I am not your negro: Ένα πολυβραβευμένο ντοκιμαντέρ για τα πάθη των Αφροαμερικανών και τους αγώνες τους για ισότητα μέσα απ’ τις λέξεις του James Baldwin

.

.

Συνέπεσε να δω αυτό το ντοκιμαντέρ που σας παρουσιάζω σήμερα, ενώ παρακολουθώ τις εξελίξεις που σχετίζονται με το κίνημα  “Οι μαύρες ζωές μετρούν”  («Black lives matter») κι ενώ ολοκλήρωνα παράλληλα μαθήματα Παγκόσμιας Ιστορίας στο Mathesis με την κυρία Μαρία Ευθυμίου.

Οι αναφορές της στο δουλεμπόριο και το Απαρτχάιντ κάθε άλλο παρά επιδερμικές ήταν. Κι από μια ακόμη συγκυρία βρέθηκα να διαβάζω σχετικά βιβλία που περιγράφουν εποχές όχι και τόσο μακρινές, σαν αυτό ας πούμε του Μπάρυ Άνσγουορθ, την “Ιερή πείνα”:

«Το ταξίδι κύλησε ήρεμα. Το μοναδικό αξιοσημείωτο γεγονός ήταν η προσπάθεια ενός νέγρου να κόψει τα νεύρα του λαιμού του με τα νύχια του. Όσο έδενε τα τραύματά του, ο Πάρις έμαθε από τον Τζίμυ πως ο άντρας απέναντί του είχε καταδικαστεί άδικα για μαγεία και πουλήθηκε για να πληρώσει την καταδίκη του. “Πολύ καλός τρόπος για να βγάζουν χρήματα”, είπε ο Τζίμυ. “Ο άνθρωπος δεν είχε τίποτα. Έτσι τους πουλάνε” (…) Ο Πάρις κοίταξε τους δεμένους που βρίσκονταν στη μέση της πιρόγας. Τα κεφάλια που έβλεπε ήταν δικά τους. Δέκα άνθρωποι: πέντε άντρες, δύο αγόρια, δύο γυναίκες και ένα κορίτσι, όλοι τελείως γυμνοί. Κάθονταν σιωπηλοί, με τα χέρια δεμένα πίσω, ενώ ένας ζυγός κρατούσε τα κεφάλια τους ανασηκωμένα”.

.

slave-auction-virginia-P

.
Κάποιοι προτιμούσαν να πνιγούν, ν’ αυτοκτονήσουν, παρά να φτάσουν δούλοι στον προορισμό τους κι άλλοι με απάθεια ατένιζαν ένα σκληρότατο μέλλον, απ’ το οποίο ένιωθαν πως δεν είχαν καμία διαφυγή. Κι ήταν έτσι και συνέβαινε για αιώνες με τις ευλογίες του Πάπα. Όπως μάθαμε απ’ την κυρία Eυθυμίου απ’ το 1500 ως το 1850 μ.Χ. υπολογίζεται ότι μεταφέρθηκαν απ’ τη Δυτική πλευρά της Αφρικής 11.5 εκατομμύρια δούλοι εκ των οποίων περίπου 2 εκατομμύρια επιπλέον πέθαναν στο ταξίδι. Τρομακτικοί οι αριθμοί…

Να σας πω όμως μερικά πράγματα γι’ αυτή την ταινία που φυσικά με φόρτισε πολύ, πριν ξεδιπλώσω κι άλλες σκέψεις. Σ’ αυτήν αναφέρονται ιστορικά γεγονότα που σχετίζονται με τις φυλετικές διακρίσεις, με τον αγώνα τον μαύρων της Αμερικής για χειραφέτηση και  βέβαια με τους ηγέτες τους, δηλαδή τον Malcom X, τον Martin Luther King Jr και τον Medgar Evers. Των ανθρώπων δηλαδή που σφράγισαν αυτό τον αγώνα με την παρουσία τους και με το θάνατό τους.

Όλ’ αυτά, χρησιμοποιώντας ως συνδετικό κρίκο σημειώσεις, γράμματα και ομιλίες του πολυβραβευμένου συγγραφέα και πολιτικού διανοητή James Baldwin από ένα ατελείωτο χειρόγραφό του το «Remember This House» γραμμένο στα μέσα της δεκαετίας του 1970 (εδώ μπορείτε να δείτε τα βιβλία του που κυκλοφορούν στα ελληνικά) που διαβάζει ο Samuel L. Jackson.

.

James Baldwin in 1965
James Baldwin

.

Η πλοκή εξελίσσεται και εστιάζει σε κρίσιμες μεταβάσεις όπως την φοίτηση των πρώτων μαύρων παιδιών στα σχολεία της Αμερικής -όπου πήγαιναν συνοδεία αστυνομικών εν μέσω γενικής κατακραυγής και χλευασμού εκ μέρους των λευκών-, στις πρώτες μεγάλες διαδηλώσεις, στις δολοφονίες των ηγετών τους…

Ο σκηνοθέτης της Raoul Peck, που ομολογουμένως έκανε εξαιρετική δουλειά κι από αισθητικής πλευράς, φροντίζει ώστε να επαναφέρει στο προσκήνιο όσα έγιναν στο Birmingham της Alabama, στη συνάντηση της πρόωρα χαμένης Lorraine Hansberry (στην Ελλάδα την γνωρίσουμε απ’ την κινηματογραφική μεταφορά του θεατρικού της έργουA raisin in the sun” που μεταφράστηκε ως “Ένα σταφύλι στον ήλιο”) με τον Robert F. Kennedy κι σ’ όσα βίωνε για δεκαετίες (και βιώνει ακόμα δυστυχώς) καθημερινά το Harlem.

Κι αυτός είναι ο λόγος που σας προτείνω συνακόλουθα να δείτε κι αυτή τη σειρά ντοκιμαντέρ για τη μουσική που εξέφρασε όλους αυτούς τους ανθρώπους που έμεναν αόρατοι, που καθημερινά αντιμετώπιζαν διώξεις απ’ την αστυνομία, που… που…

.

.

