Carol Dweck: Ο ρόλος των πεποιθήσεων και η συμβολή των κινήτρων στην ανάπτυξη της νοημοσύνης

..

..

Το όνομα της Carol Dweck, ίσως να μην είναι γνωστό σε πολλούς από σας. Με λίγα λόγια θα σας εξηγήσω λοιπόν, πως είναι καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Stanford και για πάρα πολλά χρόνια διενεργεί ενδιαφέρουσες έρευνες που σχετίζονται με την ανάπτυξη κινήτρων, την προσωπικότητα και την εξέλιξη του ατόμου. Καίρια θεωρώ πως είναι η συμβολή της στον τομέα της νοημοσύνης κι αυτός είναι ο λόγος που επέλεξα να σας παρουσιάσω τη δουλειά της σήμερα, συνεχίζοντας μ’ αυτό τον τρόπο την ενασχόληση μου με το θέμα (εδώ, εδώ κι εδώ θα βρείτε αναρτήσεις σχετικές με το IQ και τις αμφιλεγόμενες μετρήσεις του).

Η Dweck κάνει λόγο για δύο θεωρίες νοημοσύνης: στην πρώτη η νοημοσύνη θεωρείται έμφυτη (fixed) και στην δεύτερη αναπτυσσόμενη ή στοιχειώδης (growth ή incremental). Οι μαθητές, οι άνθρωποι γενικότερα μπορεί να μην έχουν συνειδητή γνώση του ποια θεωρία πιστεύουν. Ωστόσο στις περιπτώσεις αποτυχίας, καταλαβαίνει κανείς απ’ τον τρόπο που την αιτιολογούν, ποια είναι η άποψη τους και για την νοημοσύνη τους.

Όσοι πιστεύουν ότι η νοημοσύνη είναι έμφυτη, όταν αποτυγχάνουν, το παίρνουν βαριά και στεναχωριούνται που κινδυνεύει να διαρραγεί η πεποίθηση τους ότι είναι ευφυείς. Σε κάθε αποτυχία αισθάνονται ότι αυτό που διακυβεύεται είναι η εξυπνάδα τους. Ενώ όσοι πιστεύουν πως  η νοημοσύνη είναι αναπτυσσόμενη, ότι πρόκειται για εύπλαστη ποιότητα, για μια δυνατότητα που μπορεί να αναπτυχθεί, δεν ενοχλούνται τόσο από την αποτυχία, αφού συνειδητοποιούν ότι η απόδοση τους μπορεί να βελτιωθεί.  Θα καταβάλουν λοιπόν περισσότερη προσπάθεια, ώστε στο μέλλον να πετύχουν τον στόχο τους.

Όσοι πιστεύουν δηλαδή στη πρώτη θεωρία, αποδέχονται μ’ ένα τρόπο το πεπερασμένο της νοημοσύνης τους. Πιστεύουν ότι γεννήθηκαν με κάποιο βαθμό ευφυίας, ο οποίος προφανώς δεν μπορεί ν’ αλλάξει. Και την ευφυία αυτή την συνδέουν με την αξία που έχουν ως άνθρωποι. Έχουν το άγχος ν’ αποδεικνύουν τρόπον τινά την εξυπνάδα τους κάθε φορά και προτιμούν να καταπιάνονται με όσα ήδη γνωρίζουν, γιατί οι νέες προκλήσεις εμπεριέχουν τον κίνδυνο της αποτυχίας.

Φυσικά, στην δεύτερη θεωρία δεν αγνοούνται οι ατομικές διαφορές που σαφώς έχουν τα άτομα και κάνουν κάποια απ’ αυτά να είναι πιο ευφυή από άλλα. Το βάρος όμως πέφτει στην αξία της προσπάθειας και στο ότι αυτή, όντως, αποδίδει καρπούς. Και πράγματι τα άτομα που προσπαθούν παρά τις οπισθοδρομήσεις, που έχουν κίνητρα και στόχους, είναι αυτά τελικά που γίνονται περισσότερο επιτυχημένα από άλλα, σε κάθε τομέα της ζωής. Είναι αυτά που μαθαίνουν ουσιαστικά και δεν αναλώνονται για παράδειγμα σε βαθμοθηρία προκειμένου ν’ αποδείξουν την εξυπνάδα τους.

Γι’ αυτό η Dweck συμβουλεύει και τους γονείς, να μην επαινούν τα παιδιά για την ευφυία τους, αλλά για την προσπάθεια που καταβάλλουν, έτσι ώστε ν’ αναπτύξουν μια νοοτροπία ανάπτυξης, να ξεπερνούν πιο εύκολα τις αποτυχίες και να πετύχουν στη ζωή τους. Περισσότερα, μπορείτε να διαβάσετε στο βιβλίο της: Mindset: The New Psychology of Success κι αξίζει αν μη τι άλλο να ρίξετε μια ματιά στις σελίδες που δημοσιοποιεί ο ιστότοπος, αφού το να μπορέσει κάποιος να καταλάβει με ποια απ’ τις δύο θεωρίες ‘κινείται’ στη ζωή του και να μπορέσει να την αλλάξει αν χρειάζεται, είναι πολύ σημαντικό για την εξέλιξη του.

Ίσως δεν το πιστεύετε, αλλά οι πεποιθήσεις μας, η εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας, μπορεί να μας περιορίσει όχι μόνο όσον αφορά τις σχολικές κι ακαδημαϊκές μας επιδόσεις, αλλά κι απ’ το να διεκδικήσουμε και να προσπαθήσουμε να έχουμε τη ζωή που μας αξίζει. Σκεφτείτε αυτούς που ισχυρίζονται ότι δεν μπορούν να πάνε παραπέρα “γιατί τόσο κόβει το μυαλό” τους και θα καταλάβετε περισσότερα. Κι αν βοηθάει, δεν έγραψε τυχαία ο Νίκος Καζαντζάκης εκείνο το: “Φτάσε όπου δεν μπορείς“. Η ιδέα, τα κίνητρα και η προσπάθεια, μπορούν να κάνουν την διαφορά.

Αυτή την ανάρτηση, κλείνοντας, θέλω να σας πω πως την θεωρώ απολύτως σχετική και μία παλιότερη που θα βρείτε εδώ, αφού εκτός απ’ τις πεποιθήσεις των μαθητών για τις επιδόσεις τους, ρόλο παίζουν και οι πεποιθήσεις καθώς και οι προσδοκίες των δασκάλων για τους μαθητές τους. Κι όπως θα δείτε,  αυτές οι προδοκίες μπορούν ν’ αλλάξουν στην τάξη πολλά.

Καλή σας ανάγνωση.

..

..

Διακήρυξη για την κρίση στην Κοινοτική Ψυχική Υγεία – Κάλεσμα για συντονισμό και κοινή δράση

..

ΚΟΙΝΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΚΕΝΤΡΩΝ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ
ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ΤΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΠΟΥ ΤΗΝ ΠΑΡΕΧΟΥΝ

Εκπρόσωποι και στελέχη από ΚΨΥ και Κινητές Μονάδες ψυχικής υγείας πήραν μέρος, στις  14 και 15 Δεκεμβρίου 2011, στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, στις εργασίες της διημερίδας «Η Κοινοτική Ψυχική Υγεία στη σημερινή περίοδο της οικονομικής κρίσης», ανοίγοντας, για πρώτη φορά εδώ και πολλά χρόνια, μιαν επικοινωνία και ένα διάλογο, μεταξύ αυτών ακριβώς που είναι έμπρακτα στην πρώτη γραμμή της κοινοτικής ψυχικής υγείας, για το πώς διαμορφώνεται υπό τις παρούσες συνθήκες το αίτημα που απευθύνεται στις κοινοτικές υπηρεσίες, για το τι σημαίνει και πώς συγκροτείται ένα ολοκληρωμένο σύστημα κοινοτικών  υπηρεσιών εν μέσω των σημερινών συνθηκών της κρίσης, που απειλεί την ίδια ύπαρξη υπηρεσιών με μακρόχρονη ιστορική διαδρομή και αναντικατάστατη προσφορά.

Σε μια περίοδο που διαγράφεται μια αλματώδης αύξηση των αιτημάτων, ολοένα πιο πολύπλοκων, καθώς ο μέχρι τώρα τρόπος ζωής των ανθρώπων και τα ποικίλα υποστηρικτικά τους συστήματα (οικογένεια κλπ) μπαίνουν σε κρίση και καταρρέουν, οι ίδιες πολιτικές που παράγουν αυτή την αύξηση οδηγούν ταυτόχρονα στην αποδόμηση των υπηρεσιών που καλούνται ν΄ απαντήσουν, φέρνοντας μερικές από αυτές στο χείλος της απλής επιβίωσης και στα όρια της απλώς εικονικής παρουσίας.

