Višegrad – Andrićgrad: Βόλτα στο Γεφύρι του Δρίνου και στις καινούριες γειτονιές του – Mέρος ΙΙ

Μονάχα μια φορά το χρόνο το γεφύρι πλημμύριζε φως πέρα ως πέρα. Αυτό γινόταν στις 18 Αυγούστου το βράδυ, κάθε χρόνο, στα γενέθλια του αυτοκράτορα Φραγκίσκου Ιωσήφ. Οι αρχές στόλιζαν από την παραμονή το γεφύρι με γιρλάντες από φύλλα και λουλούδια και σειρές από μικρά πεύκα, και με το που σκοτείνιαζε, άναβαν όλα τα φανάρια και μια ολόκληρη σειρά από μικρά φωτάκια που φώτιζαν τον κόσμο όλο. Τα μικρά διάσπαρτα φωτάκια, εκατοντάδες κονσερβοκούτια γεμισμένα με λίπος και στεαρίνη, έφεγγαν πάνω στα πεζούλια του γεφυριού. Φωτιζόταν το μεγαλύτερο μέρος του, ενώ οι άκρες κι οι κολώνες που το στηρίζουν ήταν στο σκοτάδι, κι έτσι το φωτεινό κομμάτι του γεφυριού φαινόταν ξεκομμένο και μετέωρο στο κενό. Οι γιορτές όμως τελειώνουν γρήγορα και τα φώτα σβήνουν. Την άλλη μέρα κιόλας το γεφύρι είναι πάλι ίδιο, όπως και τις καθημερινές…

Ίβο Άντριτς

(απόσπασμα απ’ το μυθιστόρημα «Το γεφύρι του Δρίνου», μτφ: Χρήστος Γκουβής, εκδ: «Καστανιώτη», 1997)

Višegrad, Ιούλιος του 2018 (φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Ακόμα τις καθημερινές είναι όμορφο αυτό το γεφύρι. Και τις μέρες και τις νύχτες που φωτίζεται με σύγχρονους πια τρόπους. Και το χειμώνα με τις μολυβένιες συννεφιές και το καλοκαίρι που οι αχτίδες του ήλιου υπογραμμίζουν κάθε χρώμα. Περισσότερο απ’ όλα όμως, το κυρίαρχο πράσινο. Οι τουρίστες πηγαίνουν για βαρκάδα στο ποτάμι, ανεβαίνουν στο κάστρο ή κάνουν βόλτα με το τρένο, οι ντόπιοι κατεβαίνουν για ψάρεμα ή για να ταξιδέψουν τις σκέψεις τους στα κρυστάλλινα νερά του Δρίνου, περπατώντας το.

Višegrad , Το ιστορικό γεφύρι του ποταμού Δρίνου, Ιούλιος του 2018 (φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Οι ταξιδιώτες που γνωρίζουν την ιστορία του τόπου, ψάχνουν να δουν από κοντά το μικρό σπίτι του Ίβο Άντριτς, το μνημείο που του έφτιαξε ο γλύπτης Ljupko Antunovic απ’ το Sarajevo και ζητούν πληροφορίες στο Πολιτιστικό Κέντρο σχετικά με το πως μπορούν να δουν την «σχολική τάξη του Ίβο Άντριτς» (δηλαδή ένα χώρο διακοσμημένο όπως συνηθιζόταν να είναι τα Δημοτικά Σχολεία στις αρχές του 19ου αιώνα, αφιερωμένο σε κείνον, όπου υπάρχουν και φωτογραφίες του). Περιττό να γράψω πως αν δεν έχετε διαβάσει το σπουδαίο βιβλίο του, αξίζει να βάλετε στόχο τώρα να το κάνετε. Όλα όσα έγραψε έχουν μεγάλο ενδιαφέρον, φυσικά, αλλά για ευνόητους λόγους σήμερα στο προσκήνιο είναι «Το γεφύρι του Δρίνου».