«Υπάρχω» φωνάζει κάποιος τους σε πλάνο του παρελθόντος. Κι είναι σαν ν’ ακούω πάλι τη φωνή του Martin Luther King Jr να λέει «Έχω ένα όνειρο…» Ένα όνειρο που για να βγει αληθινό, πρέπει πρώτα οι πρωταγωνιστές του να περάσουν από πολλούς εφιάλτες. Ν’ αρνηθούν να γυρίσουν και το άλλο μάγουλο, όπως τους προέτρεπε η θρησκεία.

Κι εδώ, στην Ελλάδα τι γίνεται; Καμαρώνουμε για τον Γιάννη Αντετοκούνμπο, επειδή τον θεωρούμε σάρκα απ’ τη σάρκα μας. Αλλά οι άλλοι πρόσφυγες και μετανάστες απ’ την Αφρική, ποια θέση έχουν άραγε ανάμεσά μας, αν δεν παίζουν μπάσκετ και δεν «τα σπάει» η μουσική τους;

Μπορεί βέβαια ο MC Yinka να έχει τη δυνατότητα να λέει τα τραγούδια του, αλλά εγώ μένω στις αιχμές του γιατί ξέρω πως έχει δίκιο.

.

.

Κι όσο έβλεπα αυτό το ντοκιμαντέρ ένα ακόμη τραγούδι σε στίχους Γιάννη Νεγρεπόντη έπαιζε παράλληλα στο πικάπ του μυαλού μου “Τι ξέρουν οι λευκοί από Χριστό, τι ξέρουν απ’ τα πάθη του, τι ξέρουν;” Γι’ αυτό επέλεξα τη λέξη πάθη στον τίτλο.

Πως αλλιώς να μεταφέρω την ιστορία των ανθρώπων (κι εδώ θα δείτε πως αποτυπώθηκε στην μεγάλη οθόνη) που επειδή το χρώμα του δέρματός τους ήταν σκούρο, πουλήθηκαν, μαρκαρίστηκαν σαν να ήταν ζώα, ευνουχίστηκαν, έπεσαν θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης, ξυλοδαρμών, δούλεψαν πέρα απ’ τα όρια της αντοχής τους στα βαμβακοχώραφα, απαγορεύονταν να κοιτάξουν λευκούς, να σχετιστούν μαζί τους ή ν’ ανεβούν απ’ την ίδια σκάλα κι αν πέθαιναν κανείς δεν έδινε σημασία;

Μπορεί να φταίει που το Πάσχα πλησιάζει κι οι παρίες του κόσμου κάνουν βόλτα στις σκέψεις μου επειδή καλά ξέρω πια πως η προτροπή “Αγαπάτε αλλήλους” επιτρέπει κάποιες ..εξαιρέσεις. Το ίδιο κι η αξίωση για «ίσα δικαιώματα», δυστυχώς.-

.

.

.

Φωτογραφίες:

Η φωτογραφία του James Baldwin είναι από εδώ και  αυτή που δείχνει το δουλεμπόριο από εδώ.

.

Πηγές:

http://www.biblionet.gr/author/47120/James_Baldwin

http://www.iamnotyournegrofilm.com/

https://en.wikipedia.org/wiki/I_Am_Not_Your_Negro

https://www.theguardian.com/film/2017/apr/07/i-am-not-your-negro-review-james-baldwin-raoul-peck-documentary

https://www.nytimes.com/2017/02/02/movies/review-i-am-not-your-negro-review-james-lbadwin.html

Μπάρυ Άνγσουορθ (“Ιερή πείνα”, μτφ: Γιάννης Σκαρπέλος, εκδόσεις “Νεφέλη”, 1994. Βραβείο Μπούκερ 1992)

.

.

.

.

.

.

Advertisements

Δωρεάν μαθήματα Αρχαίας και Σύγχρονης Παγκόσμιας Λογοτεχνίας απ’ το Harvard

.

update: 30/4/2018: Το μάθημα ολοκληρώνεται αύριο 1/5/2018, αλλά όσες, όσοι θέλετε μπορείτε να το παρακολουθήσετε, χωρίς εξετάσεις, απλά για να μάθετε περισσότερα σχετικά με τα σημαντικότερα έργα της Αρχαίας και Σύγχρονης Παγκόσμιας Λογοτεχνίας.

.

Ancient Masterpieces of World Literature a-2018-01-15 13-56-31

.

 

Δε λέω, όμορφο συναίσθημα είναι οι καθημερινές, μικρές νίκες. Ειδικά σ’ αυτή την εποχή των ζοφερών ειδήσεων και του αγώνα επιβίωσης που δίνουμε όλες-οι, η καθεμία, ο καθένας από ‘μας με τον δικό του τρόπο.

Εγώ λοιπόν χαλαρώνω διαβάζοντας και την Κυριακή που μας πέρασε κατάφερα να ολοκληρώσω το μάθημα Ancient Masterpieces of World Literature, που προσφέρεται δωρεάν απ’ το Harvard.

Την ανάρτηση όμως δεν την κάνω για να μου πείτε «μπράβο» – το χάρηκα δεόντως και μου αρκεί-, αλλά για να συγκεντρώσω κάπου τις πληροφορίες που μου ζήτησαν ενδιαφερόμενες-οι απ’ το Facebook και να ενημερώσω κι όσες-ους πιθανόν να μην γνωρίζουν πως έχουν αυτή τη δυνατότητα.

Το μάθημα καταρχήν να σας πω, πως ολοκληρώνεται το Μάιο του 2018, σε τρεις μήνες δηλαδή από τώρα και το περνάτε αν έχετε τουλάχιστον το 65%. Το πως έγινε και το τελείωσα τόσο νωρίς, είναι μια βαρετή ιστορία που δεν έχει νόημα να σας την πω. Με βοήθησε με δυο λόγια το γεγονός πως είχα διαβάσει ήδη τα περισσότερα βιβλία της ύλης και το ότι μπορώ να συγκεντρωθώ οπουδήποτε, με αποτέλεσμα να δίνω τεστ κι απ’ το κινητό μου.

Εσείς μη με μιμηθείτε. Δεν υπάρχει λόγος άλλωστε. Διαβάστε το και δώστε το αν θέλετε να πάρετε και βαθμό για να τσεκάρετε τις γνώσεις σας ή για να έχετε και το πιστοποιητικό (αυτό το πληρώνετε μεν, αλλά μη φανταστείτε κανένα τρομερό ποσό – προσωπικά δεν νιώθω πως το χρειάζομαι στην παρούσα φάση κι έτσι βλέπετε μόνο τις «μπάρες» της βαθμολογίας μου στις φωτογραφίες) ή απλά παρακολουθήστε το με την ησυχία σας χωρίς εξετάσεις.

