Η Ιταλική φιλελληνική τέχνη

“La morte di Marco Botzaris” (1841), Ludovico Lipparini

Στα ελληνικά αλλά και στα ιταλικά, διατίθεται το σχετικό σύντομο ντοκιμαντέρ που μπορείτε να παρακολουθήσετε απ’ το Made in Italy, όπως πάντα με μια απλή εγγραφή (αν μπαίνετε για πρώτη φορά). Κι ένα άρθρο για το ζωγράφο Ludovico Lipparini, μπορείτε να διαβάσετε εδώ. Το υπογράφει ο καθηγητής Απόστολος Αποστόλου κι είναι δημοσιευμένο στα ιταλικά. Απ’ αυτό δανείστηκα και τη φωτογραφία του πίνακα που βλέπετε παραπάνω.

Να τι αναφέρεται πάντως για το ντοκιμαντέρ, που θα είναι διαθέσιμο ως τις 16 Απριλίου:

«Με αφορμή τους γιορτασμούς για τα 200 χρόνια από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης παρουσιάζουμε μια από τις μορφές της Ιταλικής συμμετοχής, την καλλιτεχνική, που εξέφραζε τα διάχυτα αισθήματα συμπάθειας προς τον ένδοξο άγωνα των Ελλήνων για την ελευθερία, προάγγελο του αντίστοιχου αγώνα για την παλιγγενεσία της Ιταλίας.

Το γεγονός της Ελληνικής Επανάστασης ώθησε πολλούς Ιταλούς, σήμερα εν πολλοίς ξεχασμένους, να μεταβούν στην Ελλάδα για να ενώσουν τις δυνάμεις τους σε εκείνες των Ελλήνων αγωνιστών, ταυτόχρονα όμως ενέπνευσε ένα καλλιτεχνικό ρεύμα, το ρεύμα του Φιλελληνισμού στην τέχνη, που απομακρύνεται από τον φθίνοντα Νεοκλασικισμό και θα κυριαρχήσει επί σχεδόν τριάντα χρόνια».

Μνήμες Επανάστασης: απ’ το Παρίσι ως την Αθήνα

«Η σφαγή της Χίου», Delacroix, 1824. Παρίσι, Λούβρο, 2019. (φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Σχεδόν δυο χρόνια πριν, τράβηξα μεταξύ άλλων κι αυτή τη φωτογραφία στο Λούβρο που ανέβασα ήδη στον προσωπικό μου λογαριασμό στο Instagram. Τη βλέπετε υπό γωνία, γιατί ήταν αδύνατον να σταθώ οπουδήποτε αλλού για να μπορέσω να φωτογραφήσω τον συγκεκριμένο πίνακα του Ντελακρουά. Για τέτοιο πλήθος επισκεπτών, μιλάμε. Προ πανδημίας βέβαια αυτά και περισσότερα απ’ το σπουδαίο Μουσείο θα σας δείξω σύντομα.

Αυτές τις μέρες λοιπόν, που έστω κι απ’ το κινητό μου τηλέφωνο είδα τα εκθέματα της πολύ κατατοπιστικής έκθεσης του Γαλλικού Ινστιτούτου και διάβασα όλα τα κεφάλαια, αποφάσισα ότι είναι καιρός να μοιραστώ τη φωτογραφία του πασίγνωστου πίνακα, μαζί σας.

Ο Σέλλεϋ, ο Ουγκώ, ο Λόρδος Βύρων κ.α., είναι μερικά απ’ τα πρόσωπα που αναφέρονται στην έκθεση. Υπάρχουν αποσπάσματα απ’ τα γραπτά τους για την Ελλάδα, ολόκληρα ποιήματα για τους αγωνιστές της, λεπτομέρειες για τις μάχες της, εξώφυλλα εφημερίδων της εποχής (εξηγήσεις για τα τότε fake news), φωτογραφίες από πίνακες κ.α, που αξίζει να δείτε.

Προσωπικά, αν κι όπως σας είπα διάβασα τα πάντα, στάθηκα περισσότερο στα κεφάλαια που έχουν να κάνουν με την Τέχνη, τις επιρροές δηλαδή του φιλελληνικού πνεύματος στη Λογοτεχνία, στο Θέατρο, στη Μουσική.

Έχει ενδιαφέρον να μάθετε όμως και ποια ήταν τα κίνητρα των ανθρώπων που άφησαν τις χώρες τους για να έρθουν να πολεμήσουν εδώ, τι περίμεναν, τι βρήκαν, πώς ένιωσαν κτλ. Τι ζητούσαν γνωστές προσωπικότητες του Αγώνα να γίνει και πως βρέθηκαν κάποια ελληνόπουλα να σπουδάζουν στη Γαλλία. Και για τον Ντελακρουά θα μάθετε επίσης: τους λόγους, για παράδειγμα, για τους οποίους ζωγράφισε τη «Σφαγή της Χίου». Ακόμη, για την ιδιαιτερότητα της ναυμαχίας του Ναυαρίνου, για την Επιστημονική Επιτροπή του Μοριά, για το ρόλο των γυναικών αυτή την περίοδο, κ.α.

Αξιοσημείωτη είναι πάντως κι η εμπορική πλευρά αυτής της επανάστασης που ως φαίνεται έγινε της «μόδας» και πουλούσε, αφού κυκλοφορούσαν ποτά με ετικέτες σχετικές με το Μεσολόγγι, υπήρχαν περιτυλίγματα για καραμέλες με θέματα απ’ την ελληνική επανάσταση, σαπούνια, κολόνιες , κρέμες, πορσελάνες κ.α.

Καλύτερα όμως να μη σας γράψω άλλα εγώ και να τα δείτε όλα εδώ. Υπάρχουν πολλές αξιόλογες εκθέσεις αυτό το διάστημα για το 1821 και λοιπές εκδηλώσεις λαμβάνουν χώρα – ειρωνικό που γίνονται στην πιο ανελεύθερη στιγμή της ζωής μας-, άρα έχετε πολλές επιλογές. Κατά τη γνώμη μου λοιπόν, αυτή είναι μία έκθεση, που αξίζει σίγουρα το χρόνο σας. Εσείς αποφασίζετε όμως, όπως πάντα.