Από όλες τις πλευρές εκφράστηκε η ανάγκη και η επιθυμία αυτή η πρώτη συνάντηση ν΄ αποτελέσει την αρχή μιας σταθερής επικοινωνίας μεταξύ των ΚΨΥ (ενός δικτύου που μέλει να εγκαθιδρυθεί), για την περαιτέρω ανταλλαγή εμπειρίας, πρακτικών, τρόπων οργάνωσης, μεθόδων προσέγγισης, με στόχο την εξεύρεση κοινών τόπων για μια πολιτική για την κοινοτική ψυχική υγεία.

Ως τέτοιοι κοινοί τόποι προσδιορίστηκαν, σ΄ αυτή την  πρώτη ανταλλαγή, το πλήρες και ολοκληρωμένο δίκτυο υπηρεσιών, που λειτουργεί απαντώντας στο σύνολο των αναγκών για ψυχική υγεία (με έμφαση στις πιο σοβαρές ψυχικές διαταραχές) ενός ορισμένου πληθυσμιακού τομέα ευθύνης (όχι πάνω από 100.000 κατοίκους), στον οποίο θα πρέπει να παρέχονται υπηρεσίες πρόληψης, πρωτοβάθμιας, δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας, παρέμβασης στην κρίση και θεραπευτικής και κοινωνικής φροντίδας, για την στήριξη του ψυχικά πάσχοντος στον τόπο κατοικίας και γενικώς, εντός του κοινωνικού ιστού, μέσα από μια κίνηση της υπηρεσίας ‘προς’ το αίτημα (κατ΄ οίκον επισκέψεις κλπ).

Στα πλαίσια του τομέα, το ΚΨΥ αποτελεί την κεντρική υπηρεσία γύρω από την οποία διαρθρώνεται το δίκτυο, με απαραίτητη την διασύνδεση με μια μονάδα νοσηλείας, αλλά και ένα πλέγμα στεγαστικών μονάδων, όπως και δομών και υπηρεσιών για διασφάλιση της  ένταξης και στήριξης στην εργασία, ενώ, παράλληλα, θεωρήθηκε εκ των ουκ άνευ η αναζήτηση διασύνδεσης με την Πρωτοβάθμια Υγεία παρόλο τον ανεπαρκή, αυτοαναφορικό, κατακερματισμένο και εσωστρεφή της χαρακτήρα.

Η υπηρεσία ψυχικής υγείας πρέπει να διασυνδέεται, επιπλέον, με όλες τις κοινωνικές/προνοιακές  υπηρεσίες, φορείς, συλλογικότητες και κινήσεις σε τοπικό επίπεδο προκειμένου να κινητοποιήσει πόρους και υποστηρικτικά συστήματα τους για τους χρήστες των υπηρεσιών, όσο και για την εκτύλιξη διαδικασιών που συντελούν στην αντιμετώπιση των ψυχολογικών επιπτώσεων της κρίσης πάνω σε πλατιά στρώματα του πληθυσμού.

Το δίκτυο αυτό των υπηρεσιών θα πρέπει, ως  θεωρητική και πρακτική κατεύθυνση και ως τρόπος οργάνωσης, να λειτουργεί εναλλακτικά προς το ψυχιατρικό ίδρυμα, δηλαδή, προς την λογική και την πρακτική του εγκλεισμού, μέσα από την δημιουργία των όρων για την εγκαθίδρυση μιας διαφορετικής σχέσης με τον ψυχικά πάσχοντα που θα σέβεται και θα διασφαλίζει δικαιώματα και ποιότητα παροχής υπηρεσιών.

Το δίκτυο των τομεοποιημένων υπηρεσιών δεν είναι δυνατόν να υπάρξει και να είναι αποτελεσματικό χωρίς την άμεση εξασφάλιση προσωπικού (προσλήψεις) όλων των ειδικοτήτων, αυτών που έχει ανάγκη η κάθε υπηρεσία και χωρίς την διασφάλιση του δημόσιου χαρακτήρα των ΚΨΥ, που βρίσκεται αυτή τη στιγμή κάτω από απειλή, καθώς προωθείται η ιδιωτικοποίησή τους  μέσω αλλαγής της σχετικής νομοθεσίας (2716/99), έτσι ώστε να εκχωρείται η δυνατότητα ίδρυσης ΚΨΥ και σε ΜΚΟ. Τα υπάρχοντα ΚΨΥ ωθούνται μέσω της στέρησης πόρων και προσωπικού σε αδιέξοδο και πιθανόν, ορισμένα και στο κλείσιμο. Αλλά η Ομάδα για την Αναθεώρηση του «Ψυχαργώς» προτείνει την ίδρυση, μέσω του ΕΣΠΑ, 15 καινούργιων ΚΨΥ από ΜΚΟ.

Αντίστοιχα ισχύουν για τις παιδοψυχιατρικές υπηρεσίες, πάντα ισχνές και ανεπαρκείς, εντός ενός συστήματος που για τα παιδιά, ιδιαίτερα αυτά με τις πιο πολύπλοκες ανάγκες, επιφυλάσσει, αντί για φροντίδα και ένταξη, την ιδρυματική αποθήκη.

Σε μια κατάσταση που οι επίσημες πολιτικές αιωρούνται, υπό το κράτος της αλεστικής μηχανής του μνημονίου, ανάμεσα στο  κλείσιμο των ψυχιατρείων (σε μια καταργησιακή λογική και όχι μέσω της οικοδόμησης ολοκληρωμένων εναλλακτικών υπηρεσιών) και στην επικρεμάμενη απειλή, αντί να κλείσουν, να ξαναγεμίσουν με ενοίκους στεγαστικών δομών που φυλλοροούν λόγω έλλειψης  χρηματοδότησης (οι οποίοι είχαν μεταστεγαστεί εκεί από τα ψυχιατρεία και τώρα διατρέχουν τον κίνδυνο να επιστρέψουν σ΄ αυτά), η επαγρύπνηση όλων των λειτουργών ψυχικής υγείας και ιδιαίτερα όσων δίνουν τη  μάχη από το δύσκολο μέτωπο της κοινοτικής ψυχικής υγείας, η ανάγκη για συσπείρωση, για συγκλίσεις και κοινές διεκδικήσεις είναι όσο ποτέ αναγκαία.

Καλούμε όλα τα ΚΨΥ πανελλαδικά, και όσα δεν μπόρεσαν, για ποικίλους λόγους, να παρευρεθούν στην διημερίδα του Δεκέμβρη 2011, να συντονιστούν και  να μπουν στο δίκτυο επικοινωνίας, μαζί μ’  αυτά που συμμετείχαν.

Να επεξεργαστούμε αυτή τη σύγκλιση (να προχωρήσουμε, πχ, στη συλλογή ενιαίων στοιχείων για όλα τα ΚΨΥ, να επεξεργαστούμε από κοινού τους πιθανόν διαφοροποιημένους τρόπους απάντησής μας σε συγκεκριμένες ανάγκες των χρηστών κοκ), να οργανώσουμε περαιτέρω συζητήσεις, κοινές δράσεις, διεκδικήσεις.

Να εγκαθιδρύσουμε άμεσα μια ροή πληροφοριών μεταξύ όλων των ΚΨΥ προκειμένου, αφενός, η πληροφορία να κυκλοφορεί παντού και αφετέρου, για να μπορεί να οργανώνεται κοινή, πανελλαδική δράση στήριξης και υπεράσπισης όποιας υπηρεσίας υφίσταται μέτρα αποδόμησης, εξασθένισης και ακύρωσης της.

Μια επόμενη συνάντηση των ΚΨΥ, συλλογικά οργανωμένη αυτή τη φορά, θα ήταν δυνατή μετά από μερικούς μήνες, με προσδιορισμένη θεματολογία που θα προωθούσε παραπέρα την συζήτηση που άνοιξε στην διημερίδα.

Κινητή Μονάδα Αλεξανδρούπολης, Κων/νος Μπίκος, Δ/ντής ψυχίατρος
Εξωνοσοκομειακή μονάδα τύπου ΚΨΥ, του ΨΤ Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης, Μαρία Σαμακουρή, επίκουρη καθηγήτρια ψυχιατρικής
ΚΨΥ Αγίων Αναργύρων, Θόδωρος Μεγαλοοικονόμου, Δ/ντής ψυχίατρος
ΚΨΥ Βύρωνα/Καισαριανής, Δημήτρης Πλουμπίδης, αναπληρωτής καθηγητής Ψυχιατρικής
ΚΨΥ Κατερίνης, Γιώργος Αγγελίδης, Δ/ντής ψυχίατρος
ΚΨΥ Κέρκυρας, Ανδρέας Κατσαρός, Δ/ντής ψυχίατρος
ΚΨΥ Κορυδαλλού, Βασίλης Φωτόπουλος, Δ/ντής ψυχίατρος
ΚΨΥ Παπάγου/Χολαργού-ΕΠΙΨΥ, Γιάννης Δημόπουλος, ψυχίατρος- ψυχαναλυτής, επιστημονικός υπεύθυνος
ΚΨΥ Περιστερίου, Γρηγόρης Τυχόπουλος, Δ/ντής ψυχίατρος
ΚΨΥ Ρεθύμνου, Αντώνης Λιοδάκης, Δ/ντής ψυχίατρος
ΚΨΥ Σερρών, Ροδόπη Νικολάρα, Δ/ντρια ψυχίατρος
ΚΨΥ Χαλανδρίου, Αλίκη Ρίζου, Δ/ντρια ψυχίατρος
ΚΨΥ Χαλκίδας, Αφροδίτη Καψάλη, Δ/ντρια ψυχίατρος
ΚΨΥ Χανίων, Γιώργος Κοκκινάκος, Δ/ντής ψυχίατρος

12/1/2012

..