Πραγματικά θα μάθετε πολλά και μάλιστα σχετικά με  έργα για τα οποία στην Ελλάδα είτε έχουν γραφτεί λίγα, αποσπασματικά πράγματα είτε δεν κυκλοφορούν κι οι πιο πρόσφατες μεταφράσεις τους. Κάποια μάλιστα δεν θα τα βρείτε καν. Αναφέρομαι για παράδειγμα στο «The Tale of Genji» της Murasaki Shikibu (θεωρείται το πρώτο μυθιστόρημα του κόσμου, είναι γραμμένο από γυναίκα κι εδώ βρήκα μια ωραία ανάρτηση στα ελληνικά για τη μετάφραση του έργου απ’ τον E. G. Seidenstiecker ) και στο «The Lusíads» του Luis Vaz de Camões (εδώ αντίστοιχα μια εισαγωγική ανάρτηση κι εδώ μια  κριτική σχετική με τις νεοπλατωνικές επιδράσεις του έργου), για τα οποία δίνονται link ώστε να τα διαβάσετε στα αγγλικά και όχι μόνο.

Και σ’ αυτό το σημείο νομίζω είναι ώρα να σας πω ποια ακόμα βιβλία, ποια ακόμα λογοτεχνικά έργα, συμπεριλαμβάνονται στην ύλη, που αρχίζει με μια αναφορά στον όρο «παγκόσμια λογοτεχνία» και στον Johann Wolfgang von Goethe. Ακολούθως θα μάθετε για το Έπος του «Gilgamesh» (στο οποίο περιγράφεται ο κατακλυσμός, πριν την αναφορά της Βίβλου, αν δεν το γνωρίζετε), για τα «δικά» μας Ομηρικά Έπη και κυρίως την «Οδύσσεια» και κατόπιν για το «The 1001 Nights» (τα πιο διάσημα παραμύθια του όπως η ιστορία του Alibaba με τους σαράντα κλέφτες, του Aladdin με το μαγικό λυχνάρι κ.α., δεν συμπεριλαμβάνονταν  μάλιστα στο αρχικό κείμενο).

Περιττό να πω πως οι αναλύσεις των δύο καθηγητών, του Martin Puchner και του David Damrosch είναι έξοχες (για το Harvard μιλάμε άλλωστε), διανθίζονται από χιούμορ και πολύ το εκτιμώ πάντα αυτό το στοιχείο, όπως έχω αναφέρει και για τα μαθήματα του Mathesis και βέβαια θα δείτε κι άλλους καθηγητές να μιλούν, ειδικούς ο καθένας στον κλάδο του.

Θα μάθετε λοιπόν για τις τεχνολογίες που βοήθησαν την Λογοτεχνία να εξαπλωθεί (την εφεύρεση του χαρτιού δηλαδή, την τυπογραφία, τους ναυτικούς χάρτες κ.α.), θα σας εξηγήσουν αναλυτικά ποιες μεταφράσεις του κάθε έργου υπάρχουν, ποια τα πλεονεκτήματα και ποια τα μειονεκτήματά τους, τι γίνεται στη σύγχρονη εποχή με τη μελέτη αυτών των έργων κ.α.

.

Modern Masterpieces of World Literature -a

 

.

Οι ίδιοι καθηγητές διδάσκουν και το μάθημα Modern Masterpieces of World Literature, το οποίο μάλιστα έχει κάποιες κοινές ενότητες με το άλλο της Αρχαίας Παγκόσμιας Λογοτεχνίας δηλαδή: αυτές που αφορούν το έργο «The 1001 Nights» και την ιστορική αναδρομή της εισαγωγής. Το γιατί θα το μάθετε όσες-οι το παρακολουθήσετε.

Η ύλη τώρα αυτού του μαθήματος συμπεριλαμβάνει κάποιους συγγραφείς και κάποια έργα θέλω να πιστεύω αρκετά οικεία σε μας, όπως το «Candide» του Voltaire, το «East, West» του Salman Rushdie, το «Interpreter of Maladies» της Jhumpa Lahiri, το «My Name is Red» του Orhan Pamuk και το «Ficciones» του Jorge Luis Borges.

Υπάρχουν όμως και συγγραφείς απ’ την Ασία και την Αφρική που αναφέρονται, με τις οποίες-ους είτε η εξοικείωσή μας είναι μικρή όπως για παράδειγμα με τον Lu Xun και τον Wole Soyinka, είτε δεν τους γνωρίζουμε καν όπως την Eileen Chang. Ωραία ευκαιρία δηλαδή να τους διαβάσουμε.

Βέβαια όλ’ αυτά τα μαθήματα προσφέρονται όπως ήδη γράφω στον τίτλο δωρεάν, στα αγγλικά, με υποτιτλισμένα hd video, πλήθος φωτογραφιών, πηγών, link κ.ο.κ. Kι αν θέλετε να έχετε και την πιστοποίηση ότι τα παρακολουθήσατε, είπαμε ήδη τι να κάνετε.

Για το τέλος θέλω ν’ αναφέρω πως πραγματικά αξίζει να διαθέσετε χρόνο για να μάθετε απ’ τους καλύτερους καθηγητές του κόσμου και πως όσες-οι έχετε παρακολουθήσει ως τώρα τα μαθήματα Παγκόσμιας Ιστορίας του Mathesis με την κυρία Μαρία Ευθυμίου θα διαπιστώσετε πόσο καλύτερα θα μπορείτε να καταλάβετε τις αναλύσεις όλων των έργων (κι όχι μόνο αυτών που εντάσσονται στην ύλη) των Ινδών λογοτεχνών για παράδειγμα, όπως του Salman Rushdie και της Jhumpa Lahiri, αφού αναφέρονται βέβαια στην ιστορία του τόπου τους, αλλά και σ’ αυτή κοντινών κρατών όπως το Πακιστάν, το Κασμίρ κτλ.