Višegrad , Γενική άποψη της πόλης, όπου φαίνεται στα δεξιά κι η ορθόδοξη σερβική εκκλησία της Παρθένου Μαρίας, Δεκέμβρης του 2019 (φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Το Višegrad των σχεδόν 12 χιλιάδων κατοίκων (οι 5.862 εξ’ αυτών κατοικούν στο κέντρο κι οι υπόλοιποι στην ευρύτερη περιοχή), σύμφωνα με την υπογραφή του 2013, έχει πια στην συντριπτική του πλειοψηφία χριστιανικό πληθυσμό (γι’ αυτό άλλωστε κι αποτελεί τμήμα της Σερβικής Δημοκρατίας όπου τελευταία πληθαίνουν οι συζητήσεις περί απόσχισης ) κι ας μη λείπουν τα τζαμιά απ’ το τοπίο. Η ορθόδοξη σερβική εκκλησία της Παρθένου Μαρίας είναι ένα πολύ όμορφο, λευκό κτίριο, χτισμένο απ’ το 1884 που φαίνεται κι απ’ το Δρίνο. Στο Μοναστήρι της ιστορικής πόλης του Dobrun (γνωστό κι ως Kruševo) δεν πήγα, αλλά αν σας ενδιαφέρει να έχετε υπόψη την ύπαρξή του. Για τα spa και τι λοιπές ανέσεις που δεν άπτονται των ενδιαφερόντων μου, δε μπορώ να σας διαφωτίσω, αλλά θα βρείτε πληροφορίες εύκολα αν ψάξετε. Πιο χρήσιμο ίσως πάντως είναι να σας προτείνω να περάσετε απ’ το Visegrad House, όπου θα βρείτε λογής λογής τοπικά παραδοσιακά προϊόντα.

Andrićgrad, μνημείο Ivo Andrić, Δεκέμβρης 2019 (φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Ο μεγαλύτερος όγκος των τουριστών πάντως είναι βέβαιο ότι πηγαίνει πια στο Andrićgrad, μια πόλη μες την πόλη, σχεδιασμένη απ’ τον Emir Kusturica κι αφιερωμένη στον Ίβο Άντριτς (υπάρχει κι αντίστοιχο ινστιτούτο), που βρίσκεται πολύ κοντά στο κέντρο του Višegrad. Κι ο λόγος που έφτασε ως εδώ η διήγησή μου και τώρα σας γράφω γι’ αυτήν, είναι η αμηχανία που μου προκαλεί. Πρόκειται για ένα πολύ μεγάλο project τελειωμένο θεωρητικά, αλλά όχι πλήρως μάλλον ακόμη (άκουσα τουλάχιστον δύο ξεναγούς διαφορετικών γκρουπ να «απολογούνται» για κτίρια που δεν έχουν ολοκληρωθεί). Διαθέτει ξενοδοχεία, εστιατόρια, κινηματογράφους, γκαλερί, βιβλιοπωλείο, εκκλησία κ.α. Έχει πολύ ενδιαφέρουσες γωνιές, οπωσδήποτε (γράφει κι ο Γιώργος Στάμκος στο βιβλίο του περισσότερα γι’ αυτό).

Andrićgrad, η θέα του δρόμου Mlada Bosna απ’ τον πρώτο όροφο του Cafe Goya, Δεκέμβρης 2019 (φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Παρ’ όλα αυτά, δεν κρύβω κιόλας, πως όσο λάτρεψα το χαριτωμένο φολκλόρ στο Küstendorf (δηλαδή στο «χωριό του Εμίρ Κουστουρίτσα για το οποίο σας έχω γράψει τις εντυπώσεις μου εδώ), τόσο αποστασιοποιήθηκα στο Andrićgrad, μετά από αρκετές βόλτες. Κάθισα λοιπόν με την ησυχία μου στο Cafe Goya, που σίγουρα μου άρεσε πολύ, προσπαθώντας ν’ αποφύγω τους σωματοφύλακες που συνωστίζονταν εκεί γύρω, μιας κι επίσημοι απ’ την κυβέρνηση είχαν μόλις φτάσει στη Σερβική Πρεσβεία κι ύστερα επέστρεψα στο Višegrad. Παρά το ότι με αγγίζει πολύ η ενωτική (ας την χαρακτηρίσω έτσι) φιλοσοφία του Kusturica, οι λόγοι δημιουργίας αυτού του μέρους δηλαδή όπου έγινε προσπάθεια να συνδυαστούν στυλ διαφορετικών εποχών, για τα δικά μου γούστα είναι πολύ τουριστικό . Δεν λέει τίποτα όμως αυτό. Εσείς να πάτε, αν έχετε την ευκαιρία (δείτε εδώ κι άλλες φωτογραφίες). Γιατί καλύτερα γενικώς, είναι να ‘χει ο καθένας μας δική του γνώμη.