Παρουσίαση του βιβλίου: Saying goodbye to someone you love

..

..

Για τον Θάνατο και το πως επηρεάζει τη ζωή των ανθρώπων, έχουν γράψει αξιόλογα βιβλία, αρκετοί συγγραφείς. Ενδεικτικά θα αναφέρω την πρωτοπόρο Elisabeth Kübler-Ross, την Marie de Hennezel καθώς και τον Irvin Yalom. Αν δεν έχετε διαβάσει τα έργα τους και σας ενδιαφέρει, ανατρέξτε στους συνδέσμους που υπάρχουν στα ονόματά τους και θα βρείτε σχετικές πληροφορίες.

Το βιβλίο που σας παρουσιάζω εδώ σήμερα λοιπόν, φυσικά έχει να κάνει με το ίδιο θέμα: με τους δύσκολους αποχαιρετισμούς της ζωής μας. Με τις στιγμές που πρέπει να πούμε το οριστικό αντίο. Με την απώλεια που βιώνουμε, όταν κάποιος άνθρωπος που αγαπάμε αρρωσταίνει και πεθαίνει. Με το πένθος που ακολουθεί. Αλλά και με όσα προηγούνται.

Στοχεύει παράλληλα, να βοηθήσει τους αναγνώστες που φτάνουν στο τέλος να ετοιμαστούν γι’ αυτή τη στιγμή, καθώς και τους ανθρώπους που είναι κοντά τους, να τους συμπαρασταθούν και να τους βοηθήσουν να φύγουν ήρεμοι.

Γι’ αυτό το λόγο δίνει συγκεκριμένες πρακτικές οδηγίες, παραθέτει πάμπολλες αληθινές ιστορίες και επεξηγεί με σαφή παραδείγματα τι πρέπει να κάνουν οι φροντιστές και για τους ίδιους, ώστε ν’ αντέξουν αυτή την επώδυνη δοκιμασία.

Είναι δηλαδή ένα βιβλίο που θα μπορούσε κάτι χρήσιμο να προσφέρει σε καθέναν από μας, αφού δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην βίωσε ή βιώνει απώλειες. Και πολλοί από μας σίγουρα χρειάστηκε να φροντίσουμε ανήμπορους δικούς μας, πράγμα το οποίο ξέρουμε πως δεν είναι εύκολο.

Γι’ αυτό θεώρησα πως αξίζει να σας το παρουσίασω. Και σίγουρα σ’ αυτή μου την επιλογή, έπαιξε ρόλο και το πένθος που βιώνουν αυτή την περίοδο κάποιοι άνθρωποι που εκτιμώ και που ελπίζω να βρουν λίγη ανακούφιση σε όσα θα γραφτούν εδώ και στις σελίδες αυτού του βιβλίου. Δεν είναι το μόνο που αναφέρεται σ’ αυτό το θέμα. Απλώς σ’ αυτό εστιάζουμε σήμερα.

Ο θάνατος λοιπόν, μας μουδιάζει σχεδόν όλους, θεωρείται ακόμη ταμπού από κάποιους, μια κατάσταση για την οποία δεν θέλουμε να μιλάμε ή να ακούμε άλλους να μας μιλούν γι’ αυτήν, ένα γεγονός απ’ το οποίο πρέπει να απέχουν και να προστατεύονται τα παιδιά και τελικά έτσι κανείς δεν βοηθιέται ουσιαστικά, ώστε να μπορέσει να συνδιαλλαγεί με την θνητότητα που είναι αναπόσπαστο μέρος της ζωής.

Συγγραφείς του βιβλίου η Norine Dresser, λαογράφος που έχει εκδόσει κι άλλα αξιόλογα βιβλία και η Fredda Wasserman, ψυχοθεραπεύτρια, θανατολόγος και κλινική διευθύντρια του μη-κερδοσκοπικού και εξιδικευμένου κέντρου OUR HOUSE Grief Support Center της California.

O τρόπος που αντιμετωπίζουμε τον θάνατο, ο τρόπος που πενθούμε έχει να κάνει με το πως μεγαλώσαμε και τι μάθαμε στην οικογένεια μας για τέτοια θέματα, με το πως αντιδρούσε σε παρόμοιες καταστάσεις ο περίγυρος μας, με τα θρησκευτικά μας πιστεύω, με τις εμπειρίες της ζωής μας.

Σε άλλες κοινωνίες ενθαρρύνεται η έκφραση των συναισθημάτων που σχετίζεται με την λήξη της ζωής και το επακόλουθο πένθος και σε άλλες όχι. Σ’ αυτές τις κοινωνίες που μοιάζουν με την δική μας, οι άνθρωποι κάνουν πως δεν βλέπουν τον ελέφαντα μες το δωμάτιο, όπως εύστοχα γράφουν κάπου οι συγγραφείς: δηλαδή τον Θάνατο. Κι όμως υπάρχει και κυριαρχεί.

Το να συζητήσει κανείς για το επικείμενο τέλος, δεν σημαίνει πως θα φέρει αυτό το τέλος πιο κοντά ή πως σταματάει πια να ελπίζει ότι ο ίδιος ή κάποιος αγαπημένος του άνθρωπος θα τα καταφέρει να επιζήσει. Λύνει αντίθετα, πρακτικά ζητήματα που θα ανακύψουν όπως το αν το άτομο θα ήθελε να νοσηλευτεί στο σπίτι, αν θα ήθελε να του γίνει ανάνηψη, μέχρι ποιου σημείου επιτρέπει να συνεχιστεί η θεραπεία του, τι θα ήθελε να γίνει με τις υποθέσεις του που εκκρεμούν κ.ο.κ.

Κυρίως όμως λύνει συναισθηματικά ζητήματα. Γιατί αν κάποιος πρόκειται να φύγει, θα είναι καλό, ν’ αποχαιρετήσει όλη την οικογένεια του, να δει τους φίλους του για τελευταία φορά, να εκφράσει τους φόβους του για το τι θα του συμβεί, ν’ αγκαλιάσει τους δικούς του ανθρώπους, να μοιραστει την θλίψη του μαζί τους.

Συνήθως δεν αντιδρούμε έτσι στο θάνατο. Σιωπούμε, νομίζοντας έτσι πως όλοι οι εμπλεκόμενοι προστατεύονται κι αφήνουμε την αγωνία να κυριαρχεί. Μέχρι που όλα τελειώνουν και μένει ανέκφραστη η θλίψη. Και τότε ανακαλούμε ένα σωρό πράγματα που ευχόμαστε να είχαμε πει ή να είχαμε κάνει, ενώ παράλληλα έχουμε ν’ αντιμετωπίσουμε θέματα για τα οποία θα ήταν χρήσιμο να ξέραμε τι θα επιθυμούσε ο άνθρωπος μας, όπως αν θα ήθελε να δωρίσουμε τα ζωτικά του όργανα, αν θα επιθυμούσε θρησκευτική ή πολιτική κηδεία, αν ήθελε ταφή ή να σκορπιστούν κάπου οι στάχτες του κ.α.

Μαζί με το πένθος λοιπόν, αναδύονται οι όποιες ενοχές μας, ο θυμός μας για την απώλεια, ανακινούνται φόβοι και για τη δική μας θνητότητα, προκύπτουν προβλήματα που χρειάζονται άμεση επίλυση και  το συναισθηματικό μας φορτίο μεγαλώνει.

Ν’ αλλάξουμε την πορεία της ζωής  δεν μπορούμε. Αν ένας άνθρωπος είναι να φύγει, θα φύγει. Αλλά μπορούμε τουλάχιστον να τον βοηθήσουμε να φύγει με αξιοπρέπεια, σε ένα περιβάλλον που θα κυριαρχεί η αγάπη, σεβόμενοι τις τελευταίες επιθυμίες του και όντας κοντά του σε κάθε βήμα αυτού του τελευταίου του ταξιδιού.