Καλή σας επιτυχία λοιπόν κι αν κάτι ξέχασα να εξηγήσω και θέλετε να με ρωτήσετε σχετικά, ξέρετε που θα με βρείτε.

.

.

.

.

«Εmotions, ένας κόσμος συναισθημάτων» – Εντυπώσεις απ’ την περιοδική έκθεση του Μουσείου Ακρόπολης

.

.

Όπως έχω ξαναγράψει, σε τέτοιες αναρτήσεις προσπαθώ να καταγράψω ό,τι ξεχώρισα εγώ από μια έκθεση, με το καθαρά υποκειμενικό μου βλέμμα. Το ίδιο θα κάνω λοιπόν και σήμερα, όσο θα σας αναφέρω τι μου τράβηξε την προσοχή στην περιοδική έκθεση που φιλοξενείται στο ισόγειο του Μουσείου Ακρόπολης, την οποία επισκέφτηκα την προηγούμενη Πέμπτη.

Τις τυπικές πληροφορίες, μπορείτε να τις διαβάσετε εδώ, κι έτσι θα σας μεταφέρω απ’ τη σελίδα του Μουσείου, μόνο ένα μικρό μέρος της εισαγωγής:

«Πρόκειται για μια αφηγηματική έκθεση που διηγείται και φωτίζει το αθέατο σύμπαν των συναισθημάτων στην προσωπική, κοινωνική και πολιτική ζωή του αρχαίου κόσμου. Η περιήγηση στην έκθεση είναι ένας θορυβώδης περίπατος στην ψυχή του ανθρώπου, τα πάθη της οποίας εκφράζονται μέσα από το φίλτρο της αρχαίας τέχνης (…)Την πορεία του επισκέπτη υποδεικνύει μια τεράστια σπείρα με κατακόρυφα «λάβαρα» από βινύλιο σε πολλές αποχρώσεις του κόκκινου χρώματος -από το ρόδινο ανοιχτό έως το βαθύ και σκοτεινό κόκκινο-, που αντιστοιχούν συμβολικά στην ποικιλία και την ένταση των συναισθημάτων» .

Από σπουδαία Μουσεία του κόσμου λοιπόν, όπως το Λούβρο, αλλά κι από δικά μας, όπως για παράδειγμα το Μουσείο της Σάμου, συγκεντρώθηκαν 129 εκθέματα, τα οποία με μεγάλο ενδιαφέρον παρατήρησα και πρέπει σ’ αυτό το σημείο να πω ότι ο σημαντικότερος λόγος για τον οποίο βρέθηκα εκεί, ήταν τα μαθήματα του Άγγελου Χανιώτη, καθηγητή Αρχαίας Ιστορίας και Κλασικών Σπουδών του Ινστιτούτου Ανώτατων Σπουδών (Princeton) που παρακολούθησα στο Μathesis.

Σίγουρα το ίδιο συνέβη και μ’ αρκετούς άλλους ανθρώπους, αφού σ’ αυτά τον ακούσαμε για πρώτη φορά ν’ αναφέρεται στη σημασία των συναισθημάτων στον αρχαίο κόσμο. Το γιατί ασχολήθηκε με το συγκεκριμένο θέμα (είναι και ένας απ’ τους τρεις επιμελητές της έκθεσης), θα το μάθετε διαβάζοντας την συνέντευξή του που θα βρείτε εδώ κι εγώ θα προχωρήσω αμέσως στην περιγραφή όσων εκθεμάτων για κάποιο λόγο με συγκίνησαν περισσότερο.

Εννοείται λοιπόν πως λόγω καταγωγής στάθηκα στα εκθέματα απ’ τη Σάμο, αφού θαύμασα την μυθική Γοργώ, τον ικέτη Χρύση, τον πληγωμένο Φιλοκτήτη, τον θλιμμένο Αχιλλέα, τα συμπλέγματα των ανώνυμων ζευγαριών, την Αφροδίτη με τον Έρωτα. Κι αφού βέβαια είχα προσέξει το αγγείο με τη λέξη ΦΙΛΙΑΣ που όπως αναγράφεται δείχνει πως χρησιμοποιήθηκε σε συμπόσια για σπονδές στη φιλία. Ωραίο αυτό… Απ’ τα πιο σπουδαία συναισθήματα της ζωής μας.

Με καλή διάθεση συνέχισα να περιηγούμαι στο χώρο σκεπτόμενη βλέποντας ένα φαλλό με πόδια ζώου και φτερά, που χρησιμοποιούνταν για την προστασία του σπιτιού απ’ το φθόνο και το κακό μάτι, πως ανάλογα φαλλόσχημα σύμβολα υπάρχουν και υπήρχαν και στην Ινδία, όπως μάθαμε σε ένα άλλο μάθημα του Μathesis απ’ την κυρία Μαρία Ευθυμίου. Οι ιστορίες των λαών συναντιούνται… Πάντα συνέβαινε.

Κι όσο οι άνθρωποι αρέσκονται να έχουν είδωλα, άλλο τόσο επιθυμούν και να τα γκρεμίζουν, θυμήθηκα, βλέποντας τα όστρακα-ψήφους για την εξορία του Θεμιστοκλή και άλλων επιφανών απ’ την αρχαία Αθήνα. Τα σκοτεινά μας πάθη, ανέκαθεν ήταν ισχυρά κι έτσι έμεινα αρκετή ώρα να παρατηρώ τους κατάδεσμους, τις κατάρες, που απ’ τα βάθη των αιώνων ξεδιπλώνονταν μπροστά μου:

«Ο Φίλων» γράφει η επεξηγηματική επιγραφή «δένει» τα χέρια , τα πόδια και την ψυχή του Μικίωνα και προσεύχεται να γίνει η γλώσσα του σαν το μολύβι της πινακίδας» , ενώ πιο δίπλα άλλος ανώνυμος «δένει, θάβει βαθιά κι εξαφανίζει απ’ τους ανθρώπους εκατόν έντεκα (!) συμπολίτες του» με έτερο κατάδεσμο. Τι να συνέβη αναρωτιέμαι… Προς τι τόσο μίσος για τόσους πολλούς; Ή οι λόγοι άραγε αφορούσαν δικαστική διαμάχη, μιας και μαγεία ασκούνταν και για τέτοιους λόγους όπως αναφέρεται σ’ ένα βιβλίο που μπορείτε να συμβουλευτείτε ελεύθερα εδώ; Αλλά με την απορία μένω.

