Τα Μουσεία της Τρέλας : Museo della Laboratorio Mente

.

.

Υπάρχουν σ’ αυτό τον κόσμο κάποια Μουσεία διαφορετικά απ’ τα συνηθισμένα. Μουσεία που μας υπενθυμίζουν πως αντιμετωπίστηκαν οι διαφορετικοί, οι αποκλίνοντες, οι ψυχικά πάσχοντες.

Ένα τέτοιο Μουσείο, το Museo della Laboratorio Mente εγκαινιάστηκε στη Ρώμη το 2000 και σχετίζεται με την ιστορία του νοσοκομειακού συγκροτήματος της Santa Maria della Pietà που λειτουργούσε για 500 χρόνια αρχικά ως χώρος εγκλεισμού των απανταχού αποβλήτων της κοινωνίας κι αργότερα αμιγώς ως ψυχιατρικό άσυλο.

Η διάταξη του Μουσείου βασίζεται σε ένα «ιστορικό χάρτη» που στηρίζεται τόσο σε προφορικές μαρτυρίες όσο και γραπτές πηγές που βρίσκονται στη Βιβλιοθήκη Cencelli και στο ιστορικό αρχείο της Santa Maria della Pietà. Συμπεριλαμβάνει πρακτικές της κυρίαρχης ψυχιατρικής αλλά και της αντιψυχιατρικής. Είναι αφιερωμένο στον ψυχικό πόνο και τη θεραπεία του.

.

.

Αλλά σ’ αυτό το Μουσείο, όπως δηλώνει, ο Διευθυντής του, Pompeo Martelli, δεν υπάρχει περιθώριο για νοσταλγία. Η νοσταλγία άλλωστε είναι για όσους έχουν παραδώσει τα όπλα και δεν πιστεύουν πως μπορούν πια να κάνουν κάτι. Αλλά εκείνος πρεσβεύει το αντίθετο. Δεν είναι λοιπόν ένας χώρος για να θυμόμαστε το τρελοκομείο και το πως ήταν, όπως λέει, αλλά ένα ζωντανό Εργαστήριο για να γίνουν κατανοητές οι κοινοτικές, πολιτικές και ψυχικές διεργασίες και το πως όλες αυτές έχουν ενσωματωθεί στις σχέσεις και τις εμπειρίες μας.

Γι’ αυτό και είναι διαδραστικό, γεμάτο εγκαταστάσεις κι έχει συμβάλλει σ’ αυτό ιδιαιτέρως η ομάδα καλλιτεχνών που απαρτίζει το Studio Azzuro. Μπορεί κάποιος να περπατήσει λοιπόν εκεί, ν’ αγγίξει τα “εκθέματα”, ν’ ακούσει και να δει ανθρώπους που κάποτε ήταν έγκλειστοι, να μιλούν για τις προσωπικές τους ιστορίες. Συμμετέχει έτσι. Δεν είναι απλά παρατηρητής. Βρίσκεται σ’ ένα χώρο Αφήγησης που πραγματεύεται μια άλλη ανάγνωση της διαφορετικότητας κι επιδιώκει την καταπολέμηση του στιγματισμού και την προαγωγή της ψυχικής υγείας.

.

Il bambino con le braccia.jpg

.

Ιδιαιίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η έκθεση InSideOut. Το σημείο εκκίνησης είναι το βιβλίο «Il Bambino con le braccia larghe» (εκδ Ediesse, 2010) , γραμμένο από τον Carlo Gnetti, στο οποίο απεικονίζει την εμπειρία του σχετικά με την ψυχική αρρώστια του αδελφού του Paolo, έργα του οποίου υπάρχουν στην έκθεση.

Μες απ’ την ιστορία του Paolo, που διαγνώστηκε ως σχιζοφρενής κατά τη διάρκεια της εφηβείας του, πήρε αμέτρητα ψυχοφάρμακα, υπέστη ηλεκτροσόκ, έζησε όλη τη βία του ασύλου, πρόλαβε να δει το κλείσιμο των ψυχιατρείων, κατέληξε σε μια ιδιωτική ψυχιατρική κλινική που δεν διέφερε ιδιαίτερα απ’ το τρελοκομείο και πέθανε τελικά το 2009 σε ηλικία 59 ετών, καταλαβαίνει κανείς τις μεταβολές που έφερε στο ψυχιατρικό κατεστημένο ο νόμος 180, του Franco Basaglia (εδώ μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα).

Ο Roberto del Balzo μάλιστα εμπνεύστηκε απ’ το βιβλίο που αναφέρεται στη ζωή του κι έφτιαξε μια ταινία που προβλήθηκε στο 71° Festival del Cinema  της Βενετίας, στην οποία συμπεριλαμβάνονται σχέδια και γράμματα του Paolo.

.

.

Στο Μουσείο βέβαια μαθαίνει κανείς κι άλλες ιστορίες, εκτός απ’ αυτή του Paolo. Δεν έχει μόνο ενήλικους επισκέπτες, αλλά και μικρούς μαθητές. Και δεν το επισκέπτονται μόνο Ιταλοί, αλλά κι άνθρωποι απ’ τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ελβετία. Το 2010 βραβεύτηκε μάλιστα από το ICOM Italia ως το Καλύτερο της χρονιάς.

Αξίζει να διαβάσετε μόνοι σας περισσότερα, γιατί έχει κι άλλες λειτουργίες κι ο Διευθυντής του, ο Pompeo Martelli, κάνει ενδιαφέροντα σχέδια για το μέλλον και τον τρόπο που θα μπορούν να ενταχτούν σ’ αυτό περισσότεροι χρήστες υπηρεσιών ψυχικής υγείας.

.

.

Πηγές:

.

.

.

Advertisements