Ξέρετε, για μερικούς ανθρώπους, δεν είναι μόνο ο επικείμενος θάνατος τους το πρόβλημα, αλλά τους βαραίνουν και τα πράγματα που δεν πρόλαβαν να κάνουν. Και σ’ αυτό, στο μέτρο του δυνατού μπορείτε να τους βοηθήσετε, ώστε όταν έρθει η ώρα ν’ αφήσουν αυτό το κόσμο, να αισθανθούν ότι η ζωή τους είχε κάποιο νόημα, ότι επηρέασαν θετικά κάποιους ανθρώπους, που θα τους θυμούνται και θα ζουν έτσι μες τις σκέψεις τους. Κι αυτό δεν είναι λίγο.

Μην περνάτε τις ώρες σας όμως περιμένοντας να συμβεί το μοιραίο και σταματώντας κάθε άλλη δραστηριότητα. Αρπάξτε κάθε ευκαιρία να χαρείτε από κοινού με τους αγαπημένους σας, εκμεταλλευτείτε τον χρόνο που έχετε ποιοτικά. Κι όταν έρθει η στιγμή, αποχαιρετήστε τους όπως εσείς θέλετε, σεβόμενοι πάντα τα όρια και τις αντοχές σας. Ούτε ν’ αρνηθείτε να πενθήσετε είναι καλό, ούτε να πενθείτε όμως αιώνια. Πενθήστε με το δικό σας τρόπο.

Το πένθος άλλωστε, όπως γράφουν οι συγγραφείς δεν είναι ένα πρόβλημα που πρέπει να λυθεί, αλλά μια κατάσταση την οποία βιώνουν όσοι χάνουν έναν δικό τους άνθρωπο. Και δεν την βιώνουμε όλοι με τον ίδιο τρόπο. Σε άλλους ανθρώπους η περίοδος πένθους διαρκεί λιγότερο και σε άλλους περισσότερο. Δεν υπάρχει ένας καθορισμένος χρόνος στον οποίο πρέπει κάποιος να σταματήσει να πενθεί και να συνεχίσει τη ζωή του. Ούτε υπάρχει σωστός και λάθος τρόπος για να πενθήσει κανείς.  Άλλοι άνθρωποι γίνονται απαθείς κι άλλοι υπερ-δραστήριοι για να το ξεπεράσουν.

Και φυσικά κατά τη διάρκεια του πένθους, θα υπάρχουν στιγμές που δεν θα σκέφτεστε τον άνθρωπο σας που έφυγε, όχι επειδή δεν τον αγαπούσατε αρκετά, αλλά επειδή έτσι γίνεται στη ζωή. Και να νιώσετε ανακουφισμένοι μπορεί επειδή δεν υποφέρει πια ή επειδή είχατε εξοντωθεί με το να τον φροντίζετε. Και να γελάσετε ακόμη μπορεί να συμβεί και να διασκεδάσετε κάποιες στιγμές.  Δεν είναι άλλωστε επιλήψιμο ή κάτι για το οποίο θα πρέπει να έχετε ενοχές. Αν βοηθάει, ας έχετε υπόψη σας, πως σε άλλους πολιτισμούς και χώρες, η κηδεία και οι τελετές που ακολουθούν, έχουν εορταστικό χαρακτήρα.

Αν θέλετε επίσης να τιμήσετε με κάποιο ιδιαίτερο τρόπο τη μνήμη του, υπάρχουν διάφορες προτάσεις στο βιβλίο και μία απ’ αυτές είναι η δημιουργία ενός blog, που θα είναι αφιερωμένο στον εκλιπόντα. Θα βοηθήσει κι εσάς να εκφράσετε τα αισθήματα σας, να παραμείνετε συνδεδεμένοι μαζί του αλλά θα δώσετε έτσι κι ένα χώρο στους ανθρώπους που τον γνώριζαν να καταθέσουν τις αναμνήσεις τους. Εξάλλου οι άνθρωποι ζουν πάντα, στις σκέψεις μας κι αυτό είναι μια μικρή παρηγοριά. Η αγάπη που μοιραστήκαμε μαζί τους, είναι αναπόσπαστο μέρος της ζωής μας και δεν χάνεται ποτέ.

Και το κυριότερο: κάποτε θα πρέπει να συνεχίσετε τη ζωή σας, γιατί αυτό θα ήθελε κι ο άνθρωπος σας που έφυγε από κοντά σας. Το πότε και το πως, θα το κρίνετε εσείς. Αν χρειαστείτε όμως βοήθεια, μην ντραπείτε να απευθυνθείτε σε κάποιο ειδικό.

Κλείνοντας, πέρα απ’ το βιβλίο, θα ήθελα να σας προτείνω να μελετήσετε και κάποια ενδεικτικά άρθρα που αφορούν το πως ενημερώνουμε ένα παιδί για το θάνατο αγαπημένου προσώπου και το που μπορείτε ν’ απευθυνθείτε για να συμμετέχετε σε ομάδες στήριξης γονέων, να δείτε το site της Ελληνικής Εταιρείας Παρηγορητικής και Συμπτωματικής Φροντίδας Καρκινοπαθών και μη Ασθενών και τέλος να διαβάσετε ένα κείμενο του Γλάρου Ιωνάθαν, για την ψυχολογία του ανθρώπου που έχει καρκίνο που είναι εξαιρετικό και το έγραψε με σκοπό να βοηθήσει κι άλλους συνανθρώπους του. Το blog του εξακολουθεί να λειτουργεί εδώ και σ’ αυτό θα βρείτε κι άλλες χρήσιμες πληροφορίες.

Καλή σας ανάγνωση.

..

..

Η ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥ ΕΩΣΦΟΡΟΥ – Πώς καλοί άνθρωποι γίνονται κακοί

..

..

Ο Philip Zimbardo, επίτιμος καθηγητής ψυχολογίας του Πανεπιστημίου του Stanford, αναλύει σ’ αυτό το βιβλίο, το σύνολο των δυναμικών ψυχολογικών διαδικασιών που μπορούν να παρασύρουν καλούς ανθρώπους να κάνουν κακό, ανάμεσα στις οποίες είναι η «απεξατομίκευση», η υπακοή στην εξουσία, η παθητικότητα μπροστά στην απειλή κ.ά. Τμήμα των κεφαλαίων του βιβλίου αναφέρεται στο Πείραμα της Φυλακής του Stanford, με μεγάλη λεπτομέρεια, και γίνεται εκτεταμένη ανάλυση της μεταμόρφωσης των φοιτητών, όπως επίσης και αναφορά στις κακοποιήσεις και τα βασανιστήρια στη Φυλακή του Αμπού Γκράιμπ, στην έρευνα των οποίων συμμετείχε ο συγγραφέας.

Την μετάφραση έχει κάνει η ομότιμη καθηγήτρια Ψυχολογίας του ΑΠΘ, Μίκα Χαρίτου-Φατούρου. Και χαίρομαι ιδιαιτέρως, γιατί είναι απ’ τα βιβλία που θεωρώ πολύ αξιόλογα και σκόπευα να σας το παρουσιάσω εδώ. Σας προτείνω λοιπόν να το διαβάσετε οπωσδήποτε. Κυκλοφορεί στα ελληνικά, απ’ τις εκδόσεις UNIVERSITY STUDIO PRESS.

..

..

Παρουσίαση του βιβλίου: The man who socked the world – The Life And Legacy Of Stanley Milgram

..

..

I believe that a Pandora’s box lies just below the surface of everyday life,
so it is often worthwhile to challenge what you most take for granted. You
are often surprised at what you find..

Stanley Milgram

..

Για τον Stanley Milgram και τα πειράματα του που σόκαραν τον κόσμο, είχε γίνει λόγος σ’ αυτή την ανάρτηση. Ο Milgram όπως θα δείτε, απέδειξε σ΄αυτά τα πειράματα, πως οι περισσότεροι από εμάς, το 65% δηλαδή,  είναι πρόθυμοι να κάνουν οτιδήποτε (ακόμα και κάτι που θέτει σε κίνδυνο συνανθρώπους μας, κάτι που θα θεωρούσαμε ανήθικο υπό άλλες συνθήκες), όταν το ζητά μια εξουσία/αυθεντία. Σήμερα λοιπόν, κατά κάποιον τρόπο θα συμπληρωθεί η ιστορία αυτών των πειραμάτων, με την παρουσίαση του βιβλίου που αφορά τον Milgram και γράφτηκε το 2004,  απ’ τον Ούγγρο Thomas Blass.