Πέρασα λίγο πιο γρήγορα (σε μια προσπάθεια ν’ αποφύγω τα γύρω μου πλήθη), τα αφιερώματα με μέρη του σώματος, γεννητικά όργανα (ανδρικά και γυναικεία), τις ερωτήσεις  προς το Μαντείο της Δωδώνης (π.χ. κάποιοι γονείς ρωτούν αν το παιδί τους θα μιλήσει) και έφτασα στο εντυπωσιακό νεκρικό προσωπείο μιας ηλικιωμένης γυναίκας. Μέγα μυστήριο ο θάνατος.

Κι όσο κι αν βρήκα τρυφερό το ότι υπάρχει επιτύμβια στήλη για ένα γουρουνάκι (τόσο αγαπητό ήταν φαίνεται το ζώο) που έπεσε θύμα τροχαίου της εποχής εκείνης και θαύμασα τις λεπτομέρειες στο ανάγλυφο, βουβάθηκα μπροστά στον αποχαιρετισμό μιας νεαρής γυναίκας της Ζωής (τραγική ειρωνεία το όνομά της) απ’ τους γονείς της.

Αν σταθείτε εκεί και διαβάσετε τα λόγια αυτών των ανθρώπων για τη μονάκριβη θυγατέρα τους που πέθανε γεννώντας ένα νεκρό παιδί, έτσι θα νιώσετε κι εσείς. Τι οδύνη, τι συντριβή… Μου θύμισε τις φράσεις του  Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας απ’ τη συλλογή διηγημάτων «Αμερικανική λήθη«: «Αν δεν έχεις κλάψει ποτέ και θες να το κάνεις, κάνε ένα παιδί» .

Δεν ήθελα να μείνω πολύ σ’ αυτό το σημείο, ομολογώ, κι έτσι προχώρησα βλέποντας κλεφτά κι άλλες επιτύμβιες στήλες προς τις σκηνές απ’ τον Τρωικό πόλεμο, στις οποίες πρωταγωνιστεί ο Αχιλλέας, μέχρι που έφτασα στην τοιχογραφία με τη θυσία της Ιφιγένειας. Η σκηνή αυτή του  62-69 μ. Χ., κυριαρχεί τόσο στις αφίσες της έκθεσης, όσο και στον αντίστοιχο οδηγό που μπορείτε να προμηθευτείτε απ’ το Πωλητήριο του Μουσείου.

Τι να πει όμως κάποια, κάποιος, και για το βλέμμα που ανταλλάσουν Αχιλλέας και Πενθεσίλεια, τη στιγμή που εκείνος ενώ τη σκοτώνει την ερωτεύεται; Πως με λίγες γραμμές πέτυχε ο καλλιτέχνης της εποχής ν’ αποδώσει τέτοια ένταση συναισθημάτων σ’ αυτόν τον κύλικα, είναι εκπληκτικό… Πανταχού παρούσες οι αντιφάσεις μας.

Μακάρι να μπορούσα να σας γράψω πολλά ακόμα για κάθε έκθεμα, αλλά είναι αδύνατον. Θα συμπληρώσω μόνο πως είχα το χρόνο, αλλά όχι και ησυχία για να τα μελετήσω όσο ήθελα και πριν τελειώσω την περιήγησή μου, ασχολήθηκα  με τους υπόλοιπους κατάδεσμους (κατάρες, defixiones στα λατινικά), κάποιοι εκ των οποίων ήταν τρυπημένοι με καρφιά για να διατηρηθεί η ενέργειά τους, με τα ομοιώματα που προφανώς χρησιμοποιούνταν για άσκηση συμπαθητικής μαγείας κτλ.

Βέβαια, αυτός ο κρατήρας του 310-300 π. Χ, με το μύθο της Μήδειας, προς το τέλος της έκθεσης, είναι απ’ τους ωραιότερους που έχω δει κι αν πάτε στην έκθεση θα σας δοθεί η ευκαιρία να παρατηρήσετε πολλές σκηνές του. Ευτυχώς υπάρχει στον οδηγό που αγόρασα, γιατί δυστυχώς δεν επιτρέπεται η φωτογράφηση στο χώρο της έκθεσης.

Απογοητεύτηκα μάλιστα, γιατί ενώ αυτό το βιβλιαράκι έχει τα πιο σημαντικά εκθέματα και η τιμή του είναι εξαιρετικά προσιτή (3 ευρώ, όσο και η είσοδος δηλαδή), δεν  συμπεριλαμβάνει αρκετά απ’ αυτά για τα οποία σας έγραψα κι ήθελα πολύ να σας τα δείξω. Απ’ τη στιγμή που οι φωτογραφίες δεν επιτρέπονται, περίμενα πως θα υπήρχαν λοιπόν σ’ αυτό όλα τα εκθέματα, αλλά φευ… Θα πρέπει ν’ αρκεστώ σ’ όσα είδα και σ’ ό,τι θα μείνει στη μνήμη μου, για όσο…

Κλείνοντας φυσικά θ’ αναφερθώ στα κεντρικά εκθέματα, στον Έρωτα  (αντίγραφο έργου του Λυσίππου, του 2ου αι. μ. Χ.) και στον Πόθο (αντίγραφο έργου του Σκόπα, επίσης του 2ου αι. μ. Χ). Και θα μοιραστώ μαζί σας, ό,τι αναγράφεται εκεί: «Πόθος είναι η επιθυμία για κάτι μακρινό, για κάτι που λείπει σε αντίθεση με τον Ίμερο που είναι η επιθυμία για κάτι που βρίσκεται στο παρόν κατά την πλατωνική διάκριση». Κι ο καθένας σας ας κάνει τις δικές του σκέψεις…

.

.

.

.

.

.

«Να δυσπιστείτε πάντα απέναντι σ’ αυτούς που διαβάζουν ένα μόνο βιβλίο…»

.

Παγκόσμια Ιστορία 1 Βεβαίωση

.

