Κωνσταντίνος Μπαϊρακτάρης: Ουσιαστική βοήθεια στους ψυχικά πάσχοντες*

.

*Σήμερα επέλεξα να αναδημοσιεύσω εδώ μια συνέντευξη που θεωρώ πως αξίζει να διαβάσετε και τη βρήκα πρόσφατα στο προσωπικό μου αρχείο. Είναι του Κώστα Μπαϊρακτάρη, Αναπληρωτή Καθηγητή στο Τμήμα Ψυχολογίας του ΑΠΘ και δόθηκε στη Μαρία Γιαννακάρα το 2005 (δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Popular Medicine στις 27/8-31/8/2005). Σ’ αυτήν αναφέρεται σε όσα διαδραματίστηκαν στην Θεσσαλονίκη και τη Λέρο (φέτος συμπληρώνονται 25 χρόνια απ’ το εγχείρημα της αποασυλοποίησης κι εδώ μπορείτε να δείτε περισσότερα για τη συνάντηση αποτίμησης που θα γίνει το καλοκαίρι) κι αφορούσαν την τότε εξέλιξη της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης. Επισημαίνει πως: «Η ακύρωση του παραδοσιακού ψυχιατρικού μοντέλου, η αποσάθρωση του ψυχιατρικού ιδρύματος ως αντί-θεραπευτικού χώρου και η επιστροφή των εγκλείστων στην κοινωνία δεν μπορεί να είναι αποτέλεσμα μιας διοικητικής πράξης. Είναι μια συνεχής διεργασία με πολλαπλές εμπειρίες, με πολλούς εμπλεκόμενους και πάνω απ’ όλα δεν είναι γραμμική«. Διδάσκει φέτος μεταξύ άλλων το μάθημα «Ψυχοκοινωνικά Προβλήματα: Εναλλακτικές προσεγγίσεις και πρακτικές» με ένα μοναδικό τρόπο: δίνοντας το λόγο στους ανθρώπους που υφίστανται τον κοινωνικό αποκλεισμό. Για το μάθημα έχει γραφτεί εδώ ένα ενδιαφέρον άρθρο και στο τέλος της συνέντευξης θα σας παραθέσω το φετινό πρόγραμμα με την εισαγωγή του, για να καταλάβετε περισσότερα. Η φωτογράφιση για το Popular Medicine έγινε απ’ τον Νίκο Γιακουμίδη.

.

K. Μπαϊρακτάρης

.

Κωνσταντίνος Μπαϊρακτάρης: Ουσιαστική βοήθεια στους ψυχικά πάσχοντες

Τα τελευταία χρόνια έχει ξεκινήσει μια προσπάθεια αναγνώρισης των προβλημάτων στην περίθαλψη των ψυχικά πασχόντων στη χώρα μας. Κάποιοι άνθρωποι που ενδιαφέρθηκαν πραγματικά για την μεταρρύθμιση στις ψυχιατρικές δομές πήραν δυναμικά την κατάσταση στα χέρια τους ώστε να δοθεί τέλος στο καθεστώς της ιδρυματοποίησης. Ήταν στις αρχές της δεκαετίας του ’80 όταν ανατέθηκε στον αναπληρωτή καθηγητή στο Τμήμα Ψυχολογίας του ΑΠΘ, Κωνσταντίνο Μπαϊρακτάρη, να ξεκινήσει τις προσπάθειες αποϊδρυματοποίησης στη χώρα μας. Ο ίδιος μιλάει για την προσπάθεια που ξεκίνησε τότε καθώς και για τα προβλήματα και τις αντιδράσεις που συνάντησε.

-Στις αρχές της δεκαετίας του ’80 σας ζητήθηκε να ξεκινήσετε την ψυχιατρική μεταρρύθμιση στη Θεσσαλονίκη. Ποια ήταν η κατάσταση που επικρατούσε στην Ελλάδα την περίοδο εκείνη;

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 παρατηρούνται οι πρώτες προσπάθειες δημοσιοποίησης των άθλιων συνθηκών στα ελληνικά ψυχιατρεία, με αποκορύφωμα τις αρχές της δεκαετίας του 1980. Το πρώτο αποτέλεσμα αυτών των καταγγελιών ήταν η ευαισθητοποίηση και η πίεση για αλλαγές, με άμεσο αποτέλεσμα την έγκριση από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα του πρώτου χρηματοδοτικού κανονισμού 815/84. Με αυτήν την αφορμή προσκλήθηκα απ’ την τότε πρόεδρο του Δ.Σ. Του Ψυχιατρείου Θεσσαλονίκης κ. Α. Μπουσουλέγκα να υποβάλλω τις προτάσεις μου για τη δρομολόγηση διαδικασιών άρσης των ασυλιακών συνθηκών και προετοιμασίας των χρόνια ψυχικά πασχόντων για την κοινωνική και επαγγελματική τους αποκατάσταση.

-Θα ήθελα να μας πείτε για τις αρχές, τους στόχους και τις επιδιώξεις της προσπάθειας που ξεκινήσατε τότε.

Βασική αρχή πάνω στην οποία στηριχτήκαμε, ήταν η διαφορετική μας συνάντηση με τον ψυχικά πάσχοντα, τις ανάγκες και τις δυνατότητες του. Η αποϊδρυματοποίηση ως διεργασία ανέτρεπε όλες τις ασυλιακές-ιδρυματικές λειτουργίες. Δημιουργήσαμε νέες σχέσεις με τους χρόνια ψυχικά πάσχοντες και νέες σχέσεις με τους εργαζόμενους, δηλαδή κοινές εμπειρίες που ακύρωναν στην καθημερινότητα τις αντιλήψεις και τους μηχανισμούς περιθωριοποίησης τους. Συναντήσαμε το πάσχον υποκείμενο σε μια υπαρξιακή βάση και αναζητήσαμε το ρόλο μας μέσα από την προσπάθεια εξάλειψης των ιδρυματικών καταλοίπων, ενδυνάμωσης των δυνατοτήτων τους, αποκατάστασης των δικαιωμάτων που με τον εγκλεισμό τους αφαιρέθηκαν βίαια. Αναζητήσαμε την ελευθερία τους. Στη διεργασία αυτή δεν ήταν μόνο οι έγκλειστοι οι ωφελούμενοι, αλλά και οι ίδιοι οι εργαζόμενοι. Μέσα από τις διαφορετικές σχέσεις που ανέπτυσσαν, είχαν την ευκαιρία και οι ίδιοι να αποτινάξουν τον κατασταλτικό ρόλο που τους ανέθετε το ίδρυμα, να αναπτύξουν τις δυνατότητες τους έξω από την κυρίαρχη δημοσιοϋπαλληλική νοοτροπία, να επαναπροσδιορίσουν τους ρόλους τους και να αναζητήσουν και τη δική τους αποδέσμευση από την ιδρυματική λογική.

-Φαντάζομαι ότι τα προβλήματα που συναντήσατε ήταν πολλά.

Δεν νομίζω πως είναι σωστό να αναφέρεται κανείς σε συγκεκριμένα προβλήματα. Δεδομένου ότι πρόκειται για μια προσπάθεια ακύρωσης της παραδοσιακής προσέγγισης, αμφισβήτησης και αλλαγής ολοκληρωτικών θεσμών, είναι αναμενόμενες οι αντιστάσεις σ’ αυτές τις αλλαγές.

-Ποιες ήταν οι αλλαγές που πραγματοποιήθηκαν στο ΨΝΘ στο πλαίσιο της αποασυλοποίησης;

Με τη δημιουργία της Μονάδας Επανένταξης είχαμε τη δυνατότητα μαζί με τους συνεργάτες μου, να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις για μια άλλη προσέγγιση των εγκλείστων. Να ανοίξουμε το δρόμο για την επιστροφή τους στην κοινωνία, διασφαλίζοντας τους όρους συνέχειας της υποστήριξης τους, για όσους από αυτούς το χρειάζονταν. Έτσι ξεκινώντας μέσα από το ίδρυμα και στα πρώτα δύο χρόνια δημιουργήσαμε νέες για τα ελληνικά δεδομένα δομές, τόσο για τη στέγαση όσο και για την έμμισθη εργασιακή τους αποκατάσταση. Η επιλογή μας ήταν η δημιουργία διαμερισμάτων, διάχυτων μέσα στην πόλη, με στόχο την επανένταξη στους συνηθισμένους ρυθμούς της ζωής και την αποτροπή της δημιουργίας νέων “γκέτο”. Με ολιγομελείς ομάδες, τις ομάδες Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης, που στελεχώθηκαν από έμπειρους εργαζόμενους της Μονάδας Επανένταξης, διασφαλίσαμε τη συνέχεια της υποστήριξης των πρώην εγκλείστων και τη βοήθεια στην επίλυση των νέων τους προβλημάτων.