Ο συγγραφέας όπως είναι αναμενόμενο, ξεκινάει το βιβλίο του αναφερόμενος στα παιδικά χρόνια του Milgram, που γεννήθηκε στο Bronx το 1933, από δύο ανατολικοευρωπαίους εβραίους μετανάστες που γνωρίστηκαν και παντρεύτηκαν στην Αμερική. Είχε μια αδερφή μεγαλύτερη απ’ αυτόν κι έναν αδερφό μικρότερο.  Φοίτησε στο δημοτικό σχολείο της Γειτονιάς χωρίς όνομα, όπως λεγόταν η γειτονιά του τότε, κι έγινε φανερό τότε ότι διέθετε ιδιαίτερη ευφυία. Εν συνεχεία παρακολούθησε το James Monroe High School, που είχε ένα ιδιαίτερο σύστημα να ξεχωρίζει τους μαθητές με υψηλό IQ κι εκείνος είχε σύμφωνα με τα στοιχεία, το υψηλότερο μεταξύ των συμμαθητών του. Αξίζει να σημειωθεί ότι ένας απ’ αυτούς, ήταν ο μετέπειτα κοινωνικός ψυχολόγος Philip Zimbardo. Για οικονομικούς κυρίως λόγους όμως και για να βρίσκεται κοντά στο σπίτι του,  δεν πήγε σε κάποιο απ’ τα ονομαστά κολλέγια, αλλά στο Queens College, όπου και σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες. Το 1953 ήταν ξεχωριστή χρονιά για κείνον, μιας κι έκανε διακοπές στην Ευρώπη (Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία) μ’ ένα μηχανοκίνητο ποδήλατο, ερωτεύτηκε σφοδρά μια Γαλλίδα, αλλά έζησε και το θάνατο του πατέρα του στον οποίο είχε ιδιαίτερη αδυναμία. Ο θάνατος αυτός τον επηρέασε αφάνταστα και πίστευε ότι κι εκείνος πρόωρα θα πέθαινε (παράξενη σκέψη για έναν άντρα νέο κι απόλυτα υγιή), γι’ αυτό φρόντιζε να εξασφαλίσει στο μέλλον, οικονομικά τουλάχιστον την οικογένεια του, ώστε να μην έχουν και τέτοιες έγνοιες όταν θα συνέβαινε το μοιραίο. Σύντομα κέρδισε μια σπουδαία υποτροφία και άρχισε να σπουδάζει Ψυχολογία. Γνωρίστηκε με τον Gordon Allport, που έγινε μέντορας του κι άνοιξε ο δρόμος του για το σπουδαίο Harvard.

Στο δεύτερο κεφάλαιο, περιγράφεται αρκετά αναλυτικά το πρόγραμμα των σπουδών του προαναφερόμενου πανεπιστημίου, όταν πήγε να φοιτήσει εκεί ο Milgram. Γίνεται αναφορά στους υπευθύνους των τομέων και στους στόχους των προγραμμάτων τους, στις επιδόσεις του φοιτητή τότε, Milgram καθώς και στα προβλήματα που ανέκυψαν με την υποτροφία του. Κι αυτό για να γίνει κατανοητό στον αναγνώστη, τι επηρέασε τον Milgram και τον έστρεψε στην Κοινωνική Ψυχολογία. Στο Harvard λοιπόν, γνωρίστηκε μεταξύ άλλων με τον Jerome Bruner  (που έμελε να γίνει φίλος του και σύμβουλος του σε πολλά ερευνητικά ζητήματα έκτοτε), αλλά την σημαντικότερη επιρροή του την άσκησε ο καθηγητής  Solomon Asch (γνωστός απ’ τα πειράματά του για την κοινωνική συμμόρφωση-εδώ μπορείτε να δείτε σχετικό video  με ελληνικούς υπότιτλους), του οποίου και έγινε βοηθός. Τι έκανε όμως όσο δεν σπούδαζε; Απ’ ότι φαίνεται στις μαρτυρίες που συγκεντρώνει ο συγγραφέας, πολλά πράγματα. Έδειξε τότε, μια πιο εκκεντρική του πλευρά, η οποία περιγράφεται με πολλές λεπτομέρειες και φάνηκε ότι κάποιες φορές συμπεριφερόταν με αναίδεια. Ήταν όμως έτσι;

Στο τρίτο κεφάλαιο του βιβλίου, γίνεται λόγος για το ενδιαφέρον του Milgram σχετικά με τις πολιτιστικές διαφορές (που γεννήθηκε εν μέρει απ’ τα ταξίδια του στην Ευρώπη) και την κοινωνική συμμόρφωση. Σχεδίασε το διδακτορικό του με βάση αυτά τα θέματα, είχε ως επόπτη τον Allport και ταξίδεψε στο Όσλο, προκειμένου να πραγματοποιήσει τα ερευνητικά του σχέδια. Άρχισε να διασκεδάζει κάνοντας σκι,  έκανε τροποποιήσεις στο διδακτορικό του, συνέχισε την έρευνα του στη Γαλλία κι έφυγε από κει επιστημονικά ωριμότερος και έτοιμος για νέα πειράματα.

Όταν επέστρεψε στην Αμερική, όπως θα δείτε στο τέταρτο κεφάλαιο, βρήκε ένα όμορφο διαμέρισμα και σκόπευε να περάσει ένα ήσυχο χρόνο στο Cambridge, αλλά τα σχέδια του ανατράπηκαν όταν έλαβε μια επιστολή απ’ τον Asch, που τότε βρισκόταν στο Institute for Advanced Study στο Princeton. O Asch του πρότεινε να τον βοηθήσει στη συγγραφή ενός βιβλίου του για την κοινωνική συμμόρφωση, με δελεαστικό μισθό, προσφορά την οποία τελικά ο Milgram δέχτηκε, σκεπτόμενος ότι στο Princeton θα μπορούσε να επικεντρωθεί πιο εύκολα και στο γράψιμο της δικής του διατριβής. Δεν πήγαν όλα όμως τα υπολόγιζε ο Milgram και η σχέση του με τον Asch πέρασε από πολλά στάδια. Ενώ αντίθετα ο Αllport, του παρείχε σταθερή και μόνιμη στήριξη, σχετικά με την διατριβή του. Όταν τελικά την ολοκλήρωσε, του έγιναν δύο διαφορετικές προτάσεις για συνεργασία: η μία από το Yale και η άλλη από το Harvard. Τελικά δέχτηκε την πρώτη θέση και ξεκίνησε να δουλεύει ως επίκουρος καθηγητής Κοινωνικής Ψυχολογίας στο Yale, με αρχικό ετησιο μισθό 6500 δολλάρια. Tην απόφαση του την εξηγεί ο ίδιος σε επιστολή του προς τον Allport και μπορείτε να την διαβάσετε στο βιβλίο. Είχε ήδη αποφασίσει πως τον ενδιαφέρει να μελετήσει ερευνητικά την υπακοή στην εξουσία, μιας και ήθελε έτσι να καταλάβει και τις αιτίες του Ολοκαυτώματος κι είχε σκεφτεί και τον τρόπο που θα μπορούσε να το κάνει, όσο βρισκόταν στο Princeton. Φαίνεται σαφώς απ’ τις σημειώσεις του ότι είχε επηρεαστεί απ’ τα πειράματα του Asch, πράγμα το οποίο παραδέχεται αλλά ταυτόχρονα διαφοροποιείται κιόλας, όσον αφορά τα δικά του ενδιαφέροντα και το δικό του κέντρο βάρους.

Φυσικά, τα δύο επόμενα κεφάλαια (και μέρος του προηγούμενου), αναφέρονται στο περίφημο πείραμα του Milgram που σόκαρε τον κόσμο. Θεωρώντας ότι ήδη έχω γράψει σ’ αυτή την ανάρτηση πολλά για το εν λόγω πείραμα και τις παραλλαγές του κι ότι αξίζει να διαβάσετε τα υπόλοιπα κατευθείαν απ’ το βιβλίο που σήμερα παρουσιάζεται, δεν θα επεκταθώ άλλο εδώ. Θεωρώ πιο χρήσιμο να σας υπογραμίσω, εξαιτίας της κριτικής που δέχτηκε το πείραμα, πως τότε δεν υπήρχαν κατευθυντήριες γραμμές δεοντολογίας για τα πειράματα στα οποία μετείχαν άνθρωποι κι ότι ο ίδιος είχε τρόπον τινά ασχοληθεί μ’ αυτό το θέμα, με το ηθικό κομμάτι δηλαδή, όταν έκανε την έρευνα στο Όσλο. Ακολούθησε λοιπόν, όπως οι περισσότεροι ερευνητές έκαναν τότε, την δική του κρίση, χωρίς να του διαφεύγει όμως όπως σημείωσε ότι οι άνθρωποι στο πείραμα του θα βιώσουν ισχυρά συναισθήματα κι ότι γενικότερα, έχει ευθύνη πάντα ο ερευνητής για την ευημερία τους. Μάλιστα, ο ιστορικός της ψυχολογίας, Benjamin Harris, πιστώνει στον Milgram την πρώτη δημοσιευμένη και σε άρθρο μάλιστα, μετα-πειραματική διαδικασία κατά την οποία τα υποκείμενα ενημερώνονταν για τον σκοπό της έρευνας και καθησυχάζονταν σχετικά με την υγεία του υποτιθέμενων ‘μαθητών’ του πειράματος.