Το ότι ασχολούμαι με την Ιστορία ποικιλοτρόπως, όπως και κάθε τι άλλο, δεν το αναφέρω τυχαία στο βιογραφικό μου, ούτε βέβαια για να το «γεμίζω» απλώς. Αλλά επειδή είναι αλήθεια. Η ανάρτηση λοιπόν αφιερώνεται σ’ όλες τις συμφοιτήτριες κι όλους τους συμφοιτητές του Mathesis που απομαγνητοφωνούν τις διαλέξεις των μαθημάτων τόσο στην Ιστορία, όσο και στην Φιλοσοφία και βοηθούν έτσι ανθρώπους σαν εμένα αλλά και πολλούς άλλες/ους,  όχι απλώς να ολοκληρώνουμε επιτυχώς τα μαθήματα αλλά να παίρνουμε και τόσο ψηλή βαθμολογία. Γιατί είναι μεγάλη ηθική ικανοποίηση το να το καταφέρνουμε αυτό, με τα φορτωμένα μας προγράμματα.

Διάλεξα αποσπάσματα απ’ το συγκεκριμένο βιβλίο του Αρτούρο Πέρεθ-Ρεβέρτε  με τίτλο “Η καθαρότητα του αίματος” (μετάφραση: Δημήτρης Δημουλάς, εκδόσεις “Πατάκης”, 2006), μιας και σύντομα δίνουμε την τελική εξέταση στην «Παγκόσμια Ιστορία ΙΙ- Ο άνθρωπος απέναντι στο Θείο» που διδάσκει η κυρία Μαρία Ευθυμίου και με τέτοια ζητήματα μεταξύ άλλων, καταπιαστήκαμε.

Σας Ευχαριστώ και καλά αποτελέσματα να έχουμε.

.

Βεβαίωση Ιστορίας

.

«Και η παρακμή της Ισπανίας αυτό τον αιώνα, -σκόνες που έφεραν και θα φέρουν ακόμα πολλές λάσπες- μπορεί να εξηγηθεί, πρώτα απ’ όλα και πάνω απ’ όλα με την καταστολή της ελευθερίας, την πολιτισμική απομόνωση και το θρησκευτικό σκοταδισμό που επέβαλε το Ιεροδικείο. Ο τρόμος που ενέπνεε ήταν πολύ μεγάλος, κι οι πράκτορες της Ιεράς Εξέτασης -ιδιότητα που μπορούσε να αγοραστεί- απολάμβαναν πλήρη ατιμωρησία. Το να είσαι πράκτορας της Ιεράς Εξέτασης σήμαινε να είσαι κατάσκοπος ή καταδότης, και στην Ισπανία του καθολικού Φιλίππου αυτοί ήταν κάπου είκοσι χιλιάδες. Έχοντας αυτά υπόψη ας κάνει η ευγένειά σας λογαριασμό για το τι σήμαινε η Ιερά Εξέταση σε μια χώρα σαν την Ισπανία, όπου τη δικαιοσύνη την ταρακουνούσε περισσότερο ένα δουβλόνι παρά ένας ταύρος, όπου αγοραζόταν και πουλιόταν ακόμα και η θεία ευχαριστία (…) Το θέμα πια δεν ήταν πια να είσαι καλός καθολικός και παλιός χριστιανός, αλλά να δείχνεις έτσι. Και με τίποτα δεν το έδειχνες καλύτερα απ’ ό,τι με την κατάδοση όσων δεν ήταν, ή όσων θεωρούσες ότι δεν ήταν, επειδή είχες μαζί τους παλιές διαμάχες, κακίες, ζήλιες, διεκδικήσεις«.

.

Αριστοτελική Ηθική Βεβαίωση

.

«Η τρομερή λέξη “εβραΐστές” προφέρθηκε τουλάχιστον πέντε φορές, και κάθε φορά αισθανόμουν να μου σηκώνεται η τρίχα. Αυτά τα εννέα γράμματα είχαν οδηγήσει πολλούς ανθρώπους στην πυρά.

“Ήξερες ότι η οικογένεια Δε λα Κρουθ δεν έχει καθαρό αίμα;”

Αυτά τα λόγια με έκαναν να τιναχτώ, γιατί ήξερα το τρομερό τους νόημα. Μετά την απέλαση των εβραίων από τους καθολικούς βασιλιάδες, η Ιερά Εξέταση κυνηγούσε με δριμύτητα τα υπολείμματα της πίστης τους, ιδιαίτερα εκείνους που παρέμεναν πιστοί στη θρησκεία των παππούδων τους. Σε κείνη την υποκριτική Ισπανία, όπου και ο τελευταίος παλιάνθρωπος καυχιόταν ότι ήταν ευγενής και παλιός χριστιανός, το μίσος για τους εβραίους ήταν γενικό, και τα πιστοποιητικά καθαρότητας του αίματος, γνήσια ή αγορασμένα, ήταν απαραίτητα για να έχεις αξιοπρέπεια ή να βρεις κάποια καλή δουλειά. Κι ενώ οι ισχυροί πλούτιζαν με σκάνδαλα και απάτες, προστατευμένοι από καθήκοντα και δημόσιες ελεημοσύνες, ο λαός, με ένα βίαιο και εκδικητικό πνεύμα, σκότωνε την πείνα και την πλήξη του φιλώντας λείψανα, μαζεύοντας συγχωροχάρτια και καταδιώκοντας με ενθουσιασμό μάγισσες, αιρετικούς και εβραϊστές».

.

Πατήρ Πάντων Πόλεμος Βεβαίωση .png

.

«Αργότερα, με τον καιρό, έμαθα ότι, αν όλοι οι άνθρωποι είναι ικανοί για το καλό και το κακό, οι χειρότεροι είναι πάντα αυτοί που, όταν κάνουν το κακό, θέτουν τον εαυτό τους υπό την προστασία της εξουσίας άλλων και προφασίζονται ότι απλώς εκτελούσαν διαταγές. Και αν όσοι λένε ότι ενεργούν στο όνομα μιας εξουσίας, μιας ιεραρχίας ή μιας πατρίδας είναι αποκρουστικοί, ακόμη χειρότεροι, είναι όσοι αιτιολογούν τις πράξεις τους επικαλούμενοι ένα θεό. Όσες φορές στο μέλλον συναναστράφηκα με ανθρώπους που έκαναν το κακό, κάτι που δεν μπορείς πάντοτε να το αποφύγεις, προτιμούσα εκείνους που αναλάμβαναν τις ευθύνες τους«.