-Κάνατε κάποιες συγκεκριμένες ενέργειες για την επαγγελματική τους αποκατάσταση;

Ασχοληθήκαμε με την εργασιακή τους αποκατάσταση, συνεργαζόμενοι με την Τοπική Αυτοδιοίκηση της περιοχής και με διάφορους φορείς. Έχοντας πάντοτε υπόψη ότι η απορρόφηση στην ελεύθερη αγορά εργασίας αναφέρεται σε ένα πολύ μικρό αριθμό πασχόντων, συγκροτήσαμε τις Συνεταιριστικές Θεραπευτικές Μονάδες (ΣΜΕΘ). Οι επιχειρήσεις αυτές διακατέχονταν από αρχές που ελάμβαναν υπόψη τις ιδιαιτερότητες του καθένα, τις δυνατότητες του και τις συνθήκες της τοπικής οικονομίας. Θα πρέπει, όμως, στο σημείο αυτό να τονίσω ότι, δυστυχώς -αναφέρομαι ιδιαίτερα στο ΨΝΘ- αναστέλλονται, ανεξήγητα μέχρι τώρα οι διαδικασίες που αφορούν την μετατροπή των ΣΜΕΘ σε ΚοιΣΠΕ, κατά παράβαση του ισχύοντος νόμου και της ισχύουσας υπουργικής απόφασης. Όλα τα παραπάνω ελπίζω να καθιστούν σαφές ότι έχουμε να κάνουμε με μια πολυσύνθετη διεργασία, η οποία δεν κατακερματίζεται σε επιμέρους κομμάτια, γιατί απλά δεν μπορεί να κατακερματιστούν ο άνθρωπος και οι ανάγκες του.

-Θα ήθελα να μου πείτε λίγα λόγια σχετικά με την προσπάθεια που έγινε στη Λέρο, ένα από τα χειρότερα παραδείγματα βαρβαρότητας της ιδρυματικής Ψυχιατρικής που εξέθεσε τη χώρα μας διεθνώς.

Η πρώτη μου συνάντηση με την κατάσταση στη Λέρο έγινε στα τέλη της δεκαετίας του 1970. Οι συνθήκες που συνάντησα ξεπερνούν τα όρια του ανθρώπινου νου. Η εξαθλίωση και η εγκατάλειψη στοιχειοθετούσαν τον πλήρη κοινωνικό θάνατο των εγκλείστων, αλλά και την βαρβαρότητα της Ιδρυματικής Ψυχιατρικής. Συνάντησα όμως, και ορισμένους αγροτικούς γιατρούς, οι οποίοι αντιστέκονταν και προσπαθούσαν με μεγάλη θέληση και πενιχρά μέσα να κάνουν ό,τι ήταν δυνατόν για να περιορίσουν τις επιπτώσεις αυτής της βαρβαρότητας. Αυτήν την περίοδο συγκροτείται και η “Ομάδα της Λέρου” που ξεκίνησε και τη δημοσιοποίηση, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, της κατάστασης που επικρατούσε. Το πρώτο αλλά καθοριστικό αποτέλεσμα ήταν η απόφαση του τότε υπουργού Υγείας κ. Π. Αυγερινού να απαγορέψει τις διακομιδές εγκλείστων από τα άλλα ψυχιατρεία στη Λέρο. Έτσι σταμάτησαν και τα γνωστά “καράβια της ντροπής” με τους “αζήτητους”.

-Γιατί η διαδικασία της αποασυλοποίησης ξεκίνησε από τη Θεσσαλονίκη και έπειτα επικεντρώθηκε μόνο στη Λέρο; Γιατί δεν υπήρξε μια γενικότερη προσπάθεια για συνολικότερη προσέγγιση του προβλήματος σε όλα τα ιδρύματα της χώρας;

Η ακύρωση του παραδοσιακού ψυχιατρικού μοντέλου, η αποσάθρωση του ψυχιατρικού ιδρύματος ως αντί-θεραπευτικού χώρου και η επιστροφή των εγκλείστων στην κοινωνία δεν μπορεί να είναι αποτέλεσμα μιας διοικητικής πράξης. Είναι μια συνεχής διεργασία με πολλαπλές εμπειρίες, με πολλούς εμπλεκόμενους και πάνω απ’ όλα δεν είναι γραμμική.

.

.

.

Μάθημα: Ψυχοκοινωνικά Προβλήματα: Εναλλακτικές προσεγγίσεις και πρακτικές (Ψ-372)

Βρισκόμαστε σε ένα χώρο, το Πανεπιστήμιο, που γενικά χαρακτηρίζεται από ένα διαρκή Μονόλογο. Όπου ο Άλλος, άμεσα ή έμμεσα, απουσιάζει ως πρωταγωνιστής και γίνεται αντιληπτός ξεκομμένα από το κοινωνικο-πολιτικό και πολιτισμικό πλαίσιο. Βρισκόμαστε σε ένα χώρο όπου επικρατεί ο λεγόμενος επιστημονικός λόγος, δηλαδή ο Λόγος των Ειδικών, ο οποίος και αναπαράγεται μονοδιάστατα. Προκύπτει δε και αναπαράγεται μονοδιάστατα μέσα από μονόπλευρες αναλύσεις, μεθοδολογικές κατασκευές και μυθοπλαστικές προσεγγίσεις, ή αυθαίρετες και υποθετικές πολλές φορές αιτιολογικές συζητήσεις. Προκύπτει επίσης μέσα από την αντικειμενοποίηση της ιστορίας, των κοινωνικών διεργασιών, της ανθρώπινης ύπαρξης και εμπειρίας. Της συρρίκνωσης αυτής της εμπειρίας – όταν δε συνάδει με την εκάστοτε αντίληψη για το «φυσιολογικό», το «υγιές», το «κανονικό» – σε συμπτώματα, την κατηγοριοποίηση και ταξινόμησή της, τις πρακτικές που εφαρμόζονται και που προσβάλουν πολλές φορές την ανθρώπινη αξιοπρέπεια ασκώντας ψυχολογική ή και φυσική ακόμα βία. Η διαρκής αναπαραγωγή αυτού του επιστημονικού Μονόλογου, η κυριαρχία του και η συστηματική διάχυσή του στο κοινωνικό σώμα είναι στην ουσία μια πολιτική πρακτική που υπηρετεί μια συγκεκριμένη ιδεολογία. Μια ιδεολογία που εμποδίζει στην ουσία την ακύρωση των μηχανισμών και των διεργασιών αποκλεισμού ή περιθωριοποίησης μίας σειράς ατόμων ή ομάδων αφού και η ίδια εμφανίζεται, εγκαθιδρύεται και αναπαράγεται μέσω της ενίσχυσης αυτών ακριβώς των διεργασιών και μηχανισμών χειραγώγησης, μηχανισμών και διεργασιών που συντελούν στη σημερινή πολιτική, οικονομική, κοινωνική, πολιτισμική κρίση και στην κρίση των επιστημών ως μέρος αυτών των διεργασιών.

Τα τελευταία χρόνια βιώνουμε τις απάνθρωπες επιπτώσεις της καπιταλιστικής κρίσης με την μορφή της φτωχοποίησης ευρύτερων στρωμάτων του πληθυσμού. Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά εκλαμβάνει αυτή η κρίση σε μια χώρα όπως η Ελλάδα όπου ο καπιταλισμός αναδεικνύει την πιο χυδαία και διεφθαρμένη μορφή του. Η δημοσιονομική λογική του νεοφιλελεύθερου μοντέλου και οι εγκληματικές επιπτώσεις στον τομέα της δημόσιας υγείας διαχέονται και στον τομέα της ψυχικής υγείας ακυρώνοντας , με την συνέργεια ενός νέο-συντηριτικού και δήθεν εκσυγχρονιστικού κοινωνικο-ψυχιατρικού και ψυχολογικού μοντέλου , την έννοια και τις πρακτικές της αποϊδρυματοποίησης. Η χωροταξική μετεγκατάσταση των ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία , με την διαμεσολάβηση των κρατικοδίαιτων και δήθεν μη-κυβερνητικών και μη-κερδοσκοπικών οργανώσεων και εταιριών, αναπαράγει την αφαίρεση των δικαιωμάτων που υφίστανται τα άτομα με ψυχιατρική εμπειρία .