Τον Ιανουάριο του ’61, ο Milgram γνώρισε την κατά τεσσερισίμιση χρόνια μεγαλύτερη του χορεύτρια,  Alexandra (Sasha) Menkin, την οποία και παντρεύτηκε. Στο βιβλίο υπάρχει το χρονικό της γνωριμίας τους και της εξέλιξης της σχέσης τους, για όποιους από σας ενδιαφέρονται να μάθουν κι αυτές τις λεπτομέρειες. Και φυσικά μετά το γάμο του, συνέχισε το έργο του και θα διαβάσετε στο έβδομο κεφάλαιο τι επακολούθησε και πως οι πανεπιστημιακοί αντέδρασαν όταν έμαθαν τα πορίσματα του. Θα λάβετε γνώση για τα προβλήματα που είχε αρχικά με την δημοσίευση της έρευνας και τις επικρίσεις που δέχτηκε για τα ηθικά θέματα που ανέκυπταν (για τα οποία ήδη σας εξήγησα κάποια πράγματα) και τον τρόπο που τις αντιμετώπισε.

Στο όγδοο κεφάλαιο γίνεται λόγος για την επιστροφή του Milgram στο Harvard, στη θέση του επίκουρου καθηγητή του Τμήματος Κοινωνικών Σχέσεων, για τη μετακόμιση εκείνου και της συζύγου του σε νέο σπίτι στο Cambridge, για την κοινωνική τους ζωή στην ακαδημαϊκή κοινότητα καθώς και για τη γέννηση των δύο του παιδιών, της Michelle και του Marc. Ο Milgram ασχολιόταν πολύ με τα παιδιά του και σε επιστολές προς φίλους εξέφραζε την χαρά του που επιτέλους είχε γίνει πατέρας. Στο κεφάλαιο αυτό, αναφέρεται ακόμα και η ενασχόληση του με την λογοτεχνία και την ποίηση που συνεχίστηκε για όλη του τη ζωή, αν και δεν είχε μεγάλη επιτυχία ως προς τις δημοσιεύσεις. Αναλύεται επίσης η ερευνητική τεχνική του χαμένου γράμματος και οι απόψεις του για τον μικρό κόσμο,  τις οποίες επιχείρησε να ελέγξει εμπειρικά. Τέλος, μαθαίνουμε τι συνέβη και τελικά ο Milgram βρέθηκε εκτός Harvard, πως επέλεξε το CUNY για να συνεχίσει την καριέρα του και πόσο αμφιλεγόμενος θεωρούνταν στην ακαδημαϊκή κοινότητα, μέσα από μαρτυρίες τρίτων που τον γνώρισαν.

Στο ένατο κεφάλαιο, απαριθμούνται οι δραστηριότητες του Milgram στο νέο του πανεπιστήμιο και τονίζεται το ενδιαφέρον που έδειξε για την αστική ψυχολογία. Διεξήγαγε πειράματα στο μετρό της Νέας Υόρκης και πραγματοποίησε και κάποια άλλα για τους ψυχικούς, γνωστικούς χάρτες των πόλεων που διατηρεί  ο καθένας μας στο μυαλό του. Παράλληλα, μαζί με τον επιστήθιο φίλο του Paul Hollander, έγραψαν και ένα άρθρο, για την υπόθεση της Kitty Genovese (θα βρείτε λεπτομέρειες εδώ), την δολοφονία της οποίας παρακολούθησαν άπρακτοι 38 αυτόπτες μάρτυρες χωρίς κανείς να καλέσει βοήθεια. Το βιβλίο όμως αυτό, ευτυχώς, δεν είναι αγιογραφία. Πέρα απ’ το χιούμορ και την αδιαμφισβήτη ευφυία του Milgram, αναφέρει και τις δυσκολίες που δημιουργούσε  στους κοντινούς του ανθρώπους, στους συνεργάτες του καθώς και στους φοιτητές του με την ιδιάζουσα προσωπικότητα του. Δεν κρύβει επίσης ο συγγραφέας την ενασχόληση του Milgram με τα ναρκωτικά (αμφεταμίνες, κοκαϊνη, μαριχουάνα) και ιδιαιτέρως με την μεσκαλίνη για την οποία είχε τρόπον τινά προτείνει ν’ αποτελέσει και θέμα επίσημης έρευνας.

Στο δέκατο κεφάλαιο, μαθαίνουμε για τη συνάντηση του Milgram με έναν μεταπτυχιακό φοιτητή, τον Harry From, με τον οποίο τελικά γύρισαν μαζί την χαμηλού προϋπολογισμού ταινία:  The City and the Self  (1972), που βασιζοταν στις έρευνες του πρώτου για την αστική ζωή και την υπερφόρτωση (urban overload) που δημιουργεί στους ανθρώπους. Η ταινία αν και δημιουργήθηκε για εκπαιδευτικούς σκοπούς απέκτησε και καλλιτεχνική αξία, κέρδισε βραβείο, παρουσιάστηκε σε σημαντικούς χώρους πολιτισμού και με τα χρόνια σημείωσε λόγω της ζήτησης της και εμπορική επιτυχία. Το καλοκαίρι του 1972, οι Milgrams οικογενειακώς μετακόμισαν για λίγο στο Παρίσι, αφενός για να εκπονήσει εκεί κάποια έρευνα που είχε σχεδιάσει ο Milgram για τους ψυχικούς χάρτες των πόλεων που προαναφέραμε κι αφετέρου επειδή περνούσε μια κρίση μέσης ηλικίας. Ο ίδιος πίστευε ότι εκεί θα τέλειωνε και το βιβλίο του για την υπακοή, για το οποίο είχε ήδη κλείσει συμφωνία με εκδοτικό οίκο. Κατάφερε όχι μόνο αυτό, αλλά να ετοιμάσει κι ένα ακόμη βιβλίο σχετικό με την τηλεόραση και την αντικοινωνικές συμπεριφορές, που στηριζόταν σε πειράματα πεδίου που είχε πραγματοποιήσει στο πρόσφατο παρελθόν. Δεν είχε δουλέψει όμως σχεδόν καθόλου για την έρευνα του για την οποία είχε πάρει χρηματοδότηση απ’ το Guggenheim και καθώς τα χρήματα τέλειωναν, ήρθε σε δύσκολη θέση. Σαν από μηχανής θεός, ο φίλος του Serge Moscovici, έδωσε λύση, ζητώντας και παίρνοντας επιχορήγηση απ’ το Γαλλικό κράτος και δίνοντας του έτσι τη δυνατότητα να κάνει τελικά την έρευνα του. Κι όταν επέστρεψε στην Αμερική, προχώρησε και στη δημιουργία τεσσάρων εκπαιδευτικών ταινιών που προβάλλονται ως τις μέρες μας και έχουν μεγάλο ενδιαφέρον. Η σκηνοθεσία δεν άργησε να μπει στο κέντρο των ενδιαφερόντων του κι έτσι παρακολούθησε και σχετικά μαθήματα για να μπορεί να δημιουργήσει τις ταινίες που ήθελε.

Στο εντέκατο κεφάλαιο περιγράφονται αρκετές απ’ τις ταλαιπωρίες που πέρασε ο Milgram, προσπαθώντας να εξασφαλίσει χρηματοδότησεις για κάποιες έρευνες που είχε σχεδιάσει και γίνεται λόγος για πρώτη φορά και για τα προβλήματα που άρχισε να έχει, με την καρδιά του. Προβλήματα που σιγά-σιγά έγιναν πιο σοβαρά και τον περιόρισαν αρκετά. Κατάφερε όμως να βελτιώσει την υγεία του και να επιστρέψει στο Πανεπιστήμιο με νέες ιδέες και γεμάτος σχέδια. Αλλά η καρδιά του συνέχιζε να του στέλνει προειδοποιητικά μηνύματα αρκετά συχνά πια. Στις 20 Δεκεμβρίου του ’84 πέθανε, αφού είχε πει ήδη στο γιατρό που τον υποδέχτηκε στο Columbia-Presbyterian Hospital,  το όνομα του κι ότι πίστευε πως είχε την πέμπτη του καρδιακή προσβολή. Ήταν 51 ετών.

Στο δωδέκατο κεφάλαιο εξετάζεται τι έμεινε στον κόσμο απ’ τις έρευνες του Milgram. Καταγράφεται το πόσο επηρεάστηκαν όχι μόνο άνθρωποι της επιστήμης, αλλά και άνθρωποι της τέχνης απ’ τα ευρήματα του. Γίνεται πολύς λόγος για την σχέση των πειραμάτων που αφορούσαν την υπακοή, με το Ολοκαύτωμα και την ναζιστική Γερμανία και παραλληλισμός με το έργο άλλων που ασχολήθηκαν με τέτοια θέματα, όπως για παράδειγμα η Hannah Arendt. Εκφράζεται και η γνώμη του ίδιου του Milgram που φαίνεται πως ήταν συγκρατημένος με τις γενικεύσεις και πίστευε πως κάποια γεγονότα χρήζουν περαιτέρω ανάλυσης.

