρήσεις δεν υπηρετούν σχέδια για την ενίσχυση των εθνικών δημόσιων και καθολικών συστημάτων υγείας, πρόνοιας και κοινωνικής πολιτικής αλλά διεισδύουν με το αζημίωτο στα κενά που προκύπτουν από τις εκάστοτε πολιτικές αποδόμησης των τομέων αυτών από το κυρίαρχο σύστημα (ιδιαίτερα, σε περιόδους κρίσης) και τρέφονται τελικά<από αυτή την αποσάθρωση. Εξ ου και ο χαρακτηρισμός τους κατ ευφημισμό ως «Φορείς της Κοινωνίας των Πολιτών». Οι περισσότερες από αυτές τις επιχειρήσεις είναι ασφαλώς κρατικοδίαιτες ή χρηματοδοτούνται από θεσμούς του κεφαλαίου (Ε.Ε., Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες, διάφορα ιδρύματα του τοπικού ή διεθνούς κεφαλαίου, εργολάβους, κατασκευαστικές επιχειρήσεις κ.λπ.) απασχολώντας εργαζόμενους με επισφαλείς σχέσεις εργασίας, χρησιμοποιώντας όμως παραπλανητικά και ανιδιοτελείς εθελοντές. Από αυτή την ιδιαίτερη φυσιογνωμία τους προκύπτει και η βασική αντιπαλότητα, συκοφάντηση ή/και παραγκωνισμός εκ μέρους των ΜΚΟ πρωτοβουλιών άτυπων ομάδων, πρωτοβουλιών και συλλογικοτήτων αλληλεγγύης προς τους πρόσφυγες και μετανάστες.

.

   Στη χειραγωγούμενη, ειδικά, και ελεγχόμενη από τους δανειστές και τοκογλύφους Ελλάδα επιβάλλεται ένα σχέδιο εγκλωβισμού των μεταναστών και των προσφύγων στον ελλαδικό χώρο. Η ανάθεση δε του ελέγχου του ανατολικού Αιγαίου στο ΝΑΤΟ αποσκοπεί στο να μετατρέψει τις ευρωπαϊκές χώρες σε μη «ελκυστικές» για πρόσφυγες και μετανάστες εμπλέκοντας ταυτόχρονα τον ελληνικό λαό στα πολεμικά παιχνίδια της περιοχής. Μέσα σ΄ αυτά τα πλαίσια, η ανύψωση συνοριακών φραχτών στις εισόδους διαφόρων χωρών για την απώθηση των συνανθρώπων μας αποκαλύπτει το πραγματικό νόημα των διακηρύξεων περί «ευρωπαϊκής αλληλεγγύης»:

.

  • Κέντρα Καταγραφής και Ταυτοποίησης
  • Κέντρα Μετεγκατάστασης και
  • Κέντρα Κράτησης και Επαναπροώθηση

 .

   Και οι τρεις τύποι κέντρων, παρά τις δομικές-λειτουργικές διαφοροποιήσεις αποτελούν επινοημένους θεσμούς που υπηρετούν τον εγκλωβισμό τους στην Ελλάδα. Ούτε τα ελάχιστα «σπίτια φιλοξενίας» αναλογικά με το πλήθος των αναγκών, που ενοικιάζονται από τους διεθνείς οργανισμούς, με απευθείας ανάθεση κύρια στις ΜΚΟ, , αποτρέπουν τον εγκλωβισμό , τον έλεγχο, την παραβίαση της ελευθερίας, , υπηρετώντας έτσι τις πολιτικές της Ε.Ε, της Ύπατης Αρμοστείας για τους Πρόσφυγες ή τους Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευση παρά τις περί του αντιθέτου λεκτικές ενστάσεις , ενστάσεις χωρίς πρακτικό όφελος για τους συνανθρώπους μας.

.

Leros
Ψυχιατρείο Λέρου 2016, Εγκλεισμός Προσφύγων και Μεταναστών

.