Μέσα από αυτό το πρίσμα λοιπόν εξετάζουμε και το μάθημα Κοινωνικός Αποκλεισμός. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι στο μάθημα αυτό επιχειρείται η αποκατάσταση ανθρωπίνων δικαιωμάτων τα οποία αφαιρούνται, βίαια πολλές φορές, από συνανθρώπους που βρίσκονται σε δυσκολίες, περνάνε κρίσιμες στιγμές, ή βιώνουν τον πόνο. Η προσέγγιση των ψυχοκοινωνικών προβλημάτων δεν αποτελεί δηλαδή μόνο μία άλλη επιστημονική απόπειρα ούτε μία πράξη γενναιοδωρίας, αλλά μία συνειδητή επιστημονική/πολιτική επιλογή, που αποσκοπεί στην αναζήτηση κοινών οραμάτων και κατ’ επέκταση και κοινών τόπων, στόχων και δράσεων. Αντανακλά με λίγα λόγια την ανάγκη να δημιουργήσουμε μια κατάσταση διαλόγου και κοινών δράσεων γιατί δεν πιστεύουμε ότι μπορούμε να υπάρχουμε μέσα από την αυθαίρετα και συχνά βίαια προκαλούμενη σιωπή των άλλων. Έτσι λοιπόν ο δρόμος για την αναζήτηση των κοινών τόπων είναι ταυτόχρονα και δρόμος αναζήτησης της δικής μας ελευθερίας. Αναζήτησης μιας νέας γνώσης, νέων επιστημονικών παραδειγμάτων, νέων θεωριών και πρακτικών που θα προκύπτουν από αυτή τη συνάντηση, την εμπειρία και τις ρήξεις με το αναχρονιστικό και το συντηρητικό.

Αυτό είναι και το κύριο νόημα αυτού του μαθήματος, το οποίο φανταζόμαστε σαν μία ελάχιστη συμβολή στην ανάπτυξη νέων σχέσεων και εμπειριών που η πεμπτουσία τους θα είναι ο διάλογος και όχι ο μονόλογος ,τόσο στη συμβατική του όσο και στη λεγόμενη εναλλακτική του μορφή. Το ζητούμενο λοιπόν δεν είναι η αναπαραγωγή της λεγόμενης ουδέτερης επιστήμης και του πλέγματος των εξουσιών από το οποίο αυτή προκύπτει και ταυτόχρονα υπηρετεί, αλλά της επιστήμης εκείνης που διακατέχεται από αξίες που σέβονται την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Μιας επιστήμης που υπηρετεί τον άνθρωπο, καλλιεργεί την κοινωνική ευθύνη, αναζητεί μια ανθρώπινη και δίκαιη κοινωνία και υπηρετείται από ανθρώπους που δεν εμπορεύονται την ανθρώπινη ανάγκη και τον ανθρώπινο πόνο.

Με αυτό το πνεύμα η προσπάθεια αυτή χαρακτηρίζεται από στοιχεία που τη διαφοροποιούν ριζικά από τις μέχρι τώρα εμπειρίες. Αποτελεί νέο προηγούμενο, αλλάζει τους μέχρι τώρα όρους και προδιαγράφει τα επόμενα βήματα, καθώς η συνάντηση και ο διάλογος με εκπροσώπους διαφόρων συλλογικοτήτων, δράσεων, κινημάτων και φορέων αποσκοπεί όχι μόνον στην διεύρυνση της προσέγγισης της ανθρώπινης ύπαρξης αλλά και στην αναζήτηση κοινών τόπων αντίστασης και αλληλεγγύης. Ο Λόγος αυτών των συλλογικοτήτων που συμμετέχουν αναδεικνύεται ως φωνή και λόγος δικαιωμάτων που μας αφορούν όλους γιατί είναι δικαιώματα που αναδεικνύουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την αναζήτηση και διεκδίκηση συνθηκών που θα αποτρέπουν την αποξένωση, την εξαθλίωση και την ανισότητα, θα δημιουργούν δηλαδή υγιείς συνθήκες ζωής.

Ακυρώνει τον πολυκερματισμό και τη διάσπαση και αποπειράται να δημιουργήσει έναν κοινό κοινωνικό, πολιτικό και επιστημονικό τόπο. Γιατί η αποκλειστικά συμπτωματοκεντρική προσέγγιση μεταφέρθηκε εντέχνως από το ατομικό επίπεδο στο συλλογικό (βλέπε πληθώρα συμπτωματολογικά προσδιορισμένων ομάδων αυτοβοήθειας), χωρίς να ακυρώνονται οι μηχανισμοί διαχείρισης, αλλά και η αναπαραγωγή της εξάρτησης από τους ειδικούς είτε συμβατικά είτε δήθεν εναλλακτικά.
Πέρα από τη δυνατότητα μιας νέας συνάντησης, της ανάπτυξης του διαλόγου, της αλληλοδιδασκαλίας και της αναζήτησης κοινών τόπων, οι φοιτητές/τριες θα έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν σε δράσεις οι οποίες προτείνονται είτε από τους/τις ίδιους/ες είτε από τους διάφορους φορείς που εμπλέκονται στο μάθημα. Έτσι η εκπαιδευτική διαδικασία μετατρέπεται σε μια συμμετοχική διαδικασία και η αναζήτηση της γνώσης συνδέεται άμεσα με την νέα εμπειρία και το Πανεπιστήμιο με την Κοινωνία.

Α/Α ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ
ΚΩΔΙΚΟΣ Ψ-372
ΑΙΘΟΥΣΑ: 106, Νέο Κτίριο Φιλοσοφικής

ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ
ΩΡΑ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ

1

ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΜΑΡΤΙΟΥ

18:30-20:30

ΕΝΑΡΞΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

2

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΜΑΡΤΙΟΥ
17:00-19:00

ΟΜΑΔΑ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑΣ: ΑΝΑΠΗΡΟ ΑΠΘ
3

ΔΕΥΤΕΡΑ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ
18:30-20:30

ΜΕΛΗ ΤΩΝ ΕΠΙΤΡΟΠΩΝ ΑΓΩΝΑ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΕΞΟΡΥΞΗΣ ΧΡΥΣΟΥ:
ΥΓΕΙΑ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ
4

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 13 ΜΑΡΤΙΟΥ

17:00-19:00

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΟΝΕΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ Β. ΕΛΛΑΔΟΣ «Η ΛΑΜΨΗ»

ΕΝΩΣΗ ΓΟΝΕΩΝ ΔΙΑΒΗΤΙΚΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΕΦΗΒΩΝ Β. ΕΛΛΑΔΑΣ
5

ΔΕΥΤΕΡΑ 16 ΜΑΡΤΙΟΥ

18:30-20:30

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ
6

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 20 ΜΑΡΤΙΟΥ
17:00-19:00

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΩΣ ΔΗΜΟΣΙΟ ΑΓΑΘΟ: ΑΠΟΛΥΜΕΝΟΙ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΡΤ
7

ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΜΑΡΤΙΟΥ
18:30-20:30

Ο ΛΟΓΟΣ ΤΩΝ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΩΝ-ΑΠΕΞΑΡΤΗΜΕΝΩΝ
8

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ
17:00-19:00

ΠΟΛΙΤΕΣ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ :
ΟΜΑΔΑ ΔΡΑΣΗΣ ΚΑΛΑΜΑΡΙΑΣ
9
ΔΕΥΤΕΡΑ 30 ΜΑΡΤΙΟΥ

18:30-20:30

ΚΑΝΕΝΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΛΑΘΡΑΙΟΣ:
ΟΜΑΔΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ
10
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 3 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

17:00-19:00

Ο ΑΓΩΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΒΙΩΣΗ ΑΓΩΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ:
-ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΓΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΦΥΛΑΚΩΝ
-ΑΠΕΡΓΟΙ ΤΗΣ COCA COLA
11
ΔΕΥΤΕΡΑ 20 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