Κλείνοντας αυτή την παρουσίαση, θα ήθελα μόνο να σας πω, πως αξίζει τον κόπό να ψάξετε τους συνδέσμους που παρατίθενται στο κείμενο και να μάθετε έτσι ακόμη περισσότερα πράγματα γι’ αυτό τον άνθρωπο, γι’ αυτό τον επιστήμονα, που έδειξε πως το ‘τέρας’ μπορεί να  βρίσκεται όχι κάπου μακριά μας, αλλά μέσα μας.

Καλή ανάγνωση.

Κόντρα στο ρεύμα..

..

..

Ανέκαθεν εκτιμούσα τους ανθρώπους που αγωνίζονται. Αυτούς που δεν παραδίνουν τα όπλα στην πρώτη ενέδρα της ζωής, που δεν ταμπουρώνονται πίσω από μίζερες πιθανότητες κι αποκαρδιωτικές προοπτικές, που δεν σταματούν σ’ ανυπέρβλητα εμπόδια σηκώνοντας τα χέρια ψηλά, αλλά ψάχνουν τρόπο να τα παρακάμψουν και να φτάσουν εκεί που θέλουν.

Κι αυτούς είναι που πρέπει να έχουμε όλοι σαν παράδειγμα, φέτος που ξέρουμε ότι μια δύσκολη χρονιά έρχεται. Ανθρώπους σαν τον Γιώργο που δεν νικήθηκε ποτέ, ανθρώπους σαν την Μαρία, που το χαμόγελο της δεν μας επιτρέπει να λιποψυχούμε, σε μας που δεν αντιμετωπίζουμε τα καθημερινά της προβλήματα, έστω κι αν έχουμε άλλα. Ναι, έρχεται μια δύσκολη χρονιά και φεύγει μια εξίσου δύσκολη. Αλλά υπάρχει και φως μέσα σ’ όλα τούτα τα σκοτάδια.

Προσωπικά με χαροποιεί να βλέπω αυτό το νέο είδος κοινωνικής συσπείρωσης που γεννιέται, αναπτύσσεται, μεγαλώνει και βάζει όρια στην κρατική αυθαιρεσία. Με χαροποιεί να παρατηρώ ότι κοινωνική αλληλεγγύη υπάρχει. Ότι νιώθουμε επιτέλους τον διπλανό μας και τις ανάγκες τους. Οτι προσπαθούμε να κάνουμε κάτι γι’ αυτόν, ο καθένας με τις μικρές τους δυνάμεις. Ότι καταλάβαμε επιτέλους ποια είναι τα σημαντικά και σπουδαία αυτής της ζωής.

Κι επειδή τίποτα πιο σπουδαίο απ’ τον Άνθρωπο δεν υπάρχει, θέλω κι εγώ με τη σειρά μου να ευχαριστήσω, εσάς όλους που παρά την γενικότερη οικονομική δυσπραγία, σκύψατε με τόση αγάπη σ’ αυτά μου τα δυό βιβλία. Εσάς που μπόρεσα να γνωρίσω από κοντά και να κοιτάξω τα μάτια σας, αλλά κι εσάς που από μακριά κι από κοντά μου γράφετε και γίνονται γέφυρες οι λέξεις. Ήθελα πολύ να μοιραστώ περισσότερες στιγμές μαζί σας, αλλά δεν ήταν πάντα ευνοϊκές οι συνθήκες. Το ξέρετε. Δεν πειράζει όμως. Θα γίνουν όλα.. Αρκεί να είμαστε καλά.

Είναι βέβαιο πια ότι θα ξεχάσω πολλά ονόματα, στην προσπάθεια μου να θυμηθώ όλα τα όμορφα που κάνατε για μένα και πρέπει να παραδεχτώ ότι μερικές φορές από άλλους μαθαίνω για τις ευγενικές σας πρωτοβουλίες που με αφορούν. Την κατανόηση σας αιτούμαι, γιατί πραγματικά μου είναι δύσκολο να διαχειριστώ κάποιες φορές τόσα πολλά μηνύματα. Ειδικά στο Facebook, όσο μεγαλώνει η παρέα, όλο και κάτι χάνω.

Ενδεικτικά λοιπόν και μόνο θα γράψω μερικά ευχαριστώ για την Χρύσα Μπαλαμπάνη, την Χριστίνα Σέρρουκα, την Ξένια Παλλας, την Γιούλη Τσάκαλου, τον Παναγιώτη Κάπο, την Ελένη Ζωνομέση, την Αγγελική Κωνσταντινίδου, την Helena Rose, τον Κυριάκο Ροζάκη..

Κι ένα ξεχωριστό ευχαριστώ έχω φυλάξει. για τις ζεστές αγκαλιές των ανθρώπων στο “Αγγέλων Βήμα”, δηλαδή για την Μίλλη Καράλη και τον Δημήτρη Μαλισσόβα, που τους εύχομαι να έχουν κάθε επιτυχία. Γιώργο που είχες την ιδέα, Καίτη και Σοφία που ήρθατε από τόσο μακριά, ήταν πολύ όμορφο εκείνο το βράδυ και θα το θυμάμαι..

Αλλά θέλω να ευχηθώ από καρδιάς καλή επιτυχία και στον Δημήτρη Θεολόγου, που μου έκανε την τιμή να γράψω την εισαγωγή στο βιβλίο του “Φταίνε τα τραγούδια” (εκδ. “Μετρονόμος”). Μου το εμπιστεύτηκε μήνες πριν κι έμαθα κι εγώ πολλά, διαβάζοντας το.

Με όλους εσάς τώρα, που τα λέμε μόνο εδώ, ελπίζω ότι θα τα ξαναπούμε την νέα χρονιά, σε λίγες μέρες δηλαδή κι υπόσχομαι ότι θα προσπαθήσω ν’ ανέβουν σύντομα κάποιες αναρτήσεις που περιμένατε, αλλά παραγκωνίστηκαν απ’ την επικαιρότητα. Βλέπετε αλλιώς τα λογαριάζαμε τα πράγματα το καλοκαίρι κι αλλιώς εξελίχτηκε το φθινόπωρο. Αλλά δεν πειράζει. Άλλες φορές ακολουθούμε το ρεύμα κι άλλες, τις περισσότερες,  πάμε κόντρα.

Και κόντρα πάμε, για να σας απαντήσω και σ’ αυτό, εξακολουθώντας να γράφουμε τραγούδια με τον Παναγιώτη Λιανό, σε μια εποχή που όλοι λένε πως η ελληνική δισκογραφία αιμορραγεί. Και χαίρομαι πολύ που το κάνουμε. Χαίρομαι κάθε φορά που μελοποιεί τις λέξεις μου, κάθε φορά που πηγαίνουμε στο Praxis, στο στούντιο του Κώστα Παρίσση για να ηχογραφήσουμε, κάθε φορά που ακούω τα νέα παιδιά που μας πλαισιώνουν, την Μαίρη Αθανασίου και τον Κώστα Γαλίτη, να ερμηνεύουν τραγούδια δικά μου ή του Βασίλη Πουλημενάκου. Χαίρομαι που βρήκα μέσα μου τις αιτίες, τις αφορμές, για να γράψω και μερικά πολιτικά τραγούδια.

Κι εύχομαι και σε σας για τις γιορτές, για τη νέα χρονιά, για την κάθε μέρα: να μην πτοείστε, να ‘χετε δύναμη ν’ αλλάζετε γύρω σας τον κόσμο, να φτιάχνετε δικούς σας δρόμους, δικές σας πραγματικότητες.. Να βλέπετε τις λύσεις, εκεί που όλοι σας δείχνουν το πρόβλημα. Να είστε καλά, να χαίρεστε με τα μικρά της καθημερινότητας, ν’ αγαπάτε. Γιατί ότι αφήνουμε σ’ αυτό τον κόσμο, είναι ότι δώσαμε κι όχι ότι πήραμε. Κι είναι το μόνο που αξίζει..

Καλή μας χρονιά.

 ..

 ..

“ Μαζί στο +: Συζητούμε, Συμπράττουμε, Συνυπάρχουμε”- Κυριακή 18 Δεκεμβρίου, Πλατεία Κεραμικού

..

..

..

Η ψυχική υγεία στους ιμάντες του μνημονίου -Σάββατο 17/12/2011 στο Κοινωνικό-Πολιτιστικό Κέντρο Λαμπηδόνα

..

..

..

«Το επισκεπτήριο…» Έκθεση κούκλας από κρατούμενες των φυλακών Θήβας – 16, 17, 18 και 19 Δεκεμβρίου 2011 στο “Εργαστήρι Μαιρηβή”

..

..

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

«Το επισκεπτήριο»
11, 12 & 13 Δεκεμβρίου 2010

Έκθεση κούκλας από κρατούμενες των φυλακών Θήβας

Δεν χρειάζεται να είστε δικηγόρος ή συγγενής πρώτου βαθμού της κρατούμενης για να έρθετε «στο επισκεπτήριο»…

Για 7η συνεχή χρονιά, πραγματοποιείται έκθεση κούκλας στο Εργαστήρι Μαιρηβή, με κούκλες ραμμένες από τις κρατούμενες των Γυναικείων Φυλακών Θήβας (πρώην Κορυδαλλού), στο πλαίσιο του προγράμματος «Λόγος και Ύφασμα» της «Άρσις».