.

Βεβαίωση 1821

.

«Γιατί στις μυστικές φυλακές του Τολέδο μπόρεσα να μάθω, σχεδόν με κόστος τη ζωή μου, πως δεν υπάρχει τίποτα πιο αξιοκαταφρόνητο και πιο επικίνδυνο από έναν κακό άνθρωπο που κάθε νύχτα πάει να κοιμηθεί με ήσυχη τη συνείδησή του. Είναι το χειρότερο πράγμα που μπορεί να υπάρξει. Ιδιαίτερα όταν η ήσυχη συνείδηση πάει ζευγάρι με την άγνοια, τη δεισιδαιμονία, την ανοησία ή την εξουσία -κάτι που συμβαίνει πολύ συχνά. Και τα πράγματα γίνονται ακόμα χειρότερα όταν αυτοί οι άνθρωποι ενεργούν ως ερμηνευτές μιας φωνής, είτε της Βίβλου, είτε του Ταλμούδ, είτε του Κορανίου, είτε οποιοδήποτε άλλου κειμένου ή ιδέας. Δεν είμαι φίλος των συμβουλών -οι εμπειρίες κάποιου δεν χρησιμεύουν σε κάποιον άλλο-, αλλά εδώ υπάρχει μία που δεν κοστίζει τίποτα: Να δυσπιστείτε πάντα απέναντι σ’ αυτούς που διαβάζουν ένα μόνο βιβλίο«.

.

Aρχαία Ελληνική Φιλοσοφία Βεβαίωση

.

.

.

.

.

Η Επιστήμη της Ευτυχίας, ο Αλτρουισμός και η Ευδαιμονία – Μέρος Ι

.

Ψέματα δεν θα σας γράψω. Αυτή η σειρά αναρτήσεων ξεκινά σήμερα, επειδή έπιασα τον εαυτό μου να σιγοτραγουδάει τους στίχους του τραγουδιού “Ευτυχία είναι αυτό”, πριν λίγες μέρες στο Πασαλιμάνι. Που το συγκλονιστικό θα σκεφτείτε και εξαιτίας αυτού βλέπετε ολόκληρο κατεβατό εδώ και θα δείτε κι άλλα αργότερα; Θα σας εξηγήσω.

Ήταν περίπου μεσάνυχτα λοιπόν όταν πιάστηκα στο δόκανο του στίχου, βρισκόμουν με παρέα, είχαμε χαθεί και προσπαθούσαμε με τη βοήθεια της σύγχρονης τεχνολογίας να καταλάβουμε πως θα πάμε στον ηλεκτρικό, ποιο δρόμο έπρεπε να πάρουμε δηλαδή ενώ η ώρα περνούσε κι ο χρόνος πίεζε. Κάθε άλλο παρά ευχάριστη εμπειρία θα πείτε, έτσι;

Χμ, περίπου έτσι. Και δεν ήταν μόνο αυτό. Ήμουν κουρασμένη, σχεδόν άυπνη για μέρες, είχα να φάω κανονικά τις τελευταίες δύο βδομάδες και περνούσα διάφορα ανομολόγητα ζόρια. Γιατί τότε θ’ αναρωτιέστε λοιπόν κάποιες/οι, εκείνη ακριβώς τη στιγμή μου ‘ρθε ν’ αναπολήσω ένα τραγούδι που δεν συγκαταλέγεται στη λίστα των αγαπημένων μου κι αναφέρεται στην ευτυχία. Τι μπορεί να συνέβη;

Ακριβώς δεν ήξερα ούτε εγώ. Δεν είχα και το χρόνο να το επεξεργαστώ μέσα μου για να είμαι ειλικρινής όσο ήμουν στην Αθήνα και διάφορα επείγοντα τραβούσαν αλλού την προσοχή μου, επομένως σ’ αυτά κατανάλωνα τη φαιά μου ουσία. Αλλά στη χιονοσκέπαστη Δίρφυ, περπατώντας προς το ορειβατικό καταφύγιο, μες την πυκνή ομίχλη που με τύλιγε κι άφηνε να φαίνονται μόνο σαν σε όνειρο, μερικά έλατα, εκεί, μες την απόλυτη σιωπή, βρήκα το χρόνο ν’ αναλύσω το γεγονός. Τι συνέβη λοιπόν στον Πειραιά;

Συνέβη πως δεν ήμουν απλά με μια παρέα, αλλά μαζί με αγαπημένους μου Ανθρώπους, με πλάσματα υπέροχα, με φίλους ξεχωριστούς. Είχαμε διασκεδάσει, είχαμε γελάσει, είχαμε πειράξει ο ένας τον άλλο (φίλαθλοι αντίπαλων ομάδων βλέπετε στο ίδιο τραπέζι), είχαμε πιει τσίπουρα, ρακόμελα, κρασιά και μαστίχα κι ένιωθα μια απίστευτη πληρότητα επειδή είχαμε παρακολουθήσει όλοι μας πριν την προβολή της ταινίας μας, του “Άγγιξέ με” στο 1ο Φεστιβάλ Πειραιά κι είδαμε πόσο θερμά ανταποκρίθηκε το κοινό.

Απ’ τους συντελεστές της, στη βόλτα που ακολούθησε στην Τρούμπα και στα πέριξ, ήμασταν μόνο εγώ κι ο Γιάννης Αποστολίδης, που έτσι κι αλλιώς έχει ταλέντο στο να φτιάχνει και το κέφι, μεταξύ άλλων. Αλλά ήταν κι οι στενοί μου φίλοι Αντώνης Τσόκος (μάλιστα, ο Ποιητής), ο “γαύρος” Γιώργος Τσιτούρας (ναι, σε δίνω κανονικά, Γιώργο), η Χριστίνα Δημητρακά που χαμογελούσε πολύ και χαιρόμουν να τη βλέπω έτσι, η αγαπημένη μου φωτογράφος (the official, όπως την πείραζα) Βάσω Σταθούλη κι η γλυκιά μας Ειρήνη Παναγούλια που τελευταία έτυχε να περάσουμε μαζί κι άλλες ενδιαφέρουσες βραδιές.

.

Hapiness-A history.jpg

.