18:30-20:30

ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΒΙΟ.ΜΕ: ΝΕΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΕΣ- ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ
12

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 24 ΑΠΡΙΛΙΟΥ
17:00-19:00

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΝΕΦΡΟΠΑΘΩΝ ΝΟΜΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΟΝΕΩΝ, ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΠΑΣΧΟΝΤΩΝ ΑΠΟ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
13
ΔΕΥΤΕΡΑ 27 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

18:30-20:30

ΝΟΜΙΚΟ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΩΝ
14
ΔΕΥΤΕΡΑ 4 ΜΑΪΟΥ

18:30-20:30

ΟΜΑΔΑ SYLVIA RIVERA ΓΙΑ ΕΝΑ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΟ THESSALONIKI PRIDE
15
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 8 ΜΑΪΟΥ

17:00-19:00

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ: ΕΡΓΑΣΙΑΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ
ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ – ΚΟΙ.Σ.Π.Ε. ΔΥΤΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

16
ΔΕΥΤΕΡΑ 11 ΜΑΪΟΥ

18:30-20:30

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗ (ΠΡΩΗΝ) ΧΡΗΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΖΩΝΤΩΝ ΤΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ
17
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 15 ΜΑΪΟΥ

17:00-19:00

ΔΙΑΘΕΣΙΜΟΤΗΤΑ-ΑΠΟΛΥΣΕΙΣ: -ΚΑΘΑΡΙΣΤΡΙΕΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ
-ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
18
ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ

18:30-20:30

3Ο ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΚΑΙΡΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ – ΦΥΛΑΚΕΣ ΔΙΑΒΑΤΩΝ
19
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΪΟΥ

17:00-19:00

ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΕΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΜΝΗΜΟΝΙΑΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ:
ΔΙΚΤΥΟ ΑΝΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΦΑΛΩΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
20
ΔΕΥΤΕΡΑ 25 ΜΑΪΟΥ

18:30-20:30

ΔΙΚΤΥΟ 50 ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΚΑΙ ΦΟΡΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΤΟΥ Σ.Μ.Α. ΕΥΚΑΡΠΙΑΣ
21
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 29 ΜΑΪΟΥ

17:00-19:00

ΠΡΟΒΟΛΗ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ – ΣΥΖΗΤΗΣΗ

.

.

.

Ψυχική Υγεία: Η επικινδυνότητα αναπαραγωγής της Επικινδυνότητας – Του Κώστα Μπαϊρακτάρη

..

*Σαν απάντηση σε αυτό το δημοσίευμα, ο αναπληρωτής καθηγητής Ψυχολογίας του ΑΠΘ, Κώστας Μπαϊρακτάρης έγραψε τα παρακάτω, που αναδημοσιεύονται από το blog της Πανελλήνιας Επιτροπής (πρώην) Χρηστών κι Επιζώντων της Ψυχιατρικής.

..

..
Ψυχική Υγεία: Η επικινδυνότητα αναπαραγωγής της Επικινδυνότητας

του Κώστα Μπαϊρακτάρη

.

Σήμερα στην Ελλάδα, αλλά και σε άλλες χώρες του ευρωπαϊκού νότου, είμαστε μάρτυρες μιας περιόδου βίαιης ανακατανομής του πλούτου —μίας καπιταλιστικής κρίσης. Η κρίση αυτή προσλαμβάνει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά σε μία χώρα, όπως η Ελλάδα, στην οποία συναντάμε τον καπιταλισμό στην πιο χυδαία και διεφθαρμένη μορφή του. Μία χώρα που διαχρονικά κυβερνάται από το πιο παρασιτικό, το πιο απάνθρωπο —άρα και πιο παθολογικό— κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας που τη μετέτρεψε σε οικονομικό προτεκτοράτο των τραπεζιτών ,του χρηματοπιστωτικού συστήματος και των δυνάμεων εκείνων που ηγεμονεύουν μονοπωλιακά  ως σύγχρονοι αποικιοκράτες στην  Ευρωπαϊκή Ένωση.

.

Αναφερόμαστε σε ένα πολιτικο-κοινωνικό σύστημα το οποίο για να μπορέσει να διατηρήσει και να αναπαράγει την εξουσία του ακυρώνει τους ίδιους τους αστικοδημοκρατικούς του θεσμούς ξευτιλίζοντας το ίδιο το αστικό κοινοβούλιο, τρομοκρατεί τον πληθυσμό και ενεργοποιεί τα πιο κτηνώδη ένστικτα για εξουσία, απαξιώνει τον άνθρωπο και αναδεικνύει την απανθρωπιά ως βασικό συστατικό της υπόστασής του. Χρησιμοποιεί μέσα οικονομικού εκμαυλισμού του λαού και προάγει συστηματικά τον ατομικισμό με στόχο την ανάδειξη του ανθρώπου σε καταναλωτή και πελάτη. Προάγει τον ανταγωνισμό, την ξενοφοβίακαι την αλληλοεξόντωση, δηλαδή την πιο ακραία μορφή της αλλοτρίωσης. Διεισδύει και διαχέει τον έλεγχό του στο κοινωνικό σώμα, ενισχύει την κρατική βία και καταστολή έχοντας στην υπηρεσία του διαπλεκόμενες επιχειρήσεις μέσων ενημέρωσης που μετατρέπουν τη βαρβαρότητα σε «είδηση» και τους αναγνώστες/τηλεθεατές σε θεατές της ίδιας της εξαθλίωσής τους, ανταποκρινόμενες, με αυτόν τον τρόπο, στο συστημικό τους ρόλο ως εργαλεία μνημονιακής χειραγώγησης αλλά και χύτρες κοινωνικής εκτόνωσης. Τα καθημερινά πλήγματα που δέχονται οι εργαζόμενοι σε μισθούς, συντάξεις, ασφάλιση και εργασιακά δικαιώματα αποτυπώνονται με τον πιο επώδυνο τρόπο στους τομείς της Υγείας, της Παιδείας και της Κοινωνικής Πολιτικής.

.

Σε αυτό το πολιτικο-οικονομικό περιβάλλον εντάσσεται και η επιβαλλόμενη από του τοκογλύφους μνημονιακή υποχρέωση των κυβερνώντων για μείωση του αριθμού των δημοσιών υπαλλήλων και επιτάχυνση του «εκσυγχρονισμού» και της «μεταρρύθμισης» της ψυχικής υγείας μέσω της με δημοσιονομικά κριτήρια κατάργησης των ψυχιατρείων. Η άκριτη και ξαφνική, σε στενά μνημονιακά χρονοδιαγράμματα, διακομιδή ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία σε «ψυχοκοινωνικές μονάδες» του ιδιωτικού και του κρατικοδίαιτου μη-κυβερνητικού/ μη- κερδοσκοπικού τομέα, όπως αυτή περιγράφεται και στο έκτρωμα του αναθεωρημένου προγράμματος «Ψυχαργώς» δεν προκύπτει από την ιστορική ανάγκη αναθεώρησης του κυρίαρχου ψυχιατρικού παραδείγματος και την εφαρμογή εναλλακτικών μορφών υποστήριξης των συνανθρώπων μας αλλά από την δημοσιονομική ανάγκη για συρρίκνωση του δημόσιου αγαθού της υγείας και στον τομέα της ψυχικής υγείας. Παράλληλα αναδεικνύεται και ένα«εκσυγχρονιστικό» και δήθεν αποϊδεολογικοποιημένο νέο-ψυχιατρικό κατεστημένο (ως πλυντήριο της κλασσικής ψυχιατρικής) που στηρίζει «επιστημονικά» τα ανομήματα των εντολοδόχων της Τροϊκα και αδίστακτων πολιτικών τους.

.