   Επιστημονικά είναι ενδιαφέρον να παρακολουθήσουμε την ιδεολογική-πολιτική διεργασία όπου η λειτουργία των παραπάνω θεσμών συντελείται και επιβάλλεται στο κοινωνικό σώμα και στις τοπικές κοινωνίες με τρόπο που να ενισχύει την κατασκευή φαινομένων ξενοφοβίας και ρατσισμού. Τα υπερυψωμένα συρματοπλέγματα, τα βραχιολάκια και η στρατοπεδική αρχιτεκτονική και λειτουργία αναδεικνύουν τον φυλακτικό χαρακτήρα των τόπων εγκλεισμού που ολοκληρώνεται με την αστυνόμευση και το πρόσχημα της προστασίας των πολιτών από τους εν δυνάμει «επικίνδυνους ξένους». Οι Μ.Κ.Ο, σύμφωνα πάντα με τον επιβαλλόμενο καταμερισμό εργασίας και ακολουθώντας μια τυποποιημένη «τεχνογνωσία», αναλαμβάνουν σε συνεργασία με τον Στρατό και την Αστυνομία την ενεργοποίηση μηχανισμών και την εφαρμογή τεχνικών καθημερινού ελέγχου της ψυχής, του σώματος και των αναγκών των εγκλείστων εφαρμόζοντας έτσι μεθοδευμένα και λεπτομερειακά την ιδεολογία και την πολιτική του ελέγχου. Οργανώνουν δηλαδή στην καθημερινότητα, την κάλυψη νέων ιδρυματικών αναγκών, τη διατήρηση της εσωτερικής ισορροπίας, την διαχείριση σχέσεων, τη διαχείριση αναμενόμενων συγκρούσεων που προκύπτουν από τις συνθήκες εγκλεισμού καθώς και τον ψυχολογικό έλεγχο των εγκλείστων και την αναμενόμενη σταδιακή ανάδειξη αυτών των συμβάντων σε ατομικά ψυχολογικά προβλήματα. Έχουμε να κάνουμε εδώ με νέου τύπου ιδρυματικές δομές οι οποίες σε σύγκριση με τις παλαιές (όπως, λ.χ., των ασύλων και ψυχιατρείων) αναφέρονται σε άτομα που δεν χαρακτηρίζονται από «αποκλίσεις» αλλά ορίζονται τεχνηέντως ως εν δυνάμει επικίνδυνοι για τον πληθυσμό ώστε να νομιμοποιηθεί κάθε περιοριστικό μέτρο απέναντί τους. Διαπιστώνουμε λοιπόν ότι οι συνάνθρωποί μας αυτοί ενώ δεν κατηγορούνται για οποιοδήποτε ποινικό αδίκημα τιμωρούνται με περιοριστικά- φυλακτικά μέτρα γιατί αναζητούν το όνειρό τους, δηλαδή το δικαίωμα να υπάρχουν. Εγκλωβίζονται λοιπόν σε μια χώρα που δεν επιθυμούν, την Ελλάδα, παρά την θέλησή τους και εγκλείονται σε νέες ιδρυματικές δομές, τα Κέντρα Κράτησης.

   Όταν αυτές οι απάνθρωπες πολιτικές εφαρμόζονται σε ανθρώπους που διακινδύνευσαν τη ζωή τους και ρίσκαραν τον θάνατο για το όνειρο και την ελευθερία, η αντίσταση είναι νομοτέλεια. Γιατί ο λόγος που πολλοί από τους συνανθρώπους μας θα αντισταθούν στον υποκριτικό ανθρωπισμό του συστήματος και θα ακυρώσουν τον εγκλεισμό σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, θα είναι η συνέχεια του ταξιδιού για μια αξιοπρεπή επιβίωση, όπως οι ίδιοι την επιλέγουν. Το ζητούμενο λοιπόν είναι η σύνδεση της αλληλεγγύης στους συνανθρώπους μας με τον άμεσο απεγκλωβισμό τους από μια χώρα που δεν είναι χώρα της επιλογής τους όπως επίσης και η ανάπτυξη ενός αντιπολεμικού μετώπου απέναντι στις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις που προκαλούν και εμπλέκονται στους πολέμους. Μόνον αυτή η σύνδεση θα ικανοποιεί τις πραγματικές τους ανάγκες, παράλληλα με την ανάπτυξη δράσεων που θα διευκολύνουν την ακύρωση του νέο-ιδρυματικού τους εγκλεισμού σε απάνθρωπές συνθήκες.

.

   Σε αυτή την συγκυρία ιδιαίτερη σημασία και συμβολισμό αποκτά η επιλογή της Λέρου ως τόπο εγκλεισμού μεταναστών και προσφύγων. Ένα νησί με ιστορικά επιβαρυμένο παρελθόν εγκλεισμού: ιταλικά στρατόπεδα, αναμορφωτήρια της Φρειδερίκης (για ορφανά του εμφυλίου), Αποικία Ψυχοπαθών (τόπος κοινωνικού θανάτου, βαρβαρότητας, φυσικής εξόντωσης από την ελληνική Ψυχιατρική) , τόπος εξορίας πολιτικών κρατουμένων στην διάρκεια της Χούντας και τώρα μετά την πρόσφατη συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας από Κέντρο Καταγραφής και Ταυτοποίησης σε Κέντρο Κράτησης προσφύγων και μεταναστών.

.

12362761_572695602884506_7476735946945692873_o
Ψυχιατρείο Λέρου 2016, Παραπήγματα εγκλεισμού και κράτησης Προσφύγων και Μεταναστών

.

Κώστας Μπαϊρακτάρης

Καθηγητής Ψυχολογίας Α.Π. Θ.

 

.

.

.