Από τότε που μεταφέρθηκαν οι φυλακές Κορυδαλλού στον Ελαιώνα της Θήβας, η πρόσβαση είναι δύσκολη και οι επισκέπτες πια λίγοι.
Όμως και φέτος οι κρατούμενες στέλνουν τις κούκλες που έχουν φτιάξει, στο Εργαστήρι Μαιρηβή, όπου η πρόσβαση είναι εύκολη και ελπίζουν οι επισκέπτες να είναι πολλοί.

Τα έσοδα από τις πωλήσεις των έργων θα κατατεθούν στο λογιστήριο των φυλακών, ξεχωριστά για την κάθε κρατούμενη.

Σάββατο 11 Δεκεμβρίου 2010
Κυριακή 12 Δεκεμβρίου 2010
Δευτέρα 13 Δεκεμβρίου 2010

Ωράριο λειτουργίας: 11 π.μ – 8 μ.μ

Η είσοδος είναι ελεύθερη

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΜΑΙΡΗΒΗ
Δεληγιώργη 33, Μεταξουργείο
τηλ. 210.52.22.181
φαξ. 210.52.22.424
e-mail: info@mairivi.gr
site: www.mairivi.gr

..

..

Στην εξόντωση οδηγούν τους οροθετικούς: Μόνο οι τελικού σταδίου ασθενείς του AIDS θα λαμβάνουν επίδομα

.

.

*Αναδημοσίευση απ’ την εφημερίδα “Έθνος“

.

Ο αναθεωρημένος κανονισμός εκτίμησης βαθμού αναπηρίας αφαιρεί την πρόσβαση των οροθετικών σε κοινωνικές παροχές και αναπηρικές συντάξεις, καθώς μόνο όσοι βρίσκονται σε τελικό στάδιο AIDS θα εντάσσονται στα εν λόγω προγράμματα

Στο κοινωνικό περιθώριο οδηγεί η οικονομική κρίση τα οροθετικά άτομα. Ο νέος κανονισμός εκτίμησης βαθμού αναπηρίας προβλέπει ότι -για να πάρουν κοινωνικό επίδομα- θα πρέπει να είναι ασθενείς τελικού σταδίου. Για εξόντωση των οροθετικών ατόμων κάνουν λόγο οι μη κυβερνητικές οργανώσεις Praksis και Κέντρο Ζωής.

Οι εκπρόσωποι των δύο οργανώσεων αναφέρουν ότι η εξέταση των οροθετικών από την Υγειονομική Επιτροπή του Κέντρου Πιστοποίησης Αναπηρίας ΙΚΑ – ΕΤΑΜ πραγματοποιείται αυθαίρετα, από γιατρούς οι οποίοι δεν ειδικεύονται στην HIV λοίμωξη.

Παράλληλα, ο αναθεωρημένος κανονισμός εκτίμησης βαθμού αναπηρίας αφαιρεί την πρόσβαση των οροθετικών σε κοινωνικές παροχές και αναπηρικές συντάξεις, καθώς πλέον μόνο όσοι βρίσκονται σε τελικό στάδιο AIDS θα εντάσσονται στα εν λόγω προγράμματα.

Η πρακτική αυτή βρίσκει άκρως αντίθετες τις οργανώσεις υποστήριξης των οροθετικών. Το AIDS -σημειώνουν- είναι μια πολύπλοκη χρόνια ασθένεια, με πολλές επιβαρυντικές συνέπειες.

Για την εκτίμηση του ποσοστού αναπηρίας θα πρέπει να ληφθούν υπόψη σημαντικοί παράγοντες όπως η ηλικία, τα χρόνια που είναι κάποιος οροθετικός, νοσήματα σχετιζόμενα με τον ιό HIV, οι ανεπιθύμητες ενέργειες της αντιρετροϊκής αγωγής και συλλοιμώξεις. Στο επίπεδο της ψυχικής υγείας, η κατάθλιψη συνοδευόμενη συχνά από αυτοκτονικό ιδεασμό, το ψυχοκοινωνικό στρες, καθώς και αγχώδεις διαταραχές παρουσιάζονται σε αυξημένο αριθμό ασθενών.

..

Αντιδράσεις ασθενών

Ολα αυτά αποτελούν δεδομένα που πρέπει να προσμετρηθούν, ενώ το στίγμα και η κοινωνική απομόνωση είναι βασικές παράμετροι που συνοδεύουν τη συγκεκριμένη χρόνια ασθένεια και είναι απαραίτητο να συμπεριληφθούν στον καθορισμό του ποσοστού αναπηρίας.

Σύσσωμη η αναπηρική κοινότητα αντιδρά. Εκτιμά ότι ο αναθεωρημένος κανονισμός εκτίμησης βαθμού αναπηρίας συντάχθηκε στερούμενος εμπεριστατωμένης επιστημονικής αξιολόγησης και πρόκειται να αποτελέσει βασικό εργαλείο για τη μείωση των κοινωνικών παροχών προς τα άτομα με αναπηρία.

Οι ανάπηροι προειδοποιούν ότι θα έρθουμε αντιμέτωποι με περιπτώσεις οροθετικών, οι οποίοι θα διακόψουν τη φαρμακευτική αγωγή τους ώστε να περιέλθουν σε στάδιο AIDS, για να έχουν πρόσβαση σε κοινωνικές παροχές.

..

Ευάλωτοι και σε προβλήματα ψυχικής υγείας

Φορείς και πάσχοντες από AIDS βιώνουν σοβαρές συναισθηματικές διαταραχές, όπως η ανησυχία, το άγχος και η κατάθλιψη. Σύμφωνα με τους ειδικούς, η αντιμετώπισή τους είναι αναπόσπαστο κομμάτι της γενικότερης καλής τους υγείας. Μελέτες έχουν δείξει ότι οι οροθετικοί με προβλήματα ψυχικής υγείας δεν τηρούν σωστά την αντιρετροϊκή τους θεραπεία.

Η εξέλιξη των αντιρετροϊκών φαρμάκων έχει συμβάλει στην αύξηση του χρόνου ζωής τους. Για να έχει, όμως, αποτέλεσμα μια καλή θεραπεία πρέπει να συνδυάζεται με σωστή ψυχική υγεία, καθώς καλούνται να αντεπεξέλθουν σε έναν σημαντικό ψυχικό φόρτο.

Οι χρονίως πάσχοντες αντιμετωπίζουν την αβεβαιότητα για το μέλλον, τις ανεπιθύμητες ενέργειες των φαρμάκων, τον φόβο για το πώς θα προχωρήσει στο μέλλον η ασθένεια. Ακόμη και απλά, καθημερινά γεγονότα μπορεί να δημιουργήσουν συναισθηματικά εμπόδια και επιπλοκές στην ψυχική τους υγεία.

Είναι σημαντικό για τους οροθετικούς να έχουν ενημέρωση σχετικά με το πώς ο ιός του AIDS μπορεί να επηρεάσει την ψυχική τους υγεία, αλλά και για κοινά θέματα ψυχικής υγείας, όπως η κατάθλιψη, το άγχος και η συναισθηματική ανησυχία.

Σύμφωνα με τη μη κυβερνητική οργάνωση Κέντρο Ζωής, ορισμένα από τα βασικά ζητήματα που σχετίζεται με τη νόσο και τις ψυχικές της επιπτώσεις είναι τα εξής:

Η ψυχική υγεία είναι σημαντική για τα οροθετικά άτομα.

Οι άνθρωποι που ζουν με τον ιό HIV έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να βιώσουν ένα εύρος προβλημάτων ψυχικής υγείας, συμπεριλαμβανομένης της κατάθλιψης.

Η μόλυνση από τον HIV μπορεί να προκαλέσει άνοια και μανία. Τα προβλήματα αυτά είναι σήμερα πολύ σπάνια, χάρη στις νέες αντιρετροϊκές θεραπείες.

Εάν αντιμετωπίζουν κάποια ψυχολογική διαταραχή ή κατάθλιψη, ας έχουν υπόψη τους ότι υπάρχουν διαθέσιμες αποτελεσματικές θεραπείες, όπως φαρμακευτική αγωγή και ψυχοθεραπεία.

Ορισμένα από τα φάρμακα κατά του ιού HIV ενδέχεται να προκαλούν ανεπιθύμητες ενέργειες, οι οποίες περιλαμβάνουν προβλήματα ψυχικής υγείας.

Η σωστή πληροφόρηση μπορεί να περιορίσει τα προβλήματα της ψυχικής υγείας, ενώ βοήθεια προσφέρουν και κατάλληλοι επαγγελματίες.

..

..