Οφείλουμε όμως να ομολογήσουμε ότι οι όψιμες αντιδράσεις πολλών εργαζομένων στον τομέα της ψυχικής υγείας ενάντια στις μετακινήσεις, τις απολύσεις και τον νεοφιλελεύθερο εκσυγχρονισμό δεν ακυρώνουν το βάρος της μέχρι τώρα αδιαφορίας στον εγκλεισμό και την εξαθλίωση πολλών επαγγελματιών απέναντι σε αυτούς που τώρα επικαλούνται ότι προστατεύουν, δηλαδή τα άτομα με ψυχιατρική εμπειρία. Δεν ακυρώνουν το βάρος της παραγωγής και αναπαραγωγής στο κοινωνικό σώμα κοινωνικά επικίνδυνωνεννοιών όπως αυτή της επικινδυνότητας και της κατασκευής της ανάγκης επιτήρησης και ελέγχου των ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία που προκύπτουν από αυτές.

Χαρακτηριστικά είναι τα επιχειρήματα που εμπεριέχονται στo εξώδικο που κατέθεσαν πρόσφατα εργαζόμενοι του ΨΝΘ με αφορμή την βίαιη μετεγκατάσταση των εγκλείστων στα πλαίσια εφαρμογής των μνημονιακών δεσμεύσεων:

.

«…Οι εργαζόμενοι καταγγέλλουν ότι οι επιλεγέντες χώροι είναι ακατάλληλοι, δεν πληρούν τις προϋποθέσεις που προβλέπονται για την εγκατάσταση και λειτουργία ψυχιατρικών κλινικών και εγκυμονούν κινδύνους για τους ψυχικά ασθενείς, τους εργαζόμενους και τους επισκέπτες των νοσοκομείων..”
Η λογική αυτή και οι πρακτικές που προκύπτουν από αυτήν είναι και οι παράγοντες που συνοδεύουν ιστορικά την διεργασία δημιουργίας των ψυχιατρικών ασύλων και του ιδρυματικού εγκλεισμού

.

Αν δεν συνδεθούν οι αντιδράσεις των εργαζομένων με την ανάγκη υποστήριξης των κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων των ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία, αν οι εργαζόμενοι δεν ακυρώνουν καθημερινά στην πράξη την ψυχιατρική βαρβαρότητα, αν δεν καταγγείλουν και αν δεν αγωνιστούν από κοινού με τα άτομα με ψυχιατρική εμπειρία για την αποκατάσταση αυτών των δικαιωμάτων δικαίως θα κατηγορηθούν για συντεχνιακά κίνητρα και έλλειμμα αλληλεγγύης σε έναν κοινό αγώνα

..

..

..

..

..

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΑΡΣΥ ΨΝΑ: ΣΥΝΑΓΕΡΜΟΣ ΣΤΟ ΨΝΘ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΔΙΑΘΕΣΙΜΟΤΗΤΑ/ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΑΙ FAST TRACK ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΚΛΙΝΙΚΩΝ

..

..

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΑΡΣΥ ΨΝΑ

..

ΣΥΝΑΓΕΡΜΟΣ ΣΤΟ ΨΝΘ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ

ΓΙΑ ΔΙΑΘΕΣΙΜΟΤΗΤΑ/ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΑΙ FAST TRACK ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΚΛΙΝΙΚΩΝ

..

Σήμερα το πρωί οι εργαζόμενοι του ΨΝ Θεσσαλονίκης πληροφορούνταν ότι, σύμφωνα με έγγραφο που είχε αποσταλεί προ ημερών από το Υπουργείο Υγείας, αλλά δεν είχε γνωστοποιηθεί, θα έβγαιναν σε διαθεσιμότητα/κινητικότητα 46 εργαζόμενοι, ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου, κυρίως νοσηλευτές, αλλά και κοινωνικοί λειτουργοί και ψυχολόγοι, που είχαν προσληφθεί, μέσω των προγραμμάτων του Ψυχαργώς, για την στελέχωση των στεγαστικών δομών. Στόχος θα ήταν η, εν τέλει, μετάβασή τους σε δυο γενικά νοσοκομεία στα οποία έχει σχεδιαστεί η μεταφορά δυο κλινικών οξέων του ψυχιατρείου. Επίσης, η διαθεσιμότητα /κινητικότητα που γνωστοποιήθηκε, αφορά και 15 οδηγούς και 23 τεχνικούς, που υποτίθεται ότι θα μετακινηθούν στην Περιφέρεια απ΄ όπου θα λειτουργούσαν παρέχοντας υπηρεσίες όπου δει…

Σύμφωνα με συναδέλφους του ΨΝΘ, μια τέτοια ενέργεια, πέραν όλων των άλλων, θα ισοδυναμούσε με αποψίλωση των στεγαστικών δομών από το προσωπικό τους (δηλ. διάλυση των θεραπευτικών ομάδων που δουλεύουν με τους ενοίκους των δομών αυτών για χρόνια), προκειμένου να στελεχωθούν οι δυο υπό μεταφορά κλινικές οξέων που τώρα έχουν άλλο προσωπικό. Κανονική κατεδάφιση. Τη στιγμή, μάλιστα, που το ΨΝΘ είναι και αυτό υποστελεχωμένο και θα αδυνατούσε να αντικαταστήσει το προσωπικό των στεγαστικών δομών που θα έμπαινε σε κινητικότητα. Με αποτέλεσμα, φυσικά, την προοπτική κλεισίματος δομών, συγχωνεύσεων κοκ. Αντίστοιχα, υπήρχαν πληροφορίες για διαθεσιμότητες/κινητικότητες και από το ΓΝΘ Παπανικολάου, που είναι διασυνδεδεμένο με το ΨΝΘ.

Το βράδυ, η Ζ. Μακρή, κατά τον συνήθη της τρόπο, βγήκε να διαψεύσει αυτό που είχε σταλεί από τις υπηρεσίες της ως έγγραφο. Προηγούνται, είπε, για το fast track κλείσιμο (έτσι το είπε) το Δαφνί και το Δρομοκαίτειο – και μετά η Θεσσαλονίκη.

Δεν είναι η πρώτη φορά. Πριν λίγες μέρες είχε στείλει έγγραφο σε όλα τα ψυχιατρεία που επέσειε νομικές συνέπειες αν δεν μετακινούνταν οι χρόνιοι μέχρι 31/12 – εντός 20 ημερών και εντός εορτών!!! Η ανοησία, συνδυασμένη με την ανικανότητα και την «αβάσταχτη ελαφρότητα» του προσώπου – όλα ενταγμένα στη λειτουργία της ως εργαλείου της τρόικας για την διάλυση της ψυχικής υγείας. Και πάντα υπό την σκέπη του τηλεμαϊντανού και τηλεπωλητή, νεοφιλελεύθερου, ρατσιστή και φασίζοντος «Υπουργού Αρρώστιας» κ. Αδωνι.

Πάντως το σωματείο εργαζομένων του ΨΝΘ ετοιμάζει για αύριο γενική συνέλευση ενώ υπήρχαν σκέψεις και για κλείσιμο της εφημερίας.

Είναι σίγουρο ότι εντός των εορτών (πριν το τέλος του χρόνου, όπως δήλωσε στην «διάψευσή» της η Μακρή) θα ανακοινωθούν τα όποια μέτρα. Στο ΨΝΑ (και στο Δρομοκαίτειο) έχει διοριστεί ένα αδίστακτος Διοικητής (ομοίωμα του Αδωνι), ο ίδιος που σχεδίασε και οργάνωσε την διάλυση του ΕΟΠΥΥ, με στόχο του κλείσιμο του ΨΝΑ στην λογική της διάλυσης της δημόσιας ψυχικής υγείας. Δυσκολεύονται, ψάχνουν τρόπους, αλλά είναι αποφασισμένοι και αδίστακτοι. Μόνο η οικοδόμηση της αντίστασης των εργαζομένων, ενάντια στις όποιες «ατομικές λύσεις» (περισσότερο «ευσεβείς πόθοι» παρά «πραγματικές λύσεις»), σε κοινό μέτωπο με όλη της κοινωνία, μπορεί να βάλει φραγμό σ΄ αυτά τα σχέδια. Ετοιμότητα και επαγρύπνηση. Κάθε μια από τις επόμενες μέρες μπορεί να είναι η μέρα της ανακοίνωσης των αποφάσεών τους.

..

11/12/2013

..

..

ΑΡΙΣΤΕΡΗ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗ ΣΥΣΠΕΙΡΩΣΗ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΨΝΑ

..

..

..

..

..

Το σκάνδαλο ‘Ψυχαργώς’ στην μνημονιακή ολοκλήρωσή του: Ιδιωτικοποίηση της Ψυχικής Υγείας και εξαθλίωση των ψυχικά πασχόντων

..