Andrićgrad, Η ορθόδοξη Εκκλησία, Δεκέμβρης 2019 (φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Κλείνοντας την ανάρτηση πάντως, θα σας εξομολογηθώ ότι φεύγοντας απ’ το Višegrad τον περασμένο Δεκέμβρη, με θυμάμαι να περνάω έξω απ’ το Πολιτιστικό Κέντρο, (όπου στεγάζεται η Βιβλιοθήκη «Ivo Andric» η οποία διαθέτει περισσότερα από 40.000 βιβλία, εκτίθενται έργα τέχνης στην τοπική Πινακοθήκη, γίνονται ποικίλες εκδηλώσεις) και να παρατηρώ το παλιό, αποσυρμένο τρένο. Καθώς έβλεπα με την άκρη του ματιού μου την φωτεινή επιγραφή «Ι love Visegrad» ν’ αναβοσβήνει, μοιραία αναρωτήθηκα αν θα με φέρει ξανά ο δρόμος, στα ίδια μέρη. –

Višegrad , Η θέα της πόλης από μακριά κι ο ποταμός Δρίνος, Ιούλιος του 2018 (φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

*Όλες οι φωτογραφίες τραβήχτηκαν από μένα το 2018 και το 2019 κι έχουν ανέβει ήδη στους προσωπικούς λογαριασμούς που διατηρώ σε flickr και instagram, αντίστοιχα.

ΠΗΓΕΣ:

-https://visegradturizam.com/ci/atrakcije/spomen-ucionica-ive-andrica/

-http://www.atrium-see.eu/index.php?option=com_k2&view=item&id=171:cultural-center-in-visegrad&Itemid=157

-https://www.andricgrad.com/

-http://www.andricevinstitut.org/

-https://www.theguardian.com/world/2012/oct/11/serb-director-emir-kusturica-visegrad-andricgrad

-http://thesrpskatimes.com/andricgrad-the-clash-of-cultures-at-the-bridge-in-visegrad-photo-video/

Višegrad – Andrićgrad: Βόλτα στο Γεφύρι του Δρίνου και στις καινούριες γειτονιές του – Mέρος Ι

Ο μαστρ-Αντόνιγε έφερε από τη Δαλματία περίφημους τεχνίτες σχοινάδες και καπάρωσε όλη την παραγωγή λιναριού απ’ όλες τις γειτονικές περιοχές. Οι τεχνίτες αυτοί έστριβαν μέσα σε ειδικές παράγκες το λινάρι κι έφτιαχναν χοντρά σκοινιά, πολύ γερά. Οι Έλληνες μαραγκοί πάλι, με σχέδια δικά του και του Τοσούν εφέντη, έφτιαχναν ξύλινους γερανούς με τροχαλίες, τους έβαζαν πάνω σε σχεδίες και μ’ εκείνα τα χοντρόσκοινα σήκωναν και τα πιο βαριά αγκωνάρια και τα πήγαιναν δίπλα στις κολόνες που ξεφύτρωναν στη σειρά μέσα από την κοίτη του ποταμού. Για να μεταφερθεί ένα τέτοιο αγκωνάρι από την όχθη στη θέση του, στα θεμέλια του γεφυριού έπαιρνε και τέσσερις μέρες…

Ίβο Άντριτς

(απόσπασμα απ’ το μυθιστόρημα «Το γεφύρι του Δρίνου», μτφ: Χρήστος Γκουβής, εκδ: «Καστανιώτη», 1997)

.

Το περίφημο γεφύρι του Δρίνου στο Višegrad

Σήμερα μας παίρνει μερικά λεπτά να το περπατήσουμε απ’ άκρη σ’ άκρη. Το Γεφύρι του Δρίνου, εννοώ, των 197,5 μέτρων με τις κομψές καμάρες. Αυτό που ξεκίνησε να κατασκευάζεται το 1571 κι ολοκληρώθηκε το 1577, αυτό για το οποίο ο Ίβο Άντριτς (Ivo Andrić) έγραψε το συναρπαστικό ομότιτλο βιβλίο του το 1945 και που η UNESCO περιέλαβε στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς του 2007. Αλλά πόσο χρόνο χρειάστηκε για να φτιαχτεί και πόσες λαχτάρες έζησαν τότε οι τεχνίτες του, στο Višegrad (της σημερινής ανατολικής Βοσνίας, που βρίσκεται στην επικράτεια της Σερβικής Δημοκρατίας: άλλο «μπέρδεμα» κι αυτό), είχε σκεφτεί άραγε κάποια/ος/ο μας πριν διαβάσει τις σχεδόν 500 σελίδες του μεγάλου λογοτέχνη;

Ο Ivo Andrić σε τοιχογραφία στο Višegrad (φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Εγώ τουλάχιστον αυτό σκεφτόμουν όσο το διέσχιζα με την ησυχία μου παρά το τσουχτερό κρύο, τον περασμένο Δεκέμβρη. Παρόμοιες σκέψεις έκανα και τον Ιούλη του 2018 που πάλι βρέθηκα στην πόλη κι έβλεπα ερχόμενη απ’ το Sarajevo απ’ την μια πλευρά του δρόμου τις σημαίες της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης κι απ’ την άλλη αυτές της Σερβικής Δημοκρατίας. Την περίπλοκη αυτή πολιτική κατάσταση δεν θα σας την αναλύσω τώρα εγώ, αλλά αν διαβάσετε αυτά που υπάρχουν εδώ γραμμένα, θα καταλάβετε. Σημασία έχει πως το γεφύρι ενώνει τις δυο όχθες του ποταμού, που κάποτε οι ταξιδιώτες τον περνούσαν μόνο με βάρκα. Κι αν φούσκωνε ο Δρίνος έπρεπε να περιμένουν πολύ και βέβαια να διανυκτερεύσουν στην περιοχή. Και κάποιος αποφάσισε να τους λύσει το πρόβλημα.

Το άγαλμα του Mehmed Paša Sokolović στο Višegrad (φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Δεν ήταν άλλος απ’ τον τότε Μεγάρο Βεζύρη, τον Mehmed Paša Sokolović, το άγαλμα του οποίου βλέπετε στην παραπάνω φωτογραφία. Κοιτάζει προς το μέρος του γεφυριού και πώς αλλιώς να τον παρίσταναν; Δικαιούται να το καμαρώνει έστω κι έτσι. Εκείνος έδωσε την εντολή στον αρχιτέκτονα Koca Mimar Sinan να το σχεδιάσει επειδή ήθελε να αποτίσει μ’ αυτό τον τρόπο φόρο τιμής στην πατρίδα του καθώς γεννήθηκε στο χωριό Sokolovići κοντά στο Rudo το 1505 ή το 1506, σε ορθόδοξη οικογένεια, αλλά λόγω του «Devsirme («η συμβολή στο αίμα» όπως λεγόταν, το παιδομάζωμα όπως το γνωρίζουμε εμείς) κατέληξε αξιωματικός του οθωμανικού στρατού και έγινε πολύ ισχυρός. Ο σκοπός του ήταν να βοηθηθεί, μ’ αυτό το έργο, η ανάπτυξη του εμπορίου της περιοχής και ν’ αποτελέσει το γεφύρι σύμβολο ευημερίας. Στο κέντρο υπάρχουν δύο αναθηματικές πλάκες (αυτές της ακόλουθης φωτογραφίας) που θα δείτε κι εσείς, όταν με το καλό πάτε. Είναι από λευκό μάρμαρο και περιλαμβάνουν στίχους του ποιητή Nihadi στα αραβικά (εδώ η μετάφραση), για τον κατασκευαστή και το έτος κατασκευής της γέφυρας.