Ο Γιάννης πρόσεξε μια ανθισμένη μυγδαλιά, η Ειρήνη σχολίασε πόσο όμορφη ήταν η βραδιά κι εγώ συμπλήρωσα πως γλύκανε ο καιρός κι επιτέλους έρχεται Άνοιξη. Οι χειμώνες μ’ αρέσουν, αλλά ο φετινός παραήταν σκληρός από πολλές απόψεις για όλους μας. Μου στέρησε το τόσο κρύο, τις αγαπημένες μου βόλτες στην πόλη μετά μουσικής, αρκετές φορές. Έτσι φέτος την προσμένω μ’ ανυπομονησία την εποχή που έρχεται για να βγω πάλι στο φως. Και σίγουρα και πολλές/οι από ‘σας.

Η Βάσω με τη σειρά της, μίλησε λίγο αργότερα για τη μυρωδιά των λιμανιών και κάποιες/οι από μας αμέσως ονειρευτήκαμε τα επόμενα ταξίδια. Κι έτσι όπως όλα ενώθηκαν στο μυαλό μου, χαμογέλασα με ανακούφιση για πρώτη φορά μετά από πολλές μέρες και σκάλωσα στο τραγούδι. Κι όταν χαλάρωσα όπως σας εκμυστηρεύτηκα ήδη, μες το καθαρό χιόνι της Δίρφυς, έκανα μερικές συνδέσεις γι’ αυτό το πολυπόθητο συναίσθημα που το λένε Ευτυχία και είπα να τις μοιραστώ μαζί σας σήμερα, αλλά και στις αναρτήσεις που θ’ ακολουθήσουν.

Σκέφτηκα για παράδειγμα πως κατά τύχη έχω επιλέξει να παρακολουθήσω δυο σχετικά μαθήματα φέτος : “Αριστοτελική Ηθική” στο Mathesis και το “The Science of Happiness” στο Edx. Το δεύτερο μου το πρότεινε μια “συμμαθήτρια” απ’ το Mathesis, η Κέλλυ Τ. Κι έκανε πολύ καλά, γιατί έτσι βρήκα πολλά στοιχεία από επιστημονικές έρευνες για την Ευτυχία και την Ευδαιμονία και σταχυολόγησα κάποιες για να σας τις παρουσιάσω σιγά-σιγά.

Ορισμένοι ερευνητές λοιπόν λένε, πως μοιάζουν αυτά τα δύο συναισθήματα (που βεβαίως έχει σημασία να λάβουμε υπόψη και πως τα ορίζουν). Άλλες/οι πως διαφέρουν πολύ και μερικοί/ες πως συνδέονται άρρηκτα. Κάνουν λόγο για την ευτυχία που προέρχεται από μια ηδονιστική αντίληψη της ζωής κι εκείνη που προέρχεται απ’ την ευδαιμονική σύλληψη, απ’ τη “μεγαλύτερη εικόνα”.

Προσωπικά κλίνω σ’ αυτή την τελευταία θεωρία, που εν ολίγοις, περίπου πρεσβεύει, πως και το να κάνεις πράγματα για σένα μόνο σε κάνει ευτυχισμένο, αλλά και το να έχει η ζωή σου νόημα και σκοπό, με το να προσφέρεις στους άλλους, επίσης. Αναφέρονται πάντως 5 σημεία σημεία στα οποία φαίνεται η διαφορά μιας ζωής ευτυχισμένης, από μιας γεμάτης νόημα και μπορείτε να τα διαβάσετε κι εσείς εδώ.

Ας μη σταθούμε πάντως περισσότερο σ’ αυτές τις επιστημονικές “διαμάχες”. Άλλωστε στην “Αριστοτελική Ηθική” έτσι κι αλλιώς θα διδαχτούμε πολλά για την Ευδαιμονία και θα διαπιστώσουμε μόνες/οι μας, όσες/οι τουλάχιστον πήραμε το μάθημα, τι τελικά ισχύει.

Κι εσείς που δεν γνωρίζατε πως προσφέρονται δωρεάν αυτά τα μαθήματα, δεν έχετε παρά να το παρακολουθήσετε (προλαβαίνετε και τώρα να γραφτείτε) ή να διαβάσετε τα “Ηθικά Νικομάχεια” αν και χωρίς κάποιον που να γνωρίζει καλά τα της Αριστοτελικής Φιλοσοφίας και να σας τα εξηγεί, δύσκολο θα ‘ναι το έργο σας αφού όπως υπογραμμίζει ο καθηγητής Παύλος Κόντος στα πρώτα video του στο Mathesis, υπάρχουν φιλολογικά σωστές μεταφράσεις του συγκεκριμένου έργου, αλλά φιλοσοφικά προβληματικές. Όμως αυτό δεν σημαίνει πως δεν έχει νόημα να προσπαθήσετε.

Θα δούμε καλύτερα επομένως, μαζί, στην επόμενη ανάρτηση, τι λένε οι ειδικοί (που δεν είναι μόνο ψυχολόγοι, αλλά και φιλόσοφοι, όπως ήδη θα καταλάβατε, γιατροί, νευροεπιστήμονες, κοινωνιολόγοι, ιστορικοί κ.α.), σχετικά με το τι και γιατί μας κάνει κάτι ευτυχισμένες/ους.

Ως τότε, αρκεί να σας πω πως οι γλωσσολόγοι έχουν βρει πως σε πολλές γλώσσες του κόσμου (κι όχι μόνο στη δική μας), η ρίζα της λέξης ευτυχία είναι η τύχη, η καλή τύχη κτλ. Πως το έμαθα; Διαβάζοντας το βιβλίο «Hapiness: Α history» του Darrin M. McMahon, καθηγητή Ιστορίας στο Florida State University. Κάποιες σελίδες μπορείτε να τις βρείτε κι εσείς εδώ και θα πληροφορηθείτε, για το τι πίστευαν οι άνθρωποι στην αρχαία Ελλάδα και αλλού, πως είναι αυτό το πολυπόθητο συναίσθημα. Όσες/οι δε ενδιαφέρεστε να διευρύνετε κι άλλο τις γνώσεις σας, συμβουλευτείτε κι αυτό το άρθρο και ..καλή σας ανάγνωση.

(συνεχίζεται εδώ)

.

.

.