..

Το σκάνδαλο ‘Ψυχαργώς’ στην μνημονιακή ολοκλήρωσή του:

Ιδιωτικοποίηση της Ψυχικής Υγείας

και εξαθλίωση των ψυχικά πασχόντων

..

..

αντίσταση στην διάλυση της δημόσιας ψυχικής υγείας

σημαίνει διεκδίκηση ενός χειραφετητικού συστήματος

που αποκαθιστά τον Λόγο και τα δικαιώματα

των συνανθρώπων με ψυχιατρική εμπειρία

..

..

Ένα προμελετημένο έγκλημα βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη στη χώρο της Ψυχικής Υγείας, με την αδίστακτη εφαρμογή των νεοφιλελεύθερων πολιτικών μέσω του μνημονίου, που οδηγούν με ραγδαίους ρυθμούς στην περαιτέρω κοινωνική απόρριψη/εξοστρακισμό των ανθρώπων με προβλήματα ψυχικής υγείας, μέσα από την πλήρη και στοχευμένη απεξάρθρωση/διάλυση του συστήματος των δημόσιων υπηρεσιών και την αντικατάστασή τους από πλήρως ιδιωτικοποιημένες υπηρεσίες, κερδοσκοπικές και δήθεν «μη κερδοσκοπικές» (ΜΚΟ), όπου πρόσβαση θα έχουν μόνο όσοι θα μπορούν να πληρώσουν.

Το «σύμφωνο Λυκουρέντζου-Αντόρ», στο οποίο προβλέπεται το «κλείσιμο των ψυχιατρείων» (ΨΝΑ, Δρομοκαίτειο, ΨΝΘ) μέχρι το τέλος του 2015, είναι ακριβώς το σύμφωνο αυτής της ιδιωτικοποίησης, καθώς η δέσμευση για το fast track κλείσιμο των δημόσιων ψυχιατρείων «πληρώθηκε», από τη ΕΕ, με 105 εκ. ευρώ για την διάσωση των ΜΚΟ της ψυχικής υγείας για τρία χρόνια, έτσι ώστε να στηριχτεί η διαδικασία του κλεισίματος και ταυτόχρονα να δοθεί ο χρόνος στις ΜΚΟ για να βρουν (όσες από αυτές καταφέρουν να βρουν) τρόπους επιβίωσης και πηγές χρηματοδότησης, ώστε, από το 2016, να υποκαταστήσουν το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος των δημόσιων υπηρεσιών. Πηγές χρηματοδότησης μη κρατικές, πλέον, αλλά από τα ίδια τα άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας που λαμβάνουν τις υπηρεσίες τους Από αυτή την άποψη, δεν ήταν χωρίς αποτέλεσμα τα «πάνω-κάτω» τα ταξίδια στελεχών των κρατικοδίαιτων επιχειρήσεων του Δικτύου ‘Αργώς’, από τους διαδρόμους του Υπουργείου στις Βρυξέλλες, μέχρις ότου επιτευχθεί το σύμφωνο.

Η επίκληση των προ 15ετίας τεθέντων στόχων του ‘Ψυχαργώς’ για το «κλείσιμο των ψυχιατρείων το 2015» είναι καθαρά προσχηματική καθώς καμιά από τις προϋποθέσεις που θα έκαναν δυνατό το «κλείσιμο» δεν πραγματοποιήθηκε: ούτε οι εκάστοτε ηγεσίες του Υπουργείου είχαν ποτέ μια συγκροτημένη πολιτική για την Ψυχική Υγεία στην κατεύθυνση ενός «βασισμένου στην κοινότητα» συστήματος, ούτε η ψυχιατρική κοινότητα, στην πλειονότητά της, έδειξε ενδιαφέρον για μια ψυχιατρική μεταρρύθμιση ως ξεπέρασμα του κυρίαρχου ψυχιατρικού παραδείγματος, προς μια ψυχιατρική «κουλτούρα, πρακτική και σύστημα» συνυφασμένων με την αποκατάσταση του Λόγου και των δικαιωμάτων των ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία.

Βέβαια, για να γίνει δυνατή η όποια συζήτηση και για να ξεσκεπαστούν τα όποια άλλοθι της στυγνής εφαρμογής των περικοπών του μνημονίου, πρέπει να ξεκαθαριστεί τι εννοεί ο καθένας με το «κλείσιμο του ψυχιατρείου» : εννοεί την υπέρβαση της ιδρυματικής ψυχιατρικής και του ψυχιατρικού παραδείγματος στο οποίο βασίζεται, προς ένα ολοκληρωμένο, βασισμένο στην κοινότητα, δίκτυο υπηρεσιών, έτσι ώστε το «κλείσιμο του ψυχιατρείου» να έλθει όταν οι υπηρεσίες που θα το αντικαταστήσουν θα έχουν ήδη μπει σε λειτουργία (δηλαδή, την Αποιδρυματοποίηση), ή εννοεί την απλή κατάργησή του, στη λογική της Απονοσοκομειοποίησης, με το πέταγμα ασθενών και προσωπικού στο δρόμο και το πέρασμα μεγάλου μέρους των λειτουργιών του στον ιδιωτικό τομέα;

Σε κάθε περίπτωση, η «ελληνική ψυχιατρική μεταρρύθμιση» μετατράπηκε – με πλυντήριο και την λεγόμενη «Κοινωνική Ψυχιατρική» – σε μιαν απλή χωροταξική μετεγκατάσταση της ιδρυματικής ψυχιατρικής στην κοινότητα. Μεταστέγαση, δηλαδή, των χρονίως νοσηλευομένων των ψυχιατρείων σε εξωνοσοκομειακές στεγαστικές δομές, ξενώνες, οικοτροφεία, προστατευόμενα διαμερίσματα. Δομές που συχνά αναπαράγουν την ιδρυματική λογική, χωρίς καμιά αλλαγή του «παραδείγματος», καμιά αλλαγή του «τρόπου σκέψης και πράξης» της ψυχιατρικής, καμιά συστημική αλλαγή: απόδειξη ότι το 55% των νοσηλειών πανελλαδικά εξακολουθούν να είναι ακούσιες.

Δεν έγιναν ποτέ τα «ολοκληρωμένα δίκτυα των κοινοτικών υπηρεσιών» (με ΚΨΥ κλπ), που θεωρούνται προϋπόθεση για το κλείσιμο των ψυχιατρείων. Δεν έχει γίνει, «παραμονές του κλεισίματος», ούτε καν το πρώτο (και εκ των ουκ άνευ) βήμα στην όποια διαδικασία ψυχιατρικής μεταρρύθμισης, που είναι η τομεοποίηση των υπηρεσιών.

Αυτό που δημιουργήθηκε είναι ένα νεο-ιδρυματικό σύστημα, όπου, στην πλειονότητα των περιπτώσεων, αναπαράγεται η ιδρυματική καθημερινότητα, η αφαίρεση του Λόγου και της ελευθερίας των «φιλοξενούμενων», ή των «χρηστών» των υπηρεσιών ψυχικής υγείας, με όρους και συνθήκες όπου δεν υπάρχει ο άνθρωπος ως ύπαρξη με τις ανάγκες της, αλλά, ιδιαίτερα στις μέρες μας, αποκλειστικά η εκπλήρωση των μνημονιακών δεσμεύσεων.

Εμπειρίες/νησίδες, όπως, μεταξύ άλλων, αυτή του ψυχιατρείου Χανίων στην Κρήτη, του οποίου το κλείσιμο συνοδεύτηκε, σε σημαντικό βαθμό, από την δημιουργία δικτύου τομεοποιημένων, εναλλακτικών κοινοτικών υπηρεσιών, δεν αποτελούν παρά εξαιρέσεις που επιβεβαιώνουν τον κανόνα.

Ηδη από την δεκαετία του ΄90 παρατηρούμε την σταδιακή εμφάνιση πολιτικών και πρακτικών ιδιωτικοποίησης της δημόσιας φροντίδας ψυχικής υγείας. Από το 2000, με το ‘Ψυχαργώς’, η ιδιωτικοποίηση παίρνει τη μορφή της ραγδαίας ανάπτυξης τόσο του κρατικοδίαιτου «μη-κυβερνητικού» τομέα, όσο και του εμπορευματοποιημένου παραδοσιακού ιδιωτικού ψυχιατρικού τομέα.