Το κέντρο του γεφυριού με τις λευκές μαρμάρινες πλάκες στα αραβικά (φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Το γεφύρι βέβαια αφού ολοκληρώθηκε, χρειάστηκε ν’ ανακαινιστεί πολλές φορές μετέπειτα. Δηλαδή το 1664, 1875, 1911, 1940 και τη διετία 1950-52. Τρεις από τις έντεκα καμάρες του καταστράφηκαν κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και πέντε υπέστησαν βλάβη κατά τη διάρκεια του Β Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά οι ζημιές στη συνέχεια αποκαταστάθηκαν. Πολλές αιματηρές συγκρούσεις βέβαια διαδραματίστηκαν κοντά του και γύρω του στη διάρκεια του πολέμου της Γιουγκοσλαβίας κι αρκετοί άνθρωποι ένθεν και ένθεν -ακόμη και μικρά παιδιά λένε κάποιες πηγές- πυροβολήθηκαν, σφαγιάστηκαν ή ρίχτηκαν στο ποτάμι απ’ τις καμάρες του, τότε.

To φράγμα της Bajina Bašta όπως φαίνεται απ’ το εθνικό πάρκο της Σερβίας, Tara (φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

Στις 19 Απριλίου του 2010 συμφωνήθηκε νέα ανακαίνιση της γέφυρας και το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς, όταν τα νερά της λίμνης Perućac κατέβηκαν αρκετά, λόγω των εργασιών συντήρησης στο φράγμα της Bajina Bašta βρέθηκαν τα πρώτα λείψανα στα νερά του Δρίνου σ΄αυτό το σημείο Ως το φθινόπωρο μετρήθηκαν περίπου 400. Ελάχιστοι νεκροί ήταν απ’ τον Α’ και Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η συντριπτική πλειοψηφία είναι θύματα, όπως πιστεύεται, του πολέμου του Κοσσυφοπεδίου. Είναι απ’ τα γεγονότα που δεν θα ‘θελα να γνωρίζω ομολογώ, που τα σκέφτομαι αναπόφευκτα όταν είμαι εκεί και βλέπω τους ντόπιους να προσπαθούν να συνεχίσουν τη ζωή τους. Βγάζοντας φωτογραφίες, προσέχοντας τα γκράφιτι των ερωτευμένων (υπάρχουν και τέτοια ευτυχώς), αντιχαιρετώντας τους περαστικούς και σχεδιάζοντας στο νου μου τα κεφάλαια του βιβλίου που γράφω γι’ αυτά τα μέρη, κάνω κι εγώ τη δική μου προσπάθεια να ξεχάσω κι αφήνω την ομορφιά του τοπίου να με παρασύρει. Γιατί δεν έχω άλλο αντίδοτο απ’ αυτό, στη φρίκη.

Η τεχνητή λίμνη Perućac, αποτελεί το φυσικό σύνορο μεταξύ Σερβίας και Βοσνίας-Ερζεγοβίνης (φωτογραφία: προσωπικό αρχείο)

.

(συνεχίζεται)

.

.

*Όλες οι φωτογραφίες τραβήχτηκαν από μένα το 2018 και το 2019 κι έχουν ανέβει στους λογαριασμούς μου στο flickr και στο instagram. Όσο για τις πηγές που χρησιμοποίησα, θα τις βρείτε στο τέλος της επόμενης ανάρτησης.

.

.