Ο πακτωλός κοινοτικών κονδυλίων για την λεγόμενη «ψυχιατρική μεταρρύθμιση» και η «αγωνία» της απορρόφησης των διαθέσιμων κονδυλίων αποτελούν τα οχήματα επιτάχυνσης της λεγόμενης «αποασυλοποίησης», του δήθεν εκσυγχρονισμού, αλλά και της μετάβασης σε σχέδια και πρακτικές όχι με οδηγό την αλλαγή του επιστημονικού παραδείγματος και την Αποϊδρυματοποίηση, αλλά την συνέχιση της διαχείρισης των ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία από ειδικούς, πολιτικούς και επιχειρηματίες, δηλαδή την κατασκευή νέων χώρων κοινωνικού αποκλεισμού.

Ο «τρίτος πυλώνας», οι «μη κυβερνητικές» οργανώσεις, γνωρίζει πρωτοφανή ανάπτυξη. Βασικό χαρακτηριστικό αυτού του πυλώνα – σε πείσμα ακόμα και της ιστορικής προέλευσης των πραγματικών μη-κυβερνητικών οργανώσεων ως πολιτικά και οικονομικά ανεξάρτητα από κυβερνήσεις και οικονομικά συμφέροντα κινήματα – η χρηματοδότησή τους από δημόσιους, εθνικούς και κοινοτικούς, πόρους.

Οι «εκθέσεις ιδεών» διαφόρων εμπειρογνωμόνων για την «ψυχιατρική μεταρρύθμιση» στην Ελλάδα συγκροτούν περισσότερο βιβλιογραφικά αναγνώσματα ξένων εμπειριών και άλλοθι απορρόφησης κονδυλίων παρά Εθνικά Σχέδια για μιαν άλλη συνάντηση με τον ψυχικό πόνο και τους ψυχικά πάσχοντες. συνανθρώπους μας. Στην πραγματικότητα, ο ρόλος των αρμόδιων οργάνων από πλευράς ΕΕ ήταν η διασφάλιση της ύπαρξης και της ενίσχυσης των ΜΚΟ, ως μέρους μιας κίνησης ιδιωτικοποίησης και βαθμιαίας απόσυρσης (και ταυτόχρονα αυστηρής λογιστικής προσέγγισης) του δημόσιου σε πανευρωπαϊκή κλίμακα, καθώς και η μέσω δήθεν «κριτικών επισημάνσεων» διασφάλιση της απορρόφησης των κονδυλίων, για ένα δυσλειτουργικό νεο-ιδρυματικό μόρφωμα, για το οποίο καμιά πλευρά, ούτε αυτοί που έλαβαν το χρήμα, ούτε αυτοί που το έδιναν, δεν μπορούν τώρα να υποκρίνονται ότι «δεν ήξεραν», επί τόσα χρόνια, τι γινόταν, τι ήταν αυτό που παράγονταν, τι ήταν αυτό στο οποίο συναινούσαν να παράγεται..

Είναι σαφές ότι αυτό που επιβάλλει την τρέχουσα πολιτική του Υπουργείου δεν είναι η προ 15ετίας δέσμευση για το «κλείσιμο των ψυχιατρείων» ως προϊόντος της (μόνο ως ανέκδοτο, πλέον) «ολοκλήρωσης της μεταρρύθμισης», αλλά η μνημονιακή δέσμευση για προσαρμογή (σύνθλιψη) και της Ψυχικής Υγείας στη νεοφιλελεύθερη πολιτική. Στην πλήρη, λογιστικού τύπου προσαρμογή της Ψυχικής Υγείας στους «διατιθέμενους πόρους», δηλαδή, σε μηδενικούς πόρους, γιατί μόνο αυτούς διαθέτει το σύστημα για τους ψυχικά πάσχοντες και όλες γενικά τις κοινωνικές ομάδες (σήμερα πια, για την πλειονότητα της κοινωνίας) που αντιμετωπίζει ως αντιπαραγωγικές, ως κοινωνικό βάρος και περιττές.

Η πολιτική για την Ψυχική Υγεία, όπως για την Υγεία γενικότερα, συμπυκνώνεται στα θέσφατα που, με το γνωστό του τρόπο, εκφράζει ο Υπουργός Υγείας Αδ. Γεωργιάδης : «Δεν είναι ώρα για το κράτος ν΄ αυξήσει τις δομές του αλλά να τις μειώσει», «οι δομές που θα μείνουν, θα λειτουργούν με τη μορφή των ιδιωτικών σε ένα βαθμό», «ο ιδιωτικός τομέας είναι πολύ πιο αποτελεσματικός από τον Δημόσιο», «να δούμε ποια (δομές ψυχ. υγείας) μπορούμε να χρηματοδοτούμε και ποια όχι», «δεν μπορούμε να εξασφαλίσουμε την πρόσβαση όλων των πολιτών στην Υγεία» κοκ.

Το σχέδιο που υλοποιούν είναι αυτό της ‘Αναθεώρησης του Ψυχαργώς’, που συνέταξε επιτροπή που είχε συστήσει ο τότε Υπουργός Υγείας Λοβέρδος, αποτελούμενη από γνωστούς ιδιοκτήτες ΜΚΟ, που έχουν συντελέσει στην ιδιωτικοποίηση της Ψυχικής Υγείας (και οι οποίοι ποντάρουν στην περαιτέρω ιδιωτικοποίησής της), καθώς και από «πάντα πρόθυμους» συνεργάτες από τα ψυχιατρεία.

Αυτό που προβλέπεται είναι η εκχώρηση των πάντων, ακόμα και των Κέντρων Ψυχικής Υγείας, στον ιδιωτικό τομέα και η ανάθεση στο Δημόσιο μόνο της επιτήρησης/φύλαξης των «ακαταλογίστων» του άρθρου 69 (αν και, ακόμα και γι΄ αυτό, αφήνονται παράθυρα να το αναλάβουν ιδιωτικές εταιρείες), καθώς και της νοσηλείας «οξέων περιστατικών» σε μονάδες «δημόσιων» νοσοκομείων. Είναι ένα σχέδιο/όχημα της ιδιωτικοποίησης, της συρρίκνωσης/συγχώνευσης υπαρχόντων μονάδων, απολύσεων του προσωπικού και πετάγματος των ασθενών στους δρόμους.

Ηδη, η μια υπουργική εγκύκλιος/απόφαση μετά την άλλη επιχειρούν να επιβάλλουν ένα όχι απλά «κλείσιμο», αλλά μια ταχεία, όπως-όπως, εκδίωξη (μετακίνηση, όπως το λένε) των ασθενών χρόνιας παραμονής από τα ψυχιατρεία – πολλών εξ΄ αυτών σε ιδρύματα/κολαστήρια «προνοιακού» τύπου, όπως των Λεχαινών κλπ, αλλά και στο δρόμο. Πρόκειται όχι για μια «μετάβαση σε στεγαστικές δομές», που απαιτεί τους χρόνους της, το εξατομικευμένο θεραπευτικό πλάνο και τις κατάλληλες δομές, αλλά για «έξωση» – μια έξωση σε άμεσο συγχρονισμό με την «έξωση» του προσωπικού, με τις διαθεσιμότητες/κινητικότητες που ετοιμάζονται και οι οποίες κάνουν το όλο εγχείρημα πιστό αντίγραφο της πολιτικής του πρώτου διδάξαντος στην Καλιφόρνια της δεκαετίας του 60, του μετέπειτα προέδρου των ΕΠΑ Ρ. Ρήγκαν, όταν έκλεισε τα ψυχιατρεία, απέλυσε το προσωπικό και πέταξε τους ασθενείς στο δρόμο. Σήμερα, ωστόσο, πρόκειται για ένα εγχείρημα που προοιωνίζεται να έχει πολύ χειρότερα αποτελέσματα, ακόμα και από αυτά που είχε εκείνο, που έδωσε, τότε, το όνομά του (ρηγκανισμός) στις πρακτικές αυτής της διαδεδομένης, έκτοτε, ανά την υφήλιο και νεοφιλελεύθερης κοπής, Απονοσοκομειοποίησης.

Μια από αυτές τις εγκυκλίους επιτάσσει ανώτατα όρια χρόνου νοσηλείας για τους νοσηλευόμενους στις ψυχιατρικές μονάδες, σε λογικές όπου η μείωση του χρόνου νοσηλείας δεν θα σημαίνει το ξεπέρασμα των πρακτικών εγκλεισμού και ιδρυματισμού και την στήριξη στην κοινότητα, αλλά την ταχεία καταστολή της «οξείας ψυχοπαθολογίας» – έχει ήδη μπει στα σκαριά η επέκταση της χρήσης του ηλεκτροσόκ – και το «γρήγορο εξιτήριο», με όποιες συνέπειες κι΄ αν έχει αυτό για τον ασθενή. Προβλέπει, επίσης, και διαδικασίες που θα επιτρέπουν στο μέλλον και την έξωση από τις στεγαστικές δομές, με κριτήρια που πάντα θα είναι σε θέση να επινοούνται, ανάλογα με τις εκάστοτε ανάγκες της δημοσιονομικής προσαρμογής.

Καθώς με την ταχεία, όπως – όπως, πλήρωση των λιγοστών κενών θέσεων στις όποιες στεγαστικές δομές, δεν θα υπάρχει, στο προσεχές μέλλον, δυνατότητα φιλοξενίας σ΄ αυτές και με δεδομένη την ανυπαρξία κοινοτικών μονάδων «στήριξης στον τόπο κατοικίας» των ανθρώπων που θα παίρνουν το «γρήγορο εξιτήριο» (αλλά και κοινωνικών παροχών για να μπορούν να τραφούν, να έχουν πρόσβαση στη θεραπεία τους και γενικά να επιβιώσουν), το ήδη υπαρκτό φαινόμενο της «περιστρεφόμενης πόρτας» θα γίνει ο κανόνας : η εναλλαγή του κοινωνικού αποκλεισμού με τον εγκλεισμό, νοσηλεία για γρήγορη καταστολή και «έλεγχο των συμπτωμάτων» και επιστροφή στο «χώρο του κοινωνικού αποκλεισμού» για όσο διάστημα η ψυχική οδύνη δεν γίνεται «ενοχλητική», έτσι ώστε να γίνει «αντικείμενο προσοχής» και να κινητοποιήσει τους σχετικούς μηχανισμούς του κοινωνικού ελέγχου.

Θεωρούμε ότι η απάντηση σ΄ αυτή την ανθρωπιστική καταστροφή που προωθεί με την πολιτική της η τωρινή ηγεσία του Υπουργείου Υγείας (και η οποία, στα περιεχόμενά της, αγγίζει και δομικά σχετίζεται με τις αντιλήψεις της Χρυσής Αυγής περί «στείρωσης και ευθανασίας των ψυχικά πασχόντων»), δεν είναι η υπεράσπιση του ψυχιατρείου (ενός άκρως αντιθεραπευτικού και κατασταλτικού θεσμού), αλλά η πιο σθεναρή από ποτέ διεκδίκηση της ουσίας αυτού που ήταν πάντοτε η υπέρβαση του ψυχιατρείου: η κατάργηση της ιδρυματικής βίας, των εξουσιαστικών σχέσεων, των πρακτικών του εγκλεισμού, η αποκατάσταση του Λόγου και των δικαιωμάτων των ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία, η δημιουργία των όρων για ισότιμο διάλογο μεταξύ θεραπευτών και θεραπευομένων, η λήψη μέτρων για αξιοπρεπή κοινωνική, αλλά και εργασιακή, ένταξη, ο ενεργός πρωταγωνιστικός ρόλος των λειτουργών και των άμεσα ενδιαφερομένων ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία στις διαδικασίες μετασχηματισμού και ξεπεράσματος του ιδρύματος, ενάντια σε άνωθεν διαδικασίες διοικητικού κλεισίματος και αδειάσματος του ψυχιατρείου, η ενεργός συμμετοχή της κοινωνίας κοκ.

Αυτές οι διαδικασίες είναι ασυμβίβαστες με οποιαδήποτε έννοια διαθεσιμότητας/κινητικότητας/απολύσεων του προσωπικού, και, αντίθετα, απαιτούν προσλήψεις προσωπικού.

Είναι ασυμβίβαστες με την επικείμενη παρακράτηση των συντάξεων των φιλοξενουμένων σε στεγαστικές δομές.

Είναι ασυμβίβαστες με την ύπαρξη ανασφάλιστων ψυχικά πασχόντων (και όχι μόνο), με τους ποικίλους περιορισμούς/εμπόδια/μειώσεις στις συντάξεις και τα επιδόματά τους, στην ανυπαρξία ευκαιριών εργασιακής ένταξης, συνεταιριστικών ή άλλων.

Είναι ασυμβίβαστες με την εγκαθιδρυμένη αδιαφορία για την μη εφαρμογή της όποιας νομοθεσίας προάγει την υπεράσπιση των δικαιωμάτων τους (για την ακούσια νοσηλεία, την δικαστική συμπαράσταση κλπ).

Θεωρούμε ότι πρέπει άμεσα να υπάρξει ένα πλατύ μέτωπο, ένα κίνημα «από τα κάτω», των ανθρώπων με ψυχιατρική εμπειρία, λειτουργών των υπηρεσιών, οικογενειών, κοινωνικών κινημάτων, για να μην περάσουν αυτά τα εν τη ουσία ανθρωποκτόνα σχέδια. Να είναι το κίνημα αυτό μια ουσιαστική στιγμή στην διαδικασία αποκατάστασης του Λόγου των ανθρώπων με ψυχιατρική εμπειρία και των δικαιωμάτων τους – ένα εκ των οποίων είναι η άμεση ακύρωση, με νομοθετική πράξη, της παρακράτησης των συντάξεων.

Να διεκδικηθεί η άμεση ακύρωση του «συμφώνου Λυκουρέντζου-Αντόρ» και όλων των μνημονιακών πολιτικών που κρύβονται πίσω από αυτό.

Να υπάρξει επαρκής χρηματοδότηση για την Ψυχική Υγεία και ολοκλήρωση του μετασχηματισμού και της υπέρβασης των ψυχιατρείων, στην λογική της Αποιδρυματοποίησης και όχι της Απονοσοκομειοποίησης και του απλού «κλεισίματος».

Να μην υπάρξει καμιά διαθεσιμότητα/κινητικότητα/απόλυση και αντίθετα, να γίνουν προσλήψεις του αναγκαίου προσωπικού. Ολο το προσωπικό των ψυχιατρείων είναι αναγκαίο (και μάλιστα, δεν επαρκεί) για έναν ουσιαστικό μετασχηματισμό του συστήματος ψυχικής υγείας, πέρα από το ψυχιατρικό ίδρυμα.

Να μπει φραγμός στην ιδιωτικοποίηση της Ψυχικής Υγείας και να διασφαλιστεί ο δημόσιος και δωρεάν χαρακτήρας της. Να αναλάβει το Δημόσιο όλες τις δομές και τις υπηρεσίες των ΜΚΟ, που έχουν γίνει με κρατικές και κοινοτικές χρηματοδοτήσεις, να διασφαλιστούν οι θέσεις εργασίας του προσωπικού και η αξιοπρεπής και θεραπευτική φιλοξενία των ενοίκων.

Καταλαβαίνουμε ότι όλα τα παραπάνω σημαίνουν ανατροπή του μνημονίου. Σημαίνουν μαζική αντίσταση και πολιτικές ανατροπές.

Αλλά «δεν υπάρχει άλλος δρόμος» προκειμένου ν΄ αποφευχθεί η «μαζική ευθανασία» που ετοιμάζουν.

..

7 Νοέμβρη 2013

..

..

    Γιώργος Αστρινάκης, Δ/ντής ψυχίατρος, Δρομοκαίτειο

 Γιώργος Κοκκινάκος, Δ/ντής ψυχίατρος, ΚΨΥ Χανίων

Κατερίνα Μάτσα, ψυχίατρος, τ. Δ/ντρια 18 Ανω, ΨΝΑ

Θόδωρος Μεγαλοοικονόμου, Δ/ντής ψυχίατρος, ΨΝΑ

Κώστας Μπαϊρακτάρης, αν. καθηγητής, Τμήμα Ψυχολογίας, ΑΠΘ

..

..